Plenumvergadering

Séance plénière

 

van

 

Donderdag 4 april 2019

 

Avond

 

______

 

 

du

 

Jeudi 4 avril 2019

 

Soir

 

______

 

 


De vergadering wordt geopend om 19.58 uur en voorgezeten door de heer Siegfried Bracke.

La séance est ouverte à 19 h 58 et présidée par M. Siegfried Bracke.

 

De voorzitter: De vergadering is geopend.

La séance est ouverte.

 

Een reeks mededelingen en besluiten moeten ter kennis gebracht worden van de Kamer. Zij worden op de website van de Kamer en in de bijlage bij het integraal verslag van deze vergadering opgenomen.

Une série de communications et de décisions doivent être portées à la connaissance de la Chambre. Elles seront reprises sur le site web de la Chambre et insérées dans l'annexe du compte rendu intégral de cette séance.

 

Aanwezig bij de opening van de vergadering zijn de ministers van de federale regering:

Ministres du gouvernement fédéral présents lors de l’ouverture de la séance:

Geen/Aucun.

 

Berichten van verhindering

Excusés

 

Philippe Blanchart, Luc Gustin, Barbara Pas, Jan Penris, gezondheidsredenen / raisons de santé;

Sandrine De Crom, met zending / en mission.

 

Federale regering / gouvernement fédéral:

Alexander De Croo, Eurogroep (Boekarest) / Eurogroupe (Bucarest);

Didier Reynders, NAVO (Washington) / OTAN (Washington).

 

Wetsontwerpen en voorstellen

Projets de loi et propositions

 

01 Wetsvoorstel tot wijziging van de wet van 29 april 1999 betreffende de organisatie van de elektriciteitsmarkt met het oog op het invoeren van een concurrerende inschrijvingsprocedure voor de bouw en exploitatie van productie-installaties in de zeegebieden onder de rechtsbevoegdheid van België (3581/1-5)

01 Proposition de loi modifiant la loi du 29 avril 1999 relative à l'organisation du marché de l'électricité en vue d'introduire une procédure de mise en concurrence pour la construction et l'exploitation d'installations de production dans les espaces marins sous la juridiction de la Belgique (3581/1-5)

 

Voorstel ingediend door:

Proposition déposée par:

Frank Wilrycx, Leen Dierick, Griet Smaers, Damien Thiéry, Benoît Friart.

 

Algemene bespreking

Discussion générale

 

De algemene bespreking is geopend.

La discussion générale est ouverte.

 

De rapporteur is de heer Wollants. Wij moeten ook het verslag van de commissie hebben, waarin dit voorstel daarstraks is besproken. De rapporteur daarvan is ook de heer Wollants: u krijgt het woord.

 

01.01  Bert Wollants, rapporteur: Mijnheer de voorzitter, onze commissie heeft inderdaad het voorstel besproken dat onder andere door meneer Wilrycx, mevrouw Dierick en meneer Friart werd ingediend. Het gaat kortom om een voorstel dat tot doel heeft de stijging van de investering in hernieuwbare energie concreet vorm te geven, meer bepaald voor wat betreft de investeringen in windenergie op zee.

 

Tegen de zomer zal 1,6 gigawatt aan offshore windenergie operationeel zijn. Dit moet tegen 2020 stijgen tot 2,3 gigawatt en verder stijgen naar 4 gigawatt in 2026. Ondertussen is via het marien ruimtelijk plan een bijkomende zone afgebakend door bevoegd minister Philippe De Backer om die uitbreiding effectief te laten plaatsvinden. Tegelijkertijd is er met de aanpassing van de steunregimes van de laatste parken die zijn goedgekeurd ook geopteerd om voortaan te tenderen. Zo blijft het oude systeem op vlak van concessies en dergelijke niet meer in werking, maar wordt er een andere weg ingeslagen. Dit kan onder andere op basis van de ervaringen in het buitenland zijn verworven. Op die manier kan ervoor worden gezorgd dat de ondersteuningskostprijs zo laag mogelijk kan zijn voor dat soort parken.

 

In de bespreking in de commissie wezen een aantal mensen, onder andere mevrouw Lalieux van de PS, erop dat het aandeel aan hernieuwbare energie wel degelijk moet stijgen en dat daar initiatieven voor moeten worden genomen. Er is ook aangehaald, onder andere door mezelf, dat het ontwerp een aantal pistes naar voren schuift om te bekijken naar de manier waarop dat kan gebeuren. Dit is echter geen limitatieve lijst. Het exacte systeem voor de veiling van de capaciteit is vandaag nog niet vastgelegd. Meneer Wilrycx wijdde hier een deel van zijn betoog aan, namelijk om ervoor te zorgen dat een lagere dichtheid van die windmolenparken ook het rendement ten goede zou komen zodat met de juiste veilingmethode ook de kostprijs daalt.

 

Als gevolg daarvan heeft de commissie het wetsvoorstel eenparig goedgekeurd. Dat wil zeggen dat wij unaniem met het wetsvoorstel akkoord zijn gegaan.

 

Daarna heeft deze namiddag nog een commissie over het voorstel plaatsgevonden. Het ging concreet over het aanvullen van het wetsvoorstel met een bepaling over de bekrachtiging van een koninklijk besluit, genomen op 11 februari 2019 door de regering. Het had betrekking op het stopcontact op de Noordzee.

 

Daarbij moeten er in ieder geval afspraken zijn tussen de windmolenparken en Elia. U weet dat wij ter zake voor het Modular Offshore Grid hebben geopteerd, namelijk het idee dat zij niet de kabels moeten aanleggen tot aan de kust maar tot aan een centraal aansluitpunt. Daarvoor moeten afspraken worden gemaakt. Er zijn immers ook verantwoordelijkheden aan gekoppeld.

 

In de commissie is dan een amendement behandeld dat ervoor zorgt dat het koninklijk besluit in kwestie op dit moment kan worden bekrachtigd. Het geeft meer zekerheid aan de windmolenparkexploitanten zodat de zaken hopelijk sneller kunnen worden gerealiseerd.

 

Ook dat amendement is eenparig goedgekeurd, zodat de commissie een en ander op die manier naar de plenaire vergadering kan doorsturen.

 

Aldus rond ik mijn verslag af.

 

De voorzitter: Mijnheer Wollants, u hebt nu het woord voor de uiteenzetting namens uw fractie.

 

01.02  Bert Wollants (N-VA): Mijnheer de voorzitter, collega's, het is absoluut een goede zaak dat wij op een andere manier met het dossier omgaan dan in het verleden telkens is gebeurd. U weet dat, wanneer het over de concessieovereenkomst uit het verleden gaat, de hoogte van ondersteuning nooit een factor van belang was.

 

Destijds zijn concessies toegekend specifiek op basis van de capaciteit die kon worden gerealiseerd en van de manier waarop ze zou worden gerealiseerd. De exacte hoogte was echter geen factor van belang in de keuze van wie uiteindelijk de concessie zou krijgen.

 

Het is absoluut een goede zaak dat wij wel de andere richting uitgaan, namelijk ervoor zorgen dat het bedrijf dat het goedkoopst en met de minste ondersteuning een en ander kan realiseren, die realisatie ook mag doen. Dat is in het belang van de consument en van onze bedrijven, aangezien daardoor de ondersteuning kan dalen.

 

U weet dat het voor de huidige parken, zoals ze vandaag zijn uitgetekend, over de looptijd over ongeveer iets meer dan 13 miljard euro subsidies gaat, die uiteindelijk wel door burgers en bedrijven moeten worden gedragen.

 

Wij zijn heel blij dat het in de loop der jaren beperkt is gebleven tot 13 miljard euro. U weet dat de regering-Michel I door onderhandelingen de subsidies met ongeveer 4,5 à 5 miljard euro heeft kunnen verminderen. Ik meen dat wij daar nog verder kunnen in gaan.

 

In de praktijk stellen wij immers vast dat men vandaag in een aantal landen windmolenparken bouwt zonder subsidies. Daar moet wel de kanttekening bij worden gemaakt dat dit gebeurt zonder bouwgarantie. Als de elektriciteitsprijzen niet juist zitten, worden die parken immers niet gebouwd. Wij menen dat ter zake zeker nog mogelijkheden zijn.

 

Ik heb begrepen dat onlangs in Nederland een aanbesteding is uitgeschreven voor een windmolenpark waarin zelfs de andere richting werd uitgegaan. In de aanbesteding werd immers opgenomen dat de exploitant huur moet betalen voor de zeebodem waarop die molens komen en dit nadat diezelfde exploitant al heeft betaald om die molens daar te mogen bouwen. Tot op heden werd een exploitant altijd betaald om die windmolens te bouwen.

 

Ik meen dat dit een interessante evolutie is. Dit wetsvoorstel sluit een dergelijke procedure ook niet uit. Het lijkt mij een goede zaak om op die manier door te gaan en wij zullen dit voorstel dan ook steunen.

 

01.03  Damien Thiéry (MR): Monsieur le président, je voudrais rapidement signaler qu'avec les six parcs éoliens en mer du Nord, d'une capacité de production totale de 1 500 mégawatts, la Belgique se situe aujourd'hui dans le top européen de l'industrie de l'éolien offshore.

 

Le développement de l'industrie éolienne offshore dans notre pays résulte de la volonté d'entreprises belges visionnaires et d'une politique en faveur de l'éolien. Il y a déjà dix ans, le premier parc éolien en mer du Nord belge était mis en place lors d'une première phase pilote. Aujourd'hui, avec le sixième parc, nous sommes rentrés dans une phase finale de construction. En conséquence, dès l'été, 318 éoliennes seront actives en mer du Nord.

 

Je voulais intervenir ce soir pour signaler que le gouvernement a fait du développement de l'éolien offshore une priorité – j'ai bien dit une priorité. Il a désigné de nouvelles zones dédiées à l'énergie éolienne dans le plan d'aménagement des espaces marins pour la période 2020-2026. Au total, cela représentera, avec ces nouvelles éoliennes, une production de 4 gigawatts d'énergie verte à l'horizon 2030, soit l'équivalent de quatre centrales nucléaires.

 

Le texte présenté aujourd'hui est essentiel pour le futur de l'éolien offshore belge. Une procédure de mise aux enchères sera mise en place, ce qui devrait permettre de réduire les coûts pour les consommateurs. Via l'utilisation de la procédure de mise en concurrence, en combinaison avec la mise sur le marché de parcelles plus importantes, l'objectif est de réduire considérablement le coût du soutien au développement des futures productions d'électricité offshore en Belgique.

 

Monsieur le président, chers collègues, dans le cadre de nos obligations européennes en matière d'énergies renouvelables, il est important de continuer sur notre lancée et de prendre toutes les mesures possibles en vue de permettre le développement maximal de l'éolien offshore dans notre pays.

 

01.04  Marie-Christine Marghem, ministre: Monsieur le président, ce texte est très important parce qu'il positionne la Belgique – qui était déjà pionnière – comme première de classe sur le plan de l'éolien offshore, dont la rentabilité par le taux de charge est très intéressante pour le futur mix énergétique.

 

Vous savez, puisque nous en avons parlé à propos du texte relatif au mécanisme de rémunération de la capacité, que l'adossement en intermittence de ces moyens de production d'électricité à des capacités pilotables en gaz constitue une phase nécessaire à la sortie du nucléaire dans ce pays. Nous avions des engagements à respecter pour 2020 dans le cadre du burden sharing 2013-2020, qui conduisait le fédéral à installer au minimum une capacité de 2,2 gigawatts en mer du Nord pour 2020. C'est à présent chose pratiquement faite. Nous tenons donc nos promesses.

 

Pour l'objectif de 2030, nous avons encore réussi, après avoir âprement négocié avec mon collègue Philippe De Backer pour faire diminuer le soutien apporté par les consommateurs aux parcs éoliens offshore devant terminer leur closing au cours de la période 2013-2020. Cette réduction a atteint 4 milliards d'euros, de sorte que nous avons évité que la facture du consommateur n'augmente de façon complètement déréglée sans notre intervention. Nous parvenons de ce fait à atteindre simultanément deux objectifs: le développement du renouvelable, tout en offrant au citoyen un prix abordable pour une énergie propre. 

 

C'est ainsi que, pour la période 2021-2030, par ce cadre légal, nous comptons lancer le signal que des exploitants en éoliennes offshore puissent soumettre leur projet à travers une procédure de marché public, de sorte que le prix soit le plus bas possible et que le citoyen ne doive pas apporter un soutien exorbitant au développement de ce secteur.

 

L'objectif est une capacité supplémentaire qui permettra à l'ensemble de nos parcs d'avoir, en puissance installée en mer du Nord pour tous les Belges, l'équivalent de quatre centrales nucléaires, ce qui ne veut pas dire qu'en production, ce soit la même chose. On fait toujours l'erreur mais il faut la corriger. La production par rapport à des centrales nucléaires est deux fois moindre puisque le vent en moyenne ne souffle que 40 % du temps sur une année. Toutefois, c'est quand même une puissance remarquable en termes de production d'électricité propre pour notre pays.

 

De voorzitter: Vraagt nog iemand het woord? (Nee)

Quelqu'un demande-t-il encore la parole? (Non)

 

De algemene bespreking is gesloten.

La discussion générale est close.

 

Bespreking van de artikelen

Discussion des articles

 

Wij vatten de bespreking van de artikelen aan. De door de commissie aangenomen tekst geldt als basis voor de bespreking. (Rgt 85, 4) (3581/8)

Nous passons à la discussion des articles. Le texte adopté par la commission sert de base à la discussion. (Rgt 85, 4) (3581/8)

 

Het opschrift werd door de commissie gewijzigd in "wetsvoorstel tot wijziging van de wet van 29 april 1999 betreffende de organisatie van de elektriciteitsmarkt met het oog op het invoeren van een concurrerende inschrijvingsprocedure voor de bouw en exploitatie van productie-installaties in de zeegebieden onder de rechtsbevoegdheid van België en tot bekrachtiging van het koninklijk besluit van 11 februari 2019 tot wijziging van het koninklijk besluit van 16 juli 2002 betreffende de instelling van mechanismen voor de bevordering van elektriciteit opgewekt uit hernieuwbare energiebronnen".

L’intitulé a été modifié par la commission en "proposition de loi modifiant la loi du 29 avril 1999 relative à l'organisation du marché de l'électricité en vue d'introduire une procédure de mise en concurrence pour la construction et l'exploitation d'installations de production dans les espaces marins sous la juridiction de la Belgique et ratifiant l'arrêté royal du 11 février 2019, modifiant l'arrêté royal du 16 juillet 2002 relatif à l'établissement de mécanismes visant la promotion de l'électricité produite à partir de sources d'énergie renouvelables".

 

Het wetsvoorstel telt 11 artikelen.

La proposition de loi compte 11 articles.

 

Er werden geen amendementen ingediend.

Aucun amendement n'a été déposé.

 

De artikelen 1 tot 11 worden artikel per artikel aangenomen.

Les articles 1 à 11 sont adoptés article par article.

 

De bespreking van de artikelen is gesloten. De stemming over het geheel zal later plaatsvinden.

La discussion des articles est close. Le vote sur l'ensemble aura lieu ultérieurement.

 

Herziening van de Grondwet

Révision de la Constitution

 

02 Voorstel van verklaring tot herziening van de Grondwet (3708/1-2)

02 Proposition de déclaration de révision de la Constitution (3708/1-2)

 

Algemene bespreking

Discussion générale

 

De algemene bespreking is geopend.

La discussion générale est ouverte.

 

02.01  Francis Delpérée, rapporteur: Monsieur le président, monsieur le ministre, chers collègues, je voudrais vous faire rapport de travaux de la commission de Révision de la Constitution, ou en tout cas, des travaux développés au cours des séances du 27 mars et du 2 avril derniers, pour préparer une déclaration de révision de la Constitution.

 

Vous trouverez dans mon rapport écrit, très fourni, un examen des questions particulières que la discussion sur telle ou telle disposition de la déclaration a suscitées. Je me permets de vous y renvoyer.

 

Je préfère pour l'instant évoquer quelques questions transversales qui sont apparues au cours de notre discussion. Ces réflexions transversales tournent autour de trois thèmes: l'auteur de la déclaration, son objet et la procédure d'élaboration d'une déclaration de révision.

 

Si je m'interroge sur l'auteur de la déclaration, je lis évidemment la règle constitutionnelle. C'est le pouvoir législatif qui fait la déclaration de révision des articles de la Constitution: la Chambre, le Sénat et le gouvernement. Ceci n'a pas manqué de susciter une question au sein de la commission. Que fait le gouvernement? Où est-il? Que peut-il ou doit-il faire? Lorsque nous aurons établi notre déclaration, et que le Sénat aura lui aussi rempli son devoir, le gouvernement est-il obligé de suivre notre déclaration ou a-t-il une liberté d'action en ce domaine? Question fondamentale.

 

Vous le savez, cette question a fait l'objet d'une note du service juridique de la Chambre. Vous connaissez aussi la réponse. En droit, il n'y a aucune obligation juridique, même pour un gouvernement en affaires courantes, de s'aligner sur la volonté exprimée par l'une et l'autre Chambre. Vous avez pris connaissance de cette note.

 

Cette position a été contestée avec vivacité par des formations politiques qui ont, d'ailleurs, parlé de hold-up démocratique. D'autres ont considéré que cette décision ne nous appartenait pas. Nous ne sommes pas chargés de donner des instructions ni au Sénat, ni au gouvernement. À chacun de statuer selon ses compétences et selon ses règles habituelles de fonctionnement.

 

Une deuxième question est apparue à propos de l'auteur de la déclaration. Faut-il avoir égard à cette situation particulière, à savoir que, depuis le 21 décembre 2018, le gouvernement est en affaires courantes. Pour certains, cela ne change rien et il n'y a pas lieu de s'interroger sur les compétences d'un gouvernement démissionnaire et minoritaire de surcroît. L'Assemblée, c'est nous! Elle doit suivre son propre chemin. Elle conserve la plénitude de ses compétences. Elle peut donc inscrire dans sa déclaration les articles qu'elle choisit, sans être bridée dans ses choix.

 

Pour d'autres, la question est essentielle. Le gouvernement d'affaires courantes est limité dans ses activités, dans l'exercice de ses compétences. En fin de procédure, il devra de toute façon se rappeler les consignes de prudence qui s'imposent à lui en période d'affaires courantes et qui l'obligent à faire preuve d'une circonspection ou d'une réserve particulière dans l'exercice de l'examen des dossiers à haute portée politique.

 

Cette question a été utilisée dans les débats: devons-nous vraiment nous lancer dans des travaux inutiles?

 

Dans cette perspective, seules les affaires en cours, celles qui pouvaient être traitées par les Chambres constituantes actuelles peuvent être répertoriées dans une déclaration de révision, avec les nettoyages qui doivent être opérés, par exemple parce que l'article 12 a été révisé durant les années écoulées.

 

Voilà deux questions touchant à ce problème fondamental: qui peut déclarer à révision et quelles sont les modalités de l'exercice de cette fonction?

 

Le deuxième thème de notre réflexion en commission a porté sur l'objet même de la déclaration de révision. Avec une première question qui était méthodologique. Comment rédiger une déclaration? Comment indiquer l'objet d'une possible révision? Faut-il recenser des articles, des numéros d'articles? Faut-il indiquer le sens de la révision? La manière dont la révision devrait intervenir? Faut-il, comme l'a demandé Mme Onkelinx, motiver le choix que nous faisons? Cibler les déterminations des dispositions - par exemple, pas en désignant un article mais un paragraphe de cet article ou une phrase dans un paragraphe ou un alinéa, un mot dans une disposition? Voilà les questions fondamentales que nous nous sommes posées.

 

Après de longues discussions, nous nous sommes arrêtés à une règle méthodologique. Je ne sais pas si elle est simple ou compliquée, mais nous avons relu l'article 195 de la Constitution qui dit qu'il nous appartient de désigner des dispositions soumises à révision.

 

En clair, nous devons désigner des articles - j'allais dire des articles bruts -, sans indication du sens de la révision qui pourrait intervenir et sans avoir égard aux options différentes que ces numéros d'articles peuvent éventuellement susciter.

 

Pas de motivation, sauf dans les développements, mais chacun est libre de faire les développements qu'il souhaite. Pas d'indication du sens, et si le sens est indiqué, il ne lie pas les autorités constituantes qui interviendront après nous.

 

Plusieurs d'entre nous ont indiqué que la situation était tout de même différente s'il s'agissait d'ajouter un article à la Constitution. S'il s'agit de rédiger un texte nouveau, la moindre des choses est de dire à propos de quoi, sur quel sujet, quel est le thème qui doit être défini. La situation est également différente si un chapitre ou un titre est soumis à révision. Là encore, il semble opportun d'indiquer le sens d'une telle réforme.

 

Ceci n'est pas une indication personnelle mais il est clair que cette façon de travailler n'est pas sans présenter des inconvénients. Les uns veulent la révision de l'article x pour aller dans tel sens et les autres veulent la révision du même article pour aller dans un autre sens, parfois tout à fait contraire. C'est un peu la bouteille à l'encre.

 

J'en arrive à la deuxième question à propos de l'objet même de la déclaration que nous avons dû examiner. C'est une question un peu plus procédurale. Pourquoi? On l'a déjà dit tout à l'heure, lors de la discussion de 14 h 15. D'habitude, c'est le gouvernement qui prend l'initiative. C'est lui qui rédige un projet de déclaration de révision. Il ne nous le soumet pas comme un projet de loi. Il exprime, en quelque sorte, ses intentions. Il nous dit quelle est la manière grâce à laquelle il serait, selon lui, possible de concevoir une déclaration.

 

À nous de nous inspirer ou de rédiger dans le même sens la déclaration qui nous convient. Ici, manifestement, mes chers collègues, nous savons que telle n'est pas la situation. Le gouvernement n'a pas rédigé ce type de projet. Nous avons travaillé sur une table rase. Le gouvernement a déclaré forfait. Je dis cela avec un clin d'œil mais d'une certaine manière, la N-VA et le Vlaams Belang nous ont rendu service en disant qu'il fallait réviser l'ensemble des articles de la Constitution. Il convenait donc maintenant - et c'est d'ailleurs ce que nous avons fait en commission – de prendre les articles les uns après les autres depuis l'article 1er jusqu'au dernier article de la Constitution, en nous demandant s'il y avait lieu ou non de les ouvrir à révision.

 

La troisième question touchant à l'objet même de la déclaration de révision est une question un peu plus générale. Est-il permis de faire une déclaration globale de révision de la Constitution? Deux formations ont répondu par l'affirmative à cette question: la N-VA et le Vlaams Belang. Ces formations considéraient que s'il était possible de déterminer des dispositions révisables, il était aussi possible de faire l'énumération de tous les articles de la Constitution dans des propositions séparées. D'autres formations politiques ont, pas dans le même esprit mais peut-être de manière comparable, déposé des propositions dans un seul document et pas dans des documents séparés.

 

Subsiste la question de fond que nous n'avons pas vraiment tranchée. Une réforme globale de la Constitution est-elle acceptable ou - comme l'ont considéré d'autres formations politiques - des révisions partielles au départ de listes limitées d'articles révisables étaient-elles seules concevables?

 

Je le répète, nous n'avons pas vraiment tranché cette question.

 

Monsieur le président, j'aborderai le troisième thème. Après l'auteur, l'objet, il reste aussi la question de la procédure. Au cours de débats, une question importante est apparue: la procédure de révision, tout compte fait, n'est-elle pas trop lourde? N'est-elle pas trop paralysante? Est-elle assez démocratique? N'y a-t-il pas lieu d'inscrire l'article 195 de la Constitution parmi les dispositions révisables? Comme l'a dit M. Dewael, ne serait-il pas temps d'actualiser la disposition en question? Ne faut-il pas tenir compte aussi de la révision de la Constitution qui serait justifiée par l'adoption de traités internationaux qui engagent la Belgique?

 

Certains d'entre nous, au sein de la commission, ont été jusqu'à dire que finalement, seule comptait la révision de l'article 195, et que tout le reste, finalement, était accessoire et n'avait vraiment plus aucun intérêt. N'est-ce pas, monsieur Vuye? Je ne juge pas. Je suis rapporteur: je ne donne pas mon point de vue.

 

D'autres ont considéré qu'il y avait tout de même des réticences à exprimer quant à cette façon de faire. La prudence n'impliquait-elle pas de ne pas s'engager dans une telle révision? Certains nous ont dit: "Attention à s'engager dans une aventure communautaire".

 

L'article 195, je le note, comme dans mon rapport, ne figure pas dans la liste des dispositions révisables.

 

Monsieur le président, chers collègues, voilà ce que je peux avancer comme réflexion transversale par rapport aux travaux de la commission, au-delà bien entendu des questions particulières dont vous trouverez le rapport dans les documents qui vous ont été soumis.

 

De voorzitter: Ik stel voor dat we de sprekers in de algemene bespreking het woord laten voeren, zoals gebruikelijk, dus in rangorde volgens de getalsterkte van de verschillende fracties.

 

02.02  Peter De Roover (N-VA): Mijnheer de voorzitter, geachte collega's, wij bepalen vandaag niet wat er gebeurt met wijzigingen in de Grondwet. Vandaag bakenen wij de grenzen af en bepalen wij de ruimte waarbinnen door het volgende Parlement zal kunnen worden gedebatteerd over wat dan ook, nadat de kiezer zijn keuze heeft gemaakt.

 

De houding en het uitgangspunt van onze partij waren zeer rechtlijnig: het hoort niet dat wij de kiezer daarin bevoogden. Het is niet passend om in de huidige samenstelling met de eerste begrenzing die is aangebracht voor herziening van de Grondwet, namelijk het voor herziening vatbaar verklaren, de ruimte voor de volgende legislatuur in te perken. Dat gaat een beetje in op de vaststelling door de Commissie van Venetië naar aanleiding van het trucje dat werd gebruikt bij de zesde staatshervorming met artikel 195 dat de procedure vastgelegd in artikel 195 tot de meest rigide procedures ter wereld behoort. Wij hebben een extreme terughoudendheid ingebouwd of extreem hoge hordes gelegd om de Grondwet te wijzigen.

 

Wij zouden de eerste horde, het voor herziening vatbaar verklaren van bepaalde artikelen en van bepaalde artikelen niet, in dat rigide traject vandaag kunnen slechten door de facto alle artikelen van de Grondwet voor herziening vatbaar te verklaren. Dan is het natuurlijk aan het volgende Parlement, met de passende tweederde meerderheid in beide Kamers, om te beslissen welk debat eventueel daadwerkelijk aanleiding zal geven tot een herschrijven, herformuleren en desgevallend aanvullen van artikelen in de Grondwet.

 

Dat is een vrij duidelijke opstelling en het heeft ons onaangenaam verrast dat wij de enigen waren die die lijn trokken, en dat op een consequente manier. Sommigen hebben een houding aangenomen die erop neerkomt dat men over alles kan praten waarover men het eens is en dat men elke hervorming ter discussie kan stellen, wanneer die hervorming hen welgevallig is, terwijl men de rest avonturen, risico's en chaos noemt.

 

Die houding getuigt van weinig respect, zowel voor de kiezer als voor het volgende Parlement. Het kan er bij mij niet in hoe men het woord "avontuur" kan koppelen aan een eventuele beslissing die wordt gesteund door twee derde van de leden van beide Kamers.

 

Hoe kan het avontuurlijk worden genoemd om twee derde van de leden de ruimte te geven om aanpassingen te doen? In de behandeling had een collega het over "le risque de mettre en cause la stabilité de l'État".

 

Een andere collega zei: "C'est la porte ouverte à l'aventure, le carrousel communautaire, une prise de risques".

 

Beste collega's, ik herhaal het, die formuleringen worden gekleefd op wat eventueel zou gedaan worden door een tweederde meerderheid in deze Kamer. Het is onze overtuiging dat men la stabilité de l'Etat in gevaar brengt wanneer men een mogelijke tweederde meerderheid nu bij voorbaat de vrijheid van debat en besluitvorming ontneemt.

 

Ik geef een paar voorbeelden om te illustreren dat wij die openheid, die uitnodiging aan kiezer en volgend Parlement heel verregaand geïnterpreteerd hebben. Sommige collega's hebben een aantal artikelen voor wijziging vatbaar verklaard omdat men dan de federale kieskring of die klimaatwet zou kunnen invoeren, wat vorige week in dit huis mislukt is. Wij zeggen zeer consequent dat wij tegen dat idee zijn van die federale kieskring, zoals het wordt ingevuld door de neo-Belgicistische stroming in dit huis. Wij zijn ook tegen de klimaatwet, omdat deze het communautaire evenwicht in de andere richting gaat herschuiven. Wij zijn er tegenstander van, maar wij wensen het debat daarover vandaag in de Kamer niet te beknotten.

 

Als het volgende huis inderdaad een tweederde meerderheid vindt om wijzigingen aan te brengen in de Grondwet die ons onwelgevallig zijn en als wij die politieke strijd in dit huis desgevallend zouden verliezen en die tweederde meerderheid tegenover ons zouden vinden, dan zullen wij als goede democraten ons daarbij neerleggen. Dat is eigenlijk de enige fatsoenlijke houding voor iedereen die huis en kiezer ernstig neemt.

 

Wij willen dus niet alleen de deur openzetten voor de dingen die in ons eigen programma staan. Ik zou eigenlijk opnieuw op ieders openheid willen rekenen om ons daarin toch te volgen. Wij zullen een amendement indienen om artikel 195 toch nog voor herziening vatbaar te verklaren.

 

Goede vrienden, collega's, vergeet ook niet dat wij dat slot eventueel leggen voor vijf jaar. Vijf jaar is een lange periode. Ik zal geen namen noemen, maar er zijn fracties die in drie dagen tijd totaal van mening veranderen met betrekking tot de herziening van de Grondwet. Ik heb het even berekend, een legislatuur van vijf jaar duurt 1 827 dagen, daar komen nog twee schrikkeldagen bij, dan zijn het er 1 829. Als wij die 1 829 dagen delen door drie, dan kunnen sommige fracties misschien nog 609 keer van mening veranderen in die periode. Het is dus absoluut niet uitgesloten dat u in die tournure op een bepaald ogenblik onze fractie tegenkomt. Dat is niet bij voorbaat volledig uitgesloten.

 

Maar, stel u voor dat dit gebeurt, stel dat u het licht ziet op bepaalde dingen waar u dat vandaag nog niet ziet, dan hebt u vandaag de deur gesloten zodat u op dat moment de schakelaar niet kunt aanknippen opdat het licht kan schijnen. Dat zou natuurlijk een gemiste kans zijn.

 

Wij hebben dat gebrek aan openheid daarnet nog gezien, toen tijdens het vragenuurtje door een beroemde bruggenbouwer van Groen werd gezegd: ik wil zonder nationalisten aan de Grondwet werken. Hij bedoelde de Vlaams-nationalisten, niet de Belgische nationalisten, want tot die groep behoort hij. Het is een feit dat die grote bruggenbouwer daar duchtig bruggen opblaast en niet eens de inconsequentie lijkt in te zien van zijn bochtenparcours wat dit betreft, en het zou mooi zijn, mocht zijn fractie een lesje leren van de N-VA over openheid en echte bruggen bouwen. Het zou mooi zijn, mocht hij een lesje leren van N-VA over de mogelijkheid ook discussies te voeren die toevallig niet passen in het eigen programma.

 

Het feit dat men wat het communautaire betreft zo'n schrikbeeld ophangt, is een beetje verbazingwekkend, want de bedoeling van artikel 7bis is precies een communautaire wijziging in te voeren. Ik wil erop wijzen dat vorige week een aantal collega's in de commissie voor de Volksgezondheid meegestemd hebben in de richting van herfederaliseren.

 

Ook dat zijn communautaire stappen. Ook die discussie moet open kunnen worden gevoerd. Maar, opnieuw, consequentie is in deze ver te zoeken.

 

Even meende ik dat eerste minister Michel zich toch aan onze zijde had geschaard, toen hij zei: ik zal maximaal vechten tegen het risico van communautaire chaos. Ik meende dat hij die artikelen dan zeker voor herziening vatbaar zou verklaren. Want eigenlijk zitten wij in een permanente communautaire chaos. Hij was trouwens goed beraden indien hij gevochten had tegen het risico van communautaire chaos toen de zesde staatshervorming hier behandeld is, waar hij op dat ogenblik een warme voorstander van was en waarvan wij de gevolgen, de feitelijke onbestuurbaarheid van deze structuur, vandaag kunnen vaststellen.

 

Daarom wil ik u hier vragen, collega's, waarom u schrik hebt van de kiezer. Het zou prettig zijn, mocht ik straks een antwoord op die vraag krijgen, maar ik vrees ervoor. Vanwaar die angst voor de stembus? Vanwaar de blokkering van het maatschappelijke debat bij voorbaat, vooraleer de kiezer zich heeft kunnen uitspreken? Het zal mij benieuwen wat uw antwoord daarop is.

 

We moeten de zaken langs een positieve zijde bekijken. Wij hebben, spijtig genoeg, daarstraks nog eens heel manifest, uit de mond van de voorzitter van de MR, te horen gekregen dat wij een ernstig risico lopen dat er hier machtsmisbruik zou worden toegepast. Ik zal mij niet bezighouden met de juridische discussie of het al dan niet mag. Wat men doet, dat mag dan schijnbaar in het grondwettelijk recht, maar ik wens mij wel bezig te houden met de discussie over het democratische fatsoen. "Onkies", zei collega Dewael, die wij kennen voor de kiesheid waarmee hij altijd zijn woorden kiest, want hij bedoelde natuurlijk iets anders, maar "onkies" vond ik al een goede, omcirkelende beschrijving van wat hij eigenlijk bedoelde en hier al enkele weken op het spreekgestoelte debiteert. Ook collega Calvo vinden wij daarin, wat nog een keer onze openheid bewijst. Ook hij verzet zich terecht tegen dat "risico van machtsmisbruik".

 

Ik wil dus ook een aantal positieve elementen aangeven. Oorspronkelijk, tot enkele weken geleden, bestond de brede indruk dat er geen enkel artikel voor wijziging vatbaar zou worden verklaard. Het werk van de commissie heeft geresulteerd in 40 artikelen. Ik weet niet of wij dat werk hier zullen afronden, maar men merkt dat de angst voor een aantal discussies dan toch tenminste een heel klein beetje doorbroken is. Wij hebben ook in de commissie deze week vastgesteld– ook de premier – dat men zich wil houden aan de lijst van artikelen die in 2014 voor herziening vatbaar werden verklaard. Blijkbaar hecht men dus meer belang aan het Parlement dat tot stand gekomen is na de verkiezing van 2010 dan aan het Parlement dat tot stand zou komen na de verkiezing van 2019.

 

Een aantal artikelen zal voor herziening vatbaar worden verklaard. De creativiteit van juristen is onbeperkt. Ongetwijfeld zal die dus ook op het vlak van de herstructurering van het land nieuwe mogelijkheden bieden.

 

De heer Delpérée zei het daarnet al. Ik heb er in de commissie op aangedrongen, het staat minder duidelijk in het verslag, dat wij geen discussies zouden voeren over de motivering, behalve over nieuwe artikelen want dan zijn die motiveringen bindend. Ik heb erop aangedrongen dat wij geen discussies zouden voeren over de motivering waarom wij punt A of punt B voor herziening vatbaar willen verklaren, omdat wij ook deze legislatuur, herinner u 24 uur naar 48 uur aanhouding, toch geen rekening houden met die motivatie en dit nooit een hinderpaal vormt om het om andere redenen te doen. Dan zou het natuurlijk al te gek zijn om te beginnen bakkeleien over motivaties die, wanneer puntje bij paal komt, niet ter zake doen.

 

Ik ben blij dat wij elkaar daarin gevonden hebben en dat wij die oefening achterwege hebben gelaten.

 

Mijnheer de voorzitter, ik heb reeds gezegd dat wij niet meer alle artikelen voor herziening zullen suggereren. Ik had meer enthousiasme verwacht dan alleen bij de heer Dewael. Gezien het gevorderde uur zou ik misbruik maken van uw goedheid als ik dat zou doen, maar we zullen toch één amendement indienen waarin wij opnieuw artikel 195 voor herziening vatbaar willen verklaren en u daarmee alsnog de kans willen bieden om u aan te sluiten bij de democratie en de vrijheid van de burger om in volle openheid zijn stem uit te spreken en de hoop te krijgen dat daarmee in de volgende legislatuur bestuurlijk passend aan de slag wordt gegaan.

 

02.03  Laurette Onkelinx (PS): Monsieur le président, chers collègues, vous me permettrez tout d'abord de remercier Francis Delpérée pour la qualité de son rapport. J'en profite pour lui dire que nous avons certainement eu de la chance d'avoir parmi nous un tel intellectuel, qui a participé à nos travaux et qui est un grand humaniste, particulièrement attaché à la défense des libertés individuelles. Merci! (Applaudissements)

 

Mes chers collègues, l'article 16 de la Déclaration des droits de l'homme énonce: "Toute société dans laquelle la garantie des droits n'est pas assurée ni la séparation des pouvoirs déterminée n'a pas de Constitution". C'est évidemment dire l'importance de ce texte fondateur des droits et libertés. Cela explique que, pour la changer, il existe une modalité qui oblige à une réflexion qui dépasse le temps médiatique, l'effervescence du moment et même une législature. C'est ce que veut l'article 195 de la Constitution, auquel mon groupe est attaché. Sans lui, la Constitution serait plus facile à changer qu'une loi à majorité spéciale, risquant finalement de devenir un chiffon de papier.

 

En revanche, je dirais que la Constitution n'est pas un texte sacré, une Bible, un dogme. Elle doit être en phase avec son temps, épouser les évolutions de la société et tenir compte des bouleversements du monde. Or, en cinq ans, le monde a changé. Le terrorisme a fait renaître des questions sur notre identité et sur des valeurs porteuses de sens dans notre pays. Puis s'est exprimée la peur de la finitude du monde: les jeunes nous montrent du doigt et veulent que le climat et la solidarité sociale soient mieux protégés. Ensuite, des associations telles que le G1000, les mouvements citoyens, les gilets jaunes demandent tous plus de démocratie participative. À ce titre, nous nous apercevons de l'importance de l'engagement de nos concitoyens dans les forums internet.

 

Et puis, le monde a changé. Les ennemis des libertés, les ennemis des lumières font des ravages, y compris dans des pays très proches.

 

Je pense que nous devons en tirer des leçons. La Constitution doit intégrer des réponses à ces grandes questions fondamentales. Sinon, le couvercle de la marmite va exploser sous la pression et cela risque de mettre à mal notre modèle démocratique. Par contre, je dirais que la Constitution doit nous protéger contre celles et ceux qui la mettent en cause en tant que garante de l'unité du pays. La Belgique a besoin de paix, notamment de paix communautaire. Voilà pourquoi nous nous inscrivons parfaitement dans ce refus d'ouvrir à réviser un article qui permettrait de mener – oui, je le dis, monsieur De Roover – à une nouvelle aventure institutionnelle.

 

Monsieur le président, mesdames et messieurs, plus précisément, quel est le fil d'Ariane suivi par le PS pour cette révision de la Constitution? Avant de l'aborder, je dirai quelques mots sur l'attitude du premier ministre. Je revenais d'une cérémonie d'enterrement d'un ami et je n'ai pas pu participer au début des questions d'actualité sur cette question précise. Mais j'ai pris connaissance de ce qu'a dit M. Michel et je puis vous dire que j'ai été choquée par ses propos. Bien sûr, le gouvernement a le pouvoir – je dirais presque le devoir – d'établir sa propre liste d'articles à réviser. Mais un gouvernement démissionnaire, minoritaire qui plus est, ne peut pas, selon moi, refuser d'établir une liste conforme à la liste commune de la Chambre et du Sénat. Ce serait même contraire à la jurisprudence du Conseil d'État car, en refusant cette liste commune, il ferait un acte de refus pour lequel il n'a pas le soutien de la majorité au Parlement. Il ne s'agit pas d'une affaire courante, ni d'une affaire en cours, ni d'une affaire urgente. Ce serait surtout une injure à la représentation nationale et profondément antidémocratique.

 

Je regrette d'ailleurs que la coutume n'ait pas été suivie, à savoir la concertation avec le Parlement. J'ai travaillé sur pas mal de déclarations de révision de la Constitution à partir de la position du gouvernement. À chaque fois, nous avons pris la peine de nous concerter avec le Parlement. Ici, aucune concertation! Un tweet de temps en temps refusant d'emblée les travaux du Parlement.

 

Cela ne va pas! Je juge cette attitude méprisante vis-à-vis du Parlement. Cela montre une nouvelle fois le peu de considération de la part de M. Michel pour notre assemblée.

 

Mesdames et messieurs, mon groupe est avant tout favorable à un préambule à la Constitution.

 

La Belgique est un État démocratique qui consacre le pluralisme culturel et convictionnel. Ce principe est une richesse incontestable à la condition que chaque citoyen adhère à celui-ci. La question centrale est, dans des périodes troublées par des replis identitaires comme nous les connaissons régulièrement, de savoir comment éviter que le tissu sociétal ne se délite et aboutisse à une radicalisation des pensées et à un repli sur soi.

 

Face au dérèglement du monde et aux tensions qu'il génère, la Constitution doit être un repère clair sur les principes, les droits et les libertés. Mais cela ne suffit pas! Notre charte fondamentale est trop méconnue, pas assez claire. Trop de concitoyens n'ont pas intégré la valeur d'un texte dont ils ne perçoivent pas toujours le sens fondamental et les exigences.

 

Il faut dès lors et pour reprendre l'expression d'un expert que nous avons entendu en commission "donner un esprit" à la Constitution. Il faut que nos concitoyens se sentent parties à un contrat social qui organise notre vivre ensemble.

 

Voilà pourquoi ce préambule, selon nous, doit être accepté et conçu selon une méthode participative. En Irlande par exemple en 2012, cet exercice a donné des résultats plus qu'intéressants. Le préambule aurait ainsi une portée symbolique, pédagogique et politique parce qu'il viserait une plus grande cohésion sociale au sein de notre État. Voilà pourquoi nous soutenons l'amendement visant à inscrire un préambule dans la déclaration de révision avant même l'article 1er que nous refusons d'ouvrir à révision.

 

Pour le reste, tout comme mardi en commission de Révision de la Constitution, le PS refusera aujourd'hui tout article à portée communautaire. Cela ne vous étonnera pas. Par contre, nous soutiendrons les articles qui permettent de mieux protéger le climat et de donner des objectifs clairs à la politique climatique.

 

Deuxièmement, nous demandons l'ouverture du titre II, permettant d'affirmer clairement la primauté du droit positif sur toute prescription religieuse ou philosophique, permettant d'inscrire clairement le droit à la liberté de pensée, de conscience et de religion, qui exclut les contraintes qui portent atteinte à l'exercice de ces libertés, et permettant d'inscrire aussi l'obligation d'impartialité de l'État dans ses rapports avec ses administrés.

 

Troisièmement, nous voulons l'ouverture d'articles pour prévoir une règle claire liée à l'abus de droits dans l'exercice des libertés individuelles, lorsque cet abus met en cause le socle des droits garantis dans la Constitution.

 

Quatrièmement, nous désirons un article pour mieux combattre les partis liberticides. Partout, dans les colloques internationaux, la Belgique est montrée du doigt comme étant particulièrement frileuse pour défendre sa démocratie contre ces partis qui combattent le concept même de démocratie. Nous avons encore connu, sous cette législature, l'un ou l'autre exemple. Nous sommes trop mous dans la défense de notre démocratie. Voilà pourquoi nous soutiendrons, à cet égard, un amendement au texte voté en commission de Révision de la Constitution.

 

Cinquièmement, nous voulons l'inscription de nouveaux droits, comme le droit à l'eau ou le droit à la neutralité d'internet.

 

Sixièmement, nous voulons un article permettant l'existence d'un enseignement bilingue à Bruxelles. Les partis néerlandophones et francophones le demandent à Bruxelles. Ils sont soutenus par nos institutions d'enseignement universitaire, et par la plupart de nos collèges des bourgmestre et échevins et nos conseils communaux, voire tous. Je pense que c'est intéressant et important pour la cohésion à Bruxelles.

 

Septièmement, nous voulons permettre la parité hommes-femmes dans les gouvernements. Je l'ai dénoncé depuis le début de cette législature. Nous sommes en recul. Il n'y a jamais de droits définitivement acquis pour les femmes. C'est incroyable! Nous étions arrivés, petit à petit, à ce que l'influence des femmes se fasse de plus en plus forte dans les gouvernements. Nous étions arrivés à un kern paritaire. Sous ce gouvernement, il n'y avait pas une seule femme au kern, qui est le centre des décisions politiques. Cela ne va pas! Il faut donc avancer, inscrire  ce droit dans la Constitution.

 

Enfin, nous sommes favorables à une démocratie participative. Je m'en suis expliquée. Toute une série de groupes travaillent et manifestent pour l'obtenir. Bien sûr que la démocratie représentative est finalement le pilier de notre modèle démocratique. Cela n'empêche pas d'avoir, à côté de cette démocratie représentative, des modèles participatifs dans nos Parlements, par exemple au Sénat ou en dehors, à côté de la consultation populaire qui existe déjà, des référendums d'initiative citoyenne ou parlementaire qui permettent de vivifier la démocratie.

 

Mes chers collègues, dans deux mois, ce Parlement sera composé de certains d'entre vous, mais aussi de nouvelles élues et de nouveaux élus dont, je crois, pas mal de jeunes.

 

02.04  Koenraad Degroote (N-VA): Mevrouw Onkelinx, ik heb goed geluisterd naar uw betoog. U bent bijna aan het einde ervan. Ik zal geen debat voeren, maar één zaak valt mij op. U zegt dat de communautaire vrede moet worden bewaard en dat u dus niet akkoord gaat met bepaalde artikelen die een communautaire weerslag hebben. Als u de vrede wilt bewaren, zult u dat niet bekomen door anderen het zwijgen op te leggen. Als wij vrede willen bekomen, begint dat met naar elkaar te luisteren, niet met elkaar de mond te snoeren. Dat is mijn enige reactie op uw betoog.

 

02.05  Laurette Onkelinx (PS): Je m'en suis expliquée. J'ai expliqué pourquoi la Constitution devait évoluer pour moderniser sa démocratie, pour mieux soutenir les droits et libertés individuelles. Mais la démocratie doit aussi se protéger contre des visées séparatistes, contre ceux qui veulent contrer l'unité du pays et qui veulent démolir la démocratie que nous avons patiemment construite. Voilà pourquoi tous les articles à portée communautaire, de près ou de loin, feront l'objet d'un vote négatif de notre parti.

 

02.06  Hendrik Vuye (Vuye&Wouters): Mevrouw Onkelinx, ik sta enigszins versteld van uw redenering. U zegt dat uw partij geen staatshervorming wil en daarom de communautaire doos van Pandora niet wil openen. Tegelijk hoor ik u echter zeggen dat u wel een artikel voor herziening vatbaar wil verklaren dat bijkomende bevoegdheden geeft aan het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, namelijk voor het tweetalig onderwijs. Daarmee realiseert u ook een staatshervorming. Dit is ook een communautaire aangelegenheid. Het verschil is echter dat dit een communautaire ingreep is die volgens u aan de juiste kant van de geschiedenis staat.

 

02.07  Laurette Onkelinx (PS): Ik ben het daar niet mee eens!

 

02.08  Hendrik Vuye (Vuye&Wouters): Volgens de rechtspraak van het Grondwettelijk Hof is het tweetalig onderwijs in Brussel vandaag nog altijd een federale bevoegdheid. Wat u voorstelt, kunt u trouwens ook realiseren op een andere manier, met name door een samenwerkingsakkoord tussen de Vlaamse en de Franse Gemeenschap. U kiest net voor een manier die neerkomt op een staatshervorming en die bijkomende bevoegdheden toekent aan het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.

 

U doet gewoon aan cherrypicking. Volgens u zijn er goede staatshervormingen, die goed zijn voor de Franstaligen, en slechte staatshervormingen, die hier worden gevraagd door een aantal Vlamingen. Dat is de conclusie die ik trek uit uw betoog.

 

02.09  Laurette Onkelinx (PS): C'est pourquoi j'ai pris la peine de dire, concernant l'enseignement bilingue, qu'il était demandé par les francophones et les néerlandophones à Bruxelles. Cela va dans le sens du renfoncement d'une Région qui se veut bilingue et qui respecte les deux communautés linguistiques, quel que soit leur poids! Dans ce cadre, je suis fière de dire que je suis attachée à cette Région bilingue et qu'un enseignement bilingue, voulu par les francophones et les néerlandophones, viendra mieux asseoir le vœu inscrit dans notre Constitution.

 

02.10  Hendrik Vuye (Vuye&Wouters): Mevrouw Onkelinx, ik weet, sedert ik hier zit, dat u lef hebt en dat u ongeveer alles durft te beweren wat u goed uitkomt. Door hier te durven zeggen dat het Brussels Hoofdstedelijk Gewest tweetalig is en dat de taalwetgeving daar wordt nageleefd, terwijl uit het verslag van de vicegouverneur blijkt dat van bijvoorbeeld de beslissingen over de contractuelen nog maar 4,4 % in overeenstemming is met de taalwet, ontkent u het licht van de zon.

 

Brussel, mevrouw Onkelinx, dat is zoals artikel 7bis: de Grondwet bepaalt dat het tweetalig is, maar u weet zeer goed dat zulks op het terrein helemaal niet het geval is. U weet bovendien zeer goed dat de Franstaligen, waaronder uw partij, vanaf het grote taalakkoord van '62-'63 altijd alles hebben gedaan om de taalwetgeving in Brussel niet toe te passen en om er geen tweetalig gewest van te maken. Dat is de realiteit.

 

02.11  Laurette Onkelinx (PS): Je peux en tout cas vous dire que je suis fière qu'à Bruxelles, les partis francophones et néerlandophones ont décidé de rester sourds à celles et ceux qui veulent faire de notre capitale un champ de bataille, notamment communautaire. Je suis heureuse de constater que la grande majorité des partis démocratiques bruxellois suivent cette voie. Cela s'est vu à l'occasion des résultats des élections communales. Les partis séparatistes ou nationalistes, qui n'aiment pas cette Région-Capitale bilingue, ont eu un résultat lamentable. J'en suis heureuse. C'est Bruxelles bilingue qui gagne. C'est très important pour notre pays. Voilà ce que je voulais vous dire, mes chers collègues.

 

J'en reviens à ma conclusion. Je disais donc que dans deux mois ce Parlement sera composé de certains d'entre vous, expérimentés, mais aussi de nouvelles élues et de nouveaux élus, dont nombre de jeunes, ce qui est bien. Nous devons vous donner et leur donner des clés qui permettent d'insuffler de la modernité à notre pays et à notre démocratie. C'est cela aussi: protéger ce pays, le soutenir et, j'ose le dire, l'aimer.

 

02.12  David Clarinval (MR): Monsieur le président, je serai très bref car j'ai déjà fait part du point de vue du MR en commission et je l'ai rappelé, tout à l'heure, à l'occasion de la question parlementaire adressée au premier ministre. 

 

Pour ce qui nous concerne, nous suivrons la doctrine dominante qui a été rappelée par notre collègue, M. Delpérée, en commission et lors de la présentation de son rapport. Nous considérons que le gouvernement en affaires courantes ne pourra pas aller au-delà de la liste qui avait été arrêtée en 2014 par le gouvernement précédent.

 

Le MR ajoute un second filtre. En effet, nous ne souhaitons pas que soient mis sur la table des discussions du prochain gouvernement des articles qui pourraient être utilisés à des fins communautaires. On sait très bien que certains articles qui, a priori, ne semblent pas avoir de connotation communautaire peuvent être modifiés. On peut ainsi très facilement transformer un texte qui, à la base, n'était pas communautaire en un texte communautaire et engendrer des situations périlleuses, comme l'histoire de notre pays l'a démontré.

 

02.13  Hendrik Vuye (Vuye&Wouters): Mijnheer Clarinval, u hangt de stelling aan dat een regering in lopende zaken enkel de bestaande verklaring tot grondwetsherziening kan verlengen. Dat is een verouderde stelling, want in 2010 heeft de toenmalige regering, waarvan ook uw partij deel uitmaakte, dat precedent verlaten.

 

Laat ik het even houden bij uw verouderde stelling waarbij een regering in lopende zaken volgens u alleen de oude verklaring kan verlengen. Kunt u mij dan even uitleggen wat de juridische grondslag is voor de tweede filter, waarover u het net had? U zegt immers dat u er wel de artikelen wilt uithalen die in de verklaring van 2014 staan.

 

Die juridische grondslag bestaat niet, mijnheer Clarinval. Wat u vertelt, is intern contradictorisch. Wat u zegt, is juridisch pure nonsens. Zwijg liever in plaats van uzelf zo belachelijk te maken. Het is immers het een of het ander, maar nooit beide samen.

 

02.14  David Clarinval (MR): M. Vuye trouve que ma position est ridicule. Je ne suis pas constitutionnaliste. J'ai simplement quelques notions de base en droit. Je voudrais simplement rappeler quelques éléments clairs. Nous ne sommes pas au gouvernement, monsieur Vuye. C'est la Chambre. Le gouvernement traitera la liste de M. Di Rupo, et cela sera la décision du gouvernement.

 

En ce qui nous concerne, je donne la position du MR. Si la position du MR ne vous plaît, vous n'êtes pas obligé d'y adhérer. Mais en ce qui nous concerne, notre position est de partir de la liste Di Rupo et d'enlever les éléments communautaires. Nous apprécions, au MR, les éléments communautaires, comme vous appréciez vous-même les éléments qui vous plaisent. En ce qui nous concerne, ce sont ces filtres que nous allons appliquer. Nous estimons qu'il y a dans la liste de Di Rupo des éléments qui laissent à penser que certains articles sont communautaires et nous ne souhaitons pas qu'ils soient réouverts.

 

Dans la liste qui a été votée en commission mardi, d'autres articles ont été ajoutés à la liste de Di Rupo. Nous nous y opposerons évidemment. Monsieur Vuye, l'article 1er: "La Belgique est un État fédéral". Si on touche à cet article 1er, il y aura certainement des connotations communautaires. Je suppose que sur cet élément, nous serons d'accord. J'entends que les collègues de la N-VA vont introduire un amendement à l'article 195. Je suppose que vous êtes aussi d'accord sur le fait que cet article a des connotations communautaires.

 

Vous pouvez trouver que ma position est ridicule. Je vous dis que ma position est cohérente et claire. C'est celle que nous appliquons dans notre groupe. Libre à vous, avec tout votre groupe, monsieur Vuye, de ne pas l'appliquer. Mais je ne vous permets pas de trouver ma position ridicule.

 

02.15  Hendrik Vuye (Vuye&Wouters): Mijnheer Clarinval, ik heb u ook tijdens uw vraag vannamiddag artikel 63 horen bestempelen als een artikel dat communautair geladen zou zijn. Kunt u mij uitleggen wat daaraan communautair geladen is?

 

02.16  David Clarinval (MR): Dans l'article 63, on touche à la composition des membres de la Chambre, on parle du nombre de députés. Si on commence à jouer avec les équilibres à la Chambre, il est évident qu'on touche aux équilibres communautaires. Si on ajoute des députés anversois au détriment de députés luxembourgeois, il y a quand même un aspect communautaire. Il ne faut pas nécessairement être constitutionnaliste pour comprendre cela!

 

02.17  Francis Delpérée (cdH): Monsieur le président, je suis vraiment étonné de la question de M. Vuye, qui a lu l'article 63 dans tous ses paragraphes. Il sait bien que la déclaration Di Rupo ne voyait que la révision de l'article 63, § 1er, § 2 et § 3, mais pas le § 4. Qu'est-il écrit dans le § 4? Il y est écrit qu'il y a lieu de garantir les intérêts légitimes des néerlandophones et des francophones dans l'ancienne province du Brabant et que des modalités spéciales sont prévues par la loi. Si ce n'est pas à la fois une question communautaire et en même temps un élément essentiel de pacification des relations publiques au cœur du pays, je ne sais pas ce qu'il faut dire!

 

02.18  Hendrik Vuye (Vuye&Wouters): Mijnheer Delpérée, u weet evengoed als ik dat het initiatief in verband met artikel 63 van de groenen komt en dat hun bedoeling daarmee is om een federale kieskring in te stellen. Als u daarvan nu ook al communautair schrik hebt, dan bent u communautair bang van de eigen schaduw.

 

02.19  David Clarinval (MR): M. Vuye sait très bien que le constituant n'est pas lié par le pré-constituant. Cette réponse-là suffit à elle-même pour que M. Vuye puisse comprendre ma réponse.

 

Monsieur le président, je vous ai rappelé la position du MR. On enlève de la liste de Di Rupo les éléments qui, pour le MR, semblent avoir une connotation communautaire parce que nous ne voulons pas que la prochaine législature se déroule dans un climat où les débats communautaires refont surface. Cette voie-là est une impasse. Nous l'avons connue par le passé. Nous pensons qu'il y a des enjeux économiques, sociaux et environnementaux particulièrement importants à traiter dans les années à venir.

 

C'est pour cela que nous soutiendrons une douzaine d'articles, à savoir les articles 2, 4, 5, 7, 7bis, 12, 21, 22, 23, 25, 28 et 29. Ce sont les numéros gagnants que je vous donne là!

 

Je vous remercie de votre attention.

 

02.20  Servais Verherstraeten (CD&V): Mijnheer de voorzitter, collega's, aan het einde van een legislatuur is het, behoudens vergissing — en ik kijk naar mijn goede collega Eric Van Rompuy; ik denk dat een regering Martens-Gol ooit is geëindigd zonder een herzieningsverklaring —, de gewoonte om te debatteren over een verklaring tot herziening van de Grondwet. Soms leidt dat tot emoties. Mijn ervaring, na deze legislatuur, is dat zulks tot meer emoties heeft geleid dan in het verleden. Dat het voorstel tot herziening van de Grondwet niet werd geïnitieerd door de regering maar wel door het Parlement, zal daar ongetwijfeld niet vreemd aan zijn.

 

Collega's, ik heb ook het emotionele debat van deze namiddag, dat u voerde samen met onze eerste minister, geïnteresseerd beluisterd. Laat dit duidelijk zijn: als een eerste minister naar dit Parlement komt, dan heeft hij één hoedanigheid, zijnde deze van eerste minister. Als een eerste minister naar dit Parlement komt, dan spreekt hij namens de regering. Wij hebben dat in december gesteld en wij zullen dat blijven doen. Wij zullen onze eerste minister, de eerste minister van dit land, in deze assemblee altijd benoemen als mijnheer de eerste minister. Dat is het minimum respect dat men kan betonen. Dat, wat deze namiddag betreft.

 

Collega's, ik ben mij ervan bewust dat sommige voorstellen tot herziening van de Grondwet, die door onze fractie werden ingediend, gevoelig liggen. Ik ben mij ervan bewust dat sommige collega's sommige artikelen, al dan niet terecht, een communautaire invulling geven.

 

Laat mij duidelijk zijn namens onze fractie. Wij hebben bepaalde suggesties gedaan, met betrekking tot artikel 1 en tot artikel 195. Ik herhaal wat ik in de commissie heb gezegd: onze voorstellen hadden en hebben geen communautaire doelstelling. Onze voorstellen hadden en hebben geen communautaire connotatie.

 

De uitdagingen van de volgende legislatuur, net zoals de uitdagingen van deze legislatuur, zijn in de eerste plaats sociaaleconomische uitdagingen en in de tweede plaats uitdagingen inzake veiligheid. Dat was de opdracht van deze regering, dat zal ook de opdracht zijn van de volgende regering.

 

Overigens vergen institutionele hervormingen geen Grondwetswijziging. Institutionele hervormingen vergen akkoorden. En akkoorden vergen overleg: overleg binnen de Gemeenschap en met de andere Gemeenschap. Akkoorden vergen tijd en voorbereiding. Als België het nog nodig vindt om hervormingen uit te voeren, en vroeg of laat zal dat gebeuren, zullen Franstaligen en Nederlandstaligen dat samen moeten doen. Ik parafraseer een gewezen eerste minister: een meerderheid kan niet eenzijdig haar wil opleggen aan een minderheid en een minderheid kan niet eenzijdig haar vetorecht misbruiken dat ze krachtens de Grondwet heeft.

 

Collega's, dan kom ik tot sommige belangrijke voorstellen die zijn ingediend en die werden besproken in commissie. Het standpunt van de CD&V-fractie over de voorstellen met betrekking tot de preambule is bekend. De CD&V-fractie is daar absoluut tegenstander van. Het is, misschien weinig eerbiedig gezegd, mosterd na de maaltijd. Een preambule wordt opgesteld samen met een grondwet of een nieuwe grondwet van een land. Dat wordt zo gedaan omdat de preambule een eenheid vormt met die grondwet. Daarna ontwikkelt die grondwet zich; ze evolueert met de tijdsgeest alsook in functie van de rechtspraak die ze doet ontwikkelen.

 

Als men echter bijna 190 jaar later een preambule plaatst, riskeert men op impliciete wijze die grondwet te wijzigen, riskeert men soft law — waarover wij het dit laatste jaar vaak hebben gehad — uit te lokken.

 

Ik was blij dat menig academici een paar weken geleden duidelijk hebben gezegd dat dit een voorbijgestreefd ideologisch debat was.

 

Collega's, een grondwet moet op de eerste plaats haar burgers beschermen door hen fundamentele rechten en vrijheden te geven tegen de overheid. Het is precies daarom dat wij vooral voorstellen hebben ingediend in verband met titel II en de rechten en vrijheden. Wij bouwden daarbij ook voort, verder dan de preconstituanten van 2014, op wat destijds in het verslag van de commissie-de Donnea werd goedgekeurd, om meer rechten en vrijheden aan onze burgers te geven.

 

Zestien van de zevenentwintig artikelen in titel II dateren van 1831. Als men vandaag onze rechten en vrijheden in de Grondwet vergelijkt met de rechten en vrijheden die in het Europees Handvest staan, dan zijn veel rechten en vrijheden van onze Grondwet ofwel onvolledig ofwel zelfs niet bestaand. Ik denk aan het recht op leven, aan het verbod op foltering, aan het verbod op onmenselijke en vernederende behandelingen, aan een recht op eigendom, aan de vrijheid van levensbeschouwing. Dat is cruciaal en dat is ook de reden waarom wij voorstellen hebben ingediend.

 

Wij hebben met betrekking tot het koningschap en het koningshuis geen voorstellen tot herziening van de Grondwet ingediend. In de commissie hebben wij sommige voorstellen goedgekeurd, andere niet. Ik bevestig wat ik in de commissie namens onze fractie heb gezegd.

 

De Koning heeft een belangrijke rol te vervullen in ons complex land. Hij heeft een essentiële en cruciale rol te spelen in ons land, zeker bij regeringscrisissen en bij de formatie van een nieuwe regering omdat hij daar de cruciale scheidsrechter kan spelen.

 

02.21  Hendrik Vuye (Vuye&Wouters): Mijnheer Verherstraeten, wat de rol van de Koning betreft, voel ik mij natuurlijk aangesproken.

 

U zegt dat de Koning een heel belangrijke rol te vervullen heeft bij de vorming van een regering. Kunt u mij even uitleggen waarom men in Nederland, ook een land dat traditioneel heel moeilijke formaties kent, net heeft gevonden dat omdat het formatieberaad zo moeilijk gaat men die taak best van de Koning afneemt en aan het Parlement toekent?

 

Het is toch heel eigenaardig dat wij blijkbaar het enige land zijn geworden waar men vindt dat een koning een rol te vervullen heeft bij een formatieberaad omdat dat formatieberaad zo moeilijk verloopt. Nederland, een land waar het even moeilijk verloopt als bij ons, want de twee landen die records vestigen inzake moeilijke formaties zijn België en Nederland, doet het net omgekeerde van België. Ik vind dat raar.

 

02.22  Servais Verherstraeten (CD&V): Mijnheer Vuye, u raakt twee voorbeelden aan waar de parlementsvoorzitter een belangrijke rol speelt. Ieder land heeft zijn eigenheden. U kunt de eigenheden van ons land toch moeilijk vergelijken met die van het unitaire Denemarken of het unitaire Nederland. Ik heb ook vastgesteld dat regeringsformaties daar, ondanks het feit dat ze niet meer door de Koning worden geleid, daarom niet simpeler verlopen.

 

Ik zeg niet dat het bij elke regeringsformatie moeilijk is of moeilijk moet verlopen, maar u hebt samen met mij al kunnen vaststellen dat het de laatste decennia vaak zeer moeilijk is verlopen. In het licht van de eigenheid en de diversiteit van ons land, vinden wij dat een voorzitter van de Kamer of de Senaat, met alle respect voor zijn mandaat, na een verkiezing niet de absolute onafhankelijkheid vertegenwoordigt, wat bij een koning wel het geval is.

 

Dat is de reden waarom wij die keuze wensen te behouden.

 

02.23  Hendrik Vuye (Vuye&Wouters): Mijnheer de voorzitter, ik wil mij eerst toch even richten tot de heer Flahaux.

 

Mijnheer Flahaux, ik heb ook het recht hier mijn mening te geven. Dat u uitroept dat ik België dan maar moet verlaten, vind ik ondermaats. Ik vind dat beschamend voor een Parlement en voor iemand die geacht wordt een democraat te zijn.

 

Het is niet de eerste keer dat u dat doet. Ook in een commissie hebt u al verwijten gestuurd naar een Parlementslid dat een andere mening heeft. U mag zich daar eens goed over bezinnen.

 

Collega Verherstraeten, ik meen dat er een misverstand is. In Nederland is het niet de Kamervoorzitter die het formatieberaad aanstuurt, maar de Tweede Kamer zelf. Dat is wel iets anders.

 

02.24  Jean-Jacques Flahaux (MR): Je tiens à rappeler à M. Vuye qu'il a juré fidélité au Roi. Force est de constater qu'il ne respecte pas ce serment. 

 

Par ailleurs, je tiens quand même à faire remarquer que notre situation politique – et communautaire – est très différente de celle des Pays-Bas, raison pour laquelle, comme l'a dit très justement M. Verherstraeten, chez nous, le Roi a un rôle particulier qui n'est pas utile aux Pays-Bas.

 

02.25  Hendrik Vuye (Vuye&Wouters): Mijnheer de voorzitter, zo zien wij hoe ernstig wij de opmerkingen van de heer Flahaux moeten nemen. Hij zegt dat ik getrouwheid gezworen heb aan de Koning. Dat heb ik niet gedaan, mijnheer Flahaux, Kamerleden zweren geen getrouwheid aan de Koning, alleen aan de Grondwet.

 

02.26  Servais Verherstraeten (CD&V): Mijnheer de voorzitter, als wij in de politieke context van de periode 2010-2011 de Kamer zelf de formatie hadden moeten geven, dan vrees ik dat die langer op zich zou hebben laten wachten dan 540 dagen. Collega Vuye, ik denk dat wij mekaar niet kunnen overtuigen op dat punt.

 

Collega's, ik sta open voor een debat over de modernisering van de monarchie, maar ik ben ervan overtuigd dat dat echt geen prioriteit is. Terloops - sta mij toe mijn persoonlijke overtuiging te vertolken -, het koningschap van de huidige Koning, is wat mij betreft vlekkeloos. Ik vind dat hij een parcours aflegt dat nagenoeg ieders tevredenheid kan wegdragen.

 

Collega's, wij hebben ook gedebatteerd over minder politici. Dat is misschien populair en ook wij hebben voorstellen ter zake ingediend. Wij hebben voorgesteld desgevallend alle artikelen te herzien waarin wordt voorzien in gecoöpteerde senatoren. Ik voeg daaraan echter toe wat ik ook in de commissie heb gezegd. De gecoöpteerde senatoren maakten voorwerp uit van een communautair akkoord. Ik houd mij daaraan, ten opzichte van al degenen die samen dat akkoord hebben gesloten. Ik zal daarvan alleen maar afwijken, indien wij dat in onderling overleg met die partners doen. Wij kunnen daarvan alleen maar gezamenlijk en in overleg afstand doen.

 

Er waren ook voorstellen met betrekking tot minder Kamerleden. Ik heb in de discussie toen gewezen op de problemen van de evenredige vertegenwoordiging, arresten van het Grondwettelijk Hof en kleine kieskringen, zoals Luxemburg.

 

Wij hebben ook voorstellen ingediend voor minder ministers en minder staatssecretarissen. Dan kan echter uiteraard ook zonder grondwetswijziging worden gerealiseerd. Dat is de verantwoordelijkheid van degenen die na de volgende verkiezingen een regering zullen formeren.

 

Als ik heb gesuggereerd om het betreffende artikel voor herziening vatbaar te verklaren, was dat enkel met de ambitie om desgevallend de maxima te bepalen en eventueel te verlagen. Het was echter nooit mijn bedoeling de pariteit ter discussie te stellen. De pariteit in de federale regering is een van de cruciale evenwichten in ons land. Onze fractie wil daar niet aan tornen.

 

Collega's, de artikelen met betrekking tot justitie komen telkens terug in een herzieningsverklaring. Wat ons betreft, kan op dat vlak de verklaring van 2014 worden hernomen. Wij hebben daar wel wijzigingen aan toegevoegd in verband met het Grondwettelijk Hof, zodat de Grondwet in overeenstemming kan worden gebracht met de bijzondere wet op het Grondwettelijk Hof. Er is ook de wijziging van het Grondwetsartikel met betrekking tot de burgerlijke stand, omdat wij de wetgeving ter zake hebben aangepast. Ten slotte stellen wij ook voor artikel 48 inzake de geloofsbrieven voor herziening vatbaar te verklaren, omdat wij anders een veroordeling riskeren van het Europees Hof van Justitie. Collega's, wij hebben met dat alles slechts een ambitie, namelijk komen tot een efficiënte en moderne justitie zonder ook maar een communautaire doelstelling.

 

Ik kom dan tot artikel 195 van de Grondwet, dat een procedure gespreid over twee legislaturen met een preconstituante en een constituante, vastlegt. Wij hebben dat destijds ingevoerd om te vermijden dat toevallige meerderheden – in een tweepartijensysteem was dat niet irrelevant – misbruik zouden maken van een bijzondere meerderheidspositie om in een zittingsperiode de Grondwet te wijzigen en evenwichten in ons land onderuit te halen.

 

Tot wat dat aanleiding kan geven, leert ons het voorbeeld van Hongarije. Op het ogenblik is daar een tweederdemeerderheid en binnen de termijn van een legislatuur heeft men daar de vrijheid van media op de schop genomen en universiteiten gesloten. Dat doet toch de nodige vragen rijzen.

 

Ik stel vast dat zij die in de vorige legislatuur kritiek hadden op en gevochten hebben tegen de toepassing van artikel 195 en de overgangsmaatregelen, nu de grote voorstanders zijn van artikel 195. Ik begrijp dat de overgangsmaatregelen die wij in de vorige legislatuur in artikel 195 hebben ingeschreven en die nu uitgedoofd zijn, het artikel een communautaire connotatie gaven die het in feite niet heeft en niet hoeft te hebben. Wij kunnen met bijzondere wetgeving bijna alle bevoegdheden van het federale niveau naar de deelstaten overhevelen of vice versa. Wij hebben daarvoor de Grondwet niet nodig en wij hebben daarvoor zeker artikel 195 niet nodig. Als wij daarvoor al een grondwetsartikel zouden kunnen toepassen, dan is dat – het is al lang goedgekeurd – artikel 35. Voor wie het wenst, moet er dan maar gewoon uitvoering worden gegeven aan artikel 35, waarvoor men dan maar een meerderheid moet zoeken.

 

Collega's, aan het einde van een legislatuur vermoeien wij ons altijd met een grondwets­herzieningsverklaring, nu wellicht nog meer dan in de vorige legislatuur. Ik meen dat wij dat debat ook moeten relativeren, want nu kunnen wij met een gewone meerderheid artikelen voor herziening vatbaar verklaren, terwijl zij die de meerderheid uitmaken erop andere doelstellingen nahouden, zelfs tegenstrijdige doelstellingen. Na de verkiezingen is er een tweederdemeerderheid nodig en zal men dezelfde doelstellingen en ambities moeten hebben en dezelfde tekst moeten goedkeuren.

 

Ik heb het eens opgezocht. In 2014 hebben wij bijna 30 artikelen voor herziening vatbaar verklaard. Hoeveel hebben wij er herzien? Twee. Collega's, hoelang hebben wij samen gedaan over de herziening van artikel 12, waarmee wij de arrestatietermijn van 24 tot 48 uur hebben verlengd? Bijna twee jaar.

 

Ik vernoem ook het gewijzigd Grondwetsartikel 149, dat echt neutraal en veeleer technisch van aard was. Artikel 149 heeft te maken met het inzagerecht, de publicatie en de raadpleeg­baarheid van vonnissen en arresten. Ook daarover hebben wij veel vergaderd, meerderheid en oppositie naast elkaar.

 

Veel van de thans in herziening gestelde Grondwetsartikelen zullen in de volgende legislatuur nooit herzien worden. In het verleden verliep het altijd al op die manier en dat zal in de komende legislatuur wellicht opnieuw het geval zijn.

 

02.27  Peter De Roover (N-VA): Mijnheer Verherstraeten, het voorbeeld dat u noemt, toont aan dat de drempel van de tweederde­meerderheid in Kamer en Senaat een serieuze te nemen horde betekent. De tweederdemeerderheid garandeert dat er niet lichtzinnig wordt omgesprongen met het idee van aanpassingen aan de Grondwet. Op zich lijkt dat mij een geruststelling, waardoor de eerste horde, het voor herziening vatbaar verklaren, niet nodig is om avonturen te vermijden.

 

Collega Verherstraeten, veronderstel dat, nadat de kiezer zich uitgesproken heeft, in de volgende legislatuur in de nieuw samengestelde Kamer over om het even welk thema wel een democratische tweederdemeerderheid tot stand kan komen over thema's die u nu niet voor herziening vatbaar wilt verklaren, hoe verantwoordt u dat dan ten opzichte van die tweederdemeerderheid in de volgende legislatuur, die aan de verklaring van vandaag gebonden is?

 

02.28  Servais Verherstraeten (CD&V): Collega De Roover, artikel 195 van de Grondwet voorziet in twee fases. Die twee fases hebben wij in de vorige legislatuur gebruikt. Uw toenmalige fractie heeft mij zelfs – er werd daarnet nog naar verwezen – naar Venetië gestuurd, omdat ik de mensenrechten geschonden zou hebben. Die aantijging werd echter afgewezen.

 

Daarnet heb ik al voorbeelden gegeven. In het huidig versplinterd politiek klimaat in ons land is het verdomd lastig om een tweederdemeerderheid te vinden, maar in een niet-versplinterd klimaat kan een toevallige tweederdemeerderheid zeer gevaarlijke dingen doen. Daarom zeg ik eerlijk dat we naar mijn mening voorzichtig moeten omgaan met de Grondwet. De Grondwet moet verbinden, de Grondwet moet mensen samenbrengen, de Grondwet moet draagvlak hebben. Om die reden vind ik dat de procedure, die inderdaad niet gemakkelijk is, best gehandhaafd blijft.

 

02.29  Peter De Roover (N-VA): Dat is een loofwaardig standpunt, wat niet betekent dat ik het ermee eens ben. Maar uw verwijzing naar het risico dat zo plotsklaps een gevaarlijke tweederdemeerderheid tot stand zou komen, staat natuurlijk los van de Belgische realiteit en ook van het feit dat onze zetelverdeling grosso modo a rato van het aantal stemmen gebeurt, althans binnen de twee taalgroepen.

 

Er zijn bepaalde landen waar men zodra men een aantal zetels krijgt, er meteen enkele extra bovenop krijgt, waardoor de parlementaire tweederdemeerderheid absoluut geen vertaling is van een tweederdemeerderheid in het kieshokje. Maar dat risico bestaat bij ons niet.

 

Vandaar opnieuw mijn vraag, waar u niet op geantwoord hebt: in welke mate gaat u aan de kiezer uitleggen dat u de vrijheid van de kiezer beknot om in het volgende Parlement bepaalde eventuele tweederdemeerderheden te laten uitmonden in concrete beleidsdaden als grondwettelijke herzieningen?

 

02.30  Servais Verherstraeten (CD&V): Als u tweederdemeerderheden bedoelt die niet strikt grondwettelijk zijn maar wel met de hervormingen van het land te maken hebben, kunnen wij die perfect binnen één legislatuur afhandelen.

 

Niets belet u een tweederdemeerderheid te zoeken in deze Kamer en in de Senaat om het hele land te hervormen. Niets belet u dat. Maar dat is een moeilijke klus. Daar hebben wij samen op gewezen. En voor een moeilijke klus moet men zijn tijd nemen. Die moet men, zoals ik daarnet heb gezegd, voorbereiden. Dat heb ik u vanmorgen ook reeds gezegd. Ik heb samen met u moeten vaststellen dat die voorbereiding zeker niet door de grootste Vlaamse fractie is gebeurd in de afgelopen 5 jaar.

 

Met andere woorden, dat u op dit ogenblik nog nergens staat wat die tweederdemeerderheid betreft, is onder andere uw verantwoordelijkheid ter zake. Wat de Grondwet betreft, blijf ik erbij, die gaat daar over fundamentele rechten en vrijheden, die gaat over fundamentele dingen in ons land. Ik vind dat men daar voorzichtig mee moet omgaan. Ik vind de dubbele fase, met de preconstituante en de constituante, een bescherming van de burgers tegen de overheid.

 

02.31  Peter De Roover (N-VA): Ik stel vast dat u de burger tegen zichzelf wil beschermen. Goed, dat is een logica als een andere.

 

Ik heb echter aan het einde een antwoord gekregen op het eerste deel van mijn vraag. Ik had het niet beperkt tot communautaire aangelegenheden, ik bedoelde het voor elk artikel van de Grondwet. Wanneer het zoeken van meerderheden en het voorbereiden van volgende stappen enige tijd in beslag neemt, dan moet die tijd ook genomen worden. Als u daar echter per definitie vijf jaar op kleeft zoals uw partij heeft gedaan, dan moet ik zeggen dat we hier in elk geval het woord onverwijld niet zullen gebruiken.

 

Ik herhaal dat uw antwoord erop neerkomt dat u de burger tegen zichzelf wil beschermen. Hierin kan ik mij niet vinden.

 

02.32  Servais Verherstraeten (CD&V): Tegen de overheid. Tegen zichzelf, dat waren uw woorden, mijnheer De Roover.

 

In elk geval, wat het eerste deel betreft, wij zijn bereid om daarover na te denken en erover te praten. Wij zijn bereid om daar in een commissie in het Vlaams parlement voorbereidend werk rond te doen. Wij zijn ook bereid om te overleggen met Franstalige collega's. Als men dit niet samen doet raakt men immers geen stap vooruit. Dat heeft de communautaire geschiedenis van ons land ons wel geleerd.

 

Ik rond af. Er zijn drie instituties die een gelijke rol te spelen hebben bij het opstellen van een herzieningsverklaring van de Grondwet, namelijk Kamer, Senaat en regering. Ze hebben allen een volwaardige rol te spelen. Deze middag hoorde ik een collega van de oppositie tijdens het debat zeggen dat we dat samen moeten doen. Samen betekent echter ook samen collega's. Dat houdt in dat de ene instelling niet eenzijdig haar wil kan opleggen aan de andere. We moeten samen zoeken naar een grootste gemene deler.

 

02.33  Kristof Calvo (Ecolo-Groen): Ik vermoed dat u verwijst naar mijn tussenkomst, collega Verherstraeten. U hebt de zaken toch genoeg gevolgd om te weten dat die uitgestoken hand er al een hele tijd is, wat ons betreft. De oproep om het samen aan te pakken weerklinkt al een hele tijd luid, zowel in open als in gesloten vergaderingen. Ik heb moeten vaststellen dat de eerste minister daarover met ons niet in gesprek wenst te gaan. Dan is voor mij de beste vorm van samenwerking, de plek die zich het meest leent tot het vinden van consensus en een draagvlak, dit Parlement. Als wij ons vandaag neerleggen bij het feit dat de regering hier toch nog een beslissende stem in heeft, dan is het resultaat de facto dat we worden geregeerd door één partij en door één persoon. Dat staat voor mij kilometers ver af van een oefening waarin we samen tot een lijst komen.

 

Ik had het graag nog anders gedaan. Ik vind dit een mooie oefening. Het is een chaotische oefening geweest in de schoot van de commissie, maar het is wel echt een parlementaire oefening geweest, een oefening van samenwerking. Het had nog meer kunnen zijn, het had ook een oefening kunnen zijn van parlement en regering. Maar u kunt ons en dit Parlement niet verwijten, collega's van de oppositie niet, noch collega's van de meerderheid, dat die oproep tot samenwerking er niet is geweest. De beste manier om te werken, de meest uitgesproken vorm van samenwerking is de parlementaire lijst, niet een tussen parlement en regering. De regering heeft ervoor gekozen om de dialoog niet aan te gaan. Charles Michel hoopt nog altijd op een soort van vetorecht. Dat zou ik democratisch onaanvaardbaar vinden en allesbehalve een vorm van samenwerking, echt waar.

 

02.34  Servais Verherstraeten (CD&V): Collega Calvo, ik durf hopen dat de pot de ketel niet verwijt dat hij zwart ziet. Als u zegt pogingen te hebben gedaan om dat samen te doen, dan hebt u ook wel ab initio en van den beginne deze regering die een rol te spelen heeft, aan banden gelegd. U hebt gezegd dat men in lopende zaken was en dat men niets mocht doen, dat men een minderheid had en niets mocht doen. Dat was niet alleen juridisch fout, maar als u dan zegt dit samen te willen doen, dan had u de volwaardige rol van die regering dienen te respecteren. Dan had dit misschien meer kans gemaakt. Maar u hebt haar onmiddellijk in een hoek geplaatst en dingen uitgesloten.

 

Dat is wat ik in de discussie heb meegemaakt. Ik heb van in het begin gezegd dat deze regering haar rol te spelen heeft. Dat staat ook expliciet in artikel 195 van de Grondwet. Ofwel mag een regering in lopende zaken niets doen, wat de stelling van sommige collega's is, maar dan kan ze ook geen akte nemen van Kamer en Senaat, want wat daar gestemd wordt, is ook niet neutraal, ofwel mag ze iets doen en dan heeft ze ook bewegingsruimte. Van twee dingen één en niet alleen wat goed uitkomt of wat een oppositie of enkele fracties goed uitkomt tot voordeel nemen en het andere laten.

 

Collega's, ik doe toch een oproep aan deze regering die hoe dan ook geëvolueerd is in haar standpunt. In die zin hebben de debatten ook hun nut gehad om hoe dan ook een grondwetsherziening mogelijk te maken: niet om een Grondwet op slot te doen, maar om een herziening goed te keuren die het mogelijk moet maken om de volgende legislatuur de Grondwet te wijzigen, niet om communautaire spanningen te veroorzaken, maar wel om een draagvlak tussen burgers en overheid te vinden, om burgers en de overheid en de burgers onderling dichter bij elkaar te brengen. Dit moet toch een ambitie en een doelstelling zijn van deze Grondwet.

 

02.35  Patrick Dewael (Open Vld): Mijnheer de voorzitter, collega's, er moet eerst en vooral worden stilgestaan bij artikel 195, dat de wijze bepaalt waarop wij een Grondwet kunnen herzien.

 

Artikel 195 heeft een heel zware communautaire dimensie. Artikel 195 is ooit van stal gehaald om datgene te kunnen doen wat zogezegd niet kan, met name in de loop van een legislatuur de Grondwet aanpassen.

 

Wij moeten eens stilstaan bij de procedure die wij moeten volgen, want er is geen enkele link tussen een preconstituante en een Parlement dat een aantal artikelen aanduidt om te herzien en de wijze waarop een volgend Parlement daarmee omgaat.

 

Ik trap een open deur opnieuw in. Een artikel voor herziening vatbaar verklaren, is de mogelijkheid creëren om daarover in de volgende legislatuur een debat te voeren. In welke richting dat uitgaat, welke dimensie dat kan hebben, wordt vandaag misschien door sommige fracties aangewezen, maar daar kan iets heel anders mee gebeuren.

 

Ik geef nog eens het voorbeeld van artikel 12. Artikel 12 is op de lijst terechtgekomen om de Salduz-regeling voor advocaten aan te passen. Met artikel 12 hebben wij uiteindelijk de aanhoudingstermijn van 24 uur op 48 uur gebracht.

 

Als men zegt dat men geen risico wil lopen en absoluut wil weten wat men met een bepaald artikel zal doen, dan moet men gewoon de deur op slot houden. Dan verklaart men geen enkel artikel open, want men weet nooit wat een volgend parlement daarmee zal doen.

 

Vandaar dat ik voorstander ben om artikel 195 effectief voor herziening vatbaar te verklaren omdat ik denk dat in een parlementaire democratie een parlement altijd in staat moet zijn om een Grondwet aan te passen aan de wijzigende maatschappelijke behoefte en dat wij dat op een heel conservatieve manier doen.

 

Het debat dat wij nu voeren, toont dat nog eens aan. In de commissie hebben wij niet anders gedaan dan mekaar aangekeken en gezegd dat de andere waarschijnlijk met een artikel iets wil doen dat wij niet willen en omdat wij dat niet willen, gaan wij er niet mee akkoord om dat in herziening te stellen, dus wij blokkeren het.

 

Ik vind dat niet gezond in een democratie.

 

Ten tweede, ik zou naar voren willen brengen dat wij naar aanleiding van de aanslagen van 22 maart tot de vaststelling zijn gekomen dat het debat over normen en waarden in onze samenleving eigenlijk een zeer actueel debat is. Met normen en waarden doel ik op onze Grondwet. Daarin zitten fundamentele principes, die wij geërfd hebben van de Verlichting.

 

De Grondwet die wij in 1831 hebben gemaakt, was eigenlijk een zeer liberale Grondwet, met waarden van de Verlichting, zoals vrijheid van meningsuiting, scheiding van kerk en Staat, gelijkheid van man en vrouw. Dat zijn dingen die in die tijd fundamenteel waren en die dat vandaag nog steeds zijn, maar die vandaag door de jongere generatie in ons land als dusdanig niet meer zo worden gepercipieerd. U moet het maar eens proberen uit te leggen aan een jong publiek. Die zullen vragen waarover u bezig bent, dat dit toch evidenties zijn. Neen, dat zijn geen evidenties.

 

Mijnheer de voorzitter, wij hebben hier in de Kamer de parlementaire onderzoekscommissie naar de aanslagen gehad. Wij zijn daar gestoten op mensen die zeggen: Wij hebben lak aan uw samenleving, wij hebben lak aan uw Grondwet, wij hebben lak aan uw wetten, wij hebben lak aan uw principes, wij willen een samenleving organiseren volgens onze eigen religieuze principes, of dat nu de islam is of de katholieke godsdienst of andere religies. Er is toen iets in mijn opgestaan zeggende dat het hier wel gaat om het primaat van datgene dat in de Grondwet staat, van datgene dat in onze wetten staat. Degenen die in onze samenleving willen functioneren, en wij zijn allemaal nieuwkomers, degenen die van elders komen maar ook de jongeren die in onze samenleving toekomen, moeten allemaal dezelfde principes respecteren.

 

Zo zijn wij in de commissie voor de Herziening van de Grondwet – ik vond dat een van de betere momenten in deze legislatuur, mijnheer de voorzitter – gekomen tot de procedure met het inleidende verslag. Wij hebben toen gezegd dat wij aan de Grondwet eventueel een soort van preambule konden toevoegen. De heer Verherstraeten zegt dat hij daar helemaal tegen is. Dat is zijn recht, maar er zijn landen die dat wel doen. De lectuur van een grondwet wordt gefaciliteerd door een preambule waarmee duidelijk gemaakt wordt wat de normen en waarden zijn die men moet respecteren als men hier komt leven.

 

Als men nu de Grondwet openslaat, dan leest men in artikel 1 – los van de communautaire dimensie – het volgende: België is een federale Staat, bestaande uit Gewesten en Gemeenschappen. Leg dat eens voor aan een jongerenpubliek. Zij zullen zeggen dat de Amerikaanse Grondwet begint met "We, the people". De kracht van het volk, de kracht van de waarden en de kracht van de normen zijn iets wat in een preambule, in een inleiding zou kunnen figureren, om datgene duidelijk te maken – u hebt het vanmiddag gezegd, collega Calvo – wat onze samenleving verbindt. Een grondwet moet verbinden. Een grondwet moet duidelijk maken wat ons samenbrengt.

 

Die preambule, mijnheer De Roover, is met kracht en gloed verdedigd door de heer Bourgeois. Alleen moest het over een Vlaamse Grondwet gaan. Als het om een Vlaamse Grondwet ging, dan vond de heer Bourgeois een preambule een prima zaak. In het kader van de federale Grondwet – er zal wel een reden voor zijn – is het iets helemaal anders, maar ik wou even die preambule verduidelijken. We zijn nog niet aan artikel 1. We stemmen nog niet over artikel 1, mijnheer Clarinval. Mijn vraag is hoe men effectief een preambule aan de Grondwet kan laten voorafgaan. Hoe kan men er verder ook voor zorgen dat men een participatief proces kan doorlopen waarbij levende krachten in een samenleving, onderwijs, jongeren enzovoort, deelachtig kunnen zijn aan zo'n preambule, to become a good citizen? Ik vind dat vrij fundamenteel in een constitutioneel proces.

 

02.36  Peter De Roover (N-VA): De heer Dewael probeert hetzelfde nummer op te voeren over de heer Bourgeois dat hij ook heeft opgevoerd in de commissie. Mijn reactie is dan ook dezelfde.

 

U weet dat u de bal misslaat als u de indruk wekt dat de heer Bourgeois voorstander is van een preambule in een Vlaamse grondwet omdat die Vlaams is en wij nu tegen zijn omdat het de Belgische Grondwet betreft. In de besprekingen over die preambule ging het over de vraag of men de mosterd vóór of na de maaltijd op tafel zet. U weet dit goed genoeg. Collega Bourgeois heeft het over een nieuwe grondwet.

 

02.37  Patrick Dewael (Open Vld): Dit klopt volgens mij niet. Wij hebben meegemaakt dat de heer Francken, toen hij nog in functie was, geprobeerd heeft te werken met een nieuwkomersverklaring. Wijlen Etienne Vermeersch heeft daar nog zijn licht over laten schijnen.

 

Het betrof een nieuwkomersverklaring die vorm moest krijgen via een koninklijk besluit. Een nieuwkomersverklaring waarin wordt aangegeven waar het in onze samenleving op staat, zet men in een grondwet. Ik meen dat een preambule daarvoor een krachtig wapen is.

 

Ik heb nooit een tekst van preambule voorgelegd. Ik wil daarvan immers een participatief proces maken. In een volgende legislatuur moet die oefening volgens mij worden gedaan. We hoeven geen nieuwe G1000, maar er zijn 101 formules om burgers deelachtig te maken in zo'n proces.

 

Ik voeg daar onmiddellijk aan toe dat, als zo'n preambule deel uitmaakt van de herzieningsverklaring, artikel 1 voor mij niet voor herziening vatbaar hoeft te worden verklaard. Ik weet dat artikel 1 gevoelig ligt. CD&V heeft een voorstel ingediend tot herziening van artikel 1. Zij hebben het Nederlandse model gekopieerd. Het zal mij echter worst wezen om dit te realiseren door middel van een preambule dan wel een eigenlijk grondwetsartikel.

 

Als men de preambule afwijst, kan het normen- en waardenprincipe voor mij ook in artikel 1 worden opgenomen. Dit principe zou echter ook in artikel 7bis kunnen worden opgenomen. Aan de collega's van de MR, die elke communautaire discussie afwijzen, zeg ik dat dit artikel 7bis ook perfect kan worden gebruikt als kapstok voor communautaire aangelegenheden. Met andere woorden, men vindt altijd wel een kapstok als men dat echt wil.

 

Mijnheer de voorzitter, de preambule is dus een belangrijk amendement dat ik opnieuw naar voren zal schuiven. Ik heb slechts vier amendementen ingediend. Ik was immers onder de indruk dat heel wat artikelen voor herziening vatbaar zijn verklaard. De preambule is voor mij op dat vlak echter het belangrijkste.

 

Ten tweede — en nu kom ik bij wat ik deze namiddag in deze plenaire vergadering heb uiteengezet —, wij leven in een omgekeerde wereld. Ik ben al een tijdje lid van het Parlement. Ik heb altijd gezien dat een regering met een lijst van artikelen naar het Parlement kwam. Dat kan nu niet, omdat de regering ontslagnemend is. De regering zou kunnen hebben beslist toch met een lijst van artikelen naar het Parlement te komen. De regering heeft echter verkozen geen lijst in te dienen. Dat wil zeggen dat de andere componenten, zijnde Kamer en Senaat, de volledige vrijheid hebben om te doen wat zij menen te moeten doen.

 

Laat mij het volgende nog één keer naar voren brengen. Toen de regering is gevallen en ontslagnemend is geworden, is de premier naar de Kamer gekomen, zeggende dat hij geen enkele manoeuvreerruimte en geen meerderheid meer had, dat hij door slechts 52 leden werd gesteund en dat het Parlement dus moest helpen om wetten goed te keuren. Ik meen dat wij dat gedaan hebben. De voorbije weken, mijnheer Van Rompuy, was er zelfs kritiek op de veelheid van wetten en op de kostprijs ervan. Het Parlement heeft zijn wetgevende functie waargenomen.

 

Maar als de regering echter aangeeft geen draagvlak in het Parlement meer te hebben en geen democratische legitimiteit meer te hebben, kunt u zich dan voorstellen dat Kamer en Senaat bij meerderheid hun lijst van artikelen zouden voorleggen en dat de regering zou beslissen om die lijst zonder meer te klasseren? Ik kijk naar de griffier van de Kamer. Wij krijgen excellente nota's, waaruit blijkt dat de regering dat theoretisch en juridisch kan doen. Praktisch en politiek is het echter zelfmoord. Een regering die een door Kamer en Senaat vastgelegde lijst naast zich neer zou leggen, ce serait du jamais vu. Mevrouw Onkelinx heeft daarvoor een kwalificatie gebruikt die ik evenwel niet zal herhalen. Ik zeg gewoon dat het onkies zou zijn, dat het zou getuigen van een gebrek aan democratisch fatsoen. Dat kan men niet doen!

 

Het derde punt dat ik namens mijn fractie naar voren wil brengen, is dat wij geen vragende partij zijn voor een volgende staatshervorming. Wij menen dat de volgende legislatuur gekenmerkt moet worden door een regering die zicht bezighoudt met de economie, met de koopkracht van de mensen, met het klimaat, met uitdagingen waar velen tegenwoordig van wakker liggen. Wij zijn dus niet klaar om 100, 200, 300, 400 of 500 dagen te onderhandelen over een grote staatshervorming. Dat willen wij niet. Maar wie zegt geen communautaire ambitie te hebben, mag niet tegelijk de Grondwet helemaal grendelen. Wij zijn vragende partij om ver te gaan in de hele zaak van rechten en vrijheden.

 

Er is ook het hele luik over wat wij staatsvermindering noemen. Vragen waarover men zich in een volgende wetgevende vergadering moet kunnen uitspreken. Wat gaan wij doen met de Senaat? Zijn wij tevreden met de manier waarop de Senaat vandaag functioneert? Zijn de Senatoren daar zelf tevreden over?

 

Wat gaan wij doen met het aantal Kamerleden, collega Verherstraeten? Ik zeg niet, populistisch, dat er minder en minder moeten zijn, maar wij hebben een hele regionalisering achter de rug, en de mensen zeggen dat er altijd maar mandatarissen bijgekomen zijn. Globaal zijn er inderdaad bijgekomen. Ook in Brussel zijn er, om redenen die aan Brussel eigen zijn, mandatarissen bijgekomen. Hebben wij nog 150 Kamerleden nodig?

 

Wat met een federale kieskring? Sommigen zeggen dat die absoluut overbodig is. Zou het niet goed zijn dat er in een land als het onze nog politici zijn die verantwoordelijkheid willen opnemen voor het hele land, in plaats van in hun kiesprogramma altijd te wijzen op wat men doet aan de andere kant en te zeggen dat zij het daar niet mee eens zijn? Maar de mensen mogen niet stemmen in dat andere landsgedeelte, en vice versa. Wij zien vandaag dat men in debatten opnieuw wijst naar de politici in het andere landsgedeelte, zonder dat Vlamingen zich over Wallonië kunnen uitspreken omdat er geen kandidaten zijn die opkomen voor het hele land.

 

02.38  Peter De Roover (N-VA): Mijnheer de voorzitter, ten eerste, ik vind het vreemd dat wij, vooraleer wij een Grondwetsartikel voor herziening vatbaar kunnen verklaren, er eerst over moeten debatteren wat we met dat artikel eventueel willen doen.

 

Mijnheer Dewael, inzake het laatste punt wat u aanhaalde, is een wijziging van de Grondwet helemaal niet nodig. Waarom stelt Open Vld zich niet gewoon kandidaat in Wallonië? Dat is toch een vrije keuze?

 

02.39  Patrick Dewael (Open Vld): Dat klopt, dat is inderdaad een mogelijkheid.

 

02.40  Peter De Roover (N-VA): U noemt het problematisch dat de inwoners van Wallonië niet voor u kunnen stemmen, maar de reden is dat u weigert om in Wallonië een kandidatenlijst in te dienen. Dat kunt u gewoon oplossen, in plaats van hier theoretische verhaaltjes te verkondigen.

 

02.41  Servais Verherstraeten (CD&V): Mijnheer de voorzitter, er was in ons land een mini-federalekieskring, namelijk Brussel-Halle-Vilvoorde. Ik meen dat wij ons allen nog goed kunnen herinneren tot welke spanningen dat in ons land heeft geleid. Dat hebben we nu eindelijk achter de rug. Wensen sommigen vervolgens een federale kieskring te organiseren over geheel België? Daar pas ik toch liever voor.

 

Mijnheer Dewael, inzake het aantal politici mag de waarheid geen geweld aangedaan worden. Bij de invoering van de rechtstreekse verkiezing van de deelstaatparlementen, in de eerste helft van de staatshervorming met het Sint-Michielsakkoord zijn er geen parlementsleden bijgekomen. Het toenmalig aantal leden van de Senaat werd verminderd en die aantallen werden naar de deelstaatparlementen overgeheveld. Er zijn evenmin Kamerleden bijgekomen, toen wij in de vorige legislatuur de Senaat hervormden, met een vermindering van het aantal rechtstreeks verkozen Senatoren. Als er eens een keer parlementsleden zijn bijgekomen, dan gebeurde dat onder leiding van een regering met liberalen, mijnheer Dewael, die het aantal parlementsleden in Brussel heeft verhoogd. De huidige Vlaamse regering heeft in de legislatuur die nu op haar einde loopt, het aantal provincieraadsleden gehalveerd en het aantal leden van de deputatie verminderd. Mijnheer Dewael, u mag bij de publieke opinie dan ook niet de indruk wekken dat er alsmaar meer parlementsleden zijn. De aantallen zijn afgebouwd.

 

02.42  Patrick Dewael (Open Vld): Ik meen dat we eigenlijk dat soort debatten moeten voeren in de volgende legislatuur. Ik ben het niet eens met uw stelling, want netto zijn er bijgekomen. Als men de globale aantallen voor België vergelijkt met die van andere federale landen, dan liggen die in België aan de vrij hoge kant. Voor de provincies hebben we een eerste stap gezet. Ik meen dat het met minder politici kan. Nogmaals, ik ben bereid om het debat te voeren en de artikelen die we hebben aangeduid, maken dat debat ook mogelijk. We zullen kunnen debatteren over een federale kieskring.

 

Maak daar alstublieft geen karikatuur van alsof men daarmee een groot B-H-V tot stand brengt. Ik pleit voor een beperkt aantal kandidaten op lijsten die verantwoordelijkheid assumeren voor het gehele land. Hoe wil men een land verbinden, als niemand nog politieke verantwoordelijkheid voor dat gehele land wil opnemen? Dat is de vraag die ik stel. Maak dan geen grapjes over B-H-V, collega Verherstraeten. Dat is de essentie. Kijk naar federale landen zoals Duitsland, waar men dat effectief heeft. Daar heeft men de Bundesrat, die een verbindende rol kan spelen. Die brengt de Länder daar dichter bij elkaar.

 

Kijk ten slotte ook eens naar de fundamentele discussie over stemrecht of stemplicht. Ik heb in de commissie gezegd dat ik dat probleem al dertig jaar ken. Mijn partij komt al dertig jaar op voor stemrecht, niet voor stem- of opkomstplicht. Dat is een belangrijk punt, maar het staat er momenteel niet bij.

 

Ik ben echter blij dat we de opening hebben gemaakt om de mogelijkheid te creëren voor mensen vanaf 16 jaar om hun stem uit te brengen. Het moet nu eens afgelopen zijn met de jonge mensen van de klimaatbetogingen alleen achterna te lopen en te zeggen dat ze een fantastisch signaal uitsturen. Men zegt dat ze mondig zijn en terechte prioriteiten stellen, maar als het erop aankomt ze het recht te geven om verkiesbaar te zijn, zegt men dat ze te jong zijn. Ze zijn niet te jong om te betogen, ze zijn niet te jong om hen achterna te lopen, maar ze zijn wel te jong om te kunnen functioneren in een parlementaire democratie. Stop die hypocrisie.

 

02.43  Peter De Roover (N-VA): De heer Dewael zegt dat die debatten in de volgende legislatuur plaatsvinden, maar hij voert ze natuurlijk wel. Maar goed, hij wil een federale kieskring invoeren zoals in Duitsland, maar die bestaat daar helemaal niet. Mensen kunnen alleen voor Angela Merkel kiezen in één kleine Wahlkreis, in Mecklenburg-Vorpommern. Het hele idee van een federale kieskring bestaat in geen enkele federatie, dat is alleen een uitvinding van enkele neo-Belgicisten, die denken dat ze hier het warm water moeten uitvinden en met argumenten moeten afkomen. Laten we maar een federale kieskring invoeren zoals in Duitsland, namelijk geen.

 

02.44  Patrick Dewael (Open Vld): Mijnheer De Roover, als u kijkt naar Duitsland, laat ik u opmerken dat er in Duitsland een heel belangrijk punt is. Op een bepaald ogenblik zijn de Duitsers allemaal voor een federatie, zijn het allemaal Duitsers. Dat staat niet in de weg dat ze in Länder een eigen democratie kunnen beleven. Hoe dan ook, er bestaat een federaal, een nationaal gevoelen tot één en dezelfde natie te behoren. Wij hebben dat niet in ons land. Ik ben vragende partij om vernieuwing mogelijk te maken, om inderdaad dat gevoelen aan kracht te laten winnen. Ik denk dat we daar op dit moment in ons land absoluut nood aan hebben.

 

02.45  Peter De Roover (N-VA): De aap komt uit de mouw. U wilt geen institutionele hervorming met de federale kieskring; u wilt een nationaal gevoel stimuleren. Ik denk niet dat het aan de overheid toekomt met een kiessysteem nationale gevoelens wel of niet te bevorderen. (Protest van de heer Calvo)

 

De voorzitter: De heer De Roover heeft het woord.

 

02.46  Peter De Roover (N-VA): Mijnheer Calvo, ik ben er geen voorstander van om in de Grondwet in te schrijven dat we petjes uitdelen, noch Belgische, noch Vlaamse. De aap die hier uit de mouw komt - en hij maakt u zenuwachtig - is dat men het kiesstelsel misbruikt om een nationaal gevoel te creëren. Ik heb niks tegen mensen die een nationaal gevoel willen creëren, maar zeg dat men daarvoor geen kiesstelsel mag misbruiken. Dat is wat hier formeel is gezegd.

 

02.47  Patrick Dewael (Open Vld): Mijnheer de voorzitter, er zijn aspecten van het programma van N-VA waarin ik mij wel kan vinden, maar het creëren van het Vlaams nationale gevoel daar heb ik de N-VA nooit reticent tegenover weten staan.

 

De N-VA heeft altijd alles gedaan wat maar in haar macht en in haar mogelijkheden lag om verdeeldheid in ons land te creëren door te beweren dat allemaal terug in de eigen gemeenschap en regio comfortabel is. Dat is wat ons van mekaar onderscheidt, gelukkig maar.

 

Wij willen bruggen bouwen, mijnheer De Roover. Wij willen het land niet splitsen. Dat is wat u fundamenteel van ons onderscheidt. Ik ben blij dat u mij hebt onderbroken, want dan kan ik het volgende nog eens duidelijk maken.

 

U zegt dat wij alle artikelen van de Grondwet voor herziening vatbaar mogen verklaren, maar uw ultieme politieke doelstelling is niet meer zelfbeschikkingsrecht en grotere autonomie. Neen, uw ultieme doel is het einde van België, de splitsing van het land en daar scheiden onze wegen.

 

02.48  Peter De Roover (N-VA): Mijnheer Dewael, een klein beetje intellectuele eerlijkheid zou u sieren. Het is trouwens niet omdat sommige collega's nu beginnen te roepen dat u meer gelijk hebt.

 

U mag voor de Belgische eenheid pleiten, ik heb daarmee geen enkel probleem. U mag er ook tegen pleiten, dat is een normaal politiek project, maar gelieve een onderscheid te maken tussen, enerzijds, een bepaald politiek project en, anderzijds, het gebruik, in dit geval misbruik, van een kieswetgeving die alleen tot doel heeft op een representatieve manier de burger in ons huis vertegenwoordigd te zien, om uw politiek project te bevorderen. Dat is het punt dat ik aangeef en dat onderscheid weigert u hier te maken.

 

02.49  Patrick Dewael (Open Vld): Mijnheer De Roover, ik geloof in dit land, waarin u niet gelooft. Los van uw separatistisch scenario, heb ik nog nooit een Vlaams-nationalist weten argumenteren wat er dan uiteindelijk met Brussel, een sluitstuk in het geheel, zou moeten gebeuren.

 

Wij verschillen daarover van mening, maar dat is vandaag niet het debat. Het debat vandaag is welke artikelen wij open willen verklaren. Ik heb alleen willen betogen dat de artikelen in verband met de fundamentele rechten en vrijheden en de artikelen die te maken hebben met politieke vernieuwingen en met staatsvermindering wars staan van communautaire doelstellingen, van tegenstellingen.

 

Het is een lijst van een veertigtal artikelen waarvan ik graag zou zien dat de Kamer, na het indienen van een aantal amendementen, en nadien ook de Senaat ze zou vastleggen. Het fundamenteel element dat nu nog ontbreekt is dat wij effectief een regering hebben die op het einde van het proces de lijst die Kamer en Senaat hebben vastgelegd, assumeert. Dat is niet alleen onze democratische plicht, maar dat is ook een kwestie van politiek fatsoen.

 

Mijnheer de voorzitter, ik meen dat mijn fractie hiermee duidelijk heeft gemaakt wat zij verwacht van de volgende Grondwetsherziening. De preambule lijkt mij zeer belangrijk te zien. Ik geef nog even mee aan de vergadering dat als de preambule bij de stemming effectief een kans op slagen krijgt, artikel 1 — dat bepaalt dat België een federale Staat is en waarvan ik weet welke symboliek er voor sommigen van uitgaat — daaraan ondergeschikt is voor mij.

 

02.50  Monica De Coninck (sp.a): Mijnheer de voorzitter, beste collega's, beste Grondwetspecialisten, Parlementsleden en juristen, mijn betoog zal iets eenvoudiger en wellicht ook iets pragmatische zijn.

 

Mijnheer Dewael, ik wil eerst nog iets zeggen over de preambule. Er bestaan verschillende soorten preambules. Er bestaat een preambule die de finaliteit van de Grondwet weergeeft in een aantal overwegingen en er bestaat een preambule die de kernwaarden weergeeft. Als ik goed naar u geluisterd heb, bent u vooral aanhanger van deze laatste versie. Dan maakt men eigenlijk een juridische tekst die toelicht of verklaart wat er in de Grondwet staat. In die zeer interessante commissievergaderingen werd daar veel over gediscussieerd. Ik heb ook onthouden dat als een interpretatieve tekst gemaakt zou worden, eindeloze discussies zullen ontstaan.

 

Ziehier mijn tweede opmerking over de preambule. Ik ben van opleiding een ethicus. U hebt het steeds over normen en waarden. Wel, de eerste les die men krijgt als ethicus is dat normen en waarden geen wet zijn.

 

Dat is wat anders. Een wet schrijft men op en men volgt de bepalingen ervan of men volgt ze niet. Volgt men ze niet, dan kan men gesanctioneerd worden. Ethiek en moraal zijn aanbevelingen. Soms wordt men gestraft als men waarden of normen niet volgt, maar niet door de wet, niet door rechtspraak. Dat is een zeer groot verschil. U moet daarover dus nog een beetje verder discussiëren.

 

Ik ga toelichten waarom de sp.a voor een aantal zaken gekozen heeft en voor een aantal andere niet. Wij hebben bij titel II gesteund dat een aantal zaken wordt toegevoegd, namelijk dat de interpretatie van de Grondwet geen rechten en vrijheden mag vernietigen; dat de rechten met betrekking tot gehandicapten duidelijk moet worden geformuleerd; dat de rechten van de Grondwet niet mogen worden beperkt tot Belgen, maar moeten worden uitgebreid naar alle inwoners, uiteraard met respect voor Europese en internationale verdragen; het recht op leven; het verbod op foltering en slavernij; het recht op een billijk proces; vrijheid van verkeer; het recht op veiligheid en vrijwaring en beperking van rechten.

 

Wij hebben uiteraard onze collega Verherstraeten gesteund met betrekking tot de bescherming van niet-confessionele organisaties. Ook de universele dienstverlening inzake post, communicatie en mobiliteit steunen wij, alsook een toevoeging bij artikel 25 rond het actualiseren van de waarborg en drukpers naar andere informatiemiddelen.

 

Dan is er een aantal artikelen tot herziening voorgesteld waarvoor er eigenlijk geen motivering moet zijn, maar waarvoor er toch wel een verslag van de commissie is. Ik hoop dat in de volgende discussies de verslaggeving zal worden meegenomen, om te kijken waarom artikelen voor herziening zijn opengesteld.

 

Ik wil ook iets toelichten.

 

Er is het voorstel van de heer Verherstraeten over het openstellen van artikel 1, waarbij wordt gesteld dat zijn partij de grondwaarden van onze samenleving in dat artikel 1 wil invoegen en expliciteren. Voor alle duidelijkheid, met wat ik daarnet over de preambule heb verklaard, is dat logisch.

 

Ik wil een heel duidelijke Grondwet. Ik wil een transparante Grondwet, die iedereen kan begrijpen.

 

Indien er een tekst moet komen die toelichting bij de Grondwet moet geven, draai ik de oefening om. Wij zouden veel beter eerst een participatief proces doen met een duidelijke Grondwet en aan mensen vragen wat voor hen de Grondwet vandaag concreet betekent. Rond dat proces kan dan eventueel een tekst worden gemaakt, waarvoor elke zoveel jaar de oefening opnieuw kan worden gedaan.

 

Wat vandaag een aantal rechten in onze maatschappij zijn, wordt immers door de context van vandaag bepaald. Wat ze over twintig jaar zijn, kan totaal anders zijn. De grondrechten blijven in de Grondwet echter wel dezelfde.

 

Het zou een interessante oefening met jongeren kunnen zijn, met name hen vragen wat de vrijheid van meningsuiting vandaag voor hen betekent en dat in verhouding met respect. Op basis daarvan kan eventueel een tekst worden gemaakt, die een en ander voor veel mensen duidelijker zou kunnen maken, zij het veeleer als pedagogische oefening en ideeëntekst.

 

Indien de preambule niet kan, meenden wij het voorstel van de heer Verherstraeten te volgen. Daarom hebben wij ons onthouden. In de commissie waren wij immers voorzichtig op het vlak van het openstellen van artikel 1. Na wat ik nadien tijdens de discussies nog heb gehoord, heb ik echter heel veel schrik dat artikel 1 zal worden opengesteld, zij het niet om de juiste reden. De volgende politici kunnen er ook een totaal andere invulling aan geven.

 

Vandaar zullen wij straks tegen de openstelling ervan stemmen.

 

Artikel 7bis willen wij openstellen. Ook met de openstelling van de artikelen 10 en 11 – ook niet-Belgen moeten ambtenaar kunnen worden, niet-discriminatie ook voor niet-Belgen – hebben wij geen probleem. Artikel 11bis vind ikzelf zeer belangrijk. Collega Onkelinx heeft het al gezegd en ik weet niet hoe het komt – ik heb een paar eigen verklaringen – maar wij zien dat in heel veel machtssituaties vrouwen verdwijnen. De klassieke witte mannen – ik zal niet zeggen ouderdan 40 of 50, want dan krijg ik misschien de helft op mijn dak – krijgen veel macht terug. Als vrouwen gaan wij erop achteruit. De 40 %-regel voor het genderminimum wil ik dus heel erg verdedigen, niet omdat mannen mannen zijn en vrouwen vrouwen, maar ik weet wel dat besturen veel positiever en veel veelzijdiger kan als men meer perspectieven in een regering of andere politieke organen brengt, want er zijn meerdere voorstellen voor de verschillende niveaus. Men heeft ooit een onderzoek hiernaar gedaan, in 2008 was de bankencrisis er misschien niet gekomen, als er wat meer vrouwen in de bestuursraden van banken hadden gezeten.

 

Dan is er de aanpassing van de regels rond vrijheidsberoving aan Salduz. De artikelen 20 en 21 betreffen de vrijheid van eredienst en de scheiding van kerk en staat. Artikel 22 betreft het recht op een privé- en gezinsleven. Daarmee hebben wij geen probleem. Voor ons is artikel 23, het recht op een menswaardig leven, ontzettend belangrijk, omdat wij daarbij denken aan het inschrijven van zorgzekerheid en het recht op mobiliteit en post. Als wij dat 10 jaar geleden gezegd zouden hebben, dan had men ons zot verklaard. Ook recht op communicatie en recht op water zijn heel belangrijke elementen. Met de actualisering van artikel 25, de drukpers is vrij, kunnen ook andere informatiemiddelen benoemd worden. Voor een aantal zaken rond participatie, verzoekschriften en burgerparticipatie willen wij de artikelen 28, 29 en 57 openstellen.

 

Ook de modernisering van de Senaat en de monarchie mag voor ons worden besproken. Om die reden hebben wij het openstellen van die artikelen gesteund.

 

Er zijn ook een aantal artikelen die betrekking hebben op een moderne Justitie.

 

Artikel 167, dat de voorafgaande goedkeuring van militaire operaties door het Parlement bepaalt, is voor ons eveneens belangrijk. Dit artikel is vanavond nog niet vernoemd, maar ik heb de indruk dat een aantal mensen zich hier achter kunnen scharen.

 

Ik wil nog iets zeggen over artikel 195. Blijkbaar heeft een premier hier ooit gezegd dat de Grondwet geen vodje papier is. Ik vind dat eigenlijk heel terecht. Dat er zware procedures bestaan om die Grondwet te wijzigen, vind ik maar normaal. Wij leven in een complex land. Wij hebben heel veel scheidingsmuren, op tal van vlakken.

 

Als men iets wil veranderen aan de Grondwet dan moet men nieuwe evenwichten zoeken. Dit betekent dat men mensen nodig heeft die met een weloverwogen leiderschap op zoek gaan naar nieuwe balansen en evenwichten. Ik heb al dikwijls veranderingsprocessen geleid en ik weet dat dit gemakkelijk 7 jaar duurt. Op zo'n moment kan men zelfs van een succes spreken.

 

Als men hier zeurt over 5 jaar dan kan ik enkel zeggen dat 5 jaar kort is voor fundamentele veranderingen in een grondwet. Men moet daarvoor de nodige tijd nemen. Dit gebeurt trouwens niet uit angst want dit gaat over duurzaam beleid, duurzaam bestuur.

 

Als de heer De Roover zegt dat wij niet meer democratisch zijn en angstig en bang, bestaat er een oeroud Vlaams gezegde: als de vos de passie preekt, boer, let op uw ganzen. Of kippen. Dat is voor mij gemakkelijker uitspreekbaar. Ik wil dan zeggen: als De Roover de passie preekt, burger, let op uw rechten.

 

In verband met de discussie over artikel 195: vele mensen zijn de staatshervormingen beu. Waarom? Zij hebben het gevoel dat ze als excuus gebruikt worden om vooral heel weinig te doen, om niet in te gaan op de echte opportuniteiten en uitdagingen van de toekomst. Ik denk dan aan klimaat, aan werk, aan gezondheid, aan koopkracht, aan pensioenen.

 

Wij hebben heel veel staatshervormingen achter de rug. Wij kunnen misschien eens proberen vooral samen te werken en de bestaande hervormingen uit te voeren. Wij hebben wetten en regels genoeg. Begin nu dus te discussiëren over doelstellingen op lange termijn. Houd u daaraan. Trek allemaal uw streep. Kijk wat u moet doen en probeer het alstublieft te realiseren.

 

Ik zal u een voorbeeld geven dat mij heel na aan het hart ligt, de integratie van mensen die hier komen wonen. Daar moet men op alle niveaus en op alle beleidsdomeinen aan werken. Wie houdt ons tegen? Een staatshervorming? Nee toch, alstublieft. Wij hadden op dat vlak veel meer resultaten kunnen boeken. Wij hebben die mensen ook nodig als werkkrachten. Wij zullen op tal van domeinen een zware prijs betalen omdat wij ze niet geïntegreerd hebben.

 

Ik zeg dus: begin eraan, werk hard, en zever niet te veel.

 

02.51  Georges Gilkinet (Ecolo-Groen): Monsieur le président, chers collègues, la Constitution, c'est notre loi fondamentale, celle qui définit les règles de notre vivre-ensemble, les grands équilibres non seulement entre les trois pouvoirs mais aussi entre les différentes entités qui composent notre État (État fédéral, Régions, Communautés: article 1er) ainsi que les droits fondamentaux de nos concitoyennes et concitoyens.

 

Dans un monde idéal, on devrait pouvoir en débattre sereinement, y compris et surtout dans cette enceinte. Pas seulement dans cette enceinte, pas seulement avec des citoyens élus mais aussi avec des citoyens non élus dans le cadre de dispositifs participatifs, en osant remettre en cause des éléments de la Constitution qui existent depuis longtemps. Mais, cela, c'est dans un monde idéal. Ce n'est pas aussi simple. On le sait, on le sent et on le vit dans le cadre de cette discussion, de la discussion en commission de Révision. Notre histoire récente le prouve. Cela suscite des tensions, des caricatures, des procès d'intention. Certains se nourrissent de nos différences, aiment opposer les Belges entre eux, veulent construire des murs plutôt que des ponts, s'inscrivent dans une logique de citadelle assiégée plutôt que de chercher des solutions justes, nouvelles, équilibrées, tournées vers l'avenir.

 

Comme je l'ai dit, l'exercice que nous réalisons devra être serein et positif. Il l'a été dans le chef des écologistes du Sud et du Nord du pays qui, depuis qu'ils sont présents dans ce Parlement, travaillent ensemble au quotidien dans un groupe commun, dans les deux langues et cherchent des solutions qui dépassent les différences de Communautés, qui s'inscrivent à la fois dans une perspective de temps et extraterritoriale, qui visent à préparer l'avenir et à léguer une terre habitable à nos enfants. Nous avons commencé cet exercice en éliminant de notre liste tous les articles qui pourraient conduire trop directement à une nouvelle aventure communautaire.

 

C'est vrai, cela a été dit: le diable se cache dans les détails. L'intention du pré-constituant ne lie pas le constituant. Cela étant, nous avons fait le choix explicite de ne pas retenir dans notre liste d'articles à réviser tout article qui pourrait conduire trop directement à un nouveau round communautaire, susceptible de nous distraire de ce pour quoi nous avons été élus: c'est-à-dire nous distraire des urgences - sociale et environnementale - auxquelles nous devons trouver des solutions positives, de même que nous devons trouver des réponses aux attentes de nos concitoyens, en améliorant leur vie de tous les jours.

 

Par conséquent, vous n'aurez pas été étonnés de ne pas trouver dans la liste que nous avons déposée l'article 195 de la Constitution, tout comme vous ne l'aurez pas été en constatant que nous nous sommes opposés à rendre révisable l'article 1er. En revanche, nous trouvons intéressante la démarche de M. Dewael et de l'Open Vld. En tout cas, il s'agit d'un essai à tenter, pour autant qu'il sorte de ce bâtiment et qu'il associe des citoyens à une réflexion autour d'un préambule de la Constitution et de valeurs que nous partageons et que nous voulons faire vivre.

 

Les écologistes ont pratiqué cet exercice et ont exposé, dans le cadre des travaux de la commission de Révision, différentes priorités au moyen d'articles à réviser. Je les classerai en quatre catégories. Tout d'abord, je parlerai de l'article hors catégorie, qui est évidemment le 7 bis, dont nous avons débattu ces dernières semaines en vue d'élaborer une loi climat qui fixerait des objectifs très clairs et contraignants pour notre État, tout en organisant la coopération entre les entités qui le composent, et qui prévoirait une évaluation de l'atteinte de ces objectifs en collaboration avec les administrations régionales et fédérales ainsi qu'avec des scientifiques, tant la question climatique nous paraît centrale.

 

Si on ne la résout pas, on ne pourra rien résoudre d'autre. Vous le savez - je ne vous apprends rien -, la tentative a échoué de peu. Il y avait une majorité absolue pour soutenir cette révision de la Constitution, même si ce n'était pas encore les deux tiers des membres de notre Assemblée. Mais nous comptons bien remettre l'ouvrage sur le métier et reprendre les travaux immédiatement après les élections du 26 mai pour tenter de convaincre deux tiers des membres, trouver des partenaires dans ce Parlement, construire des alliances avec des collègues d'autres partis, mais également avec la société civile.

 

Dans cet article 7 bis, on peut également rêver d'inscrire, ensuite, des objectifs de protection, de préservation de la biodiversité, autres enjeux essentiels trop peu débattus dans ce Parlement.

 

La première priorité, c'est le climat. Au travers de la Constitution, nous pouvons effectivement agir pour une planète durablement habitable, une planète que nous laisserions viable pour les générations futures.

 

La deuxième priorité transversale que nous poursuivons avec un objectif d'amélioration de notre Constitution, c'est la question démocratique. Un exemple a été cité car il est éclairant. Il est ici question de donner le droit de vote à 16 ans, dans une logique d'élargissement du droit de vote tel qu'appliqué depuis la création de notre État. On a commencé avec un suffrage censitaire. Il a fallu attendre des dizaines d'années pour que les femmes aient le droit de vote. Il y a déjà eu des décisions de diminution de l'âge du droit de vote. Pour nous, il faut envoyer ce signal aux plus jeunes et créer une réaction en chaîne en termes d'éducation à la citoyenneté.

 

Nous voulons également élargir le droit de vote aux citoyens étrangers vivant en Belgique, qui paient des impôts, participent à la vie sociale et font notre société et qui, actuellement, n'ont pas le droit de vote. C'est une revendication très forte en Région bruxelloise où cohabitent de façon positive de plus en plus de nationalités.

 

Une autre de nos propositions suscite l'intérêt de plusieurs groupes. Nous les en remercions. Nous proposons la mise en place d'une circonscription fédérale unique. Il est trop facile de faire uniquement campagne dans sa communauté, dans la région, de ne pas relever le défi de rencontrer l'autre communauté, voire de développer un discours agressif envers celle-ci sans qu'elle puisse répondre. Que des élus de ce Parlement fassent campagne sur l'ensemble du territoire est logique dès lors que les lois que nous votons s'appliquent à tous, d'Arlon à Ostende.

 

Nous voulons aussi: renforcer les capacités d'intervention directe des citoyens dans le débat public; créer un droit d'initiative citoyenne tel qu'il est prévu par le droit européen; permettre des référendums à l'échelle locale ou régionale; créer dans notre Parlement ou dans d'autres des commissions mixtes associant élus et non-élus; faire avancer la question de la parité, de la représentation des deux genres dans l'exécutif.

 

De grands pas ont été réalisés sur ce dernier point à d'autres niveaux de pouvoir - au niveau des exécutifs communaux wallons. Nos gouvernements doivent ressembler davantage à la société, composée à peu de choses près par une moitié d'hommes et une moitié de femmes.

 

À travers la Constitution, nous pouvons améliorer et renforcer notre démocratie, en partageant davantage les pouvoirs, en permettant à davantage de citoyens de participer. C'est notre deuxième objectif dans le cadre de cette discussion sur les articles de la Constitution à réviser: améliorer la démocratie.

 

Troisième priorité: renforcer et moderniser les droits fondamentaux et leur ancrage dans la Constitution, principalement autour de l'article 2. Le pré-constituant en 2014 avait, par exemple, prévu la possibilité d'améliorer les droits de personnes handicapées. Malgré les propositions déposées par certains collègues au cours de cette législature, rien n'a été fait. Avec d'autres, nous avons proposé de réinscrire cette attention. Il nous semble également que des droits appliqués ici, en Belgique, parce que contenus dans des conventions internationales auxquelles nous avons adhéré, doivent figurer également dans notre texte fondamental pour être ancrés dans le droit belge, pour que demain, personne n'ait encore la tentation de dire, par exemple au hasard, que la Convention internationale des droits de l'enfant - selon laquelle on n'enferme pas un enfant -, ne s'appliquerait pas à notre pays.

 

Heureusement, le Conseil d'État est attentif et garant. Il a décidé de suspendre une décision de notre gouvernement fédéral et de la majorité en la matière. Nous nous en réjouissons évidemment, mais nous souhaitons ancrer ces principes fondamentaux dans le droit belge, dans la Constitution.

 

Il faut aussi améliorer le droit de la presse, la liberté de la presse, l'interdiction de censure. Aujourd'hui, elle est uniquement applicable aux supports de la presse écrite, ne tenant pas compte de toutes les évolutions de la presse, et notamment des médias audiovisuels.

 

Il faut pouvoir correctionnaliser les délits de presse homophobes ou racistes. Ce n'est pas possible, dans l'état actuel de notre Constitution. Nous voulons empêcher les discriminations, notamment les discriminations en fonction de l'orientation sexuelle ou de l'identité de genre.

 

Nous voulons ancrer dans notre Constitution l'accès à l'eau et à l'énergie. Au travers de la Constitution, dont on parle souvent comme d'un problème, comme ce qui peut susciter des discussions communautaires infinies, nous pouvons renforcer les droits, simplement si nous le souhaitons, en choisissant les bons articles à réviser et si nous trouvons des parlementaires de bonne volonté pour y parvenir.

 

Le quatrième et dernier objectif que nous avions en déposant notre liste d'articles à réviser, c'était un objectif d'innovation. Ce qui a été décidé en 1831, parfois changé évidemment, et heureusement, a parfois vieilli et ne tient pas compte d'enjeux nouveaux ou de solutions nouvelles.

 

Une demande des mandataires politiques bruxellois, tant néerlandophones que francophones, est de pouvoir organiser un enseignement bilingue. Permettre cela à Bruxelles, ne serait-ce pas une superbe manière de faire progresser la capacité d'insertion de nos jeunes dans la vie active, sur le marché de l'emploi? Ce serait une excellente manière de valoriser les caractéristiques sociologiques de cette Région, à la fois capitale de notre État et de l'Europe.

 

Également modifier la façon dont sont vérifiés les pouvoirs des élus. Les élus vérifient eux-mêmes leurs pouvoirs. La Belgique est pointée du doigt par la communauté internationale en ce qui concerne ce mécanisme d'un autre temps, réglé à l'article 48 de la Constitution.

 

La fonction royale doit aussi évoluer. Quel est le sens d'octroyer en 2019 des titres de noblesse aux uns et aux autres?

 

En tant qu'écologistes, nous voulons moderniser et, à terme, supprimer les provinces. J'entends beaucoup de collègues qui estiment qu'il y a trop de mandataires dans notre pays. L'institution provinciale n'a-t-elle pas fait son temps? N'est-il pas temps de donner aux Régions la capacité de les réformer en profondeur?

 

Il y a également une demande que nous formulons de façon persistante: nous voulons conditionner la décision d'engagement militaire à une approbation du Parlement.

 

Au travers de modifications de la Constitution, on peut également moderniser un État. C'est vraiment l'optique des écologistes. Nos quatre objectifs, à savoir agir pour le climat, renforcer la démocratie, renforcer les droits fondamentaux et innover étaient rencontrés avec la liste que nous avons déposée. Nous avons eu l'heureuse surprise de trouver, en commission de révision de la Constitution, des oreilles attentives, des votes pour soutenir 90 % des propositions que nous avons formulées. Peut-être y avait-il parfois des intentions autres que les nôtres? Il faudra y être attentifs dans le cadre d'une législature constituante mais c'est pour nous une perspective tout à fait réjouissante. Mais ce n'est que le début de l'exercice.

 

Ce soir, notre assemblée achèvera son travail et décidera des articles qui pourront être révisés après le 26 mai. Nous verrons ce qu'elle décidera et nous espérons qu'elle n'inscrira pas l'article 1er ni l'article 195. J'espère qu'elle confirmera ces articles positifs qui ont été sélectionnés en commission. Avec mon collègue Calvo, nous espérons que nous pourrons y ajouter l'un ou l'autre article, notamment celui permettant le droit de vote des étrangers dans notre pays. Ensuite, le travail suivra son cours. Que fera le Sénat lors de ses dernières réunions? Que décidera le gouvernement?

 

Ce débat a eu lieu quelques fois en séance plénière, et tout à l'heure encore lors des questions d'actualité. À ce stade, la position est prudente ou frileuse selon le point de vue adopté. Nous espérons qu'in fine, quelques-uns des articles qui permettraient d'avancer en termes de droit positif seront retenus à la fois par le Sénat et par le gouvernement et qu'il restera, à l'issue de ce travail, de cette moulinette, une liste ambitieuse qui permettra au Parlement, pendant les cinq prochaines années, de travailler pour améliorer le fonctionnement de notre État et pour renforcer les droits des uns et des autres et que nous pourrons, ensemble, construire une Belgique plus verte, plus moderne, plus respectueuse des droits de chacun.

 

J'espère que nous parviendrons à sortir de cette logique d'opposition et de caricatures qui a trop souvent été le déterminant de la politique belge et des débats relatifs à la révision de notre Constitution.

 

Vous aurez compris qu'en tant qu'écologistes, nous souhaitons contribuer de façon positive à la modernisation, au renforcement de notre Constitution pour un État adulte, positif, participatif et ouvert vers les autres.

 

02.52  Kristof Calvo (Ecolo-Groen): Mijnheer de voorzitter, collega's, ik probeer het kort te houden, omdat ik begrijp dat sommige collega's naar het einde van de vergadering snakken, maar tegelijkertijd is het toch mijn en onze overtuiging dat dit debat de nodige aandacht en tijd verdient. Op dit uur lijkt het misschien een debat van freaks, beroepspolitici en grondwetspecialisten, maar eigenlijk belangt dit debat iedereen aan en is het bijzonder belangrijk voor de elf miljoen Belgen.

 

Het is onze overtuiging dat de Grondwet inderdaad geen vodje papier is, sterker nog een heel belangrijk kompas is, ook in ons dagelijks samenleven, als het ware ons tweede volkslied, dat we delen, onderschrijven, belangrijk vinden en waarnaar we handelen. Daarom, ook al is het nu wat later dan gebruikelijk en ook al snakt iedereen naar paasvakantie en campagnetijd, vind ik het logisch dat het Parlement zijn tijd neemt voor dit debat.

 

Andere collega's hebben al aangehaald dat bij opmaak onze Belgische Grondwet heel progressief en vooruitstrevend was, heel liberaal ook in filosofische eerder dan in politieke termen. We kunnen er echter niet omheen dat onze samenleving er tegenwoordig helemaal anders uitziet. Wij moeten een progressieve, liberale, vooruitstrevende Grondwet blijvend ambiëren. Onze fractie sluit zich dan ook aan bij de groep academici die ons als politici een tijdje geleden ertoe heeft uitgenodigd om de Grondwet te updaten, te vernieuwen en te verdiepen, en het debat niet te vernauwen of te verengen tot een klassieke vorm van staatshervorming.

 

Ik betreur dat het debat, hoewel er vandaag een mooie lijst voorligt, niet helemaal gevoerd kon worden. Mijns inziens heeft dat te maken met de valse start van dit debat in 2014, toen partijvoorzitters zich hebben opgesloten, al dan niet in aanwezigheid van technische onderhandelaars zoals de heer Vuye, om een regeerakkoord af te sluiten dat blijkbaar, volgens hardnekkige geruchten, vergezeld was van Atomaschriftjes. De geruchten over Atomaschriftjes hebben volgens mij gedeeltelijk een hypotheek gelegd op het debat dat we nu voeren. Ik ken collega Clarinval als een moedige collega die regelmatig zijn uiterste best doet om het onderste uit de kan te halen, maar het feit dat de MR vandaag heel voorzichtig is en zelfs op een bijna onbegrijpelijke manier angst heeft van het debat, heeft te maken met die hardnekkige geruchten over Atomaschriftjes. Het heeft te maken met het feit dat de MR in 2014 een belofte heeft geformuleerd ten aanzien van de N-VA en er nu ongelooflijk veel schrik voor heeft dat het zou lijken alsof die belofte alsnog wordt uitgevoerd, alsof de sleutels van België aan de nationalisten worden gegeven.

 

Ik vind het jammer dat die valse start, die geheime afspraak, een hypotheek is geweest op een 100 % open debat, op een debat zonder taboes, want dat is het toch altijd een beetje gebleven, ook de voorbije tijd in de commissie, hoewel we elkaar uiteindelijk op een aantal belangrijke punten hebben gevonden.

 

Dan wil ik ook nog iets zeggen over datgene waarbij de heer De Roover uitgebreid is blijven stilstaan. Hij zegt dat het toch niet kan dat men vandaag zaken beslist waarover het volgend Parlement niet zou kunnen oordelen. Ik ben het daar fundamenteel mee oneens. Het is zelfs een goede zaak dat er een dubbele democratische oefening plaatsvindt en dat die oefening ook terdege plaatsvindt en inhoudelijk gebeurt.

 

Onze fractie schrijft zich niet in in de doctrine van de N-VA, waarin een uittredend Parlement gewoon zegt: alles is goed. Neen, burgers hebben in 2014 voor deze 150 Kamerleden gekozen en verwachtten toen dat we tot de laatste dag onze oefening grondig zouden maken. Die eerste etappe van die dubbele democratische oefening hoort daarbij.

 

Dat is zelfs een heel democratisch principe. Het is democratisch om vandaag die eerste etappe van die democratische oefening grondig te doen en niet gewoon te zeggen: we trekken alles open. Bij die dubbele democratische oefening en die eerste etappe hoort ook een openheid om dingen in vraag te stellen, om dogma's los te laten en niet gewoon te vertrekken van de lijst van 2014.

 

Mijnheer Clarinval, 2014, zeker in een snel veranderende wereld, is eigenlijk een ander tijdperk. De verandering gebeurt in een ongelooflijk tempo. 2014 was de tijd vóór de aanslagen. 2014 was de tijd vóór de gele hesjes. 2014 was de tijd voor de brede roep om een klimaatwet. 2014 was een tijd vóór heel wat nieuwe academische inzichten.

 

Bij die dubbele democratische oefening hoort ook de openheid om te zeggen dat 2019 een andere tijd is dan 2014. We leggen niet gewoon die lijst van toen op het kopieerapparaat. Het is goed dat er voorzichtigheid wordt ingebouwd. Het is goed dat er een dubbele oefening is, maar die dubbele oefening moet dan wel ernstig gebeuren, in de eerste fase en in de tweede fase.

 

Laat ons eerlijk zijn, die tweede fase is nog altijd een fase waarin men twee derde van het nieuwe Parlement moet overtuigen. Ik denk dus niet dat dingen te snel hervormd worden in ons land, eerder te traag dan te snel.

 

Collega's, een andere gedachte waartegen ik wil protesteren lees ik niet alleen in kranten, ze wordt ook hier in het Parlement gecultiveerd door collega's die meer of minder artikelen willen openen. Ze proberen er een debat van te maken van Nederlandstaligen tegen Franstaligen. Als men kijkt naar de stemming in de commissie en het debat volgt, dan moet men vaststellen dat dit eigenlijk geen communautair debat is. Veel artikelen zijn goedgekeurd door de PS, de N-VA, Ecolo-Groen en Open Vld, soms gesteund door MR. Het feit dat hier vandaag een lijst voorligt betekent dat die taalgrens in veel gevallen al is overgestoken. Sommige mensen aan de ene kant van de taalgrens wilden een artikel openen om een bepaalde reden en sommige mensen aan de andere kant dachten daar net hetzelfde over. Sommige mensen uit de ene taalgroep wilden een artikel openen om een bepaalde reden terwijl een andere fractie uit dezelfde taalgroep hetzelfde artikel wilde openen om een andere reden.

 

Ik wil dus sterk protesteren tegen de framing dat dit een communautair debat is. Neen, het is een parlementair debat waarin er meerderheden zijn ontstaan tussen politieke families en over de taalgrens heen. Dat ziet men aan de resultaten van de stemming in de commissie. Als het een communautair debat was en de breuklijn tussen Nederlandstaligen en Franstaligen liep, dan zou die lijst niet zo lang geweest zijn. Uiteraard loert het communautaire om de hoek maar het klopt niet te zeggen dat dit altijd een verhaal is van Nederlandstaligen tegen Franstaligen. Dat is niet zo en het hoeft ook niet zo te zijn. Ik wil de collega's oproepen om volgende keer dezelfde oefening te maken die de ecologisten hebben gedaan, namelijk binnen de politieke familie overleggen en samen komen tot één gemeenschappelijke lijst. Het is geen toeval is dat 90 % van de artikelen die voorgedragen zijn door die gemeenschappelijke fractie uiteindelijk vandaag ook op de lijst staan om open te verklaren. Dat is een vorm van draagvlak zoeken.

 

Dat is ook het positieve aan die dubbele democratische oefening, dat men nu de kans heeft om een draagvlak te zoeken. Het gaat dan niet alleen om een draagvlak aan de overkant van de taalgrens, het gaat om een politiek draagvlak tout court binnen dit Parlement. Ik ben het helemaal eens met de heer Verherstraeten als hij zegt dat de N-VA opnieuw nalaat op zoek te gaan naar bondgenoten. In het hele grondwettelijke debat moest men akte nemen van het feit dat men weinig bondgenoten had.

 

Men heeft eigenlijk ook geen moeite gedaan om bondgenootschappen op te bouwen. Dat is heel vaak zo als het gaat over institutionele zaken. De N-VA praat er heel veel over, maar krijgt zelden iets gedaan. Dan zijn het andere partijen die de Staat moeten hervormen en moeten zorgen voor meer Vlaamse autonomie. Dat ziet men elke keer terugkomen, ook nu. De N-VA had dit kunnen gebruiken om op zoek te gaan naar bondgenoten om delen van hun politieke project te realiseren. Het is niet het onze, maar men laat zelfs na om dat draagvlak te zoeken.

 

Wat de lijst zelf betreft, heb ik nog een paar dingen te zeggen. De lijst die hier vandaag voorligt, bevat heel wat boeiende elementen. Iedereen in dit halfrond weet dat de Ecolo-Groenfractie er een grote fan van is om artikel 7bis open te verklaren zodat in de volgende legislatuur over een echte klimaatwet kan worden gestemd. Collega Gilkinet sprak daarnet al over een aantal grondrechten die een plek zouden kunnen en moeten krijgen in de Grondwet versie 2019 – versie 2025.

 

Ik stond daarnet op het punt om te reageren op de argumenten van degenen die zeggen dat de federale kieskring Brussel-Halle-Vilvoorde in het groot is. Ik ben het daar fundamenteel mee oneens. Dat is onzin. Collega Van Rompuy, het is zelfs mijn overtuiging dat, moest er een federale kieskring geweest zijn in die periode, er niet zo veel tijd verloren zou zijn gegaan aan Brussel-Halle-Vilvoorde. Het had toen niet geloond om campagne te voeren, om aan politiek te doen op kap van die andere taalgrens. Het had toen niet geloond om als Franstalige te zeggen "nous ne sommes demandeurs de rien", dat we dat probleem niet hoeven op te lossen. Een land met een federale kieskring zou zich niet zo lang opsluiten of begraven in een kwestie als Brussel-Halle-Vilvoorde.

 

Die twee hebben dus eigenlijk helemaal niets met elkaar te maken. Integendeel zelfs, een land met een federale kieskring is een land met minder crisissen, zoals Brussel-Halle-Vilvoorde. In de periode van die crisis mocht ik starten in het Parlement. Dit had het grote voordeel van parlementaire vrijheid, de vrijheid die we vandaag ook een beetje kennen, maar had een heel groot nadeel, met name dat er inderdaad heel veel kostbare tijd verloren is gegaan. De federale kieskring zal zorgen voor minder verloren tijd in plaats van voor meer verloren tijd.

 

Ik ben het eens met collega Dewael over de Senaat. Collega Clarinval, dat is ook een reden om de lijst van 2014 te updaten. We hebben nu een eerste ervaring. De Senaat is afgebouwd. Er zijn geen rechtstreeks verkozen senatoren meer. Er is de ambitie om er een ontmoetingsparlement van te maken. Laten we echter eerlijk zijn, collega's, die ambitie is niet ingelost.

 

Dus, in 2019 moet men durven zeggen: ziehier een aantal artikelen om in de komende legislatuur de Senaat af te schaffen of grondig te hervormen. Andere elementen als burgerinitiatief, gemengde commissies, referendum dienen volgens ons om de politiek te vernieuwen en te verdiepen.

 

Wat betreft het moderniseren van het koningshuis, de koning moet voor mij niet verdwijnen maar in de Grondwet staan een aantal zaken die eigenlijk wel aan vernieuwing toe zijn.

 

Tweetalig onderwijs, het laatste punt dat ik wil vermelden. Er wordt in dit Parlement heel vaak over Brussel gepraat, maar er wordt te weinig voor Brussel gedaan. Brussel snakt naar een verbindend project en naar hervormingen die aansluiting vinden bij een nieuwe realiteit, waarin mensen, zeker jonge mensen, geen keuze willen maken tussen N en F, maar zich op de eerste plaats een ketje, een Brusselaar, willen voelen. Laten wij er dan voor zorgen dat die plek waar zij Brusselse burger kunnen worden, ook een Brusselse plek is. Vandaar ons pleidooi om via artikel 135bis tweetalig onderwijs in Brussel mogelijk te maken en daar de komende jaren stappen in te zetten.

 

Het is een boeiende lijst, maar wel een lijst die beter kan. Onze fractie is vragende partij en zal straks ook zo stemmen, om artikel 1 niet op te nemen in de lijst van te herziene Grondwetsartikelen. Onze fractie is wel vragende partij om de mogelijkheid te laten op een heel participatieve manier, naar IJslands en Iers model, te werken rond de Grondwet, onze constitutionele cultuur, in de vorm van een preambule. Voor ons is dat geen doel op zich, maar het zou wel een interessant middel kunnen zijn en een interessant traject. Vandaar dat ik hoop dat ons pleidooi en het amendement van de Vlaamse liberale collega's het halen, zodat die mogelijkheid voor de komende jaren in elk geval bestaat.

 

De Senaat moet worden afgeschaft wat ons betreft, vandaar ook dat een aantal extra artikels wordt voorgesteld om dat mogelijk te maken.

 

Een laatste toevoeging die wij in deze plenaire vergadering wensen te doen, is het open verklaren van delen van artikel 8, om stemrecht mogelijk te maken voor niet-Belgen bij de Gewestelijke verkiezingen. Deze vraag klinkt vooral heel luid vanuit het Brusselse, vanuit die kosmopolitische stad, om Brusselaars met een niet-Belgische nationaliteit de kans te geven deel uit te maken van die stadsgemeenschap, van die politieke gemeenschap, van die Brusselse gemeenschap. Dit zou trouwens ook voor de andere Gewesten een goede zaak zijn.

 

Wij stellen dus een aantal verbeteringen of aanpassingen voor aan een lijst om deze beter te maken, maar waaruit ook een grote appreciatie spreekt voor de lijst die vandaag voorligt.

 

Ten slotte, de eerste minister was daarnet geschoffeerd toen ik een bepaalde vergelijking vreesde. Men moet daarmee altijd voorzichtig zijn, maar meer dan voor parlementaire voorzichtigheid is het nu tijd voor terughoudendheid op het niveau van de regering. Na drie of vier weken aandringen begrijp ik eigenlijk niet dat de eerste minister de boodschap nog steeds niet heeft begrepen. Ik vind het totaal ongepast dat een minderheidskabinet, dat één op drie Kamerleden vertegenwoordigt, dat één op drie landgenoten vertegenwoordigt, dreigt om een oefening van een parlementaire meerderheid te hypothekeren, te amenderen en terug te brengen naar een oefening uit 2014. het Parlement van 2014 zag er totaal anders uit. Ik zie echt niet in waarom de eerste minister, die vandaag 1 op 3 scoort in dit Parlement, een meerderheid in Kamer en Senaat zou terugfluiten en zou terugvallen op een meerderheid in het Parlement van 2014. Ik zie dat echt niet in.

 

Op dat vlak hoop ik dat iedereen, elke volksvertegenwoordiger, elke democraat in dit halfrond tot de laatste minuut moeite zal doen om de regering duidelijk te maken dat er een formele realiteit is, waarbij de regering een lijst moet maken, maar dat er ook een politieke en een maatschappelijke realiteit is, die erin zou moeten bestaan dat de regering een parlementaire oefening aanvaardt.

 

Het zal nooit over onze parlementaire oefening alleen gaan. Het zal nooit een lijst zijn van Ecolo en Groen alleen. Een lijst waarvoor een parlementaire meerderheid is, daar moet een minderheidskabinet zich echter naar schikken. Als de regering dat niet doet, roept ze gelijkenissen op met minder democratische regimes. En dat kan niet de bedoeling zijn, zeker niet in dit mooie land.

 

02.53  Francis Delpérée (cdH): Monsieur le président, mes chers collègues, tout à l'heure, Mme Onkelinx a bien voulu me rendre hommage. Elle n'est pas en séance mais elle m'entend et peut-être même, elle m'écoute. Je voudrais lui renvoyer le compliment. André Frédéric lui transmettra le message s'il le veut bien. Elle achève aujourd'hui un parcours gouvernemental et parlementaire de longue durée. Elle permettra peut-être à un autre constitutionnaliste que celui qui lui est proche de dire que je la félicite pour sa ténacité, sa détermination et aussi pour l'énergie qu'elle met à défendre ses positions. Nous l'avons encore vu cet après-midi. Je crois que ceci devait être dit.

 

Mes chers collègues, ceci est sans doute ma dernière intervention à la Chambre des représentants. Cela ne vous étonnera pas si je profite de cette intervention pour vous parler de la Constitution: la Constitution d'aujourd'hui et la Constitution de demain.

 

Je parlerai d'abord de la Constitution d'aujourd'hui et plus particulièrement de l'article 195 de la Constitution. Je l'ai dit et je l'ai écrit à plusieurs reprises, dans le texte d'une Constitution quelle qu'elle soit, il y a une disposition plus importante que toutes les autres, c'est celle qui prévoit la procédure de révision de la Constitution. C'est une situation un peu surprenante. Voilà la Constitution qui, dans un article, dans une disposition, dit ce qu'elle est: "Je suis la Constitution. Je veux être la Constitution. Voilà les conditions dans lesquelles je veux être modifiée et transformée". Il n'y a aucune autre disposition de la Constitution qui s'exprime de cette manière-là. La moindre des choses est donc que les autorités constituées – et nous en sommes une – entendent ce message et respectent la volonté exprimée par le pouvoir constituant.

 

Or, que dit l'article 195 de la Constitution? La Constitution identifie d'abord le pouvoir préconstituant, soit le pouvoir législatif, les deux Chambres et le gouvernement. C'est lui qui doit concevoir une déclaration de révision.

 

Mais le pouvoir législatif, en l'occurrence ne fait pas la loi. Il ne fait pas de norme ni de règle. Il donne simplement une autorisation aux futures Chambres de changer si elles le veulent, si elles en ont les moyens et les majorités, de modifier la Constitution sur un certain nombre de points. C'est le 1er élément. Voilà l'article 195 qui identifie le pouvoir préconstituant.

 

Deuxième élément. La Constitution détermine l'objet de la déclaration de révision de la Constitution. On en a parlé longuement ces dernières heures. Le pouvoir préconstituant, soit le pouvoir législatif, doit citer, déterminer les articles, les alinéas, les dispositions particulières.

 

Je note qu'il ne peut pas citer l'ensemble des dispositions de la Constitution. Nous ne pouvons pas faire une révision globale. Nous ne pouvons faire que des révisions partielles sur les points (comme le précise l'article 195) "soumis à révision". Je dis en passant que c'est ce qui vicie fondamentalement les propositions de la N-VA et du Vlaams Belang et en la renvoyant aux oubliettes, nous rentrons dans les chemins de l'orthodoxie constitutionnelle.

 

Troisièmement. La Constitution, l'article 195, invite ensuite les trois acteurs qu'il désigne (Chambre, Sénat, gouvernement) à agir - j'insiste - de manière parallèle.

 

Pour utiliser le langage de l'athlétisme, je dirais que chacun court dans son couloir. Chacun va donc agir avec les moyens qui sont les siens, avec les compétences qu'il détient à ce moment-là et selon la procédure qui est la sienne. Pour ne prendre que cet exemple, la Chambre n'est pas affectée par la démission du gouvernement. Elle conserve la plénitude de ses compétences. Le Sénat est dans la même situation. Et il n'y a pas de navette entre les deux assemblées. Quant au gouvernement, il est démissionnaire. Il n'expédie, en l'occurrence, que les affaires courantes, et il doit toujours avoir à l'esprit cette réalité fondamentale, lorsqu'il lui revient d'établir, de manière autonome, dans son couloir, sa propre liste de dispositions révisables. Là, il y a une doctrine, une jurisprudence traditionnelle. Celle-ci signifie qu'il doit travailler au départ de la liste qui était en vigueur au cours de la législature qui s'achève.

 

J'ajoute que chacun travaille avec ses propres moyens et ses propres méthodes. La Chambre vote. Le Sénat vote. Le gouvernement, lui, se décide selon la procédure du consensus. S'il n'y a pas de consensus, il n'y a pas de déclaration. S'il n'y a pas d'accord, il n'y a pas de déclaration. S'il y a un accord minimum, le gouvernement sera amené à se décider sur celui-ci.

 

C'est ce que nous rappelle d'ailleurs le service juridique de la Chambre, puisqu'il nous dit qu'en droit, le gouvernement n'est pas lié par les déclarations des assemblées.

 

Voilà ce que nous dit l'article 195 de la Constitution dans sa version actuelle, celle d'aujourd'hui.

 

Je dirai un mot de la Constitution de demain, celle que nous pouvons deviner à travers la déclaration de révision dont nous discutons aujourd'hui. Ce sera le cas pour autant, évidemment, que les autres acteurs du pouvoir législatif partagent la même préoccupation.

 

De toute façon, ils ne peuvent pas mettre la barre plus haut que nous. Ils peuvent mettre la barre plus bas, ne pas la mettre du tout en évidence ou ne pas la mettre du tout. À chacun ses responsabilités!

 

Que puis-je dire de cette Constitution de demain? Ce qui m'intéresse d'abord, c'est ce qui ne figurera pas dans la déclaration en préparation et, d'abord, l'article 195 de la Constitution. J'y reviens. En ne mettant pas dans la liste de la Chambre l'article 195, notre commission – et, je l'espère, notre Assemblée – tient un langage clair: pas de fuite en avant, pas de révision sans balise, pas de table rase révolutionnaire, pas "d'aventure", comme l'ont dit certains. En faisant cela, j'ai le sentiment, la conviction, la volonté aussi de léguer à mes successeurs des outils pour faire fonctionner l'État Belgique. Pas pour entreprendre, dans les voies constitutionnelles, la révolution institutionnelle que certains appellent de leurs vœux.

 

Je sais bien que des esprits plus audacieux diront que c'est de la timidité, voire de la lâcheté. Je ne vais pas polémiquer avec eux. Je me dis simplement que le principe de précaution ne vaut pas seulement en matière environnementale. Il vaut aussi en matière constitutionnelle.

 

Ce qui m'intéresse, c'est aussi un ensemble de dispositions qui ne sont pas révisables: l'appareil de justice, le principe de la monarchie, autant de thèmes sur lesquels des débats institutionnels peuvent s'ouvrir, que ce soit à l'Académie, dans nos universités, dans nos cercles d'études politiques, dans ceux de nos partis mais pas ici, en tout cas pendant cinq ans. La bougeotte institutionnelle n'apporte rien de bon.

 

Ce qui m'intéresse aussi et ce qui m'inquiète – c'est ma troisième remarque –, c'est un certain nombre de dispositions qui pourraient figurer dans la déclaration, telle qu'elle sort des travaux de la commission.

 

Nous en avons discuté en début d'après-midi. Je relève tout de même trois articles en particulier. Il s'agit tout d'abord de l'article 1er, qui énonce le principe de l'organisation fédérale de l'État. Et l'on voudrait y inclure des principes de fonctionnement de la vie démocratique? Mais cela n'a rien à voir! Le Titre 1er de la Constitution, qui comprend les articles 1 à 5, ne parle pas des principes de fonctionnement de l'État, mais de sa structure, de sa forme: l'État, les Communautés, les Régions, les provinces, les communes, les frontières de l'État. Il est donc véritablement inapproprié de mettre des principes de vie politique dans ce Titre 1er et, par conséquent, dans cet article 1er.

 

Vient ensuite l'article 99 de la Constitution, qui consacre le principe de la composition paritaire du Conseil des ministres. M. Verherstraeten a dit tout à l'heure qu'il ne voulait pas toucher à ce principe de parité entre francophones et néerlandophones au sein du Conseil des ministres. Il a raison: c'est la Bible, c'est un dogme, c'est un fondement de notre système fédéral de gouvernement. Mais alors, monsieur Verherstraeten, si vous voulez être logique avec vous-même, vous devez déposer un amendement précisant que ce n'est pas l'article 99 de la Constitution qui est soumis à révision, mais uniquement l'article 99 alinéa 1er, pour permettre, par exemple, une présence de femmes en nombre suffisant au Conseil des ministres. Déposez cet amendement et nous le voterons!

 

Puis, il y a – et j'en ai déjà parlé tout à l'heure – l'article 63 § 4 de la Constitution, qui confère des droits spécifiques aux francophones et aux néerlandophones de Bruxelles et de la périphérie. C'est un texte sur lequel je ne transige pas. Je pourrais aussi parler de l'article 43, qui s'intéresse aux groupes linguistiques. Certains vont jusqu'à se demander s'il ne faudrait pas modifier ce genre de principe. On touche là à des articles – et je le dis en passant – qui datent de 1970, soit de la première révision de la Constitution, qui a jeté les bases d'un État préfédéral - préfigurant l'État fédéral. Décidément, on touche à l'essentiel!

 

Sans vouloir prendre un ton trop solennel, j'en appelle à tous les fédéralistes de ce pays pour que le schéma fédéral d'organisation de notre État ne soit pas mis en discussion. J'en appelle à tous ceux qui veulent participer à la pacification communautaire dans et autour de Bruxelles pour ne pas porter atteinte aux droits et aux libertés des citoyens de cette partie importante de notre pays. J'en appelle à tous ceux qui sont attentifs aux grands équilibres qui sous-tendent notre État pour ne pas s'aventurer dans des opérations qui pourraient le déséquilibrer.

 

Voilà, mes chers collègues, ce sera mon dernier mot. Je vous ai livré mon credo constitutionnel. Vous aurez compris que je ne suis pas tout à fait rassuré et que je ne pars pas l'âme totalement sereine. Mais je m'en vais avec, sous le bras, la Constitution d'hier et, dans l'esprit, la Constitution de demain.

 

Je crois que les deux sont conciliables. Elles peuvent s'accorder. Elles peuvent s'inscrire dans la continuité qui, depuis bientôt 190 ans, est la marque de notre État. C'est, en tout cas, tout le bien que je leur souhaite.

 

02.54  Olivier Maingain (DéFI): Monsieur le président, nous venons d'entendre Francis Delpérée nous livrer un message qui devrait certainement inspirer non seulement ceux qui siègent encore au sein de cette assemblée, mais aussi ceux qui seront appelés à siéger au cours de la prochaine législature. On a évidemment retrouvé sa pédagogie claire, qui lui est si coutumière. On a retrouvé son attachement à la signification de la Constitution, qui pour certains pourrait quasiment faire l'objet de révisions permanentes, au point de n'être plus qu'un semblant de texte fondamental.

 

Il nous a rappelé – je l'en remercie – que quand on bouscule la Constitution, on bouscule souvent les conditions mêmes de l'entente entre les citoyens. Car c'est parce que la Constitution donne des repères, pour qu'il y ait des équilibres respectés, que les citoyens peuvent faire confiance aux institutions de l'État. Merci à Francis Delpérée.

 

Il est vrai que ce débat, ce soir, intervient dans des circonstances politiques particulières. Comme à chaque fois, lorsque les circonstances politiques sont particulières, l'élaboration d'un processus de révision constitutionnelle est quelque peu chaotique, délicat. Le vrai cœur du débat sera au sein du gouvernement d'abord. Quand on entend les discordances entre les partenaires de la coalition gouvernementale, pour ce qu'il en reste, on ne peut pas dire qu'aujourd'hui, il y ait une grande certitude quant à savoir comment la troisième branche du pouvoir législatif va se comporter.

 

Je ne rejoins pas ceux qui nous ont dit que le gouvernement, parce qu'il est en affaires courantes, n'est plus la troisième branche du pouvoir législatif, mais qu'il n'est que l'exécuteur – ou l'exécutant – de la volonté de la majorité des deux chambres. Je ne rejoins pas cette analyse. D'abord, parce qu'elle n'est pas conforme à l'enseignement constitutionnel traditionnel. Ensuite, parce qu'elle présente un danger. Je le dis particulièrement à l'attention des francophones.

 

Prenons l'hypothèse où par la seule volonté d'une majorité d'un groupe linguistique, dans les deux assemblées, il y aurait l'adoption d'une déclaration de révision de la Constitution au détriment même des intérêts de la population minoritaire francophone de ce pays. Ira-t-on dire que la garantie de la parité linguistique qui permet de veiller aux intérêts du groupe linguistique minoritaire ne devrait pas être préservée parce que le gouvernement en affaires courantes ne pourrait qu'exécuter la volonté de la seule majorité émanant d'un groupe linguistique? Qui veut assumer cette responsabilité politique? Qui veut assumer ce choix constitutionnel qui me semble bien éloigné des équilibres dont Francis Delpérée nous rappelait toute l'importance dans notre système constitutionnel belge? Donc, je n'adhère pas au discours de ceux qui disent qu'une fois que la Chambre s'est prononcée, il y a un effet d'automaticité qui voudrait que le Sénat suive la Chambre et que le gouvernement n'aurait plus qu'à entériner. Non, il y a trois branches du pouvoir législatif appelées à assumer une mission de pré-constituant et chacune assume ses responsabilités politiques!

 

Comme Francis Delpérée, je me réjouis qu'on ait pu écarter certains dangers, mais ils ne le sont pas tous. Certes, on échappe au danger de la révision de l'article 195. Soit dit en passant, je garde toujours un goût amer de la pirouette constitutionnelle qui a permis d'introduire une disposition transitoire dans l'article 195 à l'occasion d'une précédente réforme de l'État. Ce ne fut pas la plus grande élégance constitutionnelle qu'on ait connue. On sait que c'était peut-être le prix de certains accords. Plus fondamentalement, d'aucuns décrivent l'article 195 comme un frein à la procédure de révision, à ceux qui veulent justement cette révision permanente de la Constitution. Autrement dit, à chaque fois qu'il y a un obstacle politique né d'un empêchement constitutionnel, on voudrait pouvoir éliminer l'obstacle constitutionnel par une majorité de circonstance. 

 

Non. La Constitution ne mérite pas d'être ainsi traitée, si on veut préserver un certain nombre d'équilibres dans notre système politique complexe, délicat et parfois fragile.

 

Je continue à penser que l'article 195, sa procédure en deux temps, sa procédure de lente maturation, qui permet de vérifier jusqu'où on peut engager un processus – un début de consensus émerge-t-il déjà au niveau de la pré-constituante, avant de s'engager dans la constituante? – est utile et même nécessaire dans un pays tel que la Belgique.

 

Il est vrai que quand on lit les propositions de déclaration de révision, on constate que la barque est plus chargée qu'en 2014. Si mes calculs sont corrects, il y a 27 articles de plus. Comme d'autres, j'écarterai les propositions de déclaration de révision portant sur l'architecture institutionnelle de l'État belge. Je m'étonne que certains veuillent parler du Sénat. J'aurais bien des idées aussi sur le plan institutionnel et souhaiterais qu'il y ait enfin un véritable Sénat des entités fédérées comme il y en a dans la plupart des États fédéraux. Cela participe des équilibres des pouvoirs. J'aimerais bien qu'on puisse engager un processus de réforme de l'État qui redonne un rôle réel au Sénat. Ce serait juste dans la manière de réfléchir sur l'évolution d'un certain nombre de débats essentiels. Mais je reconnais que ce n'est pas le moment. Je m'étonne que par ailleurs certains s'avancent en disant vouloir supprimer le Sénat. Révisons ces articles! Supprimons le Sénat, jetons-le! Comme si c'était anodin! Ce n'est jamais anodin, dans notre pays, de faire évoluer les institutions fédérales. Á chaque fois, on veut les amoindrir, les affaiblir, voire les nier.

 

Je ne participerai pas non plus à ce débat qui vise à nous dire – avec toute l'estime que j'ai pour Patrick Dewael: "Soit vous acceptez le préambule, soit vous devez accepter la révision de l'article 1er." D'abord parce que préambule et dispositions constitutionnelles n'ont pas les mêmes portées juridiques. Si je puis me permettre à cette heure-ci, je ne suis pas très porté sur la notion de préambule. Le préambule, en Constitution, c'est comme dans d'autres domaines, cela peut être agréable et faire naître beaucoup de fantasmes et d'espoirs, mais cela ne remplace pas l'acte.

 

Plus fondamentalement, une disposition constitutionnelle claire, précise, comme l'ont rédigée les constituants depuis 1831, vaut mieux que la longue logorrhée d'un préambule, même si on en confiait la rédaction à quelque plume littéraire. Je pourrais peut-être suggérer à notre ami Richard Miller, qui est une vraie bonne plume, et qui aura peut-être du temps dans les mois qui viennent, de s'essayer à l'exercice. Mais soyons honnêtes. Ce n'est pas le préambule qui va susciter tout d'un coup une sorte d'adhésion à un texte constitutionnel. Non, c'est la clarté des dispositions constitutionnelles qui permettra de garantir les droits, les libertés fondamentales, l'équilibre des pouvoirs et le consensus nécessaire au respect des institutions. Je crains qu'un préambule ne soit qu'un exercice d'impuissance constitutionnelle, si vous me permettez l'expression.

 

Enfin, je voudrais qu'en effet, au cours de la prochaine législature, pour ceux qui siégeront, il y ait enfin une volonté de s'attaquer au titre II, et aux dispositions de ce titre sur les droits et libertés. On devrait, à tout le moins, faire évoluer ce titre, tout d'abord pour se mettre en conformité avec certaines normes internationales, mais aussi pour approfondir la signification d'un certain nombre de droits et libertés dans des domaines qui, en effet, montrent que nous n'en sommes plus aux libertés "contre-pouvoirs", mais aux libertés nécessaires à la cohésion d'une société. C'est sans doute un autre aspect de la dynamique de ce titre, qu'il faudrait mettre en évidence.

 

Oui, c'est sans doute le vrai chantier qu'il faut ouvrir au cours de la prochaine législature. Comme d'autres, je n'aurai plus la satisfaction de siéger dans cette assemblée, mais j'ose croire qu'existera encore, parmi ceux et celles qui siégeront, la fierté de ce texte. Celui-ci a été à l'origine de la Belgique. Je parle de ce titre de la Constitution qui était particulièrement novateur en 1831, celui des droits et libertés. Il a servi de modèle pour beaucoup de Constitutions en Europe et même au-delà. On peut peut-être espérer que, s'il reste quelque chose à préserver, à valoriser, pour donner une signification à ce pays, ce soit un titre II revu avec plus d'exigences, pour faire respecter les droits de tous dans ce pays.

 

02.55  Hendrik Vuye (Vuye&Wouters): Mijnheer de voorzitter, wat een naïeve ideologische uitspraken over de Grondwet hebben wij hier gehoord. Er is een rigide procedure in onze Grondwet en dat is belangrijk om mensen te doen samenleven, om mensen te verbinden en om de burgers in de Grondwet te doen geloven. Hoe doen al die andere landen die geen rigide procedure voor herziening in de Grondwet hebben, dat dan? Er zijn veel meer landen in die situatie.

 

De drie meest rigide procedures vindt men in de Verenigde Staten, Nederland en België. Zijn dat dan de enige drie landen waarin de burgers in de Staat geloven en waarin de burgers verbonden zijn? In België is dat alleszins niet het geval. Dat is nu wel heel duidelijk.

 

Hoe naïef en vooral hoe ideologisch kan men zijn? Dat verhaal wordt hier in België immers al heel lang verteld en wordt alsmaar herhaald. Op de duur beginnen veel mensen het ook nog te geloven. Een grondwet hoeft geen rigide procedure te hebben. Er zijn veel meer grondwetten in de wereld met een soepele herzieningsprocedure. Er zijn zelfs ongeschreven grondwetten in de wereld.

 

In België hebben we wel zo'n rigide procedure, overgeërfd trouwens van Nederland. Inderdaad, ons artikel 195 hebben wij overgenomen van Nederland in licht gewijzigde vorm.

 

Ten tweede, men argumenteert ook, ingegeven door ideologie, dat men geen communautaire avonturen wil beginnen, maar bezig moet zijn met de mensen, die belangrijk zijn, dat men bruggen moet bouwen en mensen moet verbinden. Dat heb ik allemaal gehoord van Franstalige leden en van een paar Nederlandstalige leden.

 

De heer Maingain is ten minste eerlijk. De heer Maingain heeft geen verborgen agenda. Hij zegt altijd waarop het voor hem staat. Dat doet hij ook ditmaal.

 

Wat zegt de heer Maingain? Hij zegt dat hij zich tot de Franstaligen zal richten. Hij zegt ook dat zij de kleine staatsgreep van Charles Michel, die even tegen de wil van Kamer en Senaat wil ingaan, moeten steunen, omdat de minderheid in het Parlement in dat geval maakt dat ze een meerderheid wordt.

 

Dat is wat de heer Maingain zegt en hij is daar ten minste oprecht in. Hij maakt geen omwegen langs grote woorden zoals mevrouw Onkelinx of de heer Clarinval. De heer Maingain zegt waar het op staat. Ik doe dat ook. Wij hebben dat gemeen. Het is misschien het enige wat we gemeen hebben, maar dat hebben we alvast gemeen.

 

Ik zal mij dan ook richten tot mijn Vlaamse collega's. Zult u inderdaad zo naïef zijn om u te laten vangen aan dat discours en artikel 195 niet op te nemen in de verklaring tot grondwetsherziening?

 

Ik kom dan tot een derde punt. Wat een naïviteit! Wat een naïef lef hebben sommigen! Na het communautaire gedurende vijf jaar in de diepvries te hebben gestoken en een sociaal-economische herstelregering op poten te hebben gezet, eindigt men met een gat in de begroting van meer dan 8 miljard euro, een tekort dat nog zal oplopen tot 11miljard. En zelfs dan komt men hier nog zeggen dat het belangrijk is ons de volgende keer opnieuw te concentreren op het sociaal-economische.

 

Hebt u na vijf jaar nog steeds niet begrepen dat het mislukt? Het mislukt, omdat op federaal niveau uw budgettaire massa te klein is geworden om nog besparingen door te voeren. Men heeft er in elke hypothese belang bij om het sociaal-economisch herstel te koppelen aan een staatshervorming. De regering-Michel I heeft dit met glans bewezen: een herstelbeleid is onmogelijk als het niet samengaat met een staatshervorming.

 

Ik stel ook vast dat er in onze assemblee sinds 2014 iets nieuws aan de hand is met de verklaringen tot grondwetsherziening. Vroeger waren die verklaringen ruim, heel ruim. Soms ging men daar na de verkiezingen mee aan de slag, soms ook niet. Soms duurde het even, maar die verklaringen lieten altijd veel toe. Bij alle staatshervormingen is trouwens bewezen dat zelfs die ruime verklaringen vaak nog te weinig ruim waren. Heel vaak zijn er impliciete grondwetsherzieningen gebeurd, die eigenlijk in strijd waren met artikel 195.

 

Nu is de verklaring tot grondwetsherziening, wat vroeger iets vrij neutraals was, een grendel geworden. Met Di Rupo is men begonnen via de verklaring tot grondwetsherziening een staatshervorming te blokkeren.

 

Het wordt nu langzaamaan erger. Als de heer Clarinval zijn zin krijgt, staan er nog maar 12 artikelen in de verklaring tot grondwetsherziening. Dan komt daarbij nog een eerste minister die zich koning waant en denkt dat hij zelf allerlei zaken kan weigeren en schrappen uit de verklaringen aangenomen door Kamer en Senaat.

 

Het is toch wel bijzonder gek geworden dat men hier pleidooien hoort over artikel 1 van de Grondwet, dat gewoon bepaalt dat België een federale Staat is die bestaat uit Gemeenschappen en Gewesten. Men beweert dat dat communautair is en waarschuwt ervoor dat men daar zou kunnen inschrijven dat België een confederale Staat is. So what? Dat is net hetzelfde verhaal als artikel 7bis. Dan staat dat op papier en wijzigt dat verder niets.

 

Ik wil waarschuwen voor dat nieuwe fenomeen waarbij de verklaring tot grondwetsherziening een grendel wordt. Bovendien is het een leugen. Dat wil alleen zeggen dat men niet aan de instellingen kan raken, maar wel heel vergaande bevoegdheden overhevelen. Men kan zelfs de sociale zekerheid splitsen zonder een grondwetsherziening. Ik ben niet de enige welke dat zegt. Marc Uyttendaele schrijft dat ook in zijn handboek.

 

Men kan dus bijzonder ver gaan in staatshervormingen, maar als er geen verklaring tot grondwetsherziening is en in de fake-newsmaatschappij, de praatjesmaatschappij, waarin we leven, is men een groot cadeau aan het geven aan degenen die tot 26 mei om confederalisme, confederalisme, confederalisme zullen roepen, maar op 27 mei zullen verklaren dat de Marrakechregering ervoor gezorgd heeft dat we de Staat niet kunnen hervormen, aangezien er geen verklaring tot grondwetsherziening is.

 

Zo zullen we na 26 of 27 mei een nieuwe bocht van Bracke krijgen. Ik weet niet wie die op dat ogenblik zal moeten inzetten, maar er komt een herhaling van het verleden.

 

Ik hoor vanuit de MR ook dat de monarchie niet gemoderniseerd moet worden. Wat is dat voor een beeld van België? Een compleet verouderde monarchie moet garanderen dat een compleet verouderd land overleeft. Dat is onvoorstelbaar. De Senaat? Die zal men ook niet afschaffen. Een parlementaire instelling die meer lijkt op een rusthuis dan op een parlement, moet het verouderde, gestolde land België redden en mee in stand houden.

 

Het is dan toch merkwaardig te horen zeker van degenen die verklaren niets communautairs te zullen doen, omdat dat te gevaarlijk is en men moet verbinden en bruggen bouwen, dat artikel 7bis wel op de lijst moet komen. Artikel 7bis is ook communautair, want het voorstel van bijzondere wet grijpt diep in op de bevoegdheden van de deelstaten. Het gaat, alstublieft, om een herfederalisering. Dat is dus communautair, maar voor de heer Clarinval, de MR en eerste minister Michel is dat artikel niet communautair, want zij vinden het leuk. Als zij het leuk vinden, dan is het niet communautair. Als zij het niet leuk vinden, dan is het communautair. Dat is de nieuwe regel geworden.

 

Dat soort zaken vind ik absurd. Ik vind dat men de deur zo wijd mogelijk moet openzetten. Er zijn zaken gebeurd met artikel 195, na de verklaring tot grondwetsherziening van 2010. Men kon daar inderdaad nogal wat opmerkingen op hebben, want een en ander was niet helemaal koosjer. De Grondwet is overigens niet alleen de tekst van de Grondwet. De Grondwet is ook wat men er in het verleden mee gedaan heeft. Wat een tweederdemeerderheid van het Parlement ermee gedaan heeft, maakt volgens mij en mevrouw Wouters voortaan ook integraal deel uit van de Grondwet. Dat hebben wij ook in ons Grendelboek geschreven. Wij zullen niet heiliger zijn dan de paus en zeker niet heiliger dan collega Verherstraeten.

 

Vandaar dat we geen poging zullen ondernemen. Ik vraag mij trouwens ook af wat Open Vld en CD&V nu eigenlijk zullen doen in de regering-Michel II? U pleit hier voor een ruimere maar in mijn ogen nog steeds beperkte verklaring tot grondwetsherziening en u krijgt hier een eerste minister, die de deur in uw gezicht komt dichtslaan, zo hard hij maar kan.

 

De eerste minister heeft hier herhaaldelijk tegen toenmalig staatssecretaris Francken gezegd dat hij een paar keer de vinger in het rond moest draaien voor hij een tweet verstuurde. Ik heb echter de indruk dat hij vanmorgen dacht dat hij een imitatie van Theo Francken moest geven en dat hij zijn vinger ook niet echt een paar keer in het rond heeft gedraaid voor hij getweet heeft.

 

Het zou dus kunnen gebeuren dat in de regering-Michel II uiteindelijk alleen nog de MR overblijft. Dat is ook een mogelijkheid op termijn. Het begint er stilaan zelfs naar uit te zien. Het is angstaanjagend te weten dat de regering in lopende zaken wel eens heel lang in lopende zaken zou kunnen zijn na de verkiezingen van 26 mei.

 

Wat ons stemgedrag betreft, wij vinden natuurlijk dat heel veel zaken in de Grondwet moeten worden herzien. Mevrouw Wouters en ik hebben daarvoor ook heel wat voorstellen ingediend. Gelet op de hypocrisie die we hier zien, waarbij men van de verklaring tot grondwetsherziening een grendel wil maken, zullen wij ons stemgedrag echter aan de situatie aanpassen.

 

Wij zullen de openstelling van artikel 1 goedkeuren en wij doen dat, alleen al omdat alle Franstaligen hier zeggen dat het communautair is. Alle andere voorstellen, hoe nuttig ook, zelfs dewelke we zelf hebben ingediend, zullen we niet goedkeuren.

 

Voorts dienen we een amendement in voor de openstelling van artikel 195. U kunt alles wat u leuk vindt ook via artikel 195 doen. Dat amendement om artikel 195 in de lijst op te nemen, zullen we goedkeuren. Ik weet dat ik ontgoocheld zal worden, maar ik hoop dat de Vlamingen hier niet opnieuw de afwezige meerderheid zullen zijn, maar eenmaal de aanwezige meerderheid. Zij kunnen dat nu bewijzen met de goedkeuring van het amendement inzake artikel 195.

 

02.56  Marco Van Hees (PTB-GO!): Monsieur le président, chers collègues, vous savez que le PTB est le seul parti national, voire international, de cet hémicycle.

 

En soi, nous ne sommes pas contre un certain nombre de modifications de la Constitution visant, par exemple, à créer une circonscription fédérale. J'ai entendu que d'autres défendaient également ce point de vue. Il y a aussi – il faut le dire – une série de matières qui posent question. D'ailleurs, certains ministres du gouvernement Michel se plaignent de devoir gérer des compétences éclatées et estiment que, finalement, la refédéralisation de certaines compétences ne seraient pas une mauvaise chose; je pense à la mobilité, à l'énergie, au logement, etc.

 

Toutefois, nous ne considérons pas que donner, aujourd'hui, les clés d'une nouvelle guerre communautaire soit une priorité. En effet, on sait que certains partis comme la N-VA utilisent les tensions communautaires entre les différents travailleurs de ce pays pour, finalement, endormir le peuple et le rallier à la remorque du Voka et de ses intérêts. On se rappellera la déclaration du président de la N-VA qui a dit que le Voka était son patron.

 

Par ailleurs, il serait très utile d'élargir toute une série de droits fondamentaux dans la Constitution. Je pense au droit à l'énergie, au droit à l'eau, au droit à une alimentation saine, équilibrée et accessible. On peut dire que ce sont des droits formels. Il s'agit d'une discussion effectivement à mener. Quelle est l'effectivité d'une série de droits qui sont inscrits dans la Constitution?

 

Quoi qu'il en soit, la clarté doit être faite sur les droits fondamentaux qui doivent être inscrits dans la Constitution et qui ne le sont pas aujourd'hui.

 

Le dernier axe que je veux aborder est celui de l'élargissement de la démocratie: étendre le droit de vote à ceux qui peuvent avoir ce droit. Je pense aux jeunes à partir de 16 ans. Le PTB défend la possibilité de voter pour ces jeunes et pour les étrangers. Pour ce qui est de l'actualité, je note que les jeunes se sont mobilisés, ont été des acteurs politiques même s'ils n'ont pas le droit de vote. Ces lycéens qui sont descendus dans la rue pour défendre le climat montrent qu'ils ont une conscience exacerbée. En descendant dans la rue, et ce même sans avoir le droit de vote, ils ont obligé le gouvernement et certains partis à bouger là où ils ne le voulaient pas. Ces jeunes ont une compétence d'intervention politique. Il faut leur octroyer le droit de vote même si ce n'est pas la seule façon de faire de la politique.

 

J'en viens à la fin de mon intervention. Nous vivons dans ce que l'on peut appeler une démocratie "de basse intensité". Au final, on dit aux gens: "Allez voter tous les cinq ans et, pendant le temps de la législature, faites confiance à ceux que vous avez élus!" Vos élus, après, vous feront des sauts d'index, des pensions à 67 ans et des TVA sur l'électricité à 21% dans le dos, autant de points qui ne faisaient pas partie de leurs programmes. Mais ce n'est pas grave! Cinq ans plus tard, ces élus leur disent: "Nous avons compris, nous allons changer. Revotez pour nous et vous verrez, ce sera merveilleux!"

 

Le mouvement des gilets jaunes, qui s'est développé en France et en Belgique, a fait du référendum d'initiative citoyenne une revendication importante, que nous reprenons comme proposition. Ce point recouvre deux aspects. Tout d'abord, il s'agit de l'initiative citoyenne, à partir de laquelle des citoyens peuvent inscrire une requête à l'ordre du jour. Dans notre proposition, nous considérons qu'avec 100 000 signatures, ils peuvent le faire. Ensuite, cette disposition est contraignante. Contrairement à une consultation populaire – qui n'est requise qu'à titre indicatif –, ce référendum détiendrait un pouvoir de décision.

 

À cette fin, nous estimons que quatre articles de la Constitution doivent être changés: les articles 36, 39bis, 41 et 195. Nous pensons en effet qu'un référendum devrait aussi pouvoir modifier des aspects de la Constitution.

 

Voilà, monsieur le président, j'en ai terminé. Je suppose que nous allons pouvoir passer au point suivant.

 

De voorzitter: Vraagt nog iemand het woord? (Nee)

Quelqu'un demande-t-il encore la parole? (Non)

 

De algemene bespreking is gesloten.

La discussion générale est close.

 

Wij gaan over tot de bespreking van de bepalingen waarvan de herziening wordt voorgesteld.

Nous passons à la discussion des dispositions dont la révision est proposée.

 

 De door de commissie aangenomen tekst geldt als basis voor de bespreking van de bepalingen waarvan de herziening wordt voorgesteld. (Rgt 85, 4) (3708/2)

Le texte adopté par la commission sert de base à la discussion des dispositions dont la révision est proposée. (Rgt 85, 4) (3708/2)

 

Inleidende bepaling

Disposition introductive

 

Subamendement nr. 19 van Laurette Onkelinx op amendement nr. 1 van Patrick Dewael.

Le sous-amendement n° 19 de Laurette Onkelinx cs à l'amendement n° 1 de Patrick Dewael.

 

De stemming over het subamendement wordt aangehouden.

Le vote sur le sous-amendement est réservé.

 

Amendement nr. 1 van Patrick Dewael stelt voor om een inleidende bepaling aan de Grondwet toe te voegen.

L'amendement n° 1 de Patrick Dewael tend à ajouter une disposition introductive à la Constitution.

 

De stemming over het amendement wordt aangehouden.

Le vote sur l'amendement est réservé.

 

Artikel 1

Article 1er

 

Wij gaan over tot het onderzoek van het voorstel van verklaring tot herziening van artikel 1 van de Grondwet.

Nous passons à l’examen de la proposition de déclaration de révision de l’article 1er de la Constitution.

 

Geen bezwaar? (Neen)

Pas d'observation? (Non)

 

De stemming over het voorstel van verklaring wordt aangehouden.

Le vote sur la proposition de déclaration est réservé.

 

Artikel 7bis

Article 7bis

 

Wij gaan over tot het onderzoek van het voorstel van verklaring tot herziening van artikel 7bis van de Grondwet.

Nous passons à l’examen de la proposition de déclaration de révision de l’article 7bis de la Constitution.

 

Geen bezwaar? (Neen)

Pas d'observation? (Non)

 

De stemming over het voorstel van verklaring wordt aangehouden.

Le vote sur la proposition de déclaration est réservé.

 

Titel II

Titre II

 

Wij gaan over tot het onderzoek van het voorstel van verklaring tot herziening van het opschrift van titel II van de Grondwet.

Nous passons à l’examen de la proposition de déclaration de révision de l’intitulé du titre II de la Constitution.

 

Geen bezwaar? (Neen)

Pas d'observation? (Non)

 

De stemming over het voorstel van verklaring wordt aangehouden.

Le vote sur la proposition de déclaration est réservé.

 

Wij gaan over tot het onderzoek van het voorstel van verklaring tot herziening van titel II van de Grondwet, om een nieuw artikel in te voegen om het recht op veiligheid te waarborgen.

Nous passons à l’examen de la proposition de déclaration de révision du titre II de la Constitution, en vue d’y insérer un article nouveau garantissant le droit à la sécurité.

 

Geen bezwaar? (Neen)

Pas d'observation? (Non)

 

De stemming over het voorstel van verklaring wordt aangehouden.

Le vote sur la proposition de déclaration est réservé.

 

Wij gaan over tot het onderzoek van het voorstel van verklaring tot herziening van titel II van de Grondwet, om een artikel in te voegen, teneinde personen met een handicap het genot van de rechten en de vrijheden te waarborgen.

Nous passons à l’examen de la proposition de déclaration de révision du titre II de la Constitution, en vue d’y insérer un article nouveau permettant la jouissance des droits et libertés aux personnes handicapées.

 

Geen bezwaar? (Neen)

Pas d'observation? (Non)

 

De stemming over het voorstel van verklaring wordt aangehouden.

Le vote sur la proposition de déclaration est réservé.

 

Wij gaan over tot het onderzoek van het voorstel van verklaring tot herziening van titel II van de Grondwet, om een nieuw artikel in te voegen dat de toegang tot en het waarborgen van de in de Grondwet verankerde rechten verruimt tot alle personen die onder de rechtsmacht van de Belgische Staat vallen.

Nous passons à l’examen de la proposition de déclaration de révision du titre II de la Constitution, en vue d’y insérer un article nouveau qui élargit l’accès et la garantie des droits prévus par la Constitution à l’ensemble des personnes se trouvant sous la juridiction de l’État belge.

 

Geen bezwaar? (Neen)

Pas d'observation? (Non)

 

De stemming over het voorstel van verklaring wordt aangehouden.

Le vote sur la proposition de déclaration est réservé.

 

Wij gaan over tot het onderzoek van het voorstel van verklaring tot herziening van titel II van de Grondwet, om er nieuwe artikelen in te voegen waarin de rechten worden opgenomen die reeds zijn erkend in de voor België bindende Europese en internationale verdragen.

Nous passons à l’examen de la proposition de déclaration de révision du titre II de la Constitution, en vue d’y insérer des articles nouveaux contenant les droits déjà reconnus dans les conventions européennes et internationales ayant force obligatoire en Belgique.

 

Geen bezwaar? (Neen)

Pas d'observation? (Non)

 

De stemming over het voorstel van verklaring wordt aangehouden.

Le vote sur la proposition de déclaration est réservé.

 

Wij gaan over tot het onderzoek van het voorstel van verklaring tot herziening van titel II van de Grondwet, om een nieuw artikel in te voegen dat het recht op leven, alsook het verbod op foltering en slavernij waarborgt.

Nous passons à l’examen de la proposition de déclaration de révision du titre II de la Constitution, en vue d’y insérer un article nouveau garantissant le droit à la vie et l’interdiction de la torture et de l’esclavage.

 

Geen bezwaar? (Neen)

Pas d'observation? (Non)

 

De stemming over het voorstel van verklaring wordt aangehouden.

Le vote sur la proposition de déclaration est réservé.

 

Amendement nr. 9 van Laurette Onkelinx cs stelt voor om de woorden "het recht op leven, alsook" te schrappen uit de verklaring tot herziening van titel II van de Grondwet om een nieuw artikel in te voegen dat het verbod op foltering en slavernij waarborgt.

L'amendement n° 9 de Laurette Onkelinx cs tend à retirer les mots "le droit à la vie et" de la déclaration visant à insérer un nouvel article au titre II de la Constitution garantissant l'interdiction de la torture et de l'esclavage.

 

De stemming over het amendement wordt aangehouden.

Le vote sur l'amendement est réservé.

 

Wij gaan over tot het onderzoek van het voorstel van verklaring tot herziening van titel II van de Grondwet, om een nieuw artikel in te voegen dat het recht op een billijk proces onverkort waarborgt.

Nous passons à l’examen de la proposition de déclaration de révision du titre II de la Constitution, en vue d’y insérer un article nouveau garantissant de façon complète le droit à un procès équitable.

 

Geen bezwaar? (Neen)

Pas d'observation? (Non)

 

De stemming over het voorstel van verklaring wordt aangehouden.

Le vote sur la proposition de déclaration est réservé.

 

Wij gaan over tot het onderzoek van het voorstel van verklaring tot herziening van titel II van de Grondwet, om een nieuw artikel in te voegen dat de vrijheid van verkeer waarborgt.

Nous passons à l’examen de la proposition de déclaration de révision du titre II de la Constitution, en vue d’y insérer un article nouveau garantissant la liberté de la circulation.

 

Geen bezwaar? (Neen)

Pas d'observation? (Non)

 

De stemming over het voorstel van verklaring wordt aangehouden.

Le vote sur la proposition de déclaration est réservé.

 

Wij gaan over tot het onderzoek van het voorstel van verklaring tot herziening van titel II van de Grondwet, om een nieuw artikel in te voegen betreffende de interpretatie die aan de bij titel II erkende rechten moet worden gegeven in overeenstemming met de door België geratificeerde internationale en Europese verdragen ter bescherming van de grondrechten.

Nous passons à l’examen de la proposition de déclaration de révision du titre II de la Constitution, en vue d’y insérer un article nouveau relatif à l’interprétation qui doit être donnée aux droits reconnus dans le titre II en conformité avec les traités internationaux et européens de protection des droits fondamentaux, ratifiés par la Belgique.

 

Geen bezwaar? (Neen)

Pas d'observation? (Non)

 

De stemming over het voorstel van verklaring wordt aangehouden.

Le vote sur la proposition de déclaration est réservé.

 

Wij gaan over tot het onderzoek van het voorstel van verklaring tot herziening van titel II van de Grondwet, om een artikel in te voegen waarin wordt verankerd dat de interpretatie van de Grondwet niet mag beogen de rechten en de vrijheden te vernietigen.

Nous passons à l’examen de la proposition de déclaration de révision du titre II de la Constitution, en vue d’y insérer un article nouveau visant à consacrer que l’interprétation de la Constitution ne peut viser la destruction des droits et libertés.

 

Geen bezwaar? (Neen)

Pas d'observation? (Non)

 

De stemming over het voorstel van verklaring wordt aangehouden.

Le vote sur la proposition de déclaration est réservé.

 

Wij gaan over tot het onderzoek van het voorstel van verklaring tot herziening van titel II van de Grondwet, om een nieuw artikel in te voegen betreffende de vrijwaring van de bij titel II erkende rechten.

Nous passons à l’examen de la proposition de déclaration de révision du titre II de la Constitution, en vue d’y insérer un article nouveau relatif à la garantie des droits reconnus par le titre II.

 

Geen bezwaar? (Neen)

Pas d'observation? (Non)

 

De stemming over het voorstel van verklaring wordt aangehouden.

Le vote sur la proposition de déclaration est réservé.

 

Wij gaan over tot het onderzoek van het voorstel van verklaring tot herziening van titel II van de Grondwet, om een nieuw artikel in te voegen betreffende de voorwaarden waaraan de beperkingen moeten voldoen welke aan de bij titel II erkende rechten worden gesteld, voor zover de bepalingen van deze titel er niet anders over beschikken

Nous passons à l’examen de la proposition de déclaration de révision du titre II de la Constitution, en vue d’y insérer un article nouveau relatif aux conditions que doivent remplir les restrictions apportées aux droits reconnus par le titre II, pour autant que les dispositions de ce titre n’en disposent pas autrement.

 

Amendement nr. 8 van Laurette Onkelinx cs stelt voor een nieuw artikel toe te voegen in titel II van de Grondwet, teneinde een bepaling in te voegen inzake het verbod op vrijheidsvernietigende partijen.

L'amendement n° 8 de Laurette Onkelinx cs tend à ajouter un nouvel article au sein du titre II de la Constitution, en vue d'y insérer une disposition relative à l'interdiction des partis liberticides.

 

De stemming over het amendement wordt aangehouden.

Le vote sur l'amendement est réservé.

 

Artikel 8

Article 8

 

Amendement nr. 10 van Georges Gilkinet cs stelt voor de lijst van de voor herziening voorgestelde bepalingen aan te vullen met artikel 8, derde en vierde lid, van de Grondwet.

L'amendement n° 10 de Georges Gilkinet cs tend à compléter la liste des dispositions dont la révision est proposée par l'article 8, alinéas 3 et 4, de la Constitution.

 

De stemming over het amendement wordt aangehouden.

Le vote sur l'amendement est réservé.

 

Artikel 10

Article 10

 

Wij gaan over tot het onderzoek van het voorstel van verklaring tot herziening van artikel 10 van de Grondwet.

Nous passons à l’examen de la proposition de déclaration de révision de l’article 10 de la Constitution

 

Geen bezwaar? (Neen)

Pas d'observation? (Non)

 

De stemming over het voorstel van verklaring wordt aangehouden.

Le vote sur la proposition de déclaration est réservé.

 

Artikel 11

Article 11

 

Wij gaan over tot het onderzoek van het voorstel van verklaring tot herziening van artikel 11 van de Grondwet.

Nous passons à l’examen de la proposition de déclaration de révision de l’article 11 de la Constitution

 

Geen bezwaar? (Neen)

Pas d'observation? (Non)

 

De stemming over het voorstel van verklaring wordt aangehouden.

Le vote sur la proposition de déclaration est réservé.

 

Artikel 11bis

Article 11bis

 

Wij gaan over tot het onderzoek van het voorstel van verklaring tot herziening van artikel 11bis van de Grondwet

Nous passons à l’examen de la proposition de déclaration de révision de l’article 11bis de la Constitution.

 

Geen bezwaar? (Neen)

Pas d'observation? (Non)

 

De stemming over het voorstel van verklaring wordt aangehouden.

Le vote sur la proposition de déclaration est réservé.

 

Artikel 12

Article 12

 

Wij gaan over tot het onderzoek van het voorstel van verklaring tot herziening van artikel 12 van de Grondwet

Nous passons à l’examen de la proposition de déclaration de révision de l’article 12 de la Constitution.

 

Geen bezwaar? (Neen)

Pas d'observation? (Non)

 

De stemming over het voorstel van verklaring wordt aangehouden.

Le vote sur la proposition de déclaration est réservé.

 

Artikel 19

Article 19

 

Wij gaan over tot het onderzoek van het voorstel van verklaring tot herziening van artikel 19 van de Grondwet

Nous passons à l’examen de la proposition de déclaration de révision de l’article 19 de la Constitution.

 

Geen bezwaar? (Neen)

Pas d'observation? (Non)

 

De stemming over het voorstel van verklaring wordt aangehouden.

Le vote sur la proposition de déclaration est réservé.

 

Artikel 20

Article 20

 

Wij gaan over tot het onderzoek van het voorstel van verklaring tot herziening van artikel 20 van de Grondwet

Nous passons à l’examen de la proposition de déclaration de révision de l’article 20 de la Constitution.

 

Geen bezwaar? (Neen)

Pas d'observation? (Non)

 

De stemming over het voorstel van verklaring wordt aangehouden.

Le vote sur la proposition de déclaration est réservé.

 

Artikel 21

Article 21

 

Wij gaan over tot het onderzoek van het voorstel van verklaring tot herziening van artikel 21 van de Grondwet

Nous passons à l’examen de la proposition de déclaration de révision de l’article 21 de la Constitution.

 

Geen bezwaar? (Neen)

Pas d'observation? (Non)

 

De stemming over het voorstel van verklaring wordt aangehouden.

Le vote sur la proposition de déclaration est réservé.

 

Wij gaan over tot het onderzoek van het voorstel van verklaring tot herziening van artikel 21 van de Grondwet om een lid toe te voegen teneinde de bescherming van de bedienaren der erediensten uit te breiden tot de afgevaardigden van de door de wet erkende organisaties die morele diensten verlenen op basis van een niet-confessionele levensbeschouwing, bedoeld in artikel 181, § 2, van de Grondwet.

Nous passons à l’examen de la proposition de déclaration de révision de l’article 21 de la Constitution en vue d’ajouter un alinéa visant à étendre la protection accordée aux ministres des cultes aux délégués des organisations reconnues par la loi qui offrent une assistance morale selon une conception philosophique non confessionnelle, visés à l’article 181, § 2, de la Constitution.

 

Geen bezwaar? (Neen)

Pas d'observation? (Non)

 

De stemming over het voorstel van verklaring wordt aangehouden.

Le vote sur la proposition de déclaration est réservé.

 

Artikel 22

Article 22

 

Wij gaan over tot het onderzoek van het voorstel van verklaring tot herziening van artikel 22 van de Grondwet

Nous passons à l’examen de la proposition de déclaration de révision de l’article 22 de la Constitution.

 

Geen bezwaar? (Neen)

Pas d'observation? (Non)

 

De stemming over het voorstel van verklaring wordt aangehouden.

Le vote sur la proposition de déclaration est réservé.

 

Artikel 23

Article 23

 

Wij gaan over tot het onderzoek van het voorstel van verklaring tot herziening van artikel 23 van de Grondwet

Nous passons à l’examen de la proposition de déclaration de révision de l’article 23 de la Constitution.

 

Geen bezwaar? (Neen)

Pas d'observation? (Non)

 

De stemming over het voorstel van verklaring wordt aangehouden.

Le vote sur la proposition de déclaration est réservé.

 

Wij gaan over tot het onderzoek van het voorstel van verklaring tot herziening van artikel 23, derde lid, van de Grondwet, om een bepaling toe te voegen betreffende het recht van de burger op een universele dienstverlening inzake post, communicatie en mobiliteit.

Nous passons à l’examen de la proposition de déclaration de révision de l’article 23, alinéa 3, de la Constitution, en vue d’y ajouter une disposition concernant le droit du citoyen à un service universel en matière de la poste, de communication et de la mobilité.

 

Geen bezwaar? (Neen)

Pas d'observation? (Non)

 

De stemming over het voorstel van verklaring wordt aangehouden.

Le vote sur la proposition de déclaration est réservé.

 

Artikel 24

Article 24

 

Amendement nr. 2 van Patrick Dewael stelt voor de lijst van de voor herziening voorgestelde bepalingen aan te vullen met artikel 24, § 1 en § 3 van de Grondwet.

L'amendement n° 2 de Patrick Dewael tend à compléter la liste des dispositions dont la révision est proposée par l'article 24, § 1 et § 3 de la Constitution.

 

De stemming over het amendement wordt aangehouden.

Le vote sur l'amendement est réservé.

 

Artikel 25

Article 25

 

Wij gaan over tot het onderzoek van het voorstel van verklaring tot herziening van artikel 25 van de Grondwet

Nous passons à l’examen de la proposition de déclaration de révision de l’article 25 de la Constitution.

 

Geen bezwaar? (Neen)

Pas d'observation? (Non)

 

De stemming over het voorstel van verklaring wordt aangehouden.

Le vote sur la proposition de déclaration est réservé.

 

Wij gaan over tot het onderzoek van het voorstel van verklaring tot herziening van artikel 25 van de Grondwet, om een lid toe te voegen teneinde de waarborgen van de drukpers uit te breiden tot de andere informatiemiddelen.

Nous passons à l’examen de la proposition de déclaration de révision de l’article 25 de la Constitution, en vue d’y ajouter un alinéa permettant d’élargir les garanties de la presse aux autres moyens d’information.

 

Geen bezwaar? (Neen)

Pas d'observation? (Non)

 

De stemming over het voorstel van verklaring wordt aangehouden.

Le vote sur la proposition de déclaration est réservé.

 

Artikel 28

Article 28

 

Wij gaan over tot het onderzoek van het voorstel van verklaring tot herziening van artikel 28 van de Grondwet

Nous passons à l’examen de la proposition de déclaration de révision de l’article 28 de la Constitution.

 

Geen bezwaar? (Neen)

Pas d'observation? (Non)

 

De stemming over het voorstel van verklaring wordt aangehouden.

Le vote sur la proposition de déclaration est réservé.

 

Artikel 29

Article 29

 

Wij gaan over tot het onderzoek van het voorstel van verklaring tot herziening van artikel 29 van de Grondwet.

Nous passons à l’examen de la proposition de déclaration de révision de l’article 29 de la Constitution

 

Geen bezwaar? (Neen)

Pas d'observation? (Non)

 

De stemming over het voorstel van verklaring wordt aangehouden.

Le vote sur la proposition de déclaration est réservé.

 

Artikel 39bis

Article 39bis

 

Wij gaan over tot het onderzoek van het voorstel van verklaring tot herziening van artikel 39bis van de Grondwet.

Nous passons à l’examen de la proposition de déclaration de révision de l’article 39bis de la Constitution.

 

Geen bezwaar? (Neen)

Pas d'observation? (Non)

 

De stemming over het voorstel van verklaring wordt aangehouden.

Le vote sur la proposition de déclaration est réservé.

 

Artikel 41

Article 41

 

Wij gaan over tot het onderzoek van het voorstel van verklaring tot herziening van artikel 41 van de Grondwet

Nous passons à l’examen de la proposition de déclaration de révision de l’article 41 de la Constitution.

 

Geen bezwaar? (Neen)

Pas d'observation? (Non)

 

De stemming over het voorstel van verklaring wordt aangehouden.

Le vote sur la proposition de déclaration est réservé.

 

Artikel 43

Article 43

 

Wij gaan over tot het onderzoek van het voorstel van verklaring tot herziening van artikel 43 van de Grondwet

Nous passons à l’examen de la proposition de déclaration de révision de l’article 43 de la Constitution.

 

Geen bezwaar? (Neen)

Pas d'observation? (Non)

 

De stemming over het voorstel van verklaring wordt aangehouden.

Le vote sur la proposition de déclaration est réservé.

 

Artikel 44

Article 44

 

Wij gaan over tot het onderzoek van het voorstel van verklaring tot herziening van artikel 44 van de Grondwet

Nous passons à l’examen de la proposition de déclaration de révision de l’article 44 de la Constitution.

 

Geen bezwaar? (Neen)

Pas d'observation? (Non)

 

De stemming over het voorstel van verklaring wordt aangehouden.

Le vote sur la proposition de déclaration est réservé.

 

Artikel 48

Article 48

 

Wij gaan over tot het onderzoek van het voorstel van verklaring tot herziening van artikel 48 van de Grondwet

Nous passons à l’examen de la proposition de déclaration de révision de l’article 48 de la Constitution.

 

Geen bezwaar? (Neen)

Pas d'observation? (Non)

 

De stemming over het voorstel van verklaring wordt aangehouden.

Le vote sur la proposition de déclaration est réservé.

 

Artikel 56

Article 56

 

Amendement nr. 11 van Kristof Calvo cs stelt voor de lijst van de voor herziening voorgestelde bepalingen aan te vullen met artikel 56 van de Grondwet.

L'amendement n° 11 de Kristof Calvo cs tend à compléter la liste des dispositions dont la révision est proposée par l'article 56 de la Constitution.

 

De stemming over het amendement wordt aangehouden.

Le vote sur l'amendement est réservé.

 

Artikel 57

Article 57

 

Wij gaan over tot het onderzoek van het voorstel van verklaring tot herziening van artikel 57 van de Grondwet

Nous passons à l’examen de la proposition de déclaration de révision de l’article 57 de la Constitution.

 

De stemming over het voorstel van verklaring wordt aangehouden.

Le vote sur la proposition de déclaration est réservé.

 

Artikel 60

Article 60

 

Wij gaan over tot het onderzoek van het voorstel van verklaring tot herziening van artikel 60 van de Grondwet

Nous passons à l’examen de la proposition de déclaration de révision de l’article 60 de la Constitution.

 

Geen bezwaar? (Neen)

Pas d'observation? (Non)

 

De stemming over het voorstel van verklaring wordt aangehouden.

Le vote sur la proposition de déclaration est réservé.

 

Artikel 61

Article 61

 

Wij gaan over tot het onderzoek van het voorstel van verklaring tot herziening van artikel 61 van de Grondwet.

Nous passons à l’examen de la proposition de déclaration de révision de l’article 61 de la Constitution.

 

Geen bezwaar? (Neen)

Pas d'observation? (Non)

 

De stemming over het voorstel van verklaring wordt aangehouden.

Le vote sur la proposition de déclaration est réservé.

 

Artikel 62

Article 62

 

Amendement nr. 3 van Patrick Dewael stelt voor de lijst van de voor herziening voorgestelde bepalingen aan te vullen met artikel 62, derde lid, eerste zin, van de Grondwet.

L'amendement n° 3 de Patrick Dewael tend à compléter la liste des dispositions dont la révision est proposée par l'article 62, alinéa 3, première phrase, de la Constitution.

 

De stemming over het amendement wordt aangehouden.

Le vote sur l'amendement est réservé.

 

Artikel 63

Article 63

 

Wij gaan over tot het onderzoek van het voorstel van verklaring tot herziening van artikel 63 van de Grondwet.

Nous passons à l’examen de la proposition de déclaration de révision de l’article 63 de la Constitution.

 

Geen bezwaar? (Neen)

Pas d'observation? (Non)

 

De stemming over het voorstel van verklaring wordt aangehouden.

Le vote sur la proposition de déclaration est réservé.

 

Amendement nr. 5 van Laurette Onkelinx cs

L'amendement n° 5 de Laurette Onkelinx cs tend à retirer l'article 63 de la liste des articles de la Constitution qu'il y a lieu de déclarer à réviser et y inscrire l'article 63,, § 1er à 3.

 

De stemming over het amendement wordt aangehouden.

Le vote sur l'amendement est réservé.

 

Artikel 67

Article 67

 

Wij gaan over tot het onderzoek van het voorstel van verklaring tot herziening van artikel 67 van de Grondwet

Nous passons à l’examen de la proposition de déclaration de révision de l’article 67 de la Constitution.

 

Geen bezwaar? (Neen)

Pas d'observation? (Non)

 

De stemming over het voorstel van verklaring wordt aangehouden.

Le vote sur la proposition de déclaration est réservé.

 

Artikel 68

Article 68

 

Wij gaan over tot het onderzoek van het voorstel van verklaring tot herziening van artikel 68 van de Grondwet

Nous passons à l’examen de la proposition de déclaration de révision de l’article 68 de la Constitution.

 

Geen bezwaar? (Neen)

Pas d'observation? (Non)

 

De stemming over het voorstel van verklaring wordt aangehouden.

Le vote sur la proposition de déclaration est réservé.

 

Artikel 69

Article 69

 

Wij gaan over tot het onderzoek van het voorstel van verklaring tot herziening van artikel 69 van de Grondwet

Nous passons à l’examen de la proposition de déclaration de révision de l’article 69 de la Constitution.

 

Geen bezwaar? (Neen)

Pas d'observation? (Non)

 

De stemming over het voorstel van verklaring wordt aangehouden.

Le vote sur la proposition de déclaration est réservé.

 

Artikel 70

Article 70

 

Wij gaan over tot het onderzoek van het voorstel van verklaring tot herziening van artikel 70 van de Grondwet

Nous passons à l’examen de la proposition de déclaration de révision de l’article 70 de la Constitution.

 

Geen bezwaar? (Neen)

Pas d'observation? (Non)

 

De stemming over het voorstel van verklaring wordt aangehouden.

Le vote sur la proposition de déclaration est réservé.

 

Artikel 71

Article 71

 

Wij gaan over tot het onderzoek van het voorstel van verklaring tot herziening van artikel 71 van de Grondwet

Nous passons à l’examen de la proposition de déclaration de révision de l’article 71 de la Constitution.

 

Geen bezwaar? (Neen)

Pas d'observation? (Non)

 

De stemming over het voorstel van verklaring wordt aangehouden.

Le vote sur la proposition de déclaration est réservé.

 

Artikel 73

Article 73

 

Amendement nr. 12 van Kristof Calvo cs stelt voor de lijst van de voor herziening voorgestelde bepalingen aan te vullen met artikel 73 van de Grondwet.

L'amendement n° 12 de Kristof Calvo cs tend à compléter la liste des dispositions dont la révision est proposée par l'article 73 de la Constitution.

 

De stemming over het amendement wordt aangehouden.

Le vote sur l'amendement est réservé.

 

Artikel 75

Article 75

 

Wij gaan over tot het onderzoek van het voorstel van verklaring tot herziening van artikel 75 van de Grondwet

Nous passons à l’examen de la proposition de déclaration de révision de l’article 75 de la Constitution.

 

Geen bezwaar? (Neen)

Pas d'observation? (Non)

 

De stemming over het voorstel van verklaring wordt aangehouden.

Le vote sur la proposition de déclaration est réservé.

 

Artikel 99

Article 99

 

Wij gaan over tot het onderzoek van het voorstel van verklaring tot herziening van artikel 99 van de Grondwet.

Nous passons à l’examen de la proposition de déclaration de révision de l’article 99 de la Constitution

 

Geen bezwaar? (Neen)

Pas d'observation? (Non)

 

De stemming over het voorstel van verklaring wordt aangehouden.

Le vote sur la proposition de déclaration est réservé.

 

Amendement nr. 6 van Laurette Onkelinx cs.

L'amendement n° 6 de Laurette Onkelinx cs tend à retirer l'article 99 de la liste des articles de la Constitution qu'il y a lieu de déclarer à réviser et y inscrire l'article 99, premier alinéa, en vue d'imposer la parité entre les femmes et les hommes au sein du gouvernement fédéral.

 

Artikel 104

Article 104

 

Wij gaan over tot het onderzoek van het voorstel van verklaring tot herziening van artikel 104 van de Grondwet.

Nous passons à l’examen de la proposition de déclaration de révision de l’article 104 de la Constitution

 

Geen bezwaar? (Neen)

Pas d'observation? (Non)

 

De stemming over het voorstel van verklaring wordt aangehouden.

Le vote sur la proposition de déclaration est réservé.

 

Artikel 109

Article 109

 

Wij gaan over tot het onderzoek van het voorstel van verklaring tot herziening van artikel 109 van de Grondwet

Nous passons à l’examen de la proposition de déclaration de révision de l’article 109 de la Constitution.

 

Geen bezwaar? (Neen)

Pas d'observation? (Non)

 

De stemming over het voorstel van verklaring wordt aangehouden.

Le vote sur la proposition de déclaration est réservé.

 

Artikel 110

Article 110

 

Wij gaan over tot het onderzoek van het voorstel van verklaring tot herziening van artikel 110 van de Grondwet

Nous passons à l’examen de la proposition de déclaration de révision de l’article 110 de la Constitution.

 

Geen bezwaar? (Neen)

Pas d'observation? (Non)

 

De stemming over het voorstel van verklaring wordt aangehouden.

Le vote sur la proposition de déclaration est réservé.

 

Artikel 111

Article 111

 

Wij gaan over tot het onderzoek van het voorstel van verklaring tot herziening van artikel 111 van de Grondwet

Nous passons à l’examen de la proposition de déclaration de révision de l’article 111 de la Constitution.

 

Geen bezwaar? (Neen)

Pas d'observation? (Non)

 

De stemming over het voorstel van verklaring wordt aangehouden.

Le vote sur la proposition de déclaration est réservé.

 

Artikel 113

Article 113

 

Wij gaan over tot het onderzoek van het voorstel van verklaring tot herziening van artikel 113 van de Grondwet

Nous passons à l’examen de la proposition de déclaration de révision de l’article 113 de la Constitution.

 

Geen bezwaar? (Neen)

Pas d'observation? (Non)

 

De stemming over het voorstel van verklaring wordt aangehouden.

Le vote sur la proposition de déclaration est réservé.

 

Artikel 132

Article 132

 

Wij gaan over tot het onderzoek van het voorstel van verklaring tot herziening van artikel 132 van de Grondwet

Nous passons à l’examen de la proposition de déclaration de révision de l’article 132 de la Constitution.

 

Geen bezwaar? (Neen)

Pas d'observation? (Non)

 

De stemming over het voorstel van verklaring wordt aangehouden.

Le vote sur la proposition de déclaration est réservé.

 

Artikel 135bis

Article 135bis

 

Wij gaan over tot het onderzoek van het voorstel van verklaring tot herziening van artikel 135bis van de Grondwet

Nous passons à l’examen de la proposition de déclaration de révision de l’article 135bis de la Constitution.

 

Geen bezwaar? (Neen)

Pas d'observation? (Non)

 

De stemming over het voorstel van verklaring wordt aangehouden.

Le vote sur la proposition de déclaration est réservé.

 

Artikel 142

Article 142

 

Wij gaan over tot het onderzoek van het voorstel van verklaring tot herziening van artikel 142 van de Grondwet.

Nous passons à l’examen de la proposition de déclaration de révision de l’article 142 de la Constitution

 

Geen bezwaar? (Neen)

Pas d'observation? (Non)

 

De stemming over het voorstel van verklaring wordt aangehouden.

Le vote sur la proposition de déclaration est réservé.

 

Artikel 143

Article 143

 

Amendement nr. 13 van Kristof Calvo cs stelt voor de lijst van de voor herziening voorgestelde bepalingen aan te vullen met artikel 143 van de Grondwet.

L'amendement n° 13 de Kristof Calvo cs tend à compléter la liste des dispositions dont la révision est proposée par l'article 143 de la Constitution.

 

De stemming over het amendement wordt aangehouden.

Le vote sur l'amendement est réservé.

 

Artikel 146

Article 146

 

Wij gaan over tot het onderzoek van het voorstel van verklaring tot herziening van artikel 146 van de Grondwet.

Nous passons à l’examen de la proposition de déclaration de révision de l’article 146 de la Constitution

 

Geen bezwaar? (Neen)

Pas d'observation? (Non)

 

Artikel 148

Article 148

 

Wij gaan over tot het onderzoek van het voorstel van verklaring tot herziening van artikel 148 van de Grondwet

Nous passons à l’examen de la proposition de déclaration de révision de l’article 148 de la Constitution.

 

Geen bezwaar? (Neen)

Pas d'observation? (Non)

 

De stemming over het voorstel van verklaring wordt aangehouden.

Le vote sur la proposition de déclaration est réservé.

 

Artikel 150

Article 150

 

Wij gaan over tot het onderzoek van het voorstel van verklaring tot herziening van artikel 150 van de Grondwet

Nous passons à l’examen de la proposition de déclaration de révision de l’article 150 de la Constitution.

 

Geen bezwaar? (Neen)

Pas d'observation? (Non)

 

De stemming over het voorstel van verklaring wordt aangehouden.

Le vote sur la proposition de déclaration est réservé.

 

Artikel 151

Article 151

 

Wij gaan over tot het onderzoek van het voorstel van verklaring tot herziening van artikel 151 van de Grondwet

Nous passons à l’examen de la proposition de déclaration de révision de l’article 151 de la Constitution.

 

Geen bezwaar? (Neen)

Pas d'observation? (Non)

 

De stemming over het voorstel van verklaring wordt aangehouden.

Le vote sur la proposition de déclaration est réservé.

 

Artikel 152

Article 152

 

Amendement nr. 14 van Servais Verherstraeten cs stelt voor de lijst van de voor herziening voorgestelde bepalingen aan te vullen met artikel 152, tweede en derde lid, van de Grondwet.

L'amendement n° 14 de Servais Verherstraeten cs tend à compléter la liste des dispositions dont la révision est proposée par l'article 152, alinéas 2 et 3, de la Constitution.

 

De stemming over het amendement wordt aangehouden.

Le vote sur l'amendement est réservé.

 

Artikel 157

Article 157

 

Amendement nr. 15 van Servais Verherstraeten cs stelt voor de lijst van de voor herziening voorgestelde bepalingen aan te vullen met artikel 157 van de Grondwet.

L'amendement n° 15 de Servais Verherstraeten cs tend à compléter la liste des dispositions dont la révision est proposée par l'article 157 de la Constitution.

 

De stemming over het amendement wordt aangehouden.

Le vote sur l'amendement est réservé.

 

Artikel 161

Article 161

 

Amendement nr. 16 van Servais Verherstraeten cs stelt voor de lijst van de voor herziening voorgestelde bepalingen aan te vullen met artikel 161 van de Grondwet.

L'amendement n° 16 de Servais Verherstraeten cs tend à compléter la liste des dispositions dont la révision est proposée par l'article 161 de la Constitution.

 

De stemming over het amendement wordt aangehouden.

Le vote sur l'amendement est réservé.

 

Artikel 167

Article 167

 

Wij gaan over tot het onderzoek van het voorstel van verklaring tot herziening van artikel 167 van de Grondwet

Nous passons à l’examen de la proposition de déclaration de révision de l’article 167 de la Constitution.

 

Geen bezwaar? (Neen)

Pas d'observation? (Non)

 

De stemming over het voorstel van verklaring wordt aangehouden.

Le vote sur la proposition de déclaration est réservé.

 

Artikel 181

Article 181

 

Amendement nr. 4 van Patrick Dewael stelt voor de lijst van de voor herziening voorgestelde bepalingen aan te vullen met artikel 181 van de Grondwet.

L'amendement n° 4 de Patrick Dewael tend à compléter la liste des dispositions dont la révision est proposée par l'article 181 de la Constitution.

 

De stemming over het amendement wordt aangehouden.

Le vote sur l'amendement est réservé.

 

Artikel 195

Article 195

 

Amendement nr. 7 van Veerle Wouters cs stelt voor de lijst van de voor herziening voorgestelde bepalingen aan te vullen met artikel 195 van de Grondwet.

L'amendement n° 7 de Veerle Wouters cs tend à compléter la liste des dispositions dont la révision est proposée par l'article 195 de la Constitution.

 

De stemming over het amendement wordt aangehouden.

Le vote sur l'amendement est réservé.

 

Amendement nr. 17 van Peter De Roover stelt voor de lijst van de voor herziening voorgestelde bepalingen aan te vullen met artikel 195 van de Grondwet.

L'amendement n° 17 de Peter De Roover tend à compléter la liste des dispositions dont la révision est proposée par l'article 195 de la Constitution.

 

De stemming over het amendement wordt aangehouden.

Le vote sur l'amendement est réservé.

 

02.57  Peter De Roover (N-VA): Mijnheer de voorzitter, in ons amendement nr. 17 stellen wij voor de lijst van voor herziening voorgestelde bepalingen aan te vullen met artikel 195. Dat heb ik ook aangekondigd.

 

Ik roep alle collega's op om hun angst voor de kiezer opzij te zetten. Ik roep alle collega's op om hun angst voor het volgende Parlement opzij te zetten. Zij kunnen dat doen door dit amendement te steunen, zodat de democratie in haar volle breedte kan plaatsvinden, ook na de verkiezingen. Ik roep hen op om niet de deur te sluiten voor een modernisering van welk onderdeel dan ook waar twee derde van de leden van het volgende Parlement zich achter kan scharen.

 

De voorzitter: Dank u mijnheer De Roover. Tot zo ver de artikelsgewijze bespreking van het voorstel van verklaring tot herziening van de Grondwet.

 

Dotaties aan bepaalde politieke partijen

Dotations à certains partis politiques

 

03 De dotaties aan bepaalde politieke partijen (3703/1)

03 Les dotations à certains partis politiques (3703/1)

 

Algemene bespreking

Discussion générale

 

De algemene bespreking is geopend.

La discussion générale est ouverte.

 

Collega's, ikzelf ben rapporteur. Ik verwijs naar het schriftelijk verslag.

 

Ter informatie deel ik u mee dat wij na deze algemene bespreking meteen overgaan tot de stemming naar aanleiding van de discussie die wij nu voeren.

 

03.01  Inez De Coninck (N-VA): Mijnheer de voorzitter, collega's, wij bespreken thans een zeer lijvig rapport over een delicaat dossier waarover wij gedurende vier en een half jaar, eigenlijk de hele legislatuur, hebben gedebatteerd en onderzoek naar gedaan en waarover experts zich hebben gebogen. De betrokken partijen hebben zich kunnen laten horen en zich kunnen verdedigen, hoewel dat strikt genomen niet mogelijk was. Kortom, er werd in dat verband veel werk verricht en dat werd allemaal gedaan in de openbare vergaderingen van de Controlecommissie alsook achter gesloten deuren in de werkgroep "politieke partijen". Nu ligt dit document voor in dit halfrond, het centrum van onze democratie, en dit na een beslissing van de Controlecommissie van dinsdag 26 maart.

 

De voorbije dertig jaar is het niet gebeurd dat dit dossier werd voorgelegd in het halfrond. Dat is in die vier en een half jaar waarin wij eraan gewerkt hebben ook nooit zo gezegd. Wij respecteren dat. Wij zetelen hier als volksvertegenwoordigers. Ik roep iedereen dan ook op om dit dossier zo objectief mogelijk te bekijken en te willen denken buiten de comfortzone van zijn of haar politieke partij. Ik roep iedereen op om dit dossier te bekijken als een vertegenwoordiger van het volk.

 

Wij gaan hier immers beslissen over het onder elkaar verdelen van belastinggeld van onze burgers. Onze verantwoordelijkheid tegenover de belastingbetalers is dan ook enorm. Het gaat hier dus niet over het uitgeven van belastinggeld met het oog op het beleid en de noden, maar om het onszelf cadeau te doen.

 

Mijn betoog bestaat uit vier delen. Het eerste gaat over de experts, het tweede over de inhoud en dan volgen twee voorstellen namens de N-VA.

 

Ten eerste, over de experts. Collega's, wie de mond vol heeft van politieke vernieuwing en van de GRECO, zou zich moeten schamen over hoe de experts nu worden opzijgezet. Zij hebben wel volwaardig stemrecht in de Controlecommissie, maar zij maken geen deel uit van de plenaire vergadering. De vier experts zijn toegevoegd aan de Controlecommissie op herhaalde vraag van de GRECO. De GRECO was immers de volgende mening toegedaan omtrent de Controlecommissie — en ik citeer uit het boek "De werking van het federale Parlement" van onze griffier, de heer Marc Van der Hulst —: "De controlecommissie bevatte onvoldoende beveiligingen om in de mate van het mogelijke de onafhankelijkheid en de reputatie van onafhankelijkheid van het controleapparaat te waarborgen tegen elke ongenode invloed van buitenaf."

 

De GRECO vroeg om een systeem in te voeren voor de controle op de financiering van de partijen en de verkiezingscampagnes, dat zoveel mogelijk onafhankelijk van politieke partijen is. Het compromis om tegemoet te komen aan deze opmerking was typisch Belgisch. Een kleine eerste stap in de goede richting, zou men kunnen zeggen. Een kleine eerste stap richting vooruitgang, want sinds de zesde staatshervorming telt de Controlecommissie zeventien politieke leden, aangevuld met twee Nederlandstalige en twee Franstalige experts. De commissie wordt voorgezeten door de Kamervoorzitter, die geen stemrecht heeft. De leden en de experts hebben volwaardig stemrecht in de commissie. Deze samenstelling is bij wet vastgelegd, een wet die alle partijen die hier vertegenwoordigd zijn, gesteund hebben.

 

Collega's, wat hebben wij gemerkt tijdens de besprekingen in de controlecommissie? Geen enkele van die vier experts heeft zich ooit uitgesproken voor dotatie. Dat lijkt mij toch een belangrijk signaal. Ik denk immers toch dat wij kunnen stellen dat zij minder politiek gebonden zijn dat wijzelf.

 

Die experts zijn immers niet van de minste:

 

De heer Herman Matthijs is hoogleraar aan twee universiteiten, hij is lid van de Hoge Raad van Financiën, gespecialiseerd in begroting, dotaties, Rekenhof, overheidsadministratie, overheidsbegrotingen, Verenigde Staten en nog veel meer.

 

De heer Emmanuel Vandenbossche is hoogleraar, grondwetsspecialist, specialist staats- en bestuursrecht, voorzitter van de Vaste Commissie voor Taaltoezicht.

 

Voor alle duidelijkheid, mijn opsomming met betrekking tot de experts is niet limitatief.

 

De heer Raymond Molle is expert bij het Rekenhof, erelid van de rekenkamer van het Rekenhof, expert in sociale zekerheid en begroting.

 

De heer Philippe Quertainmont geeft publiek recht aan de ULB en is lid van de FSMA.

 

Geen enkele van de vier experts heeft zich uitgesproken in het voordeel van die partijen die de dotatie nu vragen.

 

Collega's, dan kom ik aan de inhoud van het debat. Ik sta hier eigenlijk een beetje met plaatsvervangende schaamte tegenover onze kameraden. De ware aard van de Franstalige communisten komt boven, want ze vragen nu geld. Ze vragen geld van de belastingbetaler om aan te wenden voor hun campagne, terwijl ze geen recht hebben op dat geld.

 

Onze hele maatschappij is immers georganiseerd rond het feit dat men pas betaald wordt als men goed werk geleverd heeft. En zij hebben in Vlaanderen geen goed werk geleverd, want ze zijn opgekomen met een aparte lijst en hebben geen verkozenen gehaald. De heer Peter Mertens stond vandaag hierbuiten te betogen, maar hij zit hier straks niet binnen. Het zijn de twee PTB-collega's die moeten ijveren voor zijn centen.

 

De voorzitter: Laat mevrouw De Coninck spreken.

 

03.02  Inez De Coninck (N-VA): Mijnheer de voorzitter, PTB heeft dus geen recht op het geld.

 

Zetten jullie maar de poort open voor een tweede BHV.

 

Is democratie ten onrechte belastinggeld onder elkaar uitdelen?

 

De wet is heel duidelijk. Zij zijn met twee lijstnummers en onder twee verschillende namen opgekomen.

 

Mijnheer Hedebouw, nu is het voor uw eigen pocket.

 

Voor ons is het essentieel dat wij de wet toepassen. Niettemin hebben wij begrip voor kleinere partijen. De N-VA zal ook nooit vergeten vanwaar ze komt. Ik kom er straks nog op terug.

 

De wet is volgens ons erg duidelijk en is conform onze staatsstructuur en onze verschillende staatshervormingen. In de parlementaire voorbereidingen van de wet lezen wij immers het volgende. "Een nationale partij is immers in principe van financiering niet uitgesloten, maar moet minimaal twee rechtstreeks verkozenen hebben, namelijk één in beide taalgroepen." Aan die bepaling voldoet de PTB niet.

 

De dotatie aan DéFI en PP is eigenlijk nog erger. Het is ook behoorlijk essentieel. Het is duidelijk dat die dotatie niet kan. Ze gaat immers volledig tegen de geest van de wet in. Zij hebben om lucratieve redenen enkel in Vlaams-Brabant lijsten ingelegd.

 

Het ging hier daarstraks over het probleem van BHV. Ik ben afkomstig van de Vlaamse Rand. Ik ken die problemen daar.

 

Het is essentieel dat een Franstalige partij, die om lucratieve redenen lijsten in Vlaams-Brabant neerlegt, daarvoor niet wordt beloond.

 

In die zin is de uitspraak van de Franstalige rechter straf. Hij keert de redenering immers om.

 

De rechter oordeelde dat een partij wordt beschouwd als een politieke partij in alle regio's van zodra zij lijsten neerlegt in alle kieskringen van een regio. Op dat moment heeft die partij recht op een variabele dotatie voor alle stemmen, terwijl in de wet duidelijk staat dat men lijsten moet neerleggen in alle kieskringen van een regio.

 

Wij kunnen hier absoluut niet mee akkoord gaan. Dit is een aanfluiting voor zij die jaren hebben gestreden voor de splitsing van BHV. Ik kijk naar collega Van Rompuy, maar hij is niet aanwezig.

 

Collega's, het strafste in de zaak van DéFI dat zij in dit Halfrond een verkozene hebben die in Vlaanderen woont. Mevrouw Caprasse woont in Kraainem. Had zij zich verkiesbaar gesteld op de lijst van Vlaams Brabant en was zij daar verkozen, dan stelde het probleem zich misschien niet. Zij heeft er echter zelf voor gekozen om op de Brusselse lijst te kandideren, als tweede achter de heer Maingain. Als inwoner van een faciliteitengemeente kan zij dit immers. Op de lijsten in Vlaams Brabant hebben zij een aantal lamme goedzakken gezet die een paar stemmen hebben gehaald zonder evenwel te worden verkozen, maar toch willen zij het geld voor die stemmen binnenrijven.

 

Tot daar mijn inhoudelijk betoog, collega's. Ik heb daarnet gezegd dat ik ook nog twee voorstellen zou doen.

 

U weet dat wij een wetsvoorstel hebben ingediend. Ons wetsvoorstel interpreteert de wet niet, maar wijzigt hem. Wij vonden de keuze tussen Gewest en Gemeenschap te ruim, en hebben resoluut gekozen voor Gemeenschap. Die keuze heeft natuurlijk ook een invloed op de financiering voor zetels die worden behaald in Brussel. Een Brusselse lijst moet zich volgens ons vastklikken aan een lijst in de Franstalige of Nederlandstalige Gemeenschap. Zij moeten een soort verklaring van samenhang indienen, net zoals dit ook gebeurt voor gecoöpteerde senatoren.

 

Partijen mogen immers geen geld krijgen voor stemmen die niet hebben geleid tot een stem in een wetgevend orgaan.

 

Een tweede voorstel, stel dat u straks stemt om de aanbevelingen van de experts van de controlecommissie naast u neer te leggen, dan is het nog altijd niet opgelost, want in de begroting van de Kamer is niet in die bedragen voorzien. (Reactie van mevrouw Temmerman)

 

Neen, mevrouw Temmerman, in die bedragen is niet voorzien. Ook collega Frédéric denkt van wel, maar ik heb hier het verslag van het bestuurscomité bij. Het bijkomende bedrag is zelfs niet gevraagd.

 

Ik citeer uit de notulen van de vergadering van september 2018 bij de bespreking van de begroting van de Kamer. "Rekening houdende met de klacht ingediend door Défi, PP en PTB voor de controlecommissie, dient men vast te stellen dat een stijging van de dotatie" - dus extra belastinggeld - "noodzakelijk zal zijn indien deze partijen gelijk krijgen. Het bijkomend bedrag, dat iets meer dan 2 miljoen euro bedraagt, zal evenwel slechts na de beslissing van de betrokken commissie worden gevraagd."

 

Er is dus niet in het bedrag voorzien. Als u straks voor die dotatie stemt, moet het Parlement dus ook nog de commissie Comptabiliteit bijeenroepen, want zij is immers bevoegd om de begroting van de Kamer aan te passen.

 

Wij zouden dat dan moeten doen in de laatste week vooraleer wij volop in campagne gaan en het zou nog diezelfde week in de plenaire vergadering moeten komen. Zou dat geen afschuwelijk schouwspel zijn, die 2 miljoen extra belastinggeld in de laatste plenaire vergadering nog snel naar de partijen laten gaan? Dat is toch niet min.

 

Daarom hebben wij een ander voorstel.

 

Iedereen is het erover eens dat er te veel geld naar de partijen gaat. De N-VA heeft meermaals voorstellen gedaan om de partijfinanciering te herzien, volgens het principe "one man, one vote, one cent". Dat is het eerlijkste, maar daar is geen meerderheid voor. Het principe van het forfait van 500 000 euro bevoordeelt nu de kleine partijen. Zij willen dat uiteraard niet afschaffen. Wij hebben ook meermaals een indexsprong voor de partijdotaties voorgesteld, maar u ging daarmee niet akkoord, collega Frédéric. U was daar principieel tegen…

 

03.03  André Frédéric (PS): (…)

 

03.04  Inez De Coninck (N-VA): In de regering-Di Rupo hebt u wel twee jaar voor een indexsprong gestemd.

 

03.05  Laurette Onkelinx (PS): Quoi?

 

03.06  Inez De Coninck (N-VA): Als de dotatiewet nu door jullie wordt gewijzigd, dan stellen wij voor om de pot die naar de politieke partijen gaat niet nog groter te maken. Wij moeten die pot dan maar onder elkaar herverdelen en zelf bijdragen a rato van de grootte van de partijen, om die extra dotaties te kunnen geven of die stemmen te kunnen vergoeden, als jullie vinden dat zij daar recht op hebben.

 

Daarom zijn wij, ook in de commissie voor de Comptabiliteit, tegen een verhoging van de kamerbegroting, die dan nog integraal naar de politieke partijen zou gaan. Wij moeten dan elk maar ons deel bijdragen. De pot die vanuit de algemene uitgavenbegroting per jaar via de Kamer naar de partijen gaat, bedraagt meer dan 30 miljoen euro. Wij willen een plafonnering en voor ons zijn alle andere wijzigingen aan de dotaties die jullie willen aanbrengen goed, maar dan blijven die binnen die pot.

 

Collega's, om al die redenen heb ik samen met collega Van Biesen een motie ingediend om de aanbevelingen van de controlecommissie te volgen, vooral ook omdat het de wil is van de experten. Bedankt voor de steun in dit dossier, collega Van Biesen. Ik denk dat wij elkaar begrijpen, als verdedigers van de Vlaamse Rand.

 

Het is dan ook jammer dat een andere voorvechter van de splitsing van B-H-V in de controlecommissie van 26 maart de Vlamingen in de Vlaamse rand een mes in de rug heeft gestoken door zijn stemhouding. Ik kijk dan ook uit naar de stemming van zijn fractie op de motie van de N-VA, want hun stemhouding zal bepalend zijn in dit dossier. Als zij opnieuw stemmen om de dotatie toe te kennen of zich onthouden, zet CD&V op die manier opnieuw de deur open voor een nieuw, mega-B-H-V. Dan zal elke partij immers lijsten kunnen indienen in de andere taalgemeenschap, enkel en alleen om lucratieve redenen. Dat is niet met ons.

 

03.07  Karin Temmerman (sp.a): Dank u, mijnheer de voorzitter. Ik zal gezien het vergevorderde uur zeer kort zijn.

 

Het is inderdaad, zoals mevrouw De Coninck zei, een onderwerp waar we bijna vier jaar en een half over gediscussieerd hebben. Ik heb nooit begrepen waarom dit zo lang heeft moeten duren. We hadden inderdaad een aantal experts in de commissie, maar in tegenstelling tot wat mevrouw De Coninck zegt, waren die experts het wel niet eens met elkaar. Dus moesten er andere bronnen worden geraadpleegd.

 

Eerst kwamen de experts van de Kamer. Zij hebben het zeer duidelijke advies gegeven dat de partijen recht hadden op deze dotatie. Er is dus een juridisch advies.

 

Bovendien is er de uitspraak van de rechtbank in de zaak-Défi die zegt dat de dotatie moet worden gegeven. U doet daar heel flauw over, mevrouw De Coninck. Dit is wel een uitspraak van een rechter van een rechtbank. Het Parlement moet dit honoreren.

 

Bovendien zijn er, zoals aangehaald is in de commissie, precedenten. Wij hebben er altijd voor gepleit, samen met andere collega's, dat die dotatie wordt gegeven. Wij zullen vandaag ook in die zin onze stem uitbrengen.

 

03.08  Francis Delpérée (cdH): Monsieur le président, la question qui nous est posée aujourd'hui est une question d'ordre juridique et non pas politique. Nous devons donc mettre nos idées ou préoccupations politiques de côté. Je sais que ce n'est pas facile dans une assemblée politique. Mais la question n'est pas de savoir si le versement d'une dotation à un parti est opportune ou pas, si ses leaders sont sympathiques ou pas, si ses idées sont dangereuses ou pas, si la décision aura des conséquences sur la campagne électorale en cours ou pas. Non, nous devons apporter une réponse juridique à une question juridique, ce qui m'amène à faire trois remarques.

 

La première porte sur le contexte. En effet, depuis un demi-siècle, nous assistons au développement de conceptions et de discours qui sont tout entiers basés sur le principe de l'homogénéité linguistique: en matière administrative, culturelle, éducative, sociale et aussi électorale. Le discours est connu: je me présente devant mes électeurs dans ma Région mais, d'un autre côté, une fois élu, je suis le représentant de la nation ou, dit de manière plus prosaïque, je suis le porte-parole de l'intérêt de l'ensemble des Belges. Personne ne peut me dire: vous avez été élu à Bruxelles, vous ne pouvez donc pas vous prononcer sur les questions qui intéressent d'autres intérêts que ceux des Bruxellois. Nous savons aussi que, progressivement, en tout cas à partir de 1968, tous nos partis politiques se sont constitués sur une base qui répond à ce principe d'homogénéité. C'est un fait! Voilà pour le contexte.

 

À côté du contexte, il y a le texte et, en matière juridique, c'est tout de même le texte qui intervient par priorité: le texte de la loi sur le financement des partis politiques. Cette loi nous donne, en son article 1er, une définition de ce qu'est un parti politique. C'est quoi? La loi nous dit que c'est d'abord une association de personnes qui, première condition, participent aux élections. Deuxième condition, il faut que ce parti, cette association ait une surface politique suffisante et présente donc des candidats dans chaque circonscription électorale d'une Communauté ou d'une Région.

 

Troisième précision dans l'article 1er, ce parti doit s'efforcer d'influencer l'expression de la volonté populaire de la manière définie dans ses statuts ou dans son programme.

 

Quand on fait référence à une Communauté ou à une Région, c'est un minimum. Je ne peux pas me présenter simplement dans un arrondissement ou dans une province. Non, je dois avoir la surface suffisante pour couvrir toute une Communauté ou toute une Région. C'est un minimum mais ce n'est pas un maximum. Il ne m'est pas interdit d'avoir des voix, de récolter des suffrages de l'autre côté du pays et d'avoir des voix et des suffrages dans une autre Région ou dans une autre Communauté, même si je ne couvre pas le territoire de la Communauté.

 

Je sais bien que certains, experts ou mandataires, ont de l'urticaire dès l'instant où un parti politique recueille des voix au-delà de la Communauté ou de la Région dans laquelle il est principalement installé. Pour certains, imaginer un parti national dans un État qui est régionalisé ou communautarisé leur donne aussi de l'urticaire mais cela ne justifie rien. C'est une réaction tout à fait épidermique.

 

J'ajoute aussi et je le dis à Mme De Coninck, la Commission des dépenses électorales dont je fais partie n'est pas compétente pour donner une dotation. Vos experts, dont vous dites qu'ils ne sont pas dans l'Assemblée, ne sont pas compétents pour donner une dotation. Que dit l'article 15 de la loi? Lisez le texte! "La Chambre accorde une dotation". "La Chambre". On ne dit pas "la Commission des dépenses électorales à l'intérieur de la Chambre".

 

J'ai parlé du contexte, j'ai parlé du texte. Je devrais parler aussi du prétexte. Certains prennent prétexte d'une contradiction entre le contexte et le texte pour régler leurs comptes - c'est le cas de le dire -, avec certains partis. C'est là que le scénario devient tout à fait déplaisant.

 

Moi, je ne suis pas l'avocat de Raoul. Je ne partage pas les idées du PTB. Je dirais même que je les combats. Mais je veux le faire à la loyale, dans le respect de la loi, du Code électoral et de la loi de financement des partis politiques.

 

Chers collègues, prenons garde! Nous sommes dans le collimateur des instances du Conseil de l'Europe. Nous sommes montrés du doigt pour nos comportements. Cela, notamment, quand l'Assemblée doit statuer sur des questions juridiques: vérification des pouvoirs, financement des partis politiques, levée des immunités parlementaires, etc. Je ne veux pas jouer les Cassandre, mais je vous préviens gentiment: essayez tout de même de préserver la réputation de notre pays, ainsi que celle de notre Parlement. Ne compromettons pas cette réputation pour des questions de sous ou pour des règlements de comptes politiques en dessous de la ceinture.

 

C'est vous dire que je voterai, ainsi que mon groupe, en faveur des dotations, comme par exemple celle à laquelle le PTB a droit.

 

03.09  Luk Van Biesen (Open Vld): Mijnheer de voorzitter, collega's, op dit late uur wens ik geen polemiek te starten over de dotaties. Wel wil ik een element meegeven dat in het betoog van mevrouw De Coninck misschien te weinig weerklank heeft gekregen in het Halfrond. Onze Controlecommissie heeft immers niet zomaar gesteld dat de PTB haar geld niet krijgt, mijnheer Delpérée. De controlecommissie heeft niet een politiek standpunt, maar wel een juridisch standpunt ingenomen.

 

In de Controlecommissie betreffende de verkiezingsuitgaven zetelen er vier experts, door alle partijen samen aangesteld. Geen enkele van die vier experts heeft gezegd dat de PTB recht heeft op die dotatie. Volgens mij is het de moeite waard om hier even stil te staan bij de redenen daartoe. Die experts hebben dat namelijk niet gezegd vanwege een link naar een juridische uitspraak omtrent DéFI. De reden ligt op een totaal ander vlak, met name dat de PTB en PVDA zich vijf jaar geleden op een verschillende manier aangeboden hebben aan de kiezer. De PTB en PVDA hebben zich toen niet aangeboden als één partij en zij hebben op geen enkele wijze een link gelegd. Integendeel, zij hebben zelfs andere nummers aangevraagd voor de kieslijsten. Daarenboven, zij hebben links gelegd met andere partijen om zich verenigd aan de kiezer te presenteren, onder andere met de BUB in Brussel en onder de vorm van PTB-GO in Wallonië. Dat is de essentie van het verhaal waarover wij vier jaar vergaderd hebben: zij hebben zich niet als één politieke partij aangeboden. Het draait dus ook niet om de vraag of een partij in verschillende deelstaten verantwoordelijkheid mag opnemen, want dat mag natuurlijk wel. Voor de volgende verkiezingen dient er zich overigens geen probleem aan, aangezien PVDA en PTB zowel in Vlaanderen als in Wallonië duidelijk gezegd hebben dat het één partij is. Dat was echter niet het geval bij de voorgaande verkiezingen, wat duidelijk bleek uit het feit dat zij een andere naam hanteerden in beide landsdelen, niet aan elkaar gelinkt waren en zelfs verbonden waren aan totaal andere groeperingen, maar niet de Nederlandstalige PVDA aan de Franstalige PTB. Om die reden hebben de vier experts duidelijk gezegd dat de PTB geen recht heeft op de dotatie.

 

Daarom vraag ik respect voor het standpunt van de experts, respect voor onze democratie. Daarom vraag ik u om deze dotatie niet goed te keuren.

 

Dat heeft niets te maken met de PVDA of PTB. Zij zullen dat volgende keer krijgen, want ze hebben gezamenlijke lijsten ingediend. Ze hebben duidelijk de link gelegd, maar vijf jaar geleden hebben ze dat niet gedaan. Omwille van electoraal gewin hebben zij coalities gesloten met onze groeperingen, omwille van het feit dat ze niet met de PVDA en PTB verbonden wilden zijn.

 

Als ze de politieke regels niet correct volgen, hebben zij niet het recht om dat geld te krijgen. Dat heeft geen enkele andere reden. Ik heb geen enkel probleem dat deze of een andere partij het geld zou krijgen, maar het spel moet correct gespeeld worden. Dat is wat onze experts gezegd hebben.

 

03.10  Francis Delpérée (cdH): Monsieur le président, M. Van Biesen dit que quatre experts ont dit que le PTB n'y avait pas droit. Ce n'est pas exact. Deux experts l'ont dit et deux se sont abstenus! Ces derniers n'ont donc rien dit, ni dans un sens ni dans l'autre. Il ne faut pas travestir la vérité!

 

03.11  Olivier Maingain (DéFI): Monsieur le président, nous n'allons pas reprendre le débat de la commission mais c'est est quand même un fait assez unique dans l'histoire parlementaire qu'un parti a dû saisir la justice pour faire appliquer la loi, là où on peut s'attendre que le pouvoir législatif soit le garant de l'application correcte de la loi. Après des années de tergiversations et d'absence de décision définitive de la commission, qui ne statuait pas malgré des demandes répétées, malgré des mises en demeure d'avocats, nous n'avons pas eu d'autre choix que de porter le contentieux devant le pouvoir judiciaire.

 

À en comprendre certains, une décision de justice – même si elle n'est pas définitive – n'aurait qu'une portée très relative au regard des compétences de quatre experts. Je voudrais qu'on m'explique pourquoi quatre experts auraient un pouvoir décisionnel supérieur à la décision d'un pouvoir judiciaire saisi conformément à ses compétences et à la loi. J'avoue qu'il y a là un paradoxe que je ne saisis pas vraiment et qui est tout simplement un mépris pour l'institution judiciaire.

 

Dans la foulée de ce qu'a dit Francis Delpérée, j'ajoute que je ne suis pas non plus l'avocat du PTB. Toutefois, on s'honore en respectant les règles, y compris pour ceux dont on combat les idées. En effet, on combat des idées, mais pas la manière dont un parti les exprime.

 

Nous avons démontré en commission qu'affirmer que le PTB n'avait pas de numéro national aux dernières élections alors qu'il ne pouvait pas y prétendre, puisqu'il n'avait pas d'élu sous la précédente législature, c'est une discrimination. Prétendre que le financement n'est ouvert que lorsque vous avez reçu un numéro national, cela revient à dire: "Passez le temps d'une législature, ayez un élu, et alors vous obtiendrez un numéro national pour la législature suivante."

 

Il n'existe aucun lien entre les modalités de présentation des listes aux élections et le financement des partis. La loi ne le prévoit pas. C'est une invention pour tenter de justifier l'injustifiable. Il est peut-être temps que le Parlement s'honore en mettant fin à cette mauvaise controverse et assume ses obligations. Sinon, on pourrait se demander s'il faut encore laisser à une commission spécialisée le soin de déterminer dans quelles conditions une dotation finance un parti et songer à ce que ce soit désormais une juridiction indépendante qui s'en charge. Cela donnerait enfin des garanties pour que le politique ne se saisisse pas d'un pouvoir d'opportunité au lieu d'appliquer correctement la loi.

 

03.12  Veerle Wouters (Vuye&Wouters): Mijnheer de voorzitter, collega's, het feit dat wij hier vandaag zelfs een discussie hebben over of de volledige Kamer moet beslissen over het wel of niet toekennen van middelen aan de PTB maakt nog maar eens duidelijk dat er nog meer problemen in die wet zijn.

 

Want het klopt, ik geef collega Delpérée gelijk, dat artikel 15 vermeldt dat de Kamer de dotatie toekent. Wij hebben natuurlijk de Controlecommissie een delegatie toegewezen. Wij hebben de Controlecommissie de opdracht gegeven met behulp van haar experts een aantal taken van ons over te nemen.

 

Maar het klopt, in artikel 15 staat expliciet: de Kamer kent de dotatie toe.

 

Vandaag dient zich een nieuw probleem aan, in die zin dat ook hier de wet niet duidelijk is. Dat de wet niet duidelijk is, is al gebleken. De collega's hebben dat al aangehaald. Al van de eerste dag van deze legislatuur wisten wij dat de wet niet duidelijk was.

 

Wie dan uiteindelijk moet beslissen, is nu dus ook onduidelijk. De experts hebben een aantal uitspraken gedaan, en er was geen eensgezindheid bij de experts. Maar ik treed collega De Coninck bij wanneer zij zegt dat de GRECO gezegd heeft dat het niet het Parlement zelf kan zijn dat over zijn eigen middelen kan beslissen.

 

Doordat de wet niet duidelijk genoeg is, zijn wij hier op dit moment iets aan het doen wat eigenlijk niet kan. Maar het is wel zo.

 

Aan de collega's die hier volgende legislatuur nog zitten of aan de collega's die het misschien toch nog interessant, want het is nog niet gedaan, wij hebben nog een zitting in drie weken, er moet over dat artikel 15 ook eens duidelijkheid worden verschaft.

 

Met betrekking tot ons standpunt of PTB al dan niet die bijkomende middelen moet krijgen, ben ik steeds heel duidelijk geweest, zowel toen ik nog lid was van de N-VA-fractie als nu. Ik heb mijn standpunt verschillende keren meegedeeld in die Controlecommissie. Wij waren ook de enige fractie die onmiddellijk een voorstel tot interpretatieve wet heeft ingediend, wat volgens ons de enige mogelijke oplossing is.

 

De vraag gaat natuurlijk zijn hoe men die wet moet interpreteren. Volgens ons waren PTB en PVDA twee verschillende partijen. Ze zijn onder verschillende namen opgekomen, ik deel daar de mening van collega Van Biesen. Het was PTB, PTB-GO! en PVDA-Plus. Ze hadden ook een ander volgnummer. Als men dan de regels toepast, dan kan er geen variabele dotatie zijn voor de Vlaamse stemmen, vermits er geen verkozene is in het Vlaams Gewest of in de Vlaamse Gemeenschap, welke omschrijving men ook wilt kiezen. Daar is nog een keuze, of men in elke kieskring van een Gewest opkomt of in elke kieskring van een Gemeenschap.

 

In 2014 was PTB/PVDA niet één partij. De manier waarop u nu naar de kiezer trekt, is een ander gegeven. In 2014 lagen de zaken anders. Het is op het ogenblik waarop men verkozen wordt dat men naar de situatie moet kijken, niet hoe die achteraf is. Daarom hebben wij ook altijd gevraagd om het duidelijk te maken.

 

Ik hoorde de heer Delpérée over zijn interpretatie van de wet, maar dat is net zozeer een interpretatie als de interpretatie die wij en een aantal andere partijen daaraan geven. Daarom hebben wij van bij het begin gezegd dat het heel belangrijk is dat daar duidelijkheid over komt en dat het goed zou zijn dat de interpretatieve wet zou worden goedgekeurd zodat er duidelijkheid zou komen. Ik denk dat de heer Hedebouw aanwezig was in de commissie toen ik heb gevraagd om dat alsjeblieft goed te keuren en een definitieve omschrijving te geven hoe dat moest worden geïnterpreteerd, op zo'n manier dat het voor alle hier aanwezige partijen en voor alle mogelijke nieuwe partijen die misschien ook nog vertegenwoordigers in dit Halfrond zullen krijgen, duidelijk is welke spelregels er gelden.

 

Ik roep daarom alle collega's op om de interpretatieve wet ook nog goed te keuren, wetende dat die retroactief is. Dat is het verschil met het voorstel van de collega's van de N-VA. Wij gaan dan ook akkoord met de beslissingen die in de Controlecommissie werden genomen met betrekking tot het beroep dat wordt ingesteld tegen het vonnis met betrekking tot de middelen voor Défi. Wij steunen dat. Ik wil u dan wel iets vragen, mijnheer de voorzitter. Het moet wel zo zijn dat de advocaat die de Kamer vertegenwoordigt, de stelling van het Parlement verdedigt, namelijk dat een meerderheid in de Controlecommissie heeft gezegd dat men niet akkoord gaat. Dan kan het niet zo zijn dat de advocaat die ons daar vertegenwoordigt, zich naar de wijsheid van de rechter schikt, zoals dat in eerste aanleg is gebeurd.

 

Ik hoop dan toch dat dat op die manier zal plaatsvinden, want als een meerderheid hier iets beslist en we geven een opdracht aan de advocaat om ons te gaan verdedigen bij de rechtbank, dan verwacht ik ook dat die advocaat de meerderheid van die Controlecommissie ook daar vertegenwoordigt en zich niet zomaar neerlegt bij de wijsheid van de rechter.

 

Wij zullen vast de motie steunen zodat alle aanbevelingen die uitgesproken zijn door de Controlecommissie uitgevoerd zullen worden. Wij zullen voor alle duidelijkheid niet de middelenverhoging toekennen aan de partijen.

 

03.13  Raoul Hedebouw (PTB-GO!): Chers collègues, c'est vraiment incroyable. Quatre ans et demi plus tard, nous sommes toujours occupés à débattre pour savoir si deux ou trois plus petits partis peuvent recevoir l'ensemble de leur dotation.

 

Ik vond het bijna lachwekkend toen de N-VA begon te spreken over belastinggeld. Zijn zij niet beschaamd? Zij hebben 13 miljoen per jaar in the pocket.37 miljoen! Nu gaat u hier zeggen dat kleine partijen het geld wegnemen. U voelt toch dat dit argument niet pakt? U voelt dat toch ook bij uw kiezers, zo'n arrogantie bij de N-VA? Wij zullen het dossier echter even diepgaand analyseren.

 

Chers collègues, pour avoir une dotation, il faut deux choses. D'une part, être un parti politique reconnu comme tel. D'autre part, il faut procéder à un calcul de la dotation. Être reconnu comme un parti politique, c'est présenter des listes complètes dans un arrondissement, dans une communauté. C'est suffisant, selon la définition. C'est ce que le PTB a fait en 2014, dans les deux. Je crois qu'il n'y a pas trop de discussions sur le fait que nous soyons ou non reconnus comme un parti politique. La deuxième condition est d'avoir des élus. Un élu, plus particulièrement. C'est ce que nous avons obtenu en 2014. Les deux conditions sont donc remplies pour pouvoir recevoir une dotation.

 

Le deuxième débat consiste à déterminer la hauteur de cette dotation, sa partie variable et sa partie fixe. Je rappelle les faits.

 

Een eerste punt is dat die commissie ons erkend heeft als een nationale partij voor de uitgaven. Toen er moest beslist worden over de limiet van 1 miljoen euro heeft de commissie gezegd dat alle uitgaven van de Partij van de Arbeid

 

Toutes les dépenses du PTB qui sont faites en Flandre, à Bruxelles et en Wallonie sont considérées comme venant d'un seul parti. Maintenant, certains partis, l'Open Vld et la N-VA, disent que pour les rentrées, on change les règles.

 

Dat is toch wat vreemd.

 

Pour les dépenses, on nous reconnaît comme un parti, mais pour les rentrées, on nous divise. Ça sent un peu la magouille comme on dit chez nous. Mais ce n'est pas grave. Ce n'est pas la??. On va essayer de décortiquer les choses une par une pour essayer de convaincre quelques récalcitrants. Je voudrais déjà remercier tous les démocrates présents en commission qui nous ont soutenus en cette matière. C'est important et je voulais le dire. Mais je m'adresse ici évidemment à l'Open Vld et à la N-VA, pour tenter de les convaincre. Je n'ai pas beaucoup d'illusions.

 

La question se pose techniquement dans la loi électorale. Comment un parti peut-il reconnaître que d'autres listes, déposées dans d'autres arrondissements, sont des listes à lui? Pour les listes nationales, c'est très simple. Un logo et un nom sont reconnus. Il y a aussi un numéro national. Mais comment fait-on pour les partis qui ne disposent pas encore de ces éléments? Comment fait-on pour reconnaître ces partis-là? C'est là où les services juridiques de la Chambre ont fait une étude très approfondie. On ne peut pas partir du principe de sigles déjà reconnus, vu qu'ils ne les ont pas encore. Partons alors des faits!

 

Laten wij beginnen met de feiten. Twee collega's durfden hier te zeggen dat de PTB en de PVDA niet dezelfde partij zijn. Meent u dat echt? Wij zijn een van de laatste partijen in België met een voorzitter.

 

Un porte-parole. Moi, je ne parle pas ici pour les travailleurs wallons. Moi, je suis ici pour mes électeurs flamands, bruxellois, wallons.

 

Ik praat voor iedereen. Ik ben niet alleen vertegenwoordiger van de PTB, maar ook van de PVDA. Wij hebben een zetel.

 

Nous avons une ASBL 22 qui reçoit d'ailleurs cette dotation. Donc, nous sommes un parti. Je peux comprendre que pour certains partis, c'est impossible à comprendre mais on est comme les Diables Rouges. Vous ne pouvez pas dire qu'il y a une équipe d'un côté et une de l'autre. Nous sommes un seul parti.

 

03.14  Inez De Coninck (N-VA): Mijnheer Hedebouw, ik heb een korte, eenvoudige vraag. U hebt nu een lijstnummer aangevraagd en gekregen. Als u dan toch een nationale partij bent, waarom komt u dan niet overal onder dezelfde naam op?

 

03.15  Raoul Hedebouw (PTB-GO!): Cela devient de plus en plus ridicule!

 

03.16  Inez De Coninck (N-VA): En waarom hebt u in 2014 (…)

 

03.17  Raoul Hedebouw (PTB-GO!): Met wat bent u bezig? Laat mij even politiek antwoorden en daarna technisch.

 

Het idee zelf dat wij onze naam vertalen — Partij van de Arbeid van België, Parti du Travail de Belgique — is toch evident, uit respect voor de kiezer!

 

Les exceptions techniques sont déjà prévues pour les partis qui se présentent en Communauté germanophone, par exemple. Évidemment! C'est le respect de l'électeur.

 

Het is toch evident dat wij onze naam vertalen? Dit nu als argument gebruiken om proberen aan te tonen dat wij twee verschillende partijen zijn…. Het is precies omdat wij één partij zijn dat wij onze naam vertalen.

 

Laatste argument, collega Van Biesen heeft in de commissie gezegd dat ons nummer niet hetzelfde is. Technisch gezien konden wij niet hetzelfde nummer krijgen. Dat is complete discriminatie. Wij hebben een nationaal nummer gevraagd, maar wij konden dat niet krijgen omdat wij nog geen nationaal verkozenen hadden. Met wat bent u bezig? U gebruikt nu als argument dat wij als kleinere partij zijn gediscrimineerd, maar wij konden het technisch niet krijgen. Gaat men nu dergelijke argumenten gebruiken om te bewijzen dat wij verschillende partijen zijn? Dat is echt niet ernstig.

 

Autre argument, j'en viens, pour la petite anecdote, aux lettres utilisées, PTB-PvdA. Je reviendrai ensuite sur les pseudo-cartels et compagnie. Comme vous le savez, c'est PTB-Go du côté francophone en Wallonie, PvdA+ en Flandre mais, à Bruxelles, notre liste s'appelait PTB-PvdA-Go. Et ces voix étaient reconnues pour dotations variables.

 

Waarom zegt men dat die vertaling niet gaat? Maar voor de Brusselse stemmen, dat is weer een argument voor de vuilbak. Uw argumenten houden gewoon geen steek. Dit is gewoon een politiek spel.

 

Ik ga verder. Er zijn nog andere argumenten naar voren gebracht. Mevrouw De Coninck heeft in de commissie naar voren gebracht dat tijdens de voorbereidende commissiebesprekingen van 1989 - ik denk dat de diensten van de N-VA geen goed werk hebben geleverd - werd gezegd dat de voorwaarde… Mevrouw De Coninck, mag ik even uw aandacht want dit is belangrijk? De studiedienst heeft mij gezegd dat een voorwaarde was dat er twee verkozenen zouden zijn. U hebt gezegd dat dit zwart op wit stond in de verslagen van de voorbereidende commissie over de wet van 1989.

 

Wel, wij zijn gaan kijken wat er in die verslagen stond. U zit er totaal naast. Ik weet niet of het liegen is of gewoon incompetentie. Ik lees voor wat er in de commissie werd gezegd.

 

Op pagina 21 staat: "Dit betekent niet dat een nationaal gestructureerde partij van financiering zou zijn uitgesloten. Ze zou zelfs op een dubbele financiering aanspraak kunnen maken, indien ze minimaal twee rechtstreeks verkozenen telt in beide kamers." Dat wil zeggen in beide kamers één verkozene in beide taalgroepen. U begint te begrijpen dat u gewoon naast de kwestie zat.

 

Cette commission dit, en résumé, qu'un parti national pourrait avoir deux dotations s'il avait un élu de chaque côté linguistique, mais la N-VA transforme cela en disant que la condition pour avoir la dotation variable est d'en avoir un de chaque côté. C'est du pur mensonge. Cela ne tient pas la route.

 

Die argumenten zijn niets waard.

 

We gaan verder. Ik kom tot het Arbitragehof.

 

Wat zei mevrouw De Coninck, of de diensten van de N-VA, in de commissie? Ik citeer mevrouw De Coninck: "Het is niet ongeoorloofd de financiering van politieke partijen afhankelijk te stellen van een zekere representativiteit. In deze zaak oordeelde het Arbitragehof over een verschil in steun aan partijen, met of zonder verkozenen."

 

U zegt dat dus dat het Grondwettelijk Hof heeft geoordeeld dat het al dan niet hebben van een verkozene een criterium vormt bij de beslissing over het al dan niet krijgen van een dotatie. Wij gaan daar volledig mee akkoord! Wij hebben een verkozene en daarom krijgen wij een dotatie. Nooit heeft het Grondwettelijk Hof geoordeeld dat men een verkozene moest hebben in een andere Gemeenschap.

 

Dit zijn gewoon leugens. Goed dat wij dit allemaal hebben gecheckt, mevrouw De Coninck, want het is intellectueel gewoon oneerlijk. Ik stel mij de vraag waar de diensten van de N-VA dergelijke leugens vandaan halen.

 

03.18  Inez De Coninck (N-VA): Mijnheer de voorzitter, ik zal mij niet verlagen tot de toon van collega Hedebouw en spreken over leugens.

 

Mijnheer Hedebouw, u moet wel correct blijven en u moet de wetten in de juiste chronologie lezen. De dotaties zijn veranderd sinds de zesde staatshervorming. U spant de kar voor het paard en citeert uit oudere wijzigingen. U doet daarbij alsof die dotaties niet werden gewijzigd door de zesde staatshervorming.

 

03.19  Raoul Hedebouw (PTB-GO!): Ik heb de twee data genomen die u hebt aangehaald in de commissie. U hebt dit naar voren gebracht en ik heb dit gewoon gecheckt. Het houdt gewoon geen steek.

 

Ik kom dan tot het derde argument: een kartel.

 

Techniquement, nous n'avons pas fait de cartel avec le BUB. C'était un accord technique au niveau de la Région de Bruxelles-Capitale.

 

Ik heb al een paar keer geantwoord.

 

Politiquement, le GO! n'était même pas un cartel non plus.

 

Ik zal hier het vademecum van de Kamer voorlezen en meegeven wat het vademecum over kartels bepaalt in geval er een kartel zou zijn geweest. PTB-GO! Is geen kartel. Het waren onafhankelijken, intellectuelen en verschillende partijen die opriepen om voor ons te stemmen. Het was helemaal geen kartel.

 

Stel echter dat het een kartel was geweest. Ik zal het vademecum ter zake voorlezen.

 

Over kartellijsten staat op pagina 15 van het vademecum aan de commissie: "De onderscheiden politieke partijen bouwden immers een eigen identiteit en ontvangen, indien zij daartoe de voorwaarden vervullen, elk afzonderlijk de dotatie krachtens artikel 15 van de wet van 4 juli 1989. Zij smeedden enkel een alliantie met het oog op de verkiezingen. De verkiezingsuitgaven van de kartellijst zullen bijgevolg moeten worden aangerekend op het maximumbedrag waaraan de betrokken partijen afzonderlijk verbonden zijn. Zij zullen onderling op voorhand na evenredigheid een verdeelsleutel moeten bepalen volgens welke de door de kartellijst gemaakte uitgaven …"

 

CD&V en de N-VA zullen het vroeger misschien hebben gekend, maar de kartelaffaire moet technisch ook juist zijn. Wanneer een kartellijst wordt ingediend, moeten er akkoorden zijn die vastleggen wie welk bedrag krijgt na de verkiezingen. Het vademecum van de Kamer bepaalt ook dat deze als bijlage bij de aangifte van de verkiezingsuitgaven aan de voorzitter van het verkiezingshoofdbureau moeten worden aangegeven.

 

Collega's, wij hebben aan het verkiezingsbureau niks aangegeven, omdat wij ook geen kartel waren.

 

Het staat er dus gewoon zwart op wit.

 

Nous n'étions évidemment pas en cartel et l'argument du collègue Van Biesen ne tient pas la route.

 

Chers collègues, je pense que tous les arguments ont été mis en avant. Dans ce dossier, il y a deux aspects politiques qui se croisent. Il y a d'abord une certaine arrogance des partis de la droite pour toucher les plus petits partis.

 

Dat is evident. U hebt al zoveel geld maar u vreest dat een kleine linkse partij groter wordt in Vlaanderen.

 

Ten tweede, het politieke punt is dat wij nog nationale partijen zijn, die effectief overal in België campagne zullen voeren en niet met de grenzen bezig zijn.

 

Je rappelle que même s'il y a eu des réformes de l'État, il est encore autorisé d'être un parti national, de mener campagne partout et de valoriser ces voix politiquement et pour la dotation.

 

Natuurlijk zijn die Vlaamse stemmen, die steeds groter zullen worden, allemaal afkomstig van mensen die voor het programma van de Partij van de Arbeid en van de partij van Peter Mertens, met als woordvoerder Raoul Hedebouw, hebben gestemd. Wij zitten allemaal samen in dezelfde gebouwen, met hetzelfde programma, met dezelfde statuten. Met één partij voeren wij campagne.

 

Collega's, het gaat om een principekwestie op democratisch vlak ten opzichte van kleine partijen maar ook een democratisch principe rond het recht van een nationale partij om op te komen en dus ook de dotatie te krijgen.

 

03.20  Raoul Hedebouw (PTB-GO!): Je vous remercie.

 

03.21  Aldo Carcaci (PP): Monsieur le président, chers collègues, depuis plus de quatre ans, la commission des Dépenses électorales se penche sur ce dossier. Depuis plus de quatre ans, vous faites fi de la voix des électeurs qui ont choisi de donner leur vote à DéFI, au PTB ou au Parti Populaire. Certains partis politiques ont décidé de bloquer une partie du financement des plus petits partis pour des raisons purement électoralistes, voire communautaires.

 

On n'a jamais autant parlé de démocratie qu'au cours de cette législature. Référendum, consultation populaire, participation citoyenne sont évoqués depuis des mois. Mais DéFI a dû se pourvoir en justice pour avoir gain de cause parce que ce Parlement, temple de la démocratie, ne respectait pas un droit fondamental. C'est affligeant.

 

Nonobstant cette décision de justice, vous êtes encore perplexes et vous restez braqués sur vos positions initiales. C'est carrément inacceptable pour des législateurs. 

 

Devrons-nous également ester contre l'État en justice? Quelle image pour nos citoyens! De plus, vous qui vous targuez du principe d'égalité, allez-vous le respecter ou l'enfreindre? 

 

Le Règlement de cette Chambre différencie déjà les partis formant des groupes des autres en ce qui concerne le fonctionnement interne. Un électeur du Parti Populaire n'est déjà pas égal à un électeur d'un parti comptant cinq élus. Quelle antinomie avec vos propos sur la démocratie!

 

Pourtant, le cas du Parti Populaire est tout à fait analogue à celui de DéFI – FDF à l'époque des dernières élections – puisque nous nous sommes présentés également sous le même nom partout en Belgique. Le numéro de liste était effectivement différent car la loi nous interdisait d'avoir un même numéro partout car à l'époque, nous n'avions pas d'élu fédéral. J'estime donc qu'il est temps de revoir votre position afin de rendre un sens correct au mot démocratie.

 

Chers collègues, vous n'avez déjà pas pu terminer cette législature avec une majorité. Essayez de la terminer dans la dignité!

 

03.22  Peter De Roover (N-VA): Mijnheer de voorzitter, ik wil in eerste instantie een misverstand uit de wereld helpen met name dat wij de PVDA of PTB geld zouden misgunnen. Het tegendeel is waar.

 

Ik zal u zeggen dat u, voor wat mij betreft, niet genoeg subsidies kunt krijgen. Wij hopen zelfs  dat u die in de campagne heel vruchtbaar zal aanwenden want het zal niet de N-VA ten koste komen maar wel andere partijen. Ik wens u bij de aanwending van deze middelen dus heel veel succes.

 

Maar, wij hebben natuurlijk de uitspraak van de experten waar wij ons wensen aan te houden. Mocht evenwel de motie van PTB toch een meerderheid krijgen, dan dien ik nu een amendement in op deze motie.

 

Ik zal dat amendement voorlezen: 'De middelen die in uitvoering van deze motie worden toegewezen worden in mindering gebracht van de dotaties van de andere fracties naar verhouding van de in de huidige regeling toegekende dotaties.'

 

Het is namelijk onze overtuiging dat indien de Kamer vindt dat deze middelen moeten worden toegewezen, de andere partijen daarvoor moeten opdraaien en niet de belastingbetaler.

 

Ik dien dit amendement nu in.

 

Moties

Motions

 

De voorzitter: Er werden drie moties ingediend tot besluit van het debat over het verslag van de Controlecommissie over de dotaties aan bepaalde politieke partijen.

 

Een eerste motie werd ingediend door mevrouw Inez De Coninck en de heer Luk Van Biesen en luidt als volgt:

"De Kamer,

- gelezen hebbend het verslag namens de controlecommissie betreffende de verkiezings­uitgaven en de boekhouding van de politieke partijen, uitgebracht door de heer Siegfried Bracke;

- gelet op het feit dat er 4 experten zijn toegevoegd aan deze Controlecommissie op herhaaldelijke vraag van het GRECO. Hiermee wordt tegemoet gekomen aan de kritiek van het GRECO, dat van oordeel was dat de Controlecommissie "onvoldoende beveiligingen bevat om in de mate van het mogelijke de onafhankelijkheid en de reputatie van onafhankelijkheid van het controle-apparaat te waarborgen tegen elke ongenode invloed van buitenaf". Het GRECO vroeg om "een systeem in te voeren voor de controle op de financiering van de partijen en de verkiezingscampagnes dat zoveel mogelijk onafhankelijk van politieke partijen is";

- gelet op het feit dat de experten geen deel uitmaken van de plenaire vergadering, maar dat door de wetgever wel als volwaardig lid aangeduid werden van de Controlecommissie;

- gelezen hebbend in deze verslaggeving dat geen enkele van de 4 experten zich heeft uitgesproken voor de dotaties, 2 experten hebben tegen gestemd en 2 experten hebben zich onthouden;

- gelet op het belang van de stem van de onafhankelijke experten in dit dossier en gelet op het belang van de toevoeging van experten als politiek onafhankelijken in dit dossier;

stemt in met de aanbevelingen 1 tot 3 van de Controlecommissie zoals vermeld op pagina 66 van het verslag.

Une première motion a été déposée par Mme Inez De Coninck et M. Luk Van Biesen et est libellée comme suit:

"La Chambre,

- ayant lu le rapport fait au nom de la de la commission de contrôle des dépenses électorales et de la comptabilité des partis politiques par M. Siegfried Bracke;

- vu que la commission de contrôle s'est adjoint les services de 4 experts à la suite des demandes récurrentes du GRECO en ce sens; et répondant ainsi à la critique du GRECO qui estimait que la commission de contrôle "ne ménage pas, par essence, de garde-fous suffisants pour garantir dans la mesure du possible l’indépendance et la réputation d’indépendance du dispositif de contrôle à l’égard de toute influence extérieure indue", le GRECO ayant demandé de "mettre en place un système (…) de contrôle du financement des partis et campagnes électorales qui soit le plus indépendant possible des partis politiques";

- vu que les experts ne siègent pas en séance plénière mais que le législateur les a désignés comme membres à part entière de la commission de contrôle;

- ayant lu dans ce rapport qu'aucun des 4 experts ne s'est exprimé en faveur des dotations, 2 experts ayant voté contre et 2 experts s'étant abstenus;

- vu l'importance de la voix des experts indépendants dans ce dossier et eu égard à l'importance de l'adjonction d'experts en tant que personnes indépendantes sur le plan politique dans ce dossier,

approuve les recommandations 1 à 3 de la commission de contrôle telles que mentionnées à la page 66 du rapport."

 

Een tweede motie werd ingediend door  de heren Raoul Hedebouw en Marco Van Hees en luidt als volgt:

"De Kamer,

- gelet op het verslag van de "Controlecommissie op de verkiezingsuitgaven en de boekhouding van de politieke partijen" over "de dotaties aan bepaalde politieke partijen" (nr 3703/1);

- gelet op het uitgebreid gemotiveerd advies van de juridische diensten van de Kamer dat stelt dat de PVDA recht heeft op een dotatie waarbij de stemmen behaald door de PVDA in het hele land mee in aanmerking moeten worden genomen voor de bepaling van de dotatie;

- gelet op het feit dat de uitslag van de stemming in de controlecommissie niet representatief is voor de samenstelling van de Kamer van volksvertegenwoordigers;

- gelet op de doorslaggevende stem van twee politiek benoemde deskundigen;

- gelet op de wet betreffende de financiering op de politieke partijen van 4 juli 1989 die uitdrukkelijk vermeldt dat De Kamer van volksvertegen­woordigers de dotatie verleent aan de politieke partijen;

- gelet op het feit dat de PVDA niets anders is dan de PTB, en omgekeerd, met letterwoorden die in twee landstalen verwijzen naar dezelfde partij met één enkele leiding, één enkele hoofdzetel, één enkel programma, één enkele studiedienst, één boekhouding enzovoort;

- gelet op het feit dat het bedrag voor de uitkering van de volledige dotatie aan de PVDA al is opgenomen in de begroting van de Kamer de voorbije jaren;

- gelet op de uitspraak van de rechtbank van eerste aanleg Brussel in de zaak DéFI in een gelijkaardige zaak als die van de PVDA;

- gelet op de precedenten in het verleden (zie bijlagen verslag controlecommissie);

1 verwerpt de aanbeveling van de Controle­commissie;

2 erkent dat de PVDA recht heeft op een variabele dotatie berekend op basis van haar stemmen in het hele land en kent de nog sinds het begin van de legislatuur verschuldigde dotatie toe."

Une deuxième motion de recommandation a été déposée par MM. Raoul Hedebouw et Marco Van Hees et est libellée comme suit:

"La Chambre,

- vu le rapport de la commission du contrôle des dépenses électorales et de la comptabilité des partis politiques concernant « les dotations à certains partis politiques » (n° 3703/01);

- vu l’avis motivé de manière circonstanciée par les services juridiques de la Chambre selon lequel le PTB a droit à une dotation pour laquelle les voix obtenues par le PTB dans l’ensemble du pays doivent être prises en compte pour la fixation de la dotation;

- vu le fait que le résultat du vote au sein de la commission de contrôle n’est pas représentatif de la composition de la Chambre des représentants;

- vu la voix déterminante de deux experts nommés politiquement;

- vu la loi relative au financement des partis politiques du 4 juillet 1989 qui prévoit expressément que la dotation est octroyée aux partis politiques par la Chambre des représentants;

- vu que le PTB n'est rien d'autre que le PVDA et vice-versa, ces sigles faisant référence, dans les deux langues du pays, à un même parti disposant d'une direction unique, d'un siège central unique, d'un programme unique, d'un service d'étude unique, d'une comptabilité unique, etc.;

- vu que le montant correspondant à l'allocation de la dotation complète au PTB a déjà été inscrit au budget de la Chambre au cours des années précédentes;

- vu le jugement du tribunal de première instance de Bruxelles en cause DéFI dans une affaire analogue à celle du PTB;

- vu les précédents (voir annexes du rapport de la commission de contrôle);

1 rejette la recommandation de la commission de contrôle;

2 reconnaît que le PTB a droit à une dotation variable calculée sur la base des voix qu’il a obtenues dans l’ensemble du pays et octroie la dotation encore due depuis le début de la législature."

 

Op deze motie is er een amendement van de heer De Roover zoals hij daarnet heeft voorgelezen.

 

Een derde motie werd ingediend door de heer Aldo Carcaci en luidt als volgt:

"De Kamer,

-gelet op het verslag namens de Controlecommissie betreffende de verkiezings­uitgaven en de boekhouding van de politieke partijen (nr 3703/1);

-gelet op het gemotiveerde advies van de juridische dienst van de Kamer;

-gelet op het feit dat de uitslag van de stemming in de Controlecommissie betreffende de verkiezings­uitgaven en de boekhouding van de politieke partijen niet representatief is;

-gelet op de invloed op de stemming van twee politiek benoemde experts met een politiek kleur;

-gelet op het feit dat het overeenkomstig de wet van 4 juli 1989 de Kamer, en niet de Controlecommissie betreffende de verkiezings­uitgaven en de boekhouding van de politieke partijen, is die de dotatie toekent;

-gelet op het vonnis van de rechtbank van eerste aanleg Brussel in de door DéFI aanhangig gemaakte zaak;

1.verwerpt de aanbeveling van de Controlecommissie;

2.beslist de Parti Populaire een dotatie toe te kennen die berekend wordt op grond van het totale aantal stemmen die behaald werden in het hele land, en dit sinds het begin van de legislatuur."

Une troisième motion de recommandation a été déposée par M. Aldo Carcaci et est libellée comme suit:

"La Chambre,

- vu le rapport de la commission de contrôle des dépenses électorales et de la comptabilité des partis politiques (n° 3703/01);

- vu l’avis motivé du service juridique de la Chambre;

- vu que le résultat du vote en commission de contrôle des dépenses électorales et de la comptabilité des partis politiques n'est pas représentatif;

- vu l'influence du vote de 2 experts nommés politiquement et politiquement orientés;

- vu que selon la loi du 4 juillet 1989, c'est la Chambre qui accorde la dotation et non la commission de contrôle des dépenses électorales et de la comptabilité des partis politiques;

- vu le jugement du tribunal de première instance de Bruxelles dans l'affaire portée par DéFI;

1 rejette la recommandation de la commission de contrôle;

2 décide d'accorder au Parti Populaire une dotation calculée sur la base de l'ensemble des voix récoltées dans l'ensemble du pays et ce, depuis le début de la législature."

 

Le vote sur les motions et l'amendement aura lieu ultérieurement. La discussion est close.

Over de moties en het amendement zal later worden gestemd. De bespreking is gesloten.

 

03.23  Olivier Maingain (DéFI): Monsieur le président, sommes-nous bien d'accord que s'il y a un vote de rejet de la motion déposée par la N-VA, par exemple, puisque la motion de la N-VA vise à confirmer les recommandations de la commission et puisque vous avez demandé l'avis de la commission pour savoir quelle devait être votre attitude pour aller en appel ou non, cela signifie qu'il n'y aura pas d'appel en ce qui nous concerne, et qu'il y aura par ailleurs octroi de la dotation au PTB?

 

Le président: Sur le premier point, c'est exact, il n'y aura pas d'appel si la motion de Mme De Coninck et de M. Van Biesen est rejetée. Mais, en ce qui concerne la dotation du PTB et du PP, il faut voter la deuxième et la troisième motion.

 

03.24  Raoul Hedebouw (PTB-GO!): Monsieur le président, une collègue avait avancé le fait que les budgets n'étaient pas prévus dans celui de la Chambre. Pourriez-vous lui répondre, en tant que président de la Chambre, que c'est évidemment faux et que les budgets ont été prévus?

 

De voorzitter: Het is gemengd: het is niet opgevraagd, maar wel ter beschikking. C'est ce qui a toujours été dit au sein du Comité de gestion.

 

04 Moties ingediend tot besluit van het debat over het verslag van de controlecommissie betreffende de verkiezingsuitgaven en de boekhouding van de politieke partijen over de dotaties aan bepaalde politieke partijen (3703/1)

04 Motions déposées en conclusion du débat sur le rapport de la commission de contrôle des dépenses électorales et de la comptabilité des partis politiques sur les dotations à certains partis politiques (3703/1)

 

Deze moties werden ingediend in de plenaire vergadering van 4 april 2019.

Ces motions ont été déposées en séance plénière du 4 avril 2019.

 

Drie moties werden in de volgende chronologische orde ingediend:

- een eerste motie werd ingediend door mevrouw Inez De Coninck en de heer Luk Van Biesen.

- een tweede motie werd ingediend door de heren Raoul Hedebouw en Marco Van Hees.

- een derde motie werd ingediend door de heer Aldo Carcaci.

 

Trois motions ont été déposées dans l'ordre chronologique suivant:

- une première motion a été déposée par Mme Inez De Coninck et M. Luk Van Biesen.

- une deuxième motion a été déposée par MM. Raoul Hedebouw et Marco Van Hees.

- une troisième motion a été déposée par M. Aldo Carcaci.

 

Ik stel u voor te stemmen over de moties in de chronologische orde van indiening.

Je vous propose de voter sur les motions dans l'ordre chronologique de leur dépôt.

 

Vraagt iemand het woord? (Nee)

Quelqu'un demande-t-il la parole? (Non)

 

Ik breng de motie van mevrouw Inez De Coninck en de heer Luk Van Biesen in stemming.

Je mets aux voix la motion de Mme Inez De Coninck et M. Luk Van Biesen.

 

Vraagt iemand het woord voor een stemverklaring? (Nee)

Quelqu'un demande-t-il la parole pour une explication de vote? (Non)

 

Début du vote / Begin van de stemming.

Tout le monde a-t-il voté et vérifié son vote? / Heeft iedereen gestemd en zijn stem gecontroleerd?

Fin du vote / Einde van de stemming.

Résultat du vote / Uitslag van de stemming.

 

(Stemming/vote 1)

Ja

45

Oui

Nee

58

Non

Onthoudingen

34

Abstentions

Totaal

137

Total

 

De motie is verworpen. Ik ben van oordeel dat de Kamer zich nog kan uitspreken over de andere moties.

La motion est rejetée. Je suis d'avis que la Chambre peut encore se prononcer sur les autres motions.

 

Reden van onthouding? (Nee)

Raison d'abstention? (Non)

 

We stemmen over het amendement van de heer De Roover op de tweede motie van de heer Raoul Hedebouw en Marco Van Hees. Ik lees het amendement nog eens voor: 'De middelen die in uitvoering van deze motie worden toegewezen worden in mindering gebracht van de dotaties van de andere fracties naar verhouding van de vandaag in de huidige regeling toegekende dotaties.

 

Début du vote / Begin van de stemming.

Tout le monde a-t-il voté et vérifié son vote? / Heeft iedereen gestemd en zijn stem gecontroleerd?

Fin du vote / Einde van de stemming.

Résultat du vote / Uitslag van de stemming.

 

(Stemming/vote 2)

Ja

32

Oui

Nee

58

Non

Onthoudingen

45

Abstentions

Totaal

135

Total

 

Het amendement is verworpen.

L'amendement est rejeté.

 

Ik breng de motie van de heren Raoul Hedebouw en Marco Van Hees in stemming.

Je mets aux voix la motion de MM. Raoul Hedebouw et Marco Van Hees.

 

Vraagt iemand het woord voor een stemverklaring? (Nee)

Quelqu'un demande-t-il la parole pour une explication de vote? (Non)

 

Début du vote / Begin van de stemming.

Tout le monde a-t-il voté et vérifié son vote? / Heeft iedereen gestemd en zijn stem gecontroleerd?

Fin du vote / Einde van de stemming.

Résultat du vote / Uitslag van de stemming.

 

(Stemming/vote 3)

Ja

58

Oui

Nee

45

Non

Onthoudingen

34

Abstentions

Totaal

137

Total

 

Reden van onthouding? (Nee)

Raison d'abstention? (Non)

 

De motie is aangenomen.

La motion est adoptée.

 

Ik breng de motie van de heer Aldo Carcaci in stemming.

Je mets aux voix la motion de M. Aldo Carcaci.

 

Vraagt iemand het woord voor een stemverklaring? (Nee)

Quelqu'un demande-t-il la parole pour une explication de vote? (Non)

 

Début du vote / Begin van de stemming.

Tout le monde a-t-il voté et vérifié son vote? / Heeft iedereen gestemd en zijn stem gecontroleerd?

Fin du vote / Einde van de stemming.

Résultat du vote / Uitslag van de stemming.

 

(Stemming/vote 4)

Ja

48

Oui

Nee

60

Non

Onthoudingen

28

Abstentions

Totaal

136

Total

 

Reden van onthouding? (Nee)

Raison d'abstention? (Non)

 

De motie is verworpen.

La motion est rejetée.

 

Geheime stemming

Scrutin

 

05 Gegevensbeschermingsautoriteit – Benoeming van de leden van het kenniscentrum

05 Autorité de protection des données – Nomination des membres du centre de connaissances

 

Aan de orde is de stemming met het oog op de benoeming van de leden van het kenniscentrum van de Gegevensbeschermingsautoriteit.

L'ordre du jour appelle le scrutin en vue de la nomination des membres du centre de connaissances de l’Autorité de protection des données.

 

Het kenniscentrum is samengesteld uit zes leden en de directeur van het kenniscentrum.

Le centre de connaissances est composé de six membres et du directeur du centre de connaissances.

 

Er zijn evenveel Nederlandstalige als Franstalige leden van het kenniscentrum.

Il y a autant de membres du centre de connaissances d’expression francophone que d’expression néerlandophone.

 

Ten hoogste twee derden van de leden van het kenniscentrum is van hetzelfde geslacht.

Deux tiers au maximum des membres du centre de connaissances sont du même sexe.

 

De kandidatenlijst werd op de banken rondgedeeld. (3676/1)

La liste des candidats a été distribuée sur les bancs. (3676/1)

 

De stembiljetten werden reeds rondgedeeld.

Les bulletins de vote ont déjà été distribués.

 

Daar de stemming geheim is, mogen de stembiljetten niet worden ondertekend.

Le scrutin étant secret, les bulletins ne peuvent être signés.

 

Om te stemmen, moet men een kruisje in het vakje naast de naam van de gekozen kandidaat plaatsen.  Stembiljetten waarop meer stemmen zijn uitgebracht dan er mandaten zijn, zijn ongeldig.

Il y a lieu de voter en traçant une croix dans la case figurant en regard du nom du candidat choisi. Les bulletins qui comporteraient plus de votes qu'il y a de mandats à pourvoir sont nuls.

 

We moeten eerst een of twee bureaus van stemopnemers bij loting samenstellen.  Elk bureau bestaat uit vier leden. Ik stel u evenwel voor om voor de stemopneming de jongste twee leden aan te wijzen die heden aan het bureau hebben plaatsgenomen.

Nous devons d'abord procéder au tirage au sort d'un ou de deux bureaux de scrutateurs composés chacun de quatre membres qui seront chargés du dépouillement.  Je vous propose cependant de désigner les deux membres les plus jeunes siégeant au bureau ce jour pour dépouiller les scrutins.

 

Geen bezwaar? (Nee)

Aldus zal geschieden.

 

Pas d'observation? (Non)

Il en sera ainsi.

 

De dames Nawal Ben Hamou en Yoleen Van Camp worden aangewezen om de stemmen op te nemen.

Mmes Nawal Ben Hamou et Yoleen Van Camp sont désignées pour dépouiller les scrutins.

 

Ik stel u voor dat de stembiljetten geteld worden in de Conferentiezaal, in aanwezigheid van de stemopnemers.

Je vous propose de procéder au dépouillement des scrutins à la salle des Conférences, en présence des scrutateurs.

 

Geen bezwaar? (Nee)

Aldus zal geschieden.

 

Pas d'observation? (Non)

Il en sera ainsi.

 

Ik verzoek elk lid om bij het afroepen van zijn naam zijn ongetekende stembiljet in de stembus te komen deponeren. Gelieve langs mijn linkerzijde op het spreekgestoelte te komen en dit aan mijn rechterzijde te verlaten.

A l'appel de son nom, chaque membre est prié de venir déposer son bulletin non signé dans l'urne, en montant à la tribune, de ma gauche à ma droite.

 

Ik nodig de stemopnemers uit de namen af te roepen.

J'invite les scrutateurs à procéder à l'appel nominal.

 

Er wordt overgegaan tot de naamafroeping.

Il est procédé à l'appel nominal.

 

Heeft iedereen gestemd? (Ja)

Tout le monde a-t-il déposé son bulletin dans l'urne? (Oui)

 

Ik verklaar de stemming voor gesloten. Ik nodig de stemopnemers uit over te gaan tot de stemopneming.

Je déclare le scrutin clos et invite les scrutateurs à procéder au dépouillement.

 

06 Urgentieverzoek vanwege de regering

06 Demande d'urgence émanant du gouvernement

 

De regering heeft de spoedbehandeling gevraagd met toepassing van artikel 51 van het Reglement, bij de indiening van het wetsontwerp houdende instemming met het Samenwerkingsakkoord van 21 december 2018 tussen de Federale Staat, de Vlaamse Gemeenschap, het Waalse Gewest, de Gemeenschappelijke Gemeenschapscommissie en de Duitstalige Gemeenschap betreffende de betrokkenheid van de Federale Staat bij de ondertekening van de Samenwerkingsakkoorden van 6 september 2017 en van 30 mei 2018, nr. 3679/1.

Le gouvernement a demandé l'urgence conformément à l'article 51 du Règlement lors du dépôt du projet de loi portant assentiment à l'Accord de coopération du 21 décembre 2018 entre l'État fédéral, la Communauté flamande, la Région wallonne, la Commission communautaire commune et la Communauté germanophone concernant l'implication de l'État fédéral dans la signature des Accords de coopération du 6 septembre 2017 et du 30 mai 2018, n° 3679/1.

 

De regering zal de urgentie motiveren. Mevrouw de minister, u heeft het woord.

 

06.01 Minister Marie-Christine Marghem: Dank u, mijnheer de voorzitter.

 

Dames en heren, de regering vraagt het wetsontwerp houdende instemming met het samenwerkingsakkoord van 21 december 2018 met urgentie te behandelen. Deze samenwerkingsakkoorden houden verband met de uitvoering van de zesde staatshervorming inzake de gezinsbijlage.

 

Cet accord de coopération du 21 décembre 2018 implique l'autorité fédérale en tant que partie pour la création d'un organisme inter-régional pour les allocations familiales et l'échange de données ente les entités fédérées.

 

L'autorité fédérale est tenue de participer aux accords de coopération précités à la suite d'un avis du Conseil d'État et du fait que la Commission communautaire commune reprend la compétence en matière d'allocations familiales au 1er janvier 2020.

 

De urgentie wordt gerechtvaardigd door het feit dat het Waalse Gewest, de Vlaamse Gemeenschap en de Duitstalige Gemeenschap op 1 januari 2019 de uitbetaling van de gezinsbijslagen hebben overgenomen.

 

De voorzitter: Ik stel u voor om ons over deze vraag uit te spreken.

Je vous propose de nous prononcer sur cette demande.

 

De urgentie wordt aangenomen bij zitten en opstaan.

L'urgence est adoptée par assis et levé.

 

07 Inoverwegingneming van voorstellen

07 Prise en considération de propositions

 

In de laatst rondgedeelde agenda komt een lijst van voorstellen voor waarvan de inoverwegingneming is gevraagd.

Vous avez pris connaissance dans l'ordre du jour qui vous a été distribué de la liste des propositions dont la prise en considération est demandée.

 

Indien er geen bezwaar is, beschouw ik deze als aangenomen; overeenkomstig het Reglement worden die voorstellen naar de bevoegde commissies verzonden.

S'il n'y a pas d'observations à ce sujet, je considérerai la prise en considération comme acquise et je renvoie les propositions aux commissions compétentes conformément au Règlement.

 

Geen bezwaar? (Nee)

Aldus wordt besloten.

 

Pas d'observation? (Non)

Il en sera ainsi.

 

Overeenkomstig het advies van de Conferentie van voorzitters van 3 april 2019, stel ik u ook voor in overweging te nemen:

- het wetsvoorstel (mevrouw Els Van Hoof) betreffende de subsidiëring van het Hindoe Forum van België, nr. 3704/1.

- het wetsvoorstel (mevrouw Els Van Hoof) betreffende de Boeddhistische Unie van België, de afgevaardigden en de instellingen belast met het beheer van de materiële en financiële belangen van de erkende boeddhistische gemeenschappen, nr. 3705/1.

- het wetsvoorstel (mevrouw Sonja Becq en de heer Raf Terwingen) tot invoeging van boek 5 “Verbintenissen” in het nieuw Burgerlijk Wetboek, nr. 3709/1.

Verzonden naar de commissie voor de Justitie

- het wetsvoorstel (de heren Raoul Hedebouw en Marco Van Hees) tot wijziging van de wet betreffende de verplichte verzekering voor geneeskundige verzorging en uitkeringen, gecoördineerd op 14 juli 1994, met het oog op het invoeren van de kosteloze huisartsconsultatie, nr. 3706/1.

Verzonden naar de commissie voor de Volksgezondheid, het Leefmilieu en de Maatschappelijke Hernieuwing

Conformément à l'avis de la Conférence des présidents du 3 avril 2019, je vous propose également de prendre en considération:

- la proposition de loi (Mme Els Van Hoof) relative au subventionnement du Forum Hindou de Belgique, n° 3704/1.

- la proposition de loi (Mme Els Van Hoof) relative à l'Union Bouddhique Belge, aux délégués et aux établis­sements chargés de la gestion des intérêts matériels et financiers des communautés bouddhiques reconnues, n° 3705/1.

- la proposition de loi (Mme Sonja Becq et M. Raf Terwingen) portant insertion du livre 5 “Les obligations” dans le nouveau Code civil, n° 3709/1.

Renvoi à la commission de la Justice

- la proposition de loi (MM. Raoul Hedebouw et Marco Van Hees) modifiant la loi relative à l'assurance obligatoire soins de santé et indemnités, coordonnée le 14 juillet 1994, en vue d’instaurer la gratuité des consultations chez le médecin généraliste, n° 3706/1.

Renvoi à la commission de la Santé publique, de l’Environnement et du Renouveau de la Société

 

Ik stel u ook voor in overweging te nemen:

- het wetsvoorstel (de dames Katja Gabriëls en Sandrine De Crom) tot wijziging van de wet van 15 december 1980 betreffende de toegang tot het grondgebied, het verblijf, de vestiging en de verwijdering van vreemdelingen wat bepaalde categorieën van werknemers betreft, nr. 3710/1.

Verzonden naar de commissie voor de Binnenlandse Zaken, de Algemene Zaken en het Openbaar Ambt

- het wetsvoorstel (de heer Dirk Van Mechelen cs) tot wijziging van koninklijk besluit nr. 20 van 20 juli 1970 tot vaststelling van de tarieven van de belasting over de toegevoegde waarde en tot indeling van de goederen en de diensten bij die tarieven, nr. 3711/1.

Verzonden naar de commissie voor de Financiën en de Begroting

- het wetsvoorstel (de heer David Clarinval) tot uitvoering van het interprofessioneel akkoord 2019-2020, nr. 3712/1.

De artikelen 1 tot 11 worden verzonden naar de commissie voor de Sociale Zaken en de artikelen 12 tot 18 naar de commissie voor het Bedrijfsleven, het Wetenschapsbeleid, het Onderwijs, de Nationale wetenschappelijke en culturele Instellingen, de Middenstand en de Landbouw

Je vous propose de prendre également en considération:

- la proposition de loi (Mmes Katja Gabriëls et Sandrine De Crom) modifiant la loi du 15 décembre 1980 sur l'accès au territoire, le séjour, l'établissement et l'éloignement des étrangers en ce qui concerne certaines catégories de travailleurs, n° 3710/1.

Renvoi à la commission de l’Intérieur, des Affaires générales et de la Fonction publique

- la proposition de loi (M. Dirk Van Mechelen et consorts) modifiant l’arrêté royal n° 20, du 20 juillet 1970, fixant les taux de la taxe sur la valeur ajoutée et déterminant la répartition des biens et des services selon ces taux, n° 3711/1.

Renvoi à la commission des Finances et du Budget

- la proposition de loi (M. David Clarinval) portant mise en œuvre de l’accord interprofessionnel 201-2020, n° 3712/1.

Les articles 1 à 11 sont renvoyés à la commission des Affaires sociales et les articles 12 à 18 à la commission de l'Économie, de la Politique scientifique, de l'Éducation, des Institutions scientifiques et culturelles nationales, des Classes moyennes et de l'Agriculture

 

Geen bezwaar? (Nee)

Aldus wordt besloten.

 

Pas d'observation? (Non)

Il en sera ainsi.

 

Demandes d'urgence

Urgentieverzoeken

 

07.01  David Clarinval (MR): Monsieur le président, je sollicite l'urgence pour un texte à prendre en considération aujourd'hui. Il s'agit du document n° 3712 relatif à l'accord interprofessionnel, que je ne décrirai pas, puisque tout le monde le connaît. Il est évidemment urgent de pouvoir en discuter. Du reste, la commission des Affaires sociales devrait se réunir demain, tandis que la commission de l'Économie devrait le faire prochainement.

 

Je souhaite donc que l'on vote l'urgence pour cette proposition.

 

07.02  Jean-Marc Delizée (PS): Monsieur le président, chers collègues, je voudrais vous dire que je soutiens cette proposition. Une commission de l'Économie s'est tenue en fin d'après-midi. Nous sommes concernés par sept articles relatifs aux pensions des indépendants. Plusieurs groupes ont demandé que nous nous réunissions la semaine postérieure à Pâques. Cela ne me pose pas de problème a priori.

 

Je soutiens donc la demande d'urgence, mais il va de soi que les groupes qui ont demandé de surseoir à la réunion de demain prennent aussi un engagement moral de ne pas demander de deuxième lecture, car ce ne serait pas un jeu très correct. Bref, sans deuxième lecture, nous pouvons accorder la demande d'urgence. Le cas échéant, la commission de l'Économie se réunirait le matin du mercredi 24 avril.

 

De voorzitter: Collega's, ik onderschrijf wat de heer Delizée net heeft gezegd. Als wij dat goedkeuren, dan impliceert het dat wij ons ertoe engageren om in de week na Pasen geen tweede lezing te vragen. Gaat iedereen daarmee akkoord? (Instemming)

 

07.03  Meyrem Almaci (Ecolo-Groen): Mijnheer de voorzitter, ten gevolge van het debat van vanochtend hebben wij ons amendement over de sterilisatie van katten ingetrokken. In de plaats daarvan heb ik met de heer Van Mechelen en andere collega's, ter zitting een wetsvoorstel met betrekking tot de btw op de sterilisatie van katten geschreven en ingediend, document nr. 3711/1. Voor dat voorstel vragen wij de urgentie.

 

De voorzitter: We stemmen eerst over de vraag tot urgentie voor document nr. 3711.

 

Ik stel u voor om ons over deze vraag uit te spreken.

Je vous propose de nous prononcer sur cette demande.

 

De urgentie wordt aangenomen bij zitten en opstaan.

L'urgence est adoptée par assis et levé.

 

Vervolgens stemmen we over de vraag tot urgentie voor wetsvoorstel nr. 3712 tot uitvoering van het interprofessioneel akkoord.

 

Ik stel u voor om ons over deze vraag uit te spreken.

Je vous propose de nous prononcer sur cette demande.

 

De urgentie wordt aangenomen bij zitten en opstaan.

L'urgence est adoptée par assis et levé.

 

Naamstemmingen

Votes nominatifs

 

08 Wetsvoorstel houdende diverse fiscale bepalingen en tot wijziging van artikel 1, § 1ter, van de wet van 5 april 1955 (3528/9)

08 Proposition de loi portant des dispositions fiscales diverses et modifiant l'article 1er, § 1ter, de la loi du 5 avril 1955 (3528/9)

 

Quelqu'un demande-t-il la parole pour une déclaration avant le vote? (Non)

Vraagt iemand het woord voor een stemverklaring? (Nee)

 

Begin van de stemming / Début du vote.

Heeft iedereen gestemd en zijn stem nagekeken? / Tout le monde a-t-il voté et vérifié son vote?

Einde van de stemming / Fin du vote.

Uitslag van de stemming / Résultat du vote.

 

(Stemming/vote 5)

Ja

77

Oui

Nee

0

Non

Onthoudingen

60

Abstentions

Totaal

137

Total

 

Bijgevolg neemt de Kamer het wetsvoorstel aan. Het zal als ontwerp aan de Koning ter bekrachtiging worden voorgelegd.

En conséquence, la Chambre adopte la proposition de loi. Elle sera soumise en tant que projet à la sanction royale.

 

Raison d'abstention? (Non)

Reden van onthouding? (Nee)

 

09 Aangehouden amendement op het wetsvoorstel tot instelling van een verlaagd btw-tarief bij de aankoop van fietsen en elektrische fietsen (3135/1-6)

09 Amendement réservé à la proposition de loi instaurant un taux de TVA réduit pour les bicyclettes et bicyclettes électriques (3135/1-6)

 

Stemming over amendement nr. 4 van Marco Van Hees cs tot invoeging van een artikel 2/1(n). (3135/6)

Vote sur l'amendement n° 4 de Marco Van Hees cs tendant à insérer un article 2/1(n). (3135/6)

 

Begin van de stemming / Début du vote.

Heeft iedereen gestemd en zijn stem nagekeken? / Tout le monde a-t-il voté et vérifié son vote?

Einde van de stemming / Fin du vote.

Uitslag van de stemming / Résultat du vote.

 

(Stemming/vote 6)

Ja

37

Oui

Nee

88

Non

Onthoudingen

11

Abstentions

Totaal

136

Total

 

Bijgevolg is het amendement verworpen.

En conséquence, l'amendement est rejeté.

 

10 Geheel van het wetsvoorstel tot instelling van een verlaagd btw-tarief bij de aankoop van fietsen en elektrische fietsen (3135/5)

10 Ensemble de la proposition de loi instaurant un taux de TVA réduit pour les bicyclettes et bicyclettes électriques (3135/5)

 

Quelqu'un demande-t-il la parole pour une déclaration avant le vote? (Non)

Vraagt iemand het woord voor een stemverklaring? (Nee)

 

Begin van de stemming / Début du vote.

Heeft iedereen gestemd en zijn stem nagekeken? / Tout le monde a-t-il voté et vérifié son vote?

Einde van de stemming / Fin du vote.

Uitslag van de stemming / Résultat du vote.

 

(Stemming/vote 7)

Ja

106

Oui

Nee

29

Non

Onthoudingen

1

Abstentions

Totaal

136

Total

 

Bijgevolg neemt de Kamer het wetsvoorstel aan. Het zal als ontwerp aan de Koning ter bekrachtiging worden voorgelegd.

En conséquence, la Chambre adopte la proposition de loi. Elle sera soumise en tant que projet à la sanction royale.

 

Raison d'abstention? (Non)

Reden van onthouding? (Nee)

 

11 Wetsvoorstel tot wijziging van het Wetboek van de inkomstenbelastingen 1992, houdende opheffing van de sanctie wegens het niet-voldoen aan de voorwaarde betreffende het bedrag van de bezoldiging van de bedrijfsleider (2920/7)

11 Proposition de loi modifiant le Code des impôts sur les revenus 1992 supprimant la pénalité en cas de non-conformité à la condition du montant de rémunération de dirigeant (2920/7)

 

Quelqu'un demande-t-il la parole pour une déclaration avant le vote? (Non)

Vraagt iemand het woord voor een stemverklaring? (Nee)

 

Begin van de stemming / Début du vote.

Heeft iedereen gestemd en zijn stem nagekeken? / Tout le monde a-t-il voté et vérifié son vote?

Einde van de stemming / Fin du vote.

Uitslag van de stemming / Résultat du vote.

 

(Stemming/vote 8)

Ja

123

Oui

Nee

0

Non

Onthoudingen

13

Abstentions

Totaal

136

Total

 

Bijgevolg neemt de Kamer het wetsvoorstel aan. Het zal als ontwerp aan de Koning ter bekrachtiging worden voorgelegd.

En conséquence, la Chambre adopte la proposition de loi. Elle sera soumise en tant que projet à la sanction royale.

 

Raison d'abstention? (Non)

Reden van onthouding? (Nee)

 

12 Wetsvoorstel tot wijziging van het koninklijk besluit nr. 20 van 20 juli 1970 tot vaststelling van de tarieven van de belasting over de toegevoegde waarde en tot indeling van de goederen en de diensten bij die tarieven wat bepaalde publicaties betreft (nieuw opschrift) (3619/3)

12 Proposition de loi modifiant l'arrête royal n° 20, du 20 juillet 1970, fixant les taux de la taxe sur la valeur ajoutée et déterminant la répartition des biens et des services selon ces taux en ce qui concerne certaines publications (3619/3)

 

Het amendement nr. 1 van mevrouw Almaci is ingetrokken. Wij hoeven er dus niet over te stemmen. Dus zullen wij meteen over het wetsvoorstel stemmen, zoals daarnet opgeroepen.

 

Quelqu'un demande-t-il la parole pour une déclaration avant le vote? (Non)

Vraagt iemand het woord voor een stemverklaring? (Nee)

 

Begin van de stemming / Début du vote.

Heeft iedereen gestemd en zijn stem nagekeken? / Tout le monde a-t-il voté et vérifié son vote?

Einde van de stemming / Fin du vote.

Uitslag van de stemming / Résultat du vote.

 

(Stemming/vote 9)

Ja

134

Oui

Nee

0

Non

Onthoudingen

1

Abstentions

Totaal

135

Total

 

Bijgevolg neemt de Kamer het wetsvoorstel aan. Het zal als ontwerp aan de Koning ter bekrachtiging worden voorgelegd.

En conséquence, la Chambre adopte la proposition de loi. Elle sera soumise en tant que projet à la sanction royale.

 

Raison d'abstention? (Non)

Reden van onthouding? (Nee)

 

MM. Daerden et Chabot ont voté pour.

 

13 Wetsvoorstel tot invoering van het Wetboek van de minnelijke en gedwongen invordering van fiscale en niet-fiscale schuldvorderingen (3625/3)

13 Proposition de loi introduisant le Code du recouvrement amiable et forcé des créances fiscales et non fiscales (3625/3)

 

Quelqu'un demande-t-il la parole pour une déclaration avant le vote? (Non)

Vraagt iemand het woord voor een stemverklaring? (Nee)

 

Begin van de stemming / Début du vote.

Heeft iedereen gestemd en zijn stem nagekeken? / Tout le monde a-t-il voté et vérifié son vote?

Einde van de stemming / Fin du vote.

Uitslag van de stemming / Résultat du vote.

 

(Stemming/vote 10)

Ja

102

Oui

Nee

0

Non

Onthoudingen

35

Abstentions

Totaal

137

Total

 

Bijgevolg neemt de Kamer het wetsvoorstel aan. Het zal als ontwerp aan de Koning ter bekrachtiging worden voorgelegd.

En conséquence, la Chambre adopte la proposition de loi. Elle sera soumise en tant que projet à la sanction royale.

 

Raison d'abstention? (Non)

Reden van onthouding? (Nee)

 

14 Wetsvoorstel tot wijziging van de wet van 25 april 2014 op het statuut van en het toezicht op kredietinstellingen, betreffende de invoering van een bankierseed en een tuchtrechtelijke regeling (3650/4)

14 Proposition de loi modifiant la loi du 25 avril 2014 relative au statut et au contrôle des établissements de crédit et des sociétés de bourse en vue d'instaurer un serment bancaire et un régime disciplinaire (3650/4)

 

Quelqu'un demande-t-il la parole pour une déclaration avant le vote? (Non)

Vraagt iemand het woord voor een stemverklaring? (Nee)

 

Begin van de stemming / Début du vote.

Heeft iedereen gestemd en zijn stem nagekeken? / Tout le monde a-t-il voté et vérifié son vote?

Einde van de stemming / Fin du vote.

Uitslag van de stemming / Résultat du vote.

 

(Stemming/vote 11)

Ja

106

Oui

Nee

0

Non

Onthoudingen

31

Abstentions

Totaal

137

Total

 

Bijgevolg neemt de Kamer het wetsvoorstel aan. Het zal als ontwerp aan de Koning ter bekrachtiging worden voorgelegd.

En conséquence, la Chambre adopte la proposition de loi. Elle sera soumise en tant que projet à la sanction royale.

 

Raison d'abstention? (Non)

Reden van onthouding? (Nee)

 

15 Wetsvoorstel tot wijziging van het Wetboek van de inkomstenbelastingen 1992 wat de belastingvrijstelling voor de overdracht van erfpacht betreft (696/11)

15 Proposition de loi modifiant le Code des impôts sur les revenus 1992, en ce qui concerne l'exonération d'impôt pour la cession de l'emphytéose (696/11)

 

Quelqu'un demande-t-il la parole pour une déclaration avant le vote? (Non)

Vraagt iemand het woord voor een stemverklaring? (Nee)

 

Begin van de stemming / Début du vote.

Heeft iedereen gestemd en zijn stem nagekeken? / Tout le monde a-t-il voté et vérifié son vote?

Einde van de stemming / Fin du vote.

Uitslag van de stemming / Résultat du vote.

 

(Stemming/vote 12)

Ja

80

Oui

Nee

43

Non

Onthoudingen

14

Abstentions

Totaal

137

Total

 

Bijgevolg neemt de Kamer het wetsvoorstel aan. Het zal als ontwerp aan de Koning ter bekrachtiging worden voorgelegd.

En conséquence, la Chambre adopte la proposition de loi. Elle sera soumise en tant que projet à la sanction royale.

 

Raison d'abstention? (Non)

Reden van onthouding? (Nee)

 

M. Dallemagne a voté contre.

 

16 Aangehouden amendementen en artikelen van het wetsvoorstel tot het toegankelijker maken van de rechtsbijstandsverzekering (3560/1-7)

16 Amendements et articles réservés de la proposition de loi visant à rendre plus accessible l'assurance protection juridique (3560/1-7)

 

Stemming over amendement nr. 9 van Stefaan Van Hecke cs op artikel 7. (3560/7)

Vote sur l'amendement n° 9 de Stefaan Van Hecke cs à l'article 7. (3560/7)

 

Begin van de stemming / Début du vote.

Heeft iedereen gestemd en zijn stem nagekeken? / Tout le monde a-t-il voté et vérifié son vote?

Einde van de stemming / Fin du vote.

Uitslag van de stemming / Résultat du vote.

 

(Stemming/vote 13)

Ja

57

Oui

Nee

76

Non

Onthoudingen

4

Abstentions

Totaal

137

Total

 

Bijgevolg is het amendement verworpen en is artikel 7 aangenomen.

En conséquence, l'amendement est rejeté et l'article 7 est adopté.

 

Stemming over amendement nr. 7 van Stefaan Van Hecke cs op artikel 9. (3560/7)

Vote sur l'amendement n° 7 de Stefaan Van Hecke cs à l'article 9. (3560/7)

 

Mag de uitslag van de vorige stemming ook gelden voor deze stemming? (Ja)

Peut-on considérer que le résultat du vote précédent est valable pour celui-ci? (Oui)

 

(Stemming/vote 13)

 

Bijgevolg is het amendement verworpen en is artikel 9 aangenomen.

En conséquence, l'amendement est rejeté et l'article 9 est adopté.

 

Stemming over amendement nr. 8 van Stefaan Van Hecke cs op artikel 11. (3560/7)

Vote sur l'amendement n° 8 de Stefaan Van Hecke cs à l'article 11. (3560/7)

 

Mag de uitslag van de vorige stemming ook gelden voor deze stemming? (Ja)

Peut-on considérer que le résultat du vote précédent est valable pour celui-ci? (Oui)

 

(Stemming/vote 13)

 

Bijgevolg is het amendement verworpen en is artikel 11 aangenomen.

En conséquence, l'amendement est rejeté et l'article 11 est adopté.

 

Stemming over amendement nr. 10 van Ahmed Laaouej tot invoeging van een artikel 27(n). (3560/7)

Vote sur l'amendement n° 10 de Ahmed Laaouej tendant à insérer un article 27(n). (3560/7)

 

Begin van de stemming / Début du vote.

Heeft iedereen gestemd en zijn stem nagekeken? / Tout le monde a-t-il voté et vérifié son vote?

Einde van de stemming / Fin du vote.

Uitslag van de stemming / Résultat du vote.

 

(Stemming/vote 14)

Ja

57

Oui

Nee

75

Non

Onthoudingen

4

Abstentions

Totaal

136

Total

 

Bijgevolg is het amendement verworpen.

En conséquence, l'amendement est rejeté.

 

17 Geheel van het wetsvoorstel tot het toegankelijker maken van de rechtsbijstandsverzekering (3560/6)

17 Ensemble de la proposition de loi visant à rendre plus accessible l'assurance protection juridique (3560/6)

 

Quelqu'un demande-t-il la parole pour une déclaration avant le vote? (Non)

Vraagt iemand het woord voor een stemverklaring? (Nee)

 

Begin van de stemming / Début du vote.

Heeft iedereen gestemd en zijn stem nagekeken? / Tout le monde a-t-il voté et vérifié son vote?

Einde van de stemming / Fin du vote.

Uitslag van de stemming / Résultat du vote.

 

(Stemming/vote 15)

Ja

57

Oui

Nee

48

Non

Onthoudingen

32

Abstentions

Totaal

137

Total

 

Bijgevolg neemt de Kamer het wetsvoorstel aan. Het zal als ontwerp aan de Koning ter bekrachtiging worden voorgelegd.

En conséquence, la Chambre adopte la proposition de loi. Elle sera soumise en tant que projet à la sanction royale.

 

Raison d'abstention? (Non)

Reden van onthouding? (Nee)

 

M. Maingain et Mme Caprasse ont voté pour.

 

18 Wetsvoorstel tot wijziging van de wet van 21 februari 2003 tot oprichting van een Dienst voor alimentatievorderingen bij de FOD Financiën, teneinde het bedrag op te trekken dat als inkomensbovengrens dient om aanspraak te maken op een voorschot op het onderhoudsgeld (2601/7)

18 Proposition de loi modifiant la loi du 21 février 2003 créant un Service des créances alimentaires au sein du SPF Finances en vue d'augmenter le plafond de revenus pour pouvoir bénéficier d'avances sur pension alimentaire (2601/7)

 

Quelqu'un demande-t-il la parole pour une déclaration avant le vote? (Non)

Vraagt iemand het woord voor een stemverklaring? (Nee)

 

Begin van de stemming / Début du vote.

Heeft iedereen gestemd en zijn stem nagekeken? / Tout le monde a-t-il voté et vérifié son vote?

Einde van de stemming / Fin du vote.

Uitslag van de stemming / Résultat du vote.

 

(Stemming/vote 16)

Ja

106

Oui

Nee

0

Non

Onthoudingen

31

Abstentions

Totaal

137

Total

 

Bijgevolg neemt de Kamer het wetsvoorstel aan. Het zal als ontwerp aan de Koning ter bekrachtiging worden voorgelegd.

En conséquence, la Chambre adopte la proposition de loi. Elle sera soumise en tant que projet à la sanction royale.

 

Raison d'abstention? (Non)

Reden van onthouding? (Nee)

 

19 Wetsontwerp houdende wijziging van de wet van 15 april 1994 betreffende de bescherming van de bevolking en van het leefmilieu tegen de uit ioniserende stralingen voortspruitende gevaren en betreffende het Federaal Agentschap voor Nucleaire Controle met betrekking tot de gegevensbescherming in het kader van het dosimetrisch toezicht (3586/3)

19 Projet de loi portant modification de la loi du 15 avril 1994 relative à la protection de la population et de l'environnement contre les dangers résultant des rayonnements ionisants et relative à l'Agence fédérale de Contrôle nucléaire en ce qui concerne la protection des données relatives à la surveillance dosimétrique (nouvel intitulé) (3586/3)

 

Quelqu'un demande-t-il la parole pour une déclaration avant le vote? (Non)

Vraagt iemand het woord voor een stemverklaring? (Nee)

 

Begin van de stemming / Début du vote.

Heeft iedereen gestemd en zijn stem nagekeken? / Tout le monde a-t-il voté et vérifié son vote?

Einde van de stemming / Fin du vote.

Uitslag van de stemming / Résultat du vote.

 

(Stemming/vote 17)

Ja

136

Oui

Nee

0

Non

Onthoudingen

1

Abstentions

Totaal

137

Total

 

Bijgevolg neemt de Kamer het wetsontwerp aan. Het zal aan de Koning ter bekrachtiging worden voorgelegd.

En conséquence, la Chambre adopte le projet de loi. Il sera soumis à la sanction royale.

 

Raison d'abstention? (Non)

Reden van onthouding? (Nee)

 

20 Wetsvoorstel tot wijziging van bepalingen betreffende de geïntegreerde politie (3547/7)

20 Proposition de loi modifiant des dispositions relatives à la police intégrée (3547/7)

 

Quelqu'un demande-t-il la parole pour une déclaration avant le vote? (Non)

Vraagt iemand het woord voor een stemverklaring? (Nee)

 

Begin van de stemming / Début du vote.

Heeft iedereen gestemd en zijn stem nagekeken? / Tout le monde a-t-il voté et vérifié son vote?

Einde van de stemming / Fin du vote.

Uitslag van de stemming / Résultat du vote.

 

(Stemming/vote 18)

Ja

137

Oui

Nee

0

Non

Onthoudingen

0

Abstentions

Totaal

137

Total

 

Bijgevolg neemt de Kamer het wetsvoorstel aan. Het zal als ontwerp aan de Koning ter bekrachtiging worden voorgelegd.

En conséquence, la Chambre adopte la proposition de loi. Elle sera soumise en tant que projet à la sanction royale.

 

21 Wetsvoorstel betreffende de verandering van de vermelding "uit de echt gescheiden" en "weduwnaar/ weduwe" in de administratieve akten (nieuw opschrift) (2873/6)

21 Proposition de loi relative à la modification de la mention "divorcé(e)" et "veuf/veuve" dans les actes administratifs (nouvel intitulé) (2873/6)

 

Quelqu'un demande-t-il la parole pour une déclaration avant le vote?

Vraagt iemand het woord voor een stemverklaring?

 

21.01  Éric Thiébaut (PS): Monsieur le président, j'interviens seulement pour dire que cela fait vingt ans que j'attends ce vote.

 

21.02  Julie Fernandez Fernandez (PS): Et ton ex-femme? (Hilarité)

 

De voorzitter: Geen andere stemverklaringen? (Nee)

 

Begin van de stemming / Début du vote.

Heeft iedereen gestemd en zijn stem nagekeken? / Tout le monde a-t-il voté et vérifié son vote?

Einde van de stemming / Fin du vote.

Uitslag van de stemming / Résultat du vote.

 

(Stemming/vote 19)

Ja

135

Oui

Nee

0

Non

Onthoudingen

1

Abstentions

Totaal

136

Total

 

Bijgevolg neemt de Kamer het wetsvoorstel aan. Het zal als ontwerp aan de Koning ter bekrachtiging worden voorgelegd.

En conséquence, la Chambre adopte la proposition de loi. Elle sera soumise en tant que projet à la sanction royale.

 

Raison d'abstention? (Non)

Reden van onthouding? (Nee)

 

De heer Van Peteghem heeft voorgestemd.

 

22 Wetsvoorstel houdende wijziging van de wet van 11 december 1998 betreffende de classificatie en de veiligheidsmachtigingen, veiligheidsattesten en veiligheidsadviezen (3575/5)

22 Proposition de loi portant modification de la loi du 11 décembre 1998 relative à la classification et aux habilitations, attestations et avis de sécurité (3575/5)

 

Quelqu'un demande-t-il la parole pour une déclaration avant le vote? (Non)

Vraagt iemand het woord voor een stemverklaring? (Nee)

 

Begin van de stemming / Début du vote.

Heeft iedereen gestemd en zijn stem nagekeken? / Tout le monde a-t-il voté et vérifié son vote?

Einde van de stemming / Fin du vote.

Uitslag van de stemming / Résultat du vote.

 

(Stemming/vote 20)

Ja

106

Oui

Nee

30

Non

Onthoudingen

0

Abstentions

Totaal

136

Total

 

Bijgevolg neemt de Kamer het wetsvoorstel aan. Het zal als ontwerp aan de Koning ter bekrachtiging worden voorgelegd.

En conséquence, la Chambre adopte la proposition de loi. Elle sera soumise en tant que projet à la sanction royale.

 

23 Wetsvoorstel tot wijziging van de wet van 18 september 1986 tot instelling van het politiek verlof voor de personeelsleden van de overheidsdiensten (3645/4)

23 Proposition de loi modifiant la loi du 18 septembre 1986 instituant le congé politique pour les membres du personnel des services publics (3645/4)

 

Quelqu'un demande-t-il la parole pour une déclaration avant le vote?

Vraagt iemand het woord voor een stemverklaring?

 

Begin van de stemming / Début du vote.

Heeft iedereen gestemd en zijn stem nagekeken? / Tout le monde a-t-il voté et vérifié son vote?

Einde van de stemming / Fin du vote.

Uitslag van de stemming / Résultat du vote.

 

(Stemming/vote 21)

Ja

133

Oui

Nee

0

Non

Onthoudingen

0

Abstentions

Totaal

133

Total

 

Bijgevolg neemt de Kamer het wetsvoorstel aan. Het zal als ontwerp aan de Koning ter bekrachtiging worden voorgelegd.

En conséquence, la Chambre adopte la proposition de loi. Elle sera soumise en tant que projet à la sanction royale.

 

24 Aangehouden amendementen en artikelen van het wetsontwerp tot wijziging van de wet van 7 mei 1999 op de kansspelen, de weddenschappen, de kansspelinrichtingen en de bescherming van de spelers, en tot invoeging van artikel 37/1 in de wet van 19 april 2002 tot rationalisering van de werking en het beheer van de Nationale Loterij (nieuw opschrift) (3327/1-10)

24 Amendements et articles réservés du projet de loi modifiant la loi du 7 mai 1999 sur les jeux de hasard, les paris, les établissements de jeux de hasard et la protection des joueurs, et insérant l'article 37/1 dans la loi du 19 avril 2002 relative à la rationalisation du fonctionnement et de la gestion de la Loterie Nationale (nouvel intitulé) (3327/1-10)

 

Stemming over amendement nr. 63 van Stefaan Van Hecke tot invoeging van een artikel 3/1(n). (3327/10)

Vote sur l'amendement n° 63 de Stefaan Van Hecke tendant à insérer un article 3/1(n). (3327/10)

 

Begin van de stemming / Début du vote.

Heeft iedereen gestemd en zijn stem nagekeken? / Tout le monde a-t-il voté et vérifié son vote?

Einde van de stemming / Fin du vote.

Uitslag van de stemming / Résultat du vote.

 

(Stemming/vote 22)

Ja

56

Oui

Nee

75

Non

Onthoudingen

4

Abstentions

Totaal

135

Total

 

Bijgevolg is het amendement verworpen.

En conséquence, l'amendement est rejeté.

 

Stemming over amendement nr. 64 van Stefaan Van Hecke op artikel 18. (3327/10)

Vote sur l'amendement n° 64 de Stefaan Van Hecke à l'article 18. (3327/10)

 

Mag de uitslag van de vorige stemming ook gelden voor deze stemming? (Ja)

Peut-on considérer que le résultat du vote précédent est valable pour celui-ci? (Oui)

 

(Stemming/vote 22)

 

Bijgevolg is het amendement verworpen en is artikel 18 aangenomen.

En conséquence, l'amendement est rejeté et l'article 18 est adopté.

 

Stemming over amendement nr. 65 van Stefaan Van Hecke tot invoeging van een artikel 26/1(n). (3327/10)

Vote sur l'amendement n° 65 de Stefaan Van Hecke tendant à insérer un article 26/1(n). (3327/10)

 

Mag de uitslag van de vorige stemming ook gelden voor deze stemming? (Ja)

Peut-on considérer que le résultat du vote précédent est valable pour celui-ci? (Oui)

 

(Stemming/vote 22)

 

Bijgevolg is het amendement verworpen.

En conséquence, l'amendement est rejeté.

 

Stemming over amendement nr. 66 van Stefaan Van Hecke op artikel 29. (3327/10)

Vote sur l'amendement n° 66 de Stefaan Van Hecke à l'article 29. (3327/10)

 

Mag de uitslag van de vorige stemming ook gelden voor deze stemming? (Ja)

Peut-on considérer que le résultat du vote précédent est valable pour celui-ci? (Oui)

 

(Stemming/vote 22)

 

Bijgevolg is het amendement verworpen en is artikel 29 aangenomen.

En conséquence, l'amendement est rejeté et l'article 29 est adopté.

 

Stemming over amendement nr. 61 van Stefaan Van Hecke tot invoeging van een artikel 30/1(n). (3327/10)

Vote sur l'amendement n° 61 de Stefaan Van Hecke tendant à insérer un article 30/1(n). (3327/10)

 

Mag de uitslag van de vorige stemming ook gelden voor deze stemming? (Ja)

Peut-on considérer que le résultat du vote précédent est valable pour celui-ci? (Oui)

 

(Stemming/vote 22)

 

Bijgevolg is het amendement verworpen.

En conséquence, l'amendement est rejeté.

 

Stemming over amendement nr. 67 van Stefaan Van Hecke op artikel 31. (3327/10)

Vote sur l'amendement n° 67 de Stefaan Van Hecke à l'article 31. (3327/10)

 

Mag de uitslag van de vorige stemming ook gelden voor deze stemming? (Ja)

Peut-on considérer que le résultat du vote précédent est valable pour celui-ci? (Oui)

 

(Stemming/vote 22)

 

Bijgevolg is het amendement verworpen en is artikel 31 aangenomen.

En conséquence, l'amendement est rejeté et l'article 31 est adopté.

 

Stemming over amendement nr. 62 van Stefaan Van Hecke op artikel 32. (3327/10)

Vote sur l'amendement n° 62 de Stefaan Van Hecke à l'article 32. (3327/10)

 

Mag de uitslag van de vorige stemming ook gelden voor deze stemming? (Ja)

Peut-on considérer que le résultat du vote précédent est valable pour celui-ci? (Oui)

 

(Stemming/vote 22)

 

Bijgevolg is het amendement verworpen en is artikel 32 aangenomen.

En conséquence, l'amendement est rejeté et l'article 32 est adopté.

 

25 Geheel van het wetsontwerp tot wijziging van de wet van 7 mei 1999 op de kansspelen, de weddenschappen, de kansspelinrichtingen en de bescherming van de spelers, en tot invoeging van artikel 37/1 in de wet van 19 april 2002 tot rationalisering van de werking en het beheer van de Nationale Loterij (nieuw opschrift) (3327/9)

25 Ensemble du projet de loi modifiant la loi du 7 mai 1999 sur les jeux de hasard, les paris, les établissements de jeux de hasard et la protection des joueurs, et insérant l'article 37/1 dans la loi du 19 avril 2002 relative à la rationalisation du fonctionnement et de la gestion de la Loterie Nationale (nouvel intitulé) (3327/9)

 

Quelqu'un demande-t-il la parole pour une déclaration avant le vote? (Non)

Vraagt iemand het woord voor een stemverklaring? (Nee)

 

Begin van de stemming / Début du vote.

Heeft iedereen gestemd en zijn stem nagekeken? / Tout le monde a-t-il voté et vérifié son vote?

Einde van de stemming / Fin du vote.

Uitslag van de stemming / Résultat du vote.

 

(Stemming/vote 23)

Ja

78

Oui

Nee

1

Non

Onthoudingen

58

Abstentions

Totaal

137

Total

 

Bijgevolg neemt de Kamer het wetsontwerp aan. Het zal aan de Koning ter bekrachtiging worden voorgelegd.

En conséquence, la Chambre adopte le projet de loi. Il sera soumis à la sanction royale.

 

Raison d'abstention? (Non)

Reden van onthouding? (Nee)

 

Mme Cassart-Mailleux a voté pour.

 

26 Wetsontwerp tot invoering van een Burgerlijk Wetboek en tot invoeging van boek 8 "Bewijs" in dat Wetboek (nieuw opschrift) (3349/6)

26 Projet de loi portant création d'un Code civil et y insérant un livre 8 "La preuve" (nouvel intitulé) (3349/6)

 

Quelqu'un demande-t-il la parole pour une déclaration avant le vote? (Non)

Vraagt iemand het woord voor een stemverklaring? (Nee)

 

Begin van de stemming / Début du vote.

Heeft iedereen gestemd en zijn stem nagekeken? / Tout le monde a-t-il voté et vérifié son vote?

Einde van de stemming / Fin du vote.

Uitslag van de stemming / Résultat du vote.

 

(Stemming/vote 24)

Ja

137

Oui

Nee

0

Non

Onthoudingen

0

Abstentions

Totaal

137

Total

 

Bijgevolg neemt de Kamer het wetsontwerp aan. Het zal aan de Koning ter bekrachtiging worden voorgelegd.

En conséquence, la Chambre adopte le projet de loi. Il sera soumis à la sanction royale.

 

27 Wetsontwerp houdende instemming met het Samenwerkingsakkoord van 25 juli 2018 tussen de Federale Staat, het Vlaams Gewest, het Waals Gewest en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest betreffende de uitvoering en financiering van de bodemsanering van tankstations en gasolietanks voor verwarmingsdoeleinden (3585/1)

27 Projet de loi portant assentiment à l'Accord de coopération du 25 juillet 2018 entre l'État fédéral, la Région flamande, la Région wallonne et la Région de Bruxelles-Capitale relatif à l'exécution et au financement de l'assainissement du sol des stations-service et des citernes de gasoil à des fins de chauffage (3585/1)

 

Quelqu'un demande-t-il la parole pour une déclaration avant le vote? (Non)

Vraagt iemand het woord voor een stemverklaring? (Nee)

 

Begin van de stemming / Début du vote.

Heeft iedereen gestemd en zijn stem nagekeken? / Tout le monde a-t-il voté et vérifié son vote?

Einde van de stemming / Fin du vote.

Uitslag van de stemming / Résultat du vote.

 

(Stemming/vote 25)

Ja

136

Oui

Nee

0

Non

Onthoudingen

0

Abstentions

Totaal

136

Total

 

Bijgevolg neemt de Kamer het wetsontwerp aan. Het zal aan de Koning ter bekrachtiging worden voorgelegd.

En conséquence, la Chambre adopte le projet de loi. Il sera soumis à la sanction royale.

 

Raison d'abstention? (Non)

Reden van onthouding? (Nee)

 

28 Wetsvoorstel tot wijziging van de wet van 4 april 2014 betreffende de verzekeringen, teneinde de voorschriften in verband met de opzegging van de verzekeringsovereenkomsten te wijzigen, om de consumenten beter te beschermen (3468/5)

28 Proposition de loi modifiant la loi du 4 avril 2014 relative aux assurances, visant à adapter les règles relatives à la résiliation des contrats d'assurance afin de mieux protéger le consommateur (3468/5)

 

Quelqu'un demande-t-il la parole pour une déclaration avant le vote? (Non)

Vraagt iemand het woord voor een stemverklaring? (Nee)

 

Begin van de stemming / Début du vote.

Heeft iedereen gestemd en zijn stem nagekeken? / Tout le monde a-t-il voté et vérifié son vote?

Einde van de stemming / Fin du vote.

Uitslag van de stemming / Résultat du vote.

 

(Stemming/vote 26)

Ja

136

Oui

Nee

0

Non

Onthoudingen

0

Abstentions

Totaal

136

Total

 

Bijgevolg neemt de Kamer het wetsvoorstel aan. Het zal als ontwerp aan de Koning ter bekrachtiging worden voorgelegd.

En conséquence, la Chambre adopte la proposition de loi. Elle sera soumise en tant que projet à la sanction royale.

 

Raison d'abstention? (Non)

Reden van onthouding? (Nee)

 

Mme Özen a voté pour.

 

29 Wetsvoorstel tot wijziging van de wet van 2 augustus 2002 betreffende het toezicht op de financiële sector en de financiële diensten (3568/1)

29 Proposition de loi modifiant la loi du 2 août 2002 relative à la surveillance du secteur financier et aux services financiers (3568/1)

 

Quelqu'un demande-t-il la parole pour une déclaration avant le vote? (Non)

Vraagt iemand het woord voor een stemverklaring? (Nee)

 

Begin van de stemming / Début du vote.

Heeft iedereen gestemd en zijn stem nagekeken? / Tout le monde a-t-il voté et vérifié son vote?

Einde van de stemming / Fin du vote.

Uitslag van de stemming / Résultat du vote.

 

(Stemming/vote 27)

Ja

137

Oui

Nee

0

Non

Onthoudingen

0

Abstentions

Totaal

137

Total

 

Bijgevolg neemt de Kamer het wetsvoorstel aan. Het zal als ontwerp aan de Senaat worden overgezonden.

En conséquence, la Chambre adopte la proposition de loi. Elle sera transmise en tant que projet au Sénat.

 

Raison d'abstention? (Non)

Reden van onthouding? (Nee)

 

30 Aangehouden amendementen en artikelen van het wetsvoorstel tot wijziging van de wet van 29 april 1999 betreffende de organisatie van de elektriciteitsmarkt, teneinde een capaciteitsvergoedingsmechanisme in te stellen (3584/1-6)

30 Amendements et articles réservés de la proposition de loi modifiant la loi du 29 avril 1999 relative à l'organisation du marché de l'électricité portant la mise en place d'un mécanisme de rémunération de capacité (3584/1-6)

 

Stemming over amendement nr. 37 van Karin Temmerman cs op artikel 6. (3584/6)

Vote sur l'amendement n° 37 de Karin Temmerman cs à l'article 6. (3584/6)

 

Begin van de stemming / Début du vote.

Heeft iedereen gestemd en zijn stem nagekeken? / Tout le monde a-t-il voté et vérifié son vote?

Einde van de stemming / Fin du vote.

Uitslag van de stemming / Résultat du vote.

 

(Stemming/vote 28)

Ja

26

Oui

Nee

77

Non

Onthoudingen

34

Abstentions

Totaal

137

Total

 

Bijgevolg is het amendement verworpen.

En conséquence, l'amendement est rejeté.

 

Stemming over amendement nr. 38 van Karin Temmerman cs op artikel 6. (3584/6)

Vote sur l'amendement n° 38 de Karin Temmerman cs à l'article 6. (3584/6)

 

Mag de uitslag van de vorige stemming ook gelden voor deze stemming? (Ja)

Peut-on considérer que le résultat du vote précédent est valable pour celui-ci? (Oui)

 

(Stemming/vote 28)

 

Bijgevolg is het amendement verworpen.

En conséquence, l'amendement est rejeté.

 

Stemming over amendement nr. 42 van Karin Temmerman cs op artikel 6. (3584/6)

Vote sur l'amendement n° 42 de Karin Temmerman cs à l'article 6. (3584/6)

 

Mag de uitslag van de vorige stemming ook gelden voor deze stemming? (Ja)

Peut-on considérer que le résultat du vote précédent est valable pour celui-ci? (Oui)

 

(Stemming/vote 28)

 

Bijgevolg is het amendement verworpen.

En conséquence, l'amendement est rejeté.

 

Stemming over amendement nr. 39 van Karin Temmerman cs op artikel 6. (3584/6)

Vote sur l'amendement n° 39 de Karin Temmerman cs à l'article 6. (3584/6)

 

Mag de uitslag van de vorige stemming ook gelden voor deze stemming? (Ja)

Peut-on considérer que le résultat du vote précédent est valable pour celui-ci? (Oui)

 

(Stemming/vote 28)

 

Bijgevolg is het amendement verworpen.

En conséquence, l'amendement est rejeté.

 

Stemming over amendement nr. 40 van Karin Temmerman cs op artikel 6. (3584/6)

Vote sur l'amendement n° 40 de Karin Temmerman cs à l'article 6. (3584/6)

 

Mag de uitslag van de vorige stemming ook gelden voor deze stemming? (Ja)

Peut-on considérer que le résultat du vote précédent est valable pour celui-ci? (Oui)

 

(Stemming/vote 28)

 

Bijgevolg is het amendement verworpen en is artikel 6 aangenomen.

En conséquence, l'amendement est rejeté et l'article 6 est adopté.

 

Stemming over amendement nr. 41 van Karin Temmerman cs op artikel 8. (3584/6)

Vote sur l'amendement n° 41 de Karin Temmerman cs à l'article 8. (3584/6)

 

Mag de uitslag van de vorige stemming ook gelden voor deze stemming? (Ja)

Peut-on considérer que le résultat du vote précédent est valable pour celui-ci? (Oui)

 

(Stemming/vote 28)

 

Bijgevolg is het amendement verworpen en is artikel 8 aangenomen.

En conséquence, l'amendement est rejeté et l'article 8 est adopté.

 

Stemming over amendement nr. 34 van Karin Temmerman cs op artikel 12. (3584/6)

Vote sur l'amendement n° 34 de Karin Temmerman cs à l'article 12. (3584/6)

 

Mag de uitslag van de vorige stemming ook gelden voor deze stemming? (Ja)

Peut-on considérer que le résultat du vote précédent est valable pour celui-ci? (Oui)

 

(Stemming/vote 28)

 

Bijgevolg is het amendement verworpen.

En conséquence, l'amendement est rejeté.

 

Stemming over amendement nr. 35 van Karin Temmerman cs op artikel 12. (3584/6)

Vote sur l'amendement n° 35 de Karin Temmerman cs à l'article 12. (3584/6)

 

Mag de uitslag van de vorige stemming ook gelden voor deze stemming? (Ja)

Peut-on considérer que le résultat du vote précédent est valable pour celui-ci? (Oui)

 

(Stemming/vote 28)

 

Bijgevolg is het amendement verworpen en is artikel 12 aangenomen.

En conséquence, l'amendement est rejeté et l'article 12 est adopté.

 

Stemming over amendement nr. 36 van Karin Temmerman cs tot invoeging van een artikel 12/1(n). (3584/6)

Vote sur l'amendement n° 36 de Karin Temmerman cs tendant à insérer un article 12/1(n). (3584/6)

 

Begin van de stemming / Début du vote.

Heeft iedereen gestemd en zijn stem nagekeken? / Tout le monde a-t-il voté et vérifié son vote?

Einde van de stemming / Fin du vote.

Uitslag van de stemming / Résultat du vote.

 

(Stemming/vote 29)

Ja

15

Oui

Nee

77

Non

Onthoudingen

45

Abstentions

Totaal

137

Total

 

Bijgevolg is het amendement verworpen.

En conséquence, l'amendement est rejeté.

 

Bijgevolg is het amendement verworpen.

En conséquence, l'amendement est rejeté.

 

31 Geheel van het wetsvoorstel tot wijziging van de wet van 29 april 1999 betreffende de organisatie van de elektriciteitsmarkt, teneinde een capaciteitsvergoedingsmechanisme in te stellen (3584/5)

31 Ensemble de la proposition de loi modifiant la loi du 29 avril 1999 relative à l'organisation du marché de l'électricité portant la mise en place d'un mécanisme de rémunération de capacité (3584/5)

 

Quelqu'un demande-t-il la parole pour une déclaration avant le vote? (Non)

Vraagt iemand het woord voor een stemverklaring? (Nee)

 

Begin van de stemming / Début du vote.

Heeft iedereen gestemd en zijn stem nagekeken? / Tout le monde a-t-il voté et vérifié son vote?

Einde van de stemming / Fin du vote.

Uitslag van de stemming / Résultat du vote.

 

(Stemming/vote 30)

Ja

90

Oui

Nee

32

Non

Onthoudingen

15

Abstentions

Totaal

137

Total

 

Bijgevolg neemt de Kamer het wetsvoorstel aan. Het zal als ontwerp aan de Koning ter bekrachtiging worden voorgelegd.

En conséquence, la Chambre adopte la proposition de loi. Elle sera soumise en tant que projet à la sanction royale.

 

Raison d'abstention? (Non)

Reden van onthouding? (Nee)

 

32 Wetsvoorstel tot wijziging van de wet van 29 april 1999 betreffende de organisatie van de elektriciteitsmarkt met het oog op het invoeren van een concurrerende inschrijvingsprocedure voor de bouw en exploitatie van productie-installaties in de zeegebieden onder de rechtsbevoegdheid van België (3581/7)

32 Proposition de loi modifiant la loi du 29 avril 1999 relative à l'organisation du marché de l'électricité en vue d'introduire une procédure de mise en concurrence pour la construction et l'exploitation d'installations de production dans les espaces marins sous la juridiction de la Belgique (3581/7)

 

Quelqu'un demande-t-il la parole pour une déclaration avant le vote?

Vraagt iemand het woord voor een stemverklaring?

 

Begin van de stemming / Début du vote.

Heeft iedereen gestemd en zijn stem nagekeken? / Tout le monde a-t-il voté et vérifié son vote?

Einde van de stemming / Fin du vote.

Uitslag van de stemming / Résultat du vote.

 

(Stemming/vote 31)

Ja

134

Oui

Nee

0

Non

Onthoudingen

2

Abstentions

Totaal

136

Total

 

Bijgevolg neemt de Kamer het wetsvoorstel aan. Het zal als ontwerp aan de Koning ter bekrachtiging worden voorgelegd.

En conséquence, la Chambre adopte la proposition de loi. Elle sera soumise en tant que projet à la sanction royale.

 

Raison d'abstention? (Non)

Reden van onthouding? (Nee)

 

33 Voorstel van resolutie betreffende het aan de autonome overheidsbedrijven en Belfius te richten verzoek een broeikasgasuitstootbalans op te stellen en een neutrale koolstofuitstoot te verwezenlijken (3298/5)

33 Proposition de résolution visant à demander aux entreprises publiques autonomes et à Belfius d'établir un bilan de leurs émissions de gaz à effet de serre et d'être neutres en émissions carbone (3298/5)

 

Quelqu'un demande-t-il la parole pour une déclaration avant le vote? (Non)

Vraagt iemand het woord voor een stemverklaring? (Nee)

 

Begin van de stemming / Début du vote.

Heeft iedereen gestemd en zijn stem nagekeken? / Tout le monde a-t-il voté et vérifié son vote?

Einde van de stemming / Fin du vote.

Uitslag van de stemming / Résultat du vote.

 

(Stemming/vote 32)

Ja

106

Oui

Nee

0

Non

Onthoudingen

31

Abstentions

Totaal

137

Total

 

Bijgevolg neemt de Kamer het voorstel van resolutie aan. Het zal ter kennis van de regering worden gebracht.

En conséquence, la Chambre adopte la proposition de résolution. Il en sera donné connaissance au gouvernement.

 

Raison d'abstention? (Non)

Reden van onthouding? (Nee)

 

Mevrouw Bellens heeft zoals haar fractie gestemd.

 

34 Wetsvoorstel tot wijziging van diverse bepalingen inzake het pensioenstelsel van de zelfstandigen, wat de cumulatie van een gezinspensioen met een pensioen in hoofde van de andere echtgenoot betreft (3513/1)

34 Proposition de loi modifiant diverses dispositions relatives au régime de pension des travailleurs indépendants, en ce qui concerne le cumul entre une pension au taux ménage et une pension dans le chef de l'autre conjoint (3513/1)

 

Quelqu'un demande-t-il la parole pour une déclaration avant le vote? (Non)

Vraagt iemand het woord voor een stemverklaring? (Nee)

 

Begin van de stemming / Début du vote.

Heeft iedereen gestemd en zijn stem nagekeken? / Tout le monde a-t-il voté et vérifié son vote?

Einde van de stemming / Fin du vote.

Uitslag van de stemming / Résultat du vote.

 

(Stemming/vote 33)

Ja

137

Oui

Nee

0

Non

Onthoudingen

0

Abstentions

Totaal

137

Total

 

Bijgevolg neemt de Kamer het wetsvoorstel aan. Het zal als wetsontwerp aan de Koning ter bekrachtiging worden voorgelegd.

En conséquence, la Chambre adopte la proposition de loi. Elle sera soumise en tant que projet de loi à la sanction royale.

 

35 Voorstel van resolutie over de evolutie en de modernisering van het reservekader van de Krijgsmacht (2683/10)

35 Proposition de résolution concernant l'évolution et la modernisation du cadre de réserve des forces armées (2683/10)

 

Quelqu'un demande-t-il la parole pour une déclaration avant le vote?

Vraagt iemand het woord voor een stemverklaring?

 

35.01  Peter De Roover (N-VA): Mijnheer de voorzitter, ik wil in herinnering brengen dat zowel voor deze als de andere resolutie onze fractie zich zal onthouden omdat zij sedert de val van de regering zich onthoudt bij resoluties. Dat heeft geen betekenis met betrekking tot de inhoud.

 

De voorzitter: Geen andere stemverklaringen? (Neen)

 

Begin van de stemming / Début du vote.

Heeft iedereen gestemd en zijn stem nagekeken? / Tout le monde a-t-il voté et vérifié son vote?

Einde van de stemming / Fin du vote.

Uitslag van de stemming / Résultat du vote.

 

(Stemming/vote 34)

Ja

103

Oui

Nee

0

Non

Onthoudingen

33

Abstentions

Totaal

136

Total

 

Bijgevolg neemt de Kamer het voorstel van resolutie aan. Het zal ter kennis van de regering worden gebracht.

En conséquence, la Chambre adopte la proposition de résolution. Il en sera donné connaissance au gouvernement.

 

Raison d'abstention? (Non)

Reden van onthouding? (Nee)

 

Mevrouw Almaci heeft voorgestemd.

 

36 Wetsvoorstel tot wijziging van de wet van 28 februari 2007 tot vaststelling van het statuut van de militairen en kandidaat-militairen van het actief kader van de Krijgsmacht, wat de externe mobiliteit van de militairen betreft (nieuw opschrift) (3507/3)

36 Proposition de loi modifiant la loi du 28 février 2007 fixant le statut des militaires et candidats militaires du cadre actif des Forces armées, en ce qui concerne la mobilité externe des militaires (nouvel intitulé) (3507/3)

 

Quelqu'un demande-t-il la parole pour une déclaration avant le vote? (Non)

Vraagt iemand het woord voor een stemverklaring? (Nee)

 

Begin van de stemming / Début du vote.

Heeft iedereen gestemd en zijn stem nagekeken? / Tout le monde a-t-il voté et vérifié son vote?

Einde van de stemming / Fin du vote.

Uitslag van de stemming / Résultat du vote.

 

(Stemming/vote 35)

Ja

136

Oui

Nee

0

Non

Onthoudingen

0

Abstentions

Totaal

136

Total

 

Bijgevolg neemt de Kamer het wetsvoorstel aan. Het zal als ontwerp aan de Koning ter bekrachtiging worden voorgelegd.

En conséquence, la Chambre adopte la proposition de loi. Elle sera soumise en tant que projet à la sanction royale.

 

37 Wetsvoorstel tot wijziging van de wet van 16 mei 2001 houdende statuut van de militairen van het reservekader van de Krijgsmacht (3605/3)

37 Proposition de loi modifiant la loi du 16 mai 2001 portant statut des militaires du cadre de réserve des Forces armées (3605/3)

 

Quelqu'un demande-t-il la parole pour une déclaration avant le vote? (Non)

Vraagt iemand het woord voor een stemverklaring? (Nee)

 

Begin van de stemming / Début du vote.

Heeft iedereen gestemd en zijn stem nagekeken? / Tout le monde a-t-il voté et vérifié son vote?

Einde van de stemming / Fin du vote.

Uitslag van de stemming / Résultat du vote.

 

(Stemming/vote 36)

Ja

135

Oui

Nee

0

Non

Onthoudingen

0

Abstentions

Totaal

135

Total

 

Bijgevolg neemt de Kamer het wetsvoorstel aan. Het zal als ontwerp aan de Koning ter bekrachtiging worden voorgelegd.

En conséquence, la Chambre adopte la proposition de loi. Elle sera soumise en tant que projet à la sanction royale.

 

38 Wetsvoorstel tot wijziging van de wet van 30 augustus 2013 tot instelling van de militaire loopbaan van beperkte duur (3606/3)

38 Proposition de loi modifiant la loi du 30 août 2013 instituant la carrière militaire à durée limitée (3606/3)

 

Quelqu'un demande-t-il la parole pour une déclaration avant le vote? (Non)

Vraagt iemand het woord voor een stemverklaring? (Nee)

 

Begin van de stemming / Début du vote.

Heeft iedereen gestemd en zijn stem nagekeken? / Tout le monde a-t-il voté et vérifié son vote?

Einde van de stemming / Fin du vote.

Uitslag van de stemming / Résultat du vote.

 

(Stemming/vote 37)

Ja

101

Oui

Nee

0

Non

Onthoudingen

36

Abstentions

Totaal

137

Total

 

Bijgevolg neemt de Kamer het wetsvoorstel aan. Het zal als ontwerp aan de Koning ter bekrachtiging worden voorgelegd.

En conséquence, la Chambre adopte la proposition de loi. Elle sera soumise en tant que projet à la sanction royale.

 

Raison d'abstention? (Non)

Reden van onthouding? (Nee)

 

39 Wetsvoorstel tot wijziging van artikel 73 van de wet van 16 mei 2001 houdende statuut van de militairen van het reservekader van de Krijgsmacht (3607/3)

39 Proposition de loi modifiant l'article 73 de la loi du 16 mai 2001 portant statut des militaires du cadre de réserve des Forces armées (3607/3)

 

Quelqu'un demande-t-il la parole pour une déclaration avant le vote? (Non)

Vraagt iemand het woord voor een stemverklaring? (Nee)

 

Begin van de stemming / Début du vote.

Heeft iedereen gestemd en zijn stem nagekeken? / Tout le monde a-t-il voté et vérifié son vote?

Einde van de stemming / Fin du vote.

Uitslag van de stemming / Résultat du vote.

 

(Stemming/vote 38)

Ja

137

Oui

Nee

0

Non

Onthoudingen

0

Abstentions

Totaal

137

Total

 

Bijgevolg neemt de Kamer het wetsvoorstel aan. Het zal als ontwerp aan de Koning ter bekrachtiging worden voorgelegd.

En conséquence, la Chambre adopte la proposition de loi. Elle sera soumise en tant que projet à la sanction royale.

 

40 Wetsvoorstel tot wijziging van diverse bepalingen betreffende het statuut van de militairen (nieuw opschrift) (3608/7)

40 Proposition de loi modifiant diverses dispositions relatives au statut des militaires (nouvel intitulé) (3608/7)

 

Quelqu'un demande-t-il la parole pour une déclaration avant le vote? (Non)

Vraagt iemand het woord voor een stemverklaring? (Nee)

 

Begin van de stemming / Début du vote.

Heeft iedereen gestemd en zijn stem nagekeken? / Tout le monde a-t-il voté et vérifié son vote?

Einde van de stemming / Fin du vote.

Uitslag van de stemming / Résultat du vote.

 

(Stemming/vote 39)

Ja

136

Oui

Nee

0

Non

Onthoudingen

0

Abstentions

Totaal

136

Total

 

Bijgevolg neemt de Kamer het wetsvoorstel aan. Het zal als ontwerp aan de Koning ter bekrachtiging worden voorgelegd.

En conséquence, la Chambre adopte la proposition de loi. Elle sera soumise en tant que projet à la sanction royale.

 

41 Wetsvoorstel tot wijziging van het koninklijk besluit van 1 december 1975 houdende algemeen reglement op de politie van het wegverkeer en van het gebruik van de openbare weg, wat toegang tot schoolstraten betreft (3470/5)

41 Proposition de loi modifiant l'arrêté royal du 1er décembre 1975 portant règlement général sur la police de la circulation routière et de l'usage de la voie publique, en ce qui concerne l'accès aux rues scolaires (3470/5)

 

Quelqu'un demande-t-il la parole pour une déclaration avant le vote? (Non)

Vraagt iemand het woord voor een stemverklaring? (Nee)

 

Begin van de stemming / Début du vote.

Heeft iedereen gestemd en zijn stem nagekeken? / Tout le monde a-t-il voté et vérifié son vote?

Einde van de stemming / Fin du vote.

Uitslag van de stemming / Résultat du vote.

 

(Stemming/vote 40)

Ja

124

Oui

Nee

0

Non

Onthoudingen

10

Abstentions

Totaal

134

Total

 

Bijgevolg neemt de Kamer het wetsvoorstel aan. Het zal als ontwerp aan de Koning ter bekrachtiging worden voorgelegd.

En conséquence, la Chambre adopte la proposition de loi. Elle sera soumise en tant que projet à la sanction royale.

 

Reden van onthouding? (Nee)

Raison d'abstention? (Non)

 

Mme Lanjri et MM. Chabot, Devin et Kir ont voté pour.

 

42 Wetsvoorstel tot wijziging van het koninklijk besluit van 1 december 1975 houdende algemeen reglement op de politie van het wegverkeer en van het gebruik van de openbare weg wat de invoering van fietszones betreft (2444/7)

42 Proposition de loi modifiant l'arrêté royal du 1er décembre 1975 portant règlement général sur la police de la circulation routière et de l'usage de la voie publique en ce qui concerne l'instauration de zones cyclables (2444/7)

 

Quelqu'un demande-t-il la parole pour une déclaration avant le vote? (Non)

Vraagt iemand het woord voor een stemverklaring? (Nee)

 

Begin van de stemming / Début du vote.

Heeft iedereen gestemd en zijn stem nagekeken? / Tout le monde a-t-il voté et vérifié son vote?

Einde van de stemming / Fin du vote.

Uitslag van de stemming / Résultat du vote.

 

(Stemming/vote 41)

Ja

127

Oui

Nee

0

Non

Onthoudingen

10

Abstentions

Totaal

137

Total

 

Bijgevolg neemt de Kamer het wetsvoorstel aan. Het zal als ontwerp aan de Koning ter bekrachtiging worden voorgelegd.

En conséquence, la Chambre adopte la proposition de loi. Elle sera soumise en tant que projet à la sanction royale.

 

Reden van onthouding? (Nee)

Raison d'abstention? (Non)

 

43 Wetsvoorstel tot wijziging van de wet van 21 maart 1991 betreffende de hervorming van sommige economische overheidsbedrijven teneinde de maatschappelijke benaming van het autonoom overheidsbedrijf "Belgocontrol" te wijzigen in "skeyes" (3525/1)

43 Proposition de loi modifiant la loi du 21 mars 1991 portant réforme de certaines entreprises publiques économiques en vue de modifier la dénomination sociale de l'entreprise publique autonome "Belgocontrol" en "skeyes" (3525/1)

 

Quelqu'un demande-t-il la parole pour une déclaration avant le vote? (Non)

Vraagt iemand het woord voor een stemverklaring? (Nee)

 

Begin van de stemming / Début du vote.

Heeft iedereen gestemd en zijn stem nagekeken? / Tout le monde a-t-il voté et vérifié son vote?

Einde van de stemming / Fin du vote.

Uitslag van de stemming / Résultat du vote.

 

(Stemming/vote 42)

Ja

114

Oui

Nee

20

Non

Onthoudingen

3

Abstentions

Totaal

137

Total

 

Bijgevolg neemt de Kamer het wetsvoorstel aan. Het zal als ontwerp aan de Koning ter bekrachtiging worden voorgelegd.

En conséquence, la Chambre adopte la proposition de loi. Elle sera soumise en tant que projet à la sanction royale.

 

Reden van onthouding? (Nee)

Raison d'abstention? (Non)

 

44 Wetsvoorstel tot invoering van het Belgisch Scheepvaartwetboek (3536/5)

44 Proposition de loi introduisant le Code belge de la navigation (3536/5)

 

Quelqu'un demande-t-il la parole pour une déclaration avant le vote? (Non)

Vraagt iemand het woord voor een stemverklaring? (Nee)

 

Begin van de stemming / Début du vote.

Heeft iedereen gestemd en zijn stem nagekeken? / Tout le monde a-t-il voté et vérifié son vote?

Einde van de stemming / Fin du vote.

Uitslag van de stemming / Résultat du vote.

 

(Stemming/vote 43)

Ja

133

Oui

Nee

0

Non

Onthoudingen

2

Abstentions

Totaal

135

Total

 

Bijgevolg neemt de Kamer het wetsvoorstel aan. Het zal als ontwerp aan de Koning ter bekrachtiging worden voorgelegd.

En conséquence, la Chambre adopte la proposition de loi. Elle sera soumise en tant que projet à la sanction royale.

 

Reden van onthouding? (Nee)

Raison d'abstention? (Non)

 

45 Wetsvoorstel tot wijziging van de wet van 19 mei 2010 houdende oprichting van de Kruispuntbank van de voertuigen (3604/4)

45 Proposition de loi modifiant la loi du 19 mai 2010 portant création de la Banque-Carrefour des véhicules (3604/4)

 

Quelqu'un demande-t-il la parole pour une déclaration avant le vote? (Non)

Vraagt iemand het woord voor een stemverklaring? (Nee)

 

Begin van de stemming / Début du vote.

Heeft iedereen gestemd en zijn stem nagekeken? / Tout le monde a-t-il voté et vérifié son vote?

Einde van de stemming / Fin du vote.

Uitslag van de stemming / Résultat du vote.

 

(Stemming/vote 44)

Ja

112

Oui

Nee

20

Non

Onthoudingen

5

Abstentions

Totaal

137

Total

 

Bijgevolg neemt de Kamer het wetsvoorstel aan. Het zal als ontwerp aan de Koning ter bekrachtiging worden voorgelegd.

En conséquence, la Chambre adopte la proposition de loi. Elle sera soumise en tant que projet à la sanction royale.

 

Reden van onthouding? (Nee)

Raison d'abstention? (Non)

 

46 Wetsvoorstel tot wijziging van het koninklijk besluit van 1 december 1975 houdende algemeen reglement op de politie van het wegverkeer en het gebruik van de openbare weg teneinde de regeling "alle fietsers tegelijk groen" in te voeren (2833/6)

46 Proposition de loi modifiant l'arrêté royal du 1er décembre 1975 portant règlement général sur la police de la circulation routière et de l'usage de la voie publique en vue d'instaurer le dispositif "vert intégral pour les cyclistes" (2833/6)

 

Quelqu'un demande-t-il la parole pour une déclaration avant le vote? (Non)

Vraagt iemand het woord voor een stemverklaring? (Nee)

 

Begin van de stemming / Début du vote.

Heeft iedereen gestemd en zijn stem nagekeken? / Tout le monde a-t-il voté et vérifié son vote?

Einde van de stemming / Fin du vote.

Uitslag van de stemming / Résultat du vote.

 

(Stemming/vote 45)

Ja

127

Oui

Nee

0

Non

Onthoudingen

9

Abstentions

Totaal

136

Total

 

Bijgevolg neemt de Kamer het wetsvoorstel aan. Het zal als ontwerp aan de Koning ter bekrachtiging worden voorgelegd.

En conséquence, la Chambre adopte la proposition de loi. Elle sera soumise en tant que projet à la sanction royale.

 

Raison d'abstention? (Non)

Reden van onthouding? (Nee)

 

47 Voorstel van resolutie betreffende de uitvoering van een onderzoek van de rol van de NMBS heeft gespeeld bij de treintransporten en deportatie van joden tijdens de Tweede Wereldoorlog (nieuw opschrift) (3596/5)

47 Proposition de résolution relative à la réalisation d'une enquête sur le rôle de la SNCB dans les convois ferroviaires et la déportation de juifs durant la Seconde Guerre mondiale (nouvel intitulé) (3596/5)

 

Quelqu'un demande-t-il la parole pour une déclaration avant le vote? (Non)

Vraagt iemand het woord voor een stemverklaring? (Nee)

 

Begin van de stemming / Début du vote.

Heeft iedereen gestemd en zijn stem nagekeken? / Tout le monde a-t-il voté et vérifié son vote?

Einde van de stemming / Fin du vote.

Uitslag van de stemming / Résultat du vote.

 

(Stemming/vote 46)

Ja

103

Oui

Nee

0

Non

Onthoudingen

32

Abstentions

Totaal

135

Total

 

Bijgevolg neemt de Kamer het voorstel van resolutie aan. Het zal ter kennis van de regering worden gebracht.

En conséquence, la Chambre adopte la proposition de résolution. Il en sera donné connaissance au gouvernement.

 

Raison d'abstention? (Non)

Reden van onthouding? (Nee)

 

48 Voorstel tot verwerping door de commissie voor de Landsverdediging van het voorstel van resolutie over de implementering van een daadwerkelijke bescherming van klokkenluiders bij het ministerie van Defensie en bij alle federale diensten (3042/1-3)

48 Proposition de rejet faite par la commission de la Défense nationale de la proposition de résolution visant à mettre oeuvre une protection effective des lanceurs d'alerte au sein du ministère de la Défense et de l'ensemble des services fédéraux (3042/1-3)

 

Vraagt iemand het woord voor een stemverklaring? (Nee)

Quelqu'un demande-t-il la parole pour une déclaration avant le vote? (Non)

 

Begin van de stemming / Début du vote.

Heeft iedereen gestemd en zijn stem nagekeken? / Tout le monde a-t-il voté et vérifié son vote?

Einde van de stemming / Fin du vote.

Uitslag van de stemming / Résultat du vote.

 

(Stemming/vote 47)

Ja

77

Oui

Nee

59

Non

Onthoudingen

0

Abstentions

Totaal

136

Total

 

Bijgevolg neemt de Kamer het voorstel tot verwerping aan. Het voorstel van resolutie nr. 3042/1 is dus verworpen.

En conséquence, la Chambre adopte la proposition de rejet. La proposition de résolution n° 3042/1 est donc rejetée.

 

Raison d'abstention? (Non)

Reden van onthouding? (Nee)

 

49 Wetsvoorstel tot wijziging van artikel 25, § 1, van de wet van 27 april 2018 op de politie van de spoorwegen (3665/1)

49 Proposition de loi modifiant l'article 25, § 1er, de la loi du 27 avril 2018 sur la police des chemins de fer (3665/1)

 

Quelqu'un demande-t-il la parole pour une déclaration avant le vote? (Non)

Vraagt iemand het woord voor een stemverklaring? (Nee)

 

Begin van de stemming / Début du vote.

Heeft iedereen gestemd en zijn stem nagekeken? / Tout le monde a-t-il voté et vérifié son vote?

Einde van de stemming / Fin du vote.

Uitslag van de stemming / Résultat du vote.

 

(Stemming/vote 48)

Ja

136

Oui

Nee

0

Non

Onthoudingen

0

Abstentions

Totaal

136

Total

 

Bijgevolg neemt de Kamer het wetsvoorstel aan. Het zal als ontwerp aan de Koning ter bekrachtiging worden voorgelegd.

En conséquence, la Chambre adopte la proposition de loi. Elle sera soumise en tant que projet à la sanction royale.

 

50 Wetsvoorstel houdende diverse bepalingen inzake pensioenen (3577/4)

50 Proposition de loi portant des dispositions diverses en matière de pension (3577/4)

 

Quelqu'un demande-t-il la parole pour une déclaration avant le vote? (Non)

Vraagt iemand het woord voor een stemverklaring? (Nee)

 

Begin van de stemming / Début du vote.

Heeft iedereen gestemd en zijn stem nagekeken? / Tout le monde a-t-il voté et vérifié son vote?

Einde van de stemming / Fin du vote.

Uitslag van de stemming / Résultat du vote.

 

(Stemming/vote 49)

Ja

133

Oui

Nee

0

Non

Onthoudingen

3

Abstentions

Totaal

136

Total

 

Bijgevolg neemt de Kamer het wetsvoorstel aan. Het zal als ontwerp aan de Koning ter bekrachtiging worden voorgelegd.

En conséquence, la Chambre adopte la proposition de loi. Elle sera soumise en tant que projet à la sanction royale.

 

M. Flahaux a voté pour.

 

51 Wetsontwerp houdende instemming met het Samenwerkingsakkoord van 30 januari 2019 tussen de Federale Staat, de Gemeenschappen en de Gewesten betreffende de preventie en beheersing van de introductie en verspreiding van invasieve uitheemse soorten (3638/1)

51 Projet de loi portant assentiment à l'Accord de coopération du 30 janvier 2019 entre l'État fédéral, les Communautés et les Régions relatif à la prévention et à la gestion de l'introduction et de la propagation des espèces exotiques envahissantes (3638/1)

 

Quelqu'un demande-t-il la parole pour une déclaration avant le vote? (Non)

Vraagt iemand het woord voor een stemverklaring? (Nee)

 

Begin van de stemming / Début du vote.

Heeft iedereen gestemd en zijn stem nagekeken? / Tout le monde a-t-il voté et vérifié son vote?

Einde van de stemming / Fin du vote.

Uitslag van de stemming / Résultat du vote.

 

(Stemming/vote 50)

Ja

136

Oui

Nee

0

Non

Onthoudingen

0

Abstentions

Totaal

136

Total

 

Bijgevolg neemt de Kamer het wetsontwerp aan. Het zal aan de Koning ter bekrachtiging worden voorgelegd.

En conséquence, la Chambre adopte le projet de loi. Il sera soumis à la sanction royale.

 

M. Lutgen a voté pour.

 

Geheime stemming (voortzetting)

Scrutin (continuation)

 

52 Gegevensbeschermingsautoriteit – Benoeming van de leden van het kenniscentrum – Uitslag van de stemming

52 Autorité de protection des données – Nomination des membres du centre de connaissances – Résultat du scrutin

 

 

Stemmen

130

Votants

Blanco of ongeldig

3

Blancs ou nuls

Geldig

127

Valables

Volstrekte meerderheid

64

Majorité absolue

 

De heer Christophe Boeraeve (F) heeft 1 stem gekregen.

M. Christophe Boeraeve (F) a obtenu 1 voix.

 

De heer Dirk De Bot (N) heeft 39 stemmen gekregen.

M. Dirk De Bot (N) a obtenu 39 voix.

 

De heer Yves-Alexandre de Montjoye (F) heeft 112 stemmen gekregen.

M. Yves-Alexandre de Montjoye (F) a obtenu 112 voix.

 

De heer Frank De Smet (N) heeft 46 stemmen gekregen.

M. Frank De Smet (N) a obtenu 46 voix.

 

De heer Koen Gorissen (N) heeft 0 stemmen gekregen.

M. Koen Gorissen (N) a obtenu 0 voix.

 

Mevrouw Joëlle Jouret (F) heeft 126 stemmen gekregen.

Mme Joëlle Jouret (F) a obtenu 126 voix.

 

Mevrouw Els Kindt (N) heeft 43 stemmen gekregen.

Mme Els Kindt (N) a obtenu 43 voix.

 

De heer Alain Loute (F) heeft 2 stemmen gekregen.

M. Alain Loute (F) a obtenu 2 voix.

 

De heer Jo Pierson (N) heeft 0 stemmen gekregen.

M. Jo Pierson (N) a obtenu 0 voix.

 

De heer Frank Ponsaert (N) heeft 0 stemmen gekregen.

M. Frank Ponsaert (N) a obtenu 0 voix.

 

De heer Bart Preneel (N) heeft 78 stemmen gekregen.

M. Bart Preneel (N) a obtenu 78 voix.

 

De heer Frank Robben (N) heeft 69 stemmen gekregen.

M. Frank Robben (N) a obtenu 69 voix.

 

De heer Romain Robert (F) heeft 53 stemmen gekregen.

M. Romain Robert (F) a obtenu 53 voix.

 

De heer Frank Schuermans (N) heeft 13 stemmen gekregen.

M. Frank Schuermans (N) a obtenu 13 voix.

 

Mevrouw Aurélie Van der Perre (F) heeft 15 stemmen gekregen.

Mme Aurélie Van der Perre (F) a obtenu 15 voix.

 

De heer Serge Vermeir (N) heeft 0 stemmen gekregen.

M. Serge Vermeir (N) a obtenu 0 voix.

 

De heer Gert Vermeulen (N) heeft 13 stemmen gekregen.

M. Gert Vermeulen (N) a obtenu 13 voix.

 

Mevrouw An Vijverman (N) heeft 0 stemmen gekregen.

Mme An Vijverman (N) a obtenu 0 voix.

 

De heer Nicolas Waeyaert (N) heeft 72 stemmen gekregen.

M. Nicolas Waeyaert (N) a obtenu 72 voix.

 

Mevrouw Séverine Waterbley (F) heeft 75 stemmen gekregen.

Mme Séverine Waterbley (F) a obtenu 75 voix.

 

De heer Yves-Alexandre de Montjoye die de volstrekte meerderheid heeft gekregen, is benoemd tot lid van het kenniscentrum van de Gegevensbeschermingsautoriteit.

M. Yves-Alexandre de Montjoye ayant obtenu la majorité absolue, est proclamé membre du centre de connaissances de l’Autorité de protection des données.

 

Mevrouw Joëlle Jouret die de volstrekte meerderheid heeft gekregen, is benoemd tot lid van het kenniscentrum van de Gegevens­beschermingsautoriteit.

Mme Joëlle Jouret ayant obtenu la majorité absolue, est proclamée membre du centre de connaissances de l’Autorité de protection des données.

 

De heer Bart Preneel die de volstrekte meerderheid heeft gekregen, is benoemd tot lid van het kenniscentrum van de Gegevens­beschermingsautoriteit.

M. Bart Preneel ayant obtenu la majorité absolue, est proclamé membre du centre de connaissances de l’Autorité de protection des données.

 

De heer Frank Robben die de volstrekte meerderheid heeft gekregen, is benoemd tot lid van het kenniscentrum van de Gegevens­beschermings­autoriteit.

M. Frank Robben ayant obtenu la majorité absolue, est proclamé membre du centre de connaissances de l’Autorité de protection des données.

 

De heer Nicolas Waeyaert die de volstrekte meerderheid heeft gekregen, is benoemd tot lid van het kenniscentrum van de Gegevens­beschermingsautoriteit.

M. Nicolas Waeyaert ayant obtenu la majorité absolue, est proclamé membre du centre de connaissances de l’Autorité de protection des données.

 

Mevrouw Séverine Waterbley die de volstrekte meerderheid heeft gekregen, is benoemd tot lid van het kenniscentrum van de Gegevens­beschermingsautoriteit.

Mme Séverine Waterbley ayant obtenu la majorité absolue, est proclamée membre du centre de connaissances de l’Autorité de protection des données.

 

53 Amendementen die ertoe strekken nieuwe voorstellen van verklaring tot herziening van de Grondwet in te voegen en voorstellen van verklaring tot herziening van de Grondwet (3708/1-3)

53 Amendements tendant à insérer de nouvelles propositions de déclaration de révision de la Constitution et propositions de déclaration de révision de la Constitution (3708/1-3)

 

Vote sur le sous-amendement n° 19 de Laurette Onkelinx à l'amendement n° 1 de Patrick Dewael.

Stemming over subamendement nr. 19 van Laurette Onkelinx op amendement nr. 1 van Patrick Dewael.

 

Begin van de stemming / Début du vote.

Heeft iedereen gestemd en zijn stem nagekeken? / Tout le monde a-t-il voté et vérifié son vote?

Einde van de stemming / Fin du vote.

Uitslag van de stemming / Résultat du vote.

 

(Stemming/vote 51)

Ja

61

Oui

Nee

74

Non

Onthoudingen

1

Abstentions

Totaal

136

Total

 

En conséquence, l'amendement est rejeté.

Bijgevolg is het amendement verworpen.

 

Vote sur l'amendement n° 1 de Patrick Dewael tend à ajouter une disposition introductive à la Constitution.

Stemming over amendement nr. 1 van Patrick Dewael om een inleidende bepaling aan de Grondwet toe te voegen.

 

Begin van de stemming / Début du vote.

Heeft iedereen gestemd en zijn stem nagekeken? / Tout le monde a-t-il voté et vérifié son vote?

Einde van de stemming / Fin du vote.

Uitslag van de stemming / Résultat du vote.

 

(Stemming/vote 52)

Ja

46

Oui

Nee

76

Non

Onthoudingen

14

Abstentions

Totaal

136

Total

 

En conséquence, l'amendement est rejeté.

Bijgevolg is het amendement verworpen.

 

Vote sur la proposition de déclaration de révision de l'article 1er de la Constitution.

Stemming over het voorstel van verklaring tot herziening van artikel 1 van de Grondwet.

 

Quelqu'un demande-t-il la parole pour une déclaration avant le vote? (Non)

Vraagt iemand het woord voor een stemverklaring? (Nee)

 

Begin van de stemming / Début du vote.

Heeft iedereen gestemd en zijn stem nagekeken? / Tout le monde a-t-il voté et vérifié son vote?

Einde van de stemming / Fin du vote.

Uitslag van de stemming / Résultat du vote.

 

(Stemming/vote 53)

Ja

61

Oui

Nee

77

Non

Onthoudingen

0

Abstentions

Totaal

138

Total

 

En conséquence, la proposition de déclaration de révision de l'article 1er de la Constitution est rejetée.

Bijgevolg is het voorstel van verklaring tot herziening van artikel 1 van de Grondwet verworpen.

 

Vote sur la proposition de déclaration de révision de l'article 7bis de la Constitution.

Stemming over het voorstel van verklaring tot herziening van artikel 7bis van de Grondwet.

 

Quelqu'un demande-t-il la parole pour une déclaration avant le vote? (Non)

Vraagt iemand het woord voor een stemverklaring? (Nee)

 

Begin van de stemming / Début du vote.

Heeft iedereen gestemd en zijn stem nagekeken? / Tout le monde a-t-il voté et vérifié son vote?

Einde van de stemming / Fin du vote.

Uitslag van de stemming / Résultat du vote.

 

(Stemming/vote 54)

Ja

134

Oui

Nee

3

Non

Onthoudingen

1

Abstentions

Totaal

138

Total

 

En conséquence, la Chambre adopte la proposition de déclaration de révision de l'article 7bis de la Constitution.

Bijgevolg is het voorstel van verklaring tot herziening van artikel 7bis van de Grondwet aangenomen.

 

Reden van onthouding? (Nee)

Raison d'abstention? (Non)

 

Vote sur la proposition de déclaration de révision de l'intitulé du titre II de la Constitution.

Stemming over het voorstel van verklaring tot herziening van het opschrift van titel II van de Grondwet.

 

Quelqu'un demande-t-il la parole pour une déclaration avant le vote? (Non)

Vraagt iemand het woord voor een stemverklaring? (Nee)

 

Begin van de stemming / Début du vote.

Heeft iedereen gestemd en zijn stem nagekeken? / Tout le monde a-t-il voté et vérifié son vote?

Einde van de stemming / Fin du vote.

Uitslag van de stemming / Résultat du vote.

 

(Stemming/vote 55)

Ja

112

Oui

Nee

23

Non

Onthoudingen

0

Abstentions

Totaal

135

Total

 

En conséquence, la Chambre adopte la proposition de déclaration de révision de l'intitulé du titre II de la Constitution.

Bijgevolg is het voorstel van verklaring tot herziening van het opschrift van titel II van de Grondwet aangenomen.

 

Vote sur la proposition de déclaration de révision du titre II de la Constitution, en vue d'y insérer un article nouveau garantissant le droit à la sécurité.

Stemming over het voorstel van verklaring tot herziening van titel II van de Grondwet, om een nieuw artikel in te voegen om het recht op veiligheid te waarborgen.

 

Quelqu'un demande-t-il la parole pour une déclaration avant le vote? (Non)

Vraagt iemand het woord voor een stemverklaring? (Nee)

 

Begin van de stemming / Début du vote.

Heeft iedereen gestemd en zijn stem nagekeken? / Tout le monde a-t-il voté et vérifié son vote?

Einde van de stemming / Fin du vote.

Uitslag van de stemming / Résultat du vote.

 

(Stemming/vote 56)

Ja

105

Oui

Nee

22

Non

Onthoudingen

11

Abstentions

Totaal

138

Total

 

En conséquence, la Chambre adopte la proposition de déclaration de révision du titre II de la Constitution, en vue d'y insérer un article nouveau garantissant le droit à la sécurité.

Bijgevolg is het voorstel van verklaring tot herziening van titel II van de Grondwet, om een nieuw artikel in te voegen om het recht op veiligheid te waarborgen, aangenomen.

 

Reden van onthouding? (Nee)

Raison d'abstention? (Non)

 

Vote sur la proposition de déclaration de révision du titre II de la Constitution, en vue d'y insérer un article nouveau permettant la jouissance des droits et libertés aux personnes handicapées.

Stemming over het voorstel van verklaring tot herziening van titel II van de Grondwet, om een nieuw artikel in te voegen, teneinde personen met een handicap het genot van de rechten en de vrijheden te waarborgen.

 

Quelqu'un demande-t-il la parole pour une déclaration avant le vote? (Non)

Vraagt iemand het woord voor een stemverklaring? (Nee)

 

Begin van de stemming / Début du vote.

Heeft iedereen gestemd en zijn stem nagekeken? / Tout le monde a-t-il voté et vérifié son vote?

Einde van de stemming / Fin du vote.

Uitslag van de stemming / Résultat du vote.

 

(Stemming/vote 57)

Ja

135

Oui

Nee

2

Non

Onthoudingen

0

Abstentions

Totaal

137

Total

 

Monsieur Miller a voté pour.

 

En conséquence, la Chambre adopte la proposition de déclaration de révision du titre II de la Constitution, en vue d'y insérer un article nouveau permettant la jouissance des droits et libertés aux personnes handicapées.

Bijgevolg is het voorstel van verklaring tot herziening van titel II van de Grondwet, om een nieuw artikel in te voegen, teneinde personen met een handicap het genot van de rechten en de vrijheden te waarborgen, aangenomen.

 

Vote sur la proposition de déclaration de révision du titre II de la Constitution, en vue d'y insérer un article nouveau qui élargit l'accès et la garantie des droits prévus par la Constitution à l'ensemble des personnes se trouvant sous la juridiction de l'État belge.

Stemming over het voorstel van verklaring tot herziening van titel II van de Grondwet, om een nieuw artikel in te voegen dat de toegang tot en het waarborgen van de in de Grondwet verankerde rechten verruimt tot alle personen die onder de rechtsmacht van de Belgische Staat vallen.

 

Quelqu'un demande-t-il la parole pour une déclaration avant le vote? (Non)

Vraagt iemand het woord voor een stemverklaring? (Nee)

 

Begin van de stemming / Début du vote.

Heeft iedereen gestemd en zijn stem nagekeken? / Tout le monde a-t-il voté et vérifié son vote?

Einde van de stemming / Fin du vote.

Uitslag van de stemming / Résultat du vote.

 

(Stemming/vote 58)

Ja

115

Oui

Nee

22

Non

Onthoudingen

1

Abstentions

Totaal

138

Total

 

En conséquence, la Chambre adopte la proposition de déclaration de révision du titre II de la Constitution, en vue d'y insérer un article nouveau qui élargit l'accès et la garantie des droits prévus par la Constitution à l'ensemble des personnes se trouvant sous la juridiction de l'État belge.

Bijgevolg is het voorstel van verklaring tot herziening van titel II van de Grondwet, om een nieuw artikel in te voegen dat de toegang tot en het waarborgen van de in de Grondwet verankerde rechten verruimt tot alle personen die onder de rechtsmacht van de Belgische Staat vallen, aangenomen.

 

Reden van onthouding? (Nee)

Raison d'abstention? (Non)

 

Vote sur la proposition de déclaration de révision du titre II de la Constitution, en vue d'y insérer des articles nouveaux contenant les droits déjà reconnus dans les conventions européennes et internationales ayant force obligatoire en Belgique.

Stemming over het voorstel van verklaring tot herziening van titel II van de Grondwet, om er nieuwe artikelen in te voegen waarin de rechten worden opgenomen die reeds zijn erkend in de voor België bindende Europese en internationale verdragen.

 

Quelqu'un demande-t-il la parole pour une déclaration avant le vote? (Non)

Vraagt iemand het woord voor een stemverklaring? (Nee)

 

Begin van de stemming / Début du vote.

Heeft iedereen gestemd en zijn stem nagekeken? / Tout le monde a-t-il voté et vérifié son vote?

Einde van de stemming / Fin du vote.

Uitslag van de stemming / Résultat du vote.

 

(Stemming/vote 59)

Ja

135

Oui

Nee

3

Non

Onthoudingen

0

Abstentions

Totaal

138

Total

 

En conséquence, la Chambre adopte la proposition de déclaration de révision du titre II de la Constitution, en vue d'y insérer des articles nouveaux contenant les droits déjà reconnus dans les conventions européennes et internationales ayant force obligatoire en Belgique.

Bijgevolg is het voorstel van verklaring tot herziening van titel II van de Grondwet, om er nieuwe artikelen in te voegen waarin de rechten worden opgenomen die reeds zijn erkend in de voor België bindende Europese en internationale verdragen, aangenomen.

 

Vote sur l'amendement n° 9 de Laurette Onkelinx cs tendant à retirer les mots "le droit à la vie et" de la déclaration visant à insérer un nouvel article au titre II de la Constitution.

Stemming over amendement nr. 9 van Laurette Onkelinx cs ertoe strekkend de woorden "het recht op leven, alsook" te schrappen uit de verklaring tot herziening van titel II van de Grondwet om een nieuw artikel in te voegen dat het verbod op foltering en slavernij waarborgt.

 

Begin van de stemming / Début du vote.

Heeft iedereen gestemd en zijn stem nagekeken? / Tout le monde a-t-il voté et vérifié son vote?

Einde van de stemming / Fin du vote.

Uitslag van de stemming / Résultat du vote.

 

(Stemming/vote 60)

Ja

48

Oui

Nee

88

Non

Onthoudingen

1

Abstentions

Totaal

137

Total

 

En conséquence, l'amendement est rejeté.

Bijgevolg is het amendement verworpen.

 

53.01  Ahmed Laaouej (PS): Vous avez sous les yeux la justification de l'amendement. Nous considérons que la protection des droits de la Convention européenne des droits de l'homme est déjà inscrite dans diverses dispositions portant ouverture à révision de la Constitution. Dès lors, l'amendement que nous vous avons soumis et qui est rejeté visait à repréciser que l'intention du préconstituant pour ce qui concerne le groupe PS n'est pas de remettre en cause les droits acquis liés au droit de disposer de son propre corps. Je pense en particulier au droit à l'interruption volontaire de grossesse mais aussi aux droits qui accompagnent la fin de vie, notamment l'euthanasie. C'est la raison pour laquelle il ne faut pas d'ambiguïté quant à l'interprétation qu'on donnera au vote positif sur le texte proposé. Clairement, dans notre esprit, et c'est l'affirmation que je renouvelle à ce micro, à cette tribune et dans cette enceinte, il ne peut pas s'agir de remettre en cause l'interruption volontaire de grossesse et les droits en fin de vie comme l'euthanasie.

 

Le président: Merci monsieur Laaouej.

 

Vote sur la proposition de déclaration de révision du titre II de la Constitution, en vue d'y insérer un article nouveau garantissant le droit à la vie et l'interdiction de la torture et de l'esclavage.

Stemming over het voorstel van verklaring tot herziening van titel II van de Grondwet, om een nieuw artikel in te voegen dat het recht op leven, alsook het verbod op foltering en slavernij waarborgt.

 

Quelqu'un demande-t-il la parole pour une déclaration avant le vote? (Non)

Vraagt iemand het woord voor een stemverklaring? (Nee)

 

Begin van de stemming / Début du vote.

Heeft iedereen gestemd en zijn stem nagekeken? / Tout le monde a-t-il voté et vérifié son vote?

Einde van de stemming / Fin du vote.

Uitslag van de stemming / Résultat du vote.

 

(Stemming/vote 61)

Ja

115

Oui

Nee

22

Non

Onthoudingen

0

Abstentions

Totaal

137

Total

 

Monsieur Chabot a voté pour.

 

En conséquence, la Chambre adopte la proposition de déclaration de révision du titre II de la Constitution, en vue d'y insérer un article nouveau garantissant le droit à la vie et l'interdiction de la torture et de l'esclavage.

Bijgevolg is het voorstel van verklaring tot herziening van titel II van de Grondwet, om een nieuw artikel in te voegen dat het recht op leven, alsook het verbod op foltering en slavernij waarborgt, aangenomen.

 

Vote sur la proposition de déclaration de révision du titre II de la Constitution, en vue d'y insérer un article nouveau garantissant de façon complète le droit à un procès équitable.

Stemming over het voorstel van verklaring tot herziening van titel II van de Grondwet, om een nieuw artikel in te voegen dat het recht op een billijk proces onverkort waarborgt.

 

Peut-on considérer que le résultat du vote précédent est valable pour celui-ci? (Oui)

Mag de uitslag van de vorige stemming ook gelden voor deze stemming? (Ja)

 

(Stemming/vote 61)

 

En conséquence, la Chambre adopte la proposition de déclaration de révision du titre II de la Constitution, en vue d'y insérer un article nouveau garantissant de façon complète le droit à un procès équitable.

Bijgevolg is het voorstel van verklaring tot herziening van titel II van de Grondwet, om een nieuw artikel in te voegen dat het recht op een billijk proces onverkort waarborgt, aangenomen.

 

Vote sur la proposition de déclaration de révision du titre II de la Constitution, en vue d'y insérer un article nouveau garantissant la liberté de la circulation.

Stemming over het voorstel van verklaring tot herziening van titel II van de Grondwet, om een nieuw artikel in te voegen dat de vrijheid van verkeer waarborgt.

 

Peut-on considérer que le résultat du vote précédent est valable pour celui-ci? (Oui)

Mag de uitslag van de vorige stemming ook gelden voor deze stemming? (Ja)

 

(Stemming/vote 61)

 

En conséquence, la Chambre adopte la proposition de déclaration de révision du titre II de la Constitution, en vue d'y insérer un article nouveau garantissant la liberté de la circulation.

Bijgevolg is het voorstel van verklaring tot herziening van titel II van de Grondwet, om een nieuw artikel in te voegen dat de vrijheid van verkeer waarborgt, aangenomen.

 

Vote sur la proposition de déclaration de révision du titre II de la Constitution, en vue d'y insérer un article nouveau relatif à l'interprétation qui doit être donnée aux droits reconnus dans le titre II en conformité avec les traités internationaux et européens de protection des droits fondamentaux, ratifiés par la Belgique.

Stemming over het voorstel van verklaring tot herziening van titel II van de Grondwet, om een nieuw artikel in te voegen betreffende de interpretatie die aan de bij titel II erkende rechten moet worden gegeven in overeenstemming met de door België geratificeerde internationale en Europese verdragen ter bescherming van de grondrechten.

 

Peut-on considérer que le résultat du vote précédent est valable pour celui-ci? (Oui)

Mag de uitslag van de vorige stemming ook gelden voor deze stemming? (Ja)

 

(Stemming/vote 61)

 

En conséquence, la Chambre adopte la proposition de déclaration de révision du titre II de la Constitution, en vue d'y insérer un article nouveau relatif à l'interprétation qui doit être donnée aux droits reconnus dans le titre II en conformité avec les traités internationaux et européens de protection des droits fondamentaux, ratifiés par la Belgique.

Bijgevolg is het voorstel van verklaring tot herziening van titel II van de Grondwet, om een nieuw artikel in te voegen betreffende de interpretatie die aan de bij titel II erkende rechten moet worden gegeven in overeenstemming met de door België geratificeerde internationale en Europese verdragen ter bescherming van de grondrechten, aangenomen.

 

Vote sur la proposition de déclaration de révision du titre II de la Constitution, en vue d'y insérer un article nouveau visant à consacrer que l'interprétation de la Constitution ne peut viser la destruction des droits et libertés.

Stemming over het voorstel van verklaring tot herziening van titel II van de Grondwet, om een nieuw artikel in te voegen waarin wordt verankerd dat de interpretatie van de Grondwet niet mag beogen de rechten en vrijheden te vernietigen.

 

Peut-on considérer que le résultat du vote précédent est valable pour celui-ci? (Oui)

Mag de uitslag van de vorige stemming ook gelden voor deze stemming? (Ja)

 

(Stemming/vote 61)

 

En conséquence, la Chambre adopte la proposition de déclaration de révision du titre II de la Constitution, en vue d'y insérer un article nouveau visant à consacrer que l'interprétation de la Constitution ne peut viser la destruction des droits et libertés.

Bijgevolg is het voorstel van verklaring tot herziening van titel II van de Grondwet, om een nieuw artikel in te voegen waarin wordt verankerd dat de interpretatie van de Grondwet niet mag beogen de rechten en vrijheden te vernietigen, aangenomen.

 

Vote sur la proposition de déclaration de révision du titre II de la Constitution, en vue d'y insérer un article nouveau relatif à la garantie des droits reconnus par le titre II.

Stemming over het voorstel van verklaring tot herziening van titel II van de Grondwet, om een nieuw artikel in te voegen betreffende de vrijwaring van de bij titel II erkende rechten.

 

Peut-on considérer que le résultat du vote précédent est valable pour celui-ci? (Oui)

Mag de uitslag van de vorige stemming ook gelden voor deze stemming? (Ja)

 

(Stemming/vote 61)

 

En conséquence, la Chambre adopte la proposition de déclaration de révision du titre II de la Constitution, en vue d'y insérer un article nouveau relatif à la garantie des droits reconnus par le titre II.

Bijgevolg is het voorstel van verklaring tot herziening van titel II van de Grondwet, om een nieuw artikel in te voegen betreffende de vrijwaring van de bij titel II erkende rechten, aangenomen.

 

Vote sur la proposition de déclaration de révision du titre II de la Constitution, en vue d'y insérer un article nouveau relatif aux conditions que doivent remplir les restrictions apportées aux droits reconnus par le titre II, pour autant que les dispositions de ce titre n'en disposent pas autrement.

Stemming over het voorstel van verklaring tot herziening van titel II van de Grondwet, om een nieuw artikel in te voegen betreffende de voorwaarden waaraan de beperkingen moeten voldoen welke aan de bij titel II erkende rechten worden gesteld, voor zover de bepalingen van deze titel er niet anders over beschikken.

 

Peut-on considérer que le résultat du vote précédent est valable pour celui-ci? (Oui)

Mag de uitslag van de vorige stemming ook gelden voor deze stemming? (Ja)

 

(Stemming/vote 61)

 

En conséquence, la Chambre adopte la proposition de déclaration de révision du titre II de la Constitution, en vue d'y insérer un article nouveau relatif aux conditions que doivent remplir les restrictions apportées aux droits reconnus par le titre II, pour autant que les dispositions de ce titre n'en disposent pas autrement.

Bijgevolg is het voorstel van verklaring tot herziening van titel II van de Grondwet, om een nieuw artikel in te voegen betreffende de voorwaarden waaraan de beperkingen moeten voldoen welke aan de bij titel II erkende rechten worden gesteld, voor zover de bepalingen van deze titel er niet anders over beschikken, aangenomen.

 

Vote sur l'amendement n° 8 de Laurette Onkelinx cs tendant à ajouter un nouvel article au sein du titre II de la Constitution, en vue d'y insérer une disposition relative à l'interdiction des partis liberticides.

Stemming over amendement nr. 8 van Laurette Onkelinx cs ertoe strekkend een nieuw artikel toe te voegen in titel II van de Grondwet, teneinde een bepaling in te voegen inzake het verbod op vrijheidsvernietigende partijen.

 

Begin van de stemming / Début du vote.

Heeft iedereen gestemd en zijn stem nagekeken? / Tout le monde a-t-il voté et vérifié son vote?

Einde van de stemming / Fin du vote.

Uitslag van de stemming / Résultat du vote.

 

(Stemming/vote 62)

Ja

31

Oui

Nee

91

Non

Onthoudingen

16