De openbare commissievergadering wordt
geopend om 14.12 uur en voorgezeten door de heer Jan Bertels.
La réunion publique de commission est ouverte à
14 h 12 et présidée par M. Jan Bertels.
De teksten die cursief zijn opgenomen in het
Integraal Verslag werden niet uitgesproken en steunen uitsluitend op de tekst
die de spreker heeft ingediend.
Les textes figurant en italique dans le Compte
rendu intégral n’ont pas été prononcés et sont la reproduction exacte des
textes déposés par les auteurs.
01 Interpellatie van Natalie Eggermont aan
Frank Vandenbroucke (VEM Sociale Zaken, Volksgezondheid, belast met
Armoedebestrijding) over "De besparingsplannen in de zorg"
(56000322I)
01 Interpellation de Natalie Eggermont à
Frank Vandenbroucke (VPM Affaires sociales, Santé publique, chargé de la Lutte
contre la pauvreté) sur "Les plans d'économies dans les soins de
santé" (56000322I)
01.01 Natalie Eggermont (PVDA-PTB): Mijnheer de minister, aangezien we de eerste minister
gisteren niet hebben gezien in de plenaire vergadering, interpelleer ik u graag
over het feit dat in haar zoektocht naar 10 miljard euro nieuwe
besparingen de regering de zorg in het vizier neemt, ten bewijze de
verklaringen in meerderheidskringen. Zo zei Axel Ronse in Le Soir: toen
het ging over het verder snijden in de uitgaven: "Evidemment dans la santé".
De voormalige hoofdeconoom van de N-VA wees er dan weer op dat de grootste
winst in de saneringsronde in de gezondheidszorg te halen valt, terwijl de heer
Bouchez klaagde dat de gezondheidszorg gekenmerkt wordt door kolossale
misbruiken, dat er te veel ziekenhuizen en te veel valse zieken zijn en dat de
groeinorm moet worden verlaagd. De heer Sammy Mahdi zei dan weer dat iedereen
begrijpt dat het niet normaal is dat een doktersbezoek slechts 4 euro of
soms 1 euro kost. Voor hem kan dat bedrag omhoog.
Er liggen heel wat maatregelen op tafel,
namelijk een verdubbeling van het remgeld, een vermindering van het aantal
mensen met een verhoogde tegemoetkoming, de invoering van een franchise in de
zorg, waarbij mensen de eerste paar honderd euro aan zorgkosten zelf moeten
betalen, een verdere verlaging van de groeinorm en een vennootschapsbelasting
voor de ziekenfondsen.
De rode draad in die voorstellen is dat men
de werkende en zieke mensen aanvalt en de toegankelijkheid van de zorg in het
gedrang brengt. Dat gaat gepaard met een heel propaganda-offensief, waarin
wordt beweerd dat patiënten geld verspillen en dat een doktersbezoek momenteel
veel te goedkoop is. Hetzelfde gebeurde toen u de medicatie duurder maakte. Ook
toen werd alles als verspilling voorgesteld en werd beweerd dat mensen pillen
slikken alsof het snoepjes zijn. Nu wordt het idee naar voren geschoven dat een
bezoek aan de huisarts nauwelijks iets kost, namelijk 1 euro of
4 euro, dat mensen zonder reden naar de huisarts gaan en dat een
doktersbezoek gerust wat duurder mag worden.
Ik ben erg bezorgd over de manier waarop men
de dingen voorstelt, want dat beeld stemt niet overeen met de werkelijkheid. De
indruk wordt gewekt dat mensen niet veel betalen voor zorg en dat er dus nog
marge is. De cijfers tonen echter aan dat de Belgen 26,4 % van alle
zorgkosten uit eigen zak betalen. Dat ligt boven het Europese gemiddelde van
19,5 % en is veel meer dan in onze buurlanden. In Duitsland betalen
patiënten 14,1 % van de zorgkosten uit eigen zak en in Frankrijk
15,6 %. Dat zijn de feiten.
In België betalen we dus veel uit eigen zak,
meer dan het Europees gemiddelde en meer dan in onze buurlanden. We betalen
veel, omdat we remgeld betalen bij de dokter en ook voor medicatie en voor
ereloonsupplementen betalen. Alles bij elkaar betalen mensen heel veel voor
zorg. Het is dus echt niet oké om daar nog een schep bovenop te doen. Het is
ook niet juist om te beweren dat mensen niet veel betalen voor zorg.
Het is bovendien een slecht idee om het
remgeld te verhogen. De regering heeft dat al beslist, maar de maatregel wordt
nog verder uitgewerkt. Nu zou daar nog een extra verhoging bovenop komen,
terwijl niemand voor zijn plezier naar de dokter gaat. Als u zorg duurder
maakt, zullen mensen zorg uitstellen. Kwaaltjes worden dan erger en
uiteindelijk belanden mensen op de spoed of wordt een diagnose pas in een
vergevorderd stadium vastgesteld, waardoor de behandeling duurder wordt.
Het remgeld verhogen, of zorg duurder maken,
gaat ook in tegen het hele principe van de sociale zekerheid, die is gebaseerd
op solidariteit, waarbij jongeren bijdragen voor ouderen en gezonde mensen voor
zieke mensen.
Als u het remgeld optrekt, verschuift u de
kosten naar de zieke. Dat is onrechtvaardig, want niet iedereen is gelijk of
wordt op dezelfde manier door ziekte getroffen. Iemand met een diploma leeft
bijvoorbeeld 13,5 jaar langer in goede gezondheid dan iemand zonder diploma.
Iemand in de armste wijk heeft twee keer zo vaak diabetes. Als u de kosten
verschuift naar het remgeld, worden die mensen extra getroffen. Ze zijn al ziek
en moeten dus niet nog eens extra gestraft worden.
Naast de patiënten, is ook het zorgpersoneel
ongerust wanneer iedereen zegt dat er te veel ziekenhuizen zijn en dat er nog
meer op de zorg mag worden bespaard. Het zorgpersoneel smeekt immers al jaren
om extra middelen en investeringen. Er zijn enorme personeelstekorten. U weet
dat. De werkdruk is enorm.
Er is een akkoord beloofd, maar het is nog
altijd niet concreet. Het zou er in de toekomst wel van komen, maar dat blijft
onzeker. Als er nu nog verder in dat budget wordt gesnoeid, wat zal de impact
daarvan zijn op het sociaal akkoord voor het zorgpersoneel?
Ik interpelleer u daarover, omdat uw partij
Vooruit ook altijd heeft gezegd dat ze in de regering zit om voor de zorg te
strijden. Ik wil u daar nog eens aan herinneren. Vooruit heeft beloofd om nooit
te besparen in de zorg. Ik toon u een visual uit de verkiezingscampagne. Daarop
staat: "Rechts wil besparen op uw gezondheid en uw koopkracht." Dat
zeggen die partijen nu ook heel duidelijk, want in die zin liggen er
verschillende voorstellen op tafel. In reactie daarop hebben jullie toen
gezegd: "Niet met ons!" Rousseau heeft na de verkiezingen op het
VTM-nieuws gezegd dat men hem niet hoeft te bellen als het de bedoeling is om
te besparen in de gezondheidszorg. Na haar aantreden bespaarde de regering
evenwel 1,1 miljard euro op de gezondheidszorg door de verlaging van de
groeinorm. In maart 2025 erkende u dat er extra geld voor Defensie moest komen,
maar u voegde eraan toe dat u niet zou toelaten dat er aan uw budget voor de
gezondheidszorg zou worden geraakt. No pasarán. Dat klinkt als een duidelijke
rode lijn.
Mijnheer de minister, welke besparingen in
de zorg liggen momenteel op de onderhandelingstafel en welke werden er
afgevoerd? Welke voorstellen zijn voor u bespreekbaar en welke onbespreekbaar
en waarom?
Staat u ervoor garant dat de groeinorm niet
verder zal worden verlaagd? Staat u er ook voor garant dat die niet verder door
onderbenuttingen zal worden uitgehold, zoals vorige keer is gebeurd?
Kunt u garanderen dat er een volwaardig
sociaal akkoord voor het zorgpersoneel komt, met alle bijkomende middelen en
aantoonbare verbeteringen op het vlak van de werkdruk en de arbeidsvoorwaarden?
Kunt u garanderen dat er tijdens de komende besparingsronde geen cent wordt
afgenomen van de middelen die voor het zorgpersoneel waren vastgelegd?
Is de verhoging van het remgeld nog altijd
een concreet voorstel in de regering? In uw openingscollege aan de UGent verklaarde
u: "Het remgeld zodanig verhogen dat mensen niet meer naar de dokter
kunnen gaan, hoe dom kan men zijn." Ik ben het daarmee eens, maar het
venijn zit natuurlijk in de staart. Het woordje zodanig opent de mogelijkheid
naar een zekere remgeldverhoging. Waar ligt voor u de grens? Hoeveel mag het
remgeld omhooggaan? Waar trekt u de lijn?
U hebt ook altijd onderstreept dat de rode
lijn voor u het ontbreken van enig akkoord is om de sterkste schouders
voldoende te laten bijdragen. Waarom halen we het geld dan niet bij de sterkste
schouders, bijvoorbeeld bij de miljonairs via een miljonairstaks, of nog bij de
big pharma, de sterkste schouders in de gezondheidszorg met hun gigantische
winsten, in plaats van de groeinorm te verlagen, het remgeld te verhogen, een
franchise in te voeren en de ziekenfondsen een vennootschapsbelasting op te leggen?
Met een eerlijk prijsmodel kunnen we inderdaad bij de big pharma enorme
inkomsten genereren. Bent u het ermee eens dat we daar het geld moeten halen en
dat we een eerlijk prijsmodel van toepassing moeten maken, zodat er niet wordt
bespaard op de kap van de patiënten en ten koste van het zorgpersoneel?
01.02 Minister Frank
Vandenbroucke: Mevrouw Eggermont, u hebt mij heel veel vragen gesteld
over verklaringen die leden van andere partijen in kranteninterviews hebben
afgelegd over initiatieven waarvan u meent dat ze op de regeringstafel zouden
liggen. Ik ben echter niet verantwoordelijk voor alles wat leden van andere
partijen vertellen. Ik ben alleen verantwoordelijk voor de strijd die wij in
deze regering voeren.
Ik kan alleen maar herhalen wat ik eerder
heb aangegeven. Vooruit maakt deel uit van de regering om op een goede manier
in de gezondheidszorg te investeren, om vooruitgang te boeken, om noodzakelijke
hervormingen door te voeren en om ervoor te zorgen dat er ook ruimte blijft
voor verbeteringen voor het personeel, namelijk verpleegkundigen, zorgkundigen
en andere mensen die in ziekenhuizen en federale instellingen werken. We willen
tegen het einde van de legislatuur daartoe een mooi sociaal akkoord kunnen sluiten.
Zoals ik eerder al zei, is de stelling dat
we in de gezondheidszorg willen investeren, natuurlijk niet hetzelfde als
stellen dat we het kraantje maar moeten laten lopen en het geld laten rollen,
ongeacht waar het terechtkomt. Dat is niet wat we aangeven.
Daarom hebben we in het verleden maatregelen
getroffen, en zullen er nog maatregelen volgen, om ervoor te zorgen dat er
binnen het budget voldoende ruimte is om verbeteringen voor patiënten te
realiseren, om in de eerste lijn te investeren en om ervoor te zorgen dat het
zorgpersoneel een mooi sociaal akkoord kan krijgen. Dat is de inzet.
Dat vraagt maatregelen die niet altijd
gemakkelijk zijn. In het college in Gent, waarnaar u zo vriendelijk verwijst,
heb ik daarover uitvoerig gesproken, meer in mijn geschreven tekst dan in mijn
mondelinge inleiding. Ik heb heel duidelijk verklaard dat solidariteit een
kostbaar goed is, maar ook begrensd. Er zijn grenzen aan wat in sociaal beleid
kan worden uitgegeven en er moeten afwegingen worden gemaakt. Dat is een
voortdurend beleidsproces van aanpassen, bijsturen en vooral hervormen.
Ik heb bijvoorbeeld gesteld dat de remgelden
moeten worden aangepast, al is het maar omdat ondertussen alle prijzen sterk
zijn gestegen en er inflatie is geweest. Ik heb in het verleden al aangegeven
dat een aanpassing van de remgelden geen taboe is. Ik heb ook advies gevraagd
aan de Commissie voor Gezondheidszorgdoelstellingen. Ze heeft een interessant
advies gegeven, waarmee ik het overigens eens ben.
Dat is iets heel anders dan van mening zijn
dat we de gezondheidszorg voor mensen duurder moeten maken, waardoor ze minder
naar de dokter kunnen gaan. Dat is erg dom. Als dat de redenering is, kan ik
alleen maar herhalen dat die heel verkeerd is. Ik bestrijd die redenering dus.
Ik zal niet vooruitlopen op wat we eventueel
kunnen beslissen in het kader van de begrotingsopmaak. U weet dat het
Verzekeringscomité heel onlangs een eerste ontwerp van begroting voor de
gezondheidszorg voor het jaar 2027 heeft vastgelegd. De verantwoordelijkheid
daarvoor is opgenomen door de actoren in het Verzekeringscomité die het ontwerp
hebben goedgekeurd. De regering moet zich daarover buigen. Ik zal daar niet op
vooruitlopen. De inzet is echter duidelijk. We willen ervoor zorgen dat er
vooruitgang wordt geboekt op het vlak van gezondheidszorg. Dat betekent wel dat
we zeer zorgvuldig moeten omgaan met het beschikbare geld, dat we moeten
bijsturen en maatregelen moeten nemen. Dat zullen we dus ook blijven doen.
Ik wil ook wel bevestigen wat u hebt gezegd.
Heel in het algemeen zal de begrotingsopmaak een bijzonder moeilijke oefening
worden. We zullen van iedereen inspanningen moeten vragen, maar uiteraard in
het bijzonder van degenen met de sterkste schouders. Mensen die over veel
middelen beschikken, mensen met grote vermogens en mensen die nog echt kunnen
bijdragen, zullen bij deze oefening een stevige duit in het zakje moeten doen.
01.03 Natalie Eggermont (PVDA-PTB):
Mijnheer de minister, bedankt voor uw antwoord.
U bent begonnen met te zeggen dat het veel
ging over wat de andere partijen zeggen en dat u daarop niet kunt antwoorden.
Ik heb dat echter aangehaald om te bevestigen wat u zelf tijdens de
verkiezingscampagne hebt gezegd: Rechts wil besparen op uw gezondheid en uw
koopkracht. Dat is effectief wat rechtse partijen nu ook letterlijk zeggen. De
collega's van de N-VA, MR en cd&v hebben dat ook gedaan. Ze zouden het geld
gaan zoeken in de gezondheidszorg. U hebt toen gezegd: "Niet met
ons."
In dat kader stelde ik u opnieuw de vraag.
Er liggen allerlei voorstellen op tafel. Verschillende andere partijen willen
het geld in de gezondheidszorg halen. De vraag is of u daaraan al dan niet wilt
meedoen. Zult u al dan niet een rode lijn trekken?
U hebt eigenlijk gewoon geantwoord dat u
niet wilt vooruitlopen op de discussies. Er wordt dus geen rode lijn getrokken,
terwijl u wel met die belofte in de regering bent gestapt. U zegt nu dat u
openstaat voor een eventuele aanpassing van het remgeld. Daarmee gaat u mee in
het idee dat het remgeld op zich nog wat verder kan stijgen, omdat het zogezegd
niet veel is. Het achterliggend idee is dat 4 euro voor een huisartsbezoek
niet veel is en dat het bedrag maar met een paar euro wordt verhoogd. Voor de
mensen loopt dat op het einde van de rit echter wel op, al moeten ze misschien
slechts een beetje meer betalen bij de huisarts. Dat was ook uw verdediging bij
de aanpassingen van tarieven voor medicatie. Als men echter een beetje meer
moet betalen voor medicatie én een beetje meer bij de huisarts én een een
beetje meer voor benzine én beetje meer voor de studies van de kinderen én een
beetje meer voor de kinderopvang én men verliest kindergeld, dan heeft men op
het einde van de maand niets meer over. Het gaat telkens over kleine beetjes,
maar alles samen is het voor de mensen niet meer te doen.
Wat de mensen boos maakt, is dat dergelijke
beslissingen hier worden genomen, terwijl u al die kleine aanpassingen niet
voelt, aangezien u als minister 13.000 euro per maand verdient. Een paar
euro extra betalen bij de huisarts is voor u natuurlijk niet veel, maar voor de
mensen lukt het niet meer. Het idee om het opnieuw bij de mensen te gaan
zoeken, is de druppel die de emmer doet overlopen. Het komt nu anderen toe om
te betalen.
Ik heb u gevraagd of u ermee akkoord gaat
dat we de middelen niet bij de patiënten of bij het personeel zoeken, maar bij
big pharma, via mijn eerlijkeprijzenmodel, maar daar hebt u niet op geantwoord.
U hebt alleen gezegd dat u openstaat voor een eventuele verhoging van het
remgeld – dat we moeten hervormen – en dat de kraantjes niet kunnen openstaan.
De vrijwaring van de koopkracht van de mensen en de bescherming van de
patiënten worden dus voorgesteld als het openzetten van de kraantjes, maar over
big pharma heb ik u niets horen zeggen.
Ik vind dat er een grote kloof bestaat
tussen alle beloftes die zijn gedaan en wat we nu horen. Over besparingen in de
gezondheidszorg werd eerder beloofd: No pasarán! Nu horen we dat we wel
zullen zien, dat het evenwichtig moet zijn, dat er hervormd moet worden, dat we
de kraantjes niet kunnen openzetten en dat het remgeld gerust wat hoger mag
worden. We staan dus heel ver af van de oorspronkelijke beloftes. Niemand heeft
immers op Vooruit gestemd om een bezoek aan de huisarts duurder te maken. De
meerderheid van de Belgen is ook tegen een verhoging van het remgeld en voorstander
van een miljonairstaks. Dat is de reden waarom u daar zit. U hebt gezegd dat u
niet zult meedoen met besparingen in de gezondheidszorg, "niet met
ons.". Ik raad u dan ook aan om die rode lijn te trekken, mijnheer de
minister.
Moties
Motions
De voorzitter:
Tot besluit van deze bespreking werden
volgende moties ingediend.
En conclusion de cette discussion, les motions
suivantes ont été déposées.
Een motie van aanbeveling werd ingediend
door mevrouw Natalie Eggermont en luidt als volgt:
"De Kamer,
gehoord de interpellatie van mevrouw Natalie
Eggermont
en het antwoord van de vice-eersteminister en
minister van Sociale Zaken en Volksgezondheid, belast met Armoedebestrijding,
- overwegende dat de arizonaregering op
zoek is naar 10 miljard euro aan nieuwe besparingen en daarbij de
gezondheidszorg viseert, met het risico dat patiënten en zorgpersoneel hiervoor
de rekening betalen;
- overwegende dat patiënten in België
vandaag al een groter deel van hun zorgkosten uit eigen zak betalen dan
patiënten in buurlanden;
- overwegende dat besparen op
gezondheidszorg contraproductief is en op termijn net kan leiden tot hogere
kosten;
- overwegende dat hogere persoonlijke
bijdragen voor gezondheidszorg de solidariteit ondermijnen waarop onze sociale
zekerheid is gebouwd;
- overwegende dat er geen bewijs
bestaat dat hogere zorgkosten overconsumptie zullen tegengaan, terwijl ze wel
een drempel kunnen vormen voor noodzakelijke zorg;
- overwegende dat ons zorgpersoneel
dringend nood heeft aan een echt sociaal akkoord;
- overwegende dat er andere manieren
zijn om de zorg efficiënter te organiseren, in plaats van te besparen op
patiënten;
vraagt de regering
- de toegankelijkheid en betaalbaarheid
van de gezondheidszorg te garanderen;
- te investeren in het zorgpersoneel en
werk te maken van een volwaardig sociaal akkoord dat tegemoetkomt aan de noden
op het terrein."
Une motion de recommandation a été déposée par
Mme Natalie Eggermont et est libellée comme suit:
ʺLa Chambre,
ayant entendu l'interpellation de
Mme Natalie Eggermont
et la réponse du vice-premier ministre et
ministre des Affaires sociales et de la Santé publique, chargé de la Lutte
contre la pauvreté,
- considérant que le gouvernement Arizona
est à la recherche de nouvelles mesures d'économies à hauteur de 10 milliards
d'euros et qu'il vise dans ce cadre les soins de santé, d'où le risque que les
patients et le personnel soignant en fassent les frais;
- considérant qu'aujourd'hui, la part des
soins de santé qui reste à la charge des patients en Belgique est déjà
supérieure à celle supportée par les patients dans les pays voisins;
- considérant que les coupes budgétaires
dans les soins de santé sont contre-productives et peuvent précisément
conduire, à terme, à une augmentation des coûts;
- considérant qu'une majoration des
cotisations personnelles pour les soins de santé sape le principe de solidarité
sur lequel repose notre système de sécurité sociale;
- considérant qu'il n'est pas démontré
qu'une augmentation du coût des soins de santé permettra de lutter contre la
surconsommation, alors qu'elle peut constituer un frein à l'accès aux soins
nécessaires;
- considérant que notre personnel soignant
a besoin d'urgence d'un véritable accord social;
- considérant que, pour parvenir à une
organisation plus efficace des soins de santé, d'autres moyens peuvent être
déployés que des mesures d'économies visant les patients;
demande au gouvernement
- de garantir l’accessibilité et le
caractère abordable des soins de santé;
- d'investir dans le personnel soignant et
d'élaborer un accord social digne de ce nom, qui réponde aux besoins observés
sur le terrain.ʺ
Een eenvoudige motie werd ingediend door de
heer Jan Bertels.
Une motion pure et simple a été déposée par
M. Jan Bertels.
Over de moties zal later worden gestemd. De bespreking is gesloten.
Le vote sur les motions aura lieu
ultérieurement. La discussion est close.
02 Questions jointes de
- François De Smet à Frank Vandenbroucke (VPM
Affaires sociales, Santé publique, chargé de la Lutte contre la pauvreté) sur
"La pénurie chronique de personnel soignant" (56017834C)
- Natalie Eggermont à Frank Vandenbroucke (VPM
Affaires sociales, Santé publique, chargé de la Lutte contre la pauvreté) sur
"Les besoins du personnel soignant" (56018764C)
- Sofie Merckx à Frank Vandenbroucke (VPM
Affaires sociales, Santé publique, chargé de la Lutte contre la pauvreté) sur
"Les besoins du personnel de soins" (56018766C)
02 Samengevoegde vragen van
- François De Smet aan
Frank Vandenbroucke (VEM Sociale Zaken, Volksgezondheid, belast met
Armoedebestrijding) over "Het chronische tekort aan zorgpersoneel"
(56017834C)
- Natalie Eggermont aan
Frank Vandenbroucke (VEM Sociale Zaken, Volksgezondheid, belast met
Armoedebestrijding) over "De noden van het zorgpersoneel" (56018764C)
- Sofie Merckx aan
Frank Vandenbroucke (VEM Sociale Zaken, Volksgezondheid, belast met
Armoedebestrijding) over "De noden van het zorgpersoneel" (56018766C)
De voorzitter: Vraag
nr. 56018766C van mevrouw Merckx wordt ingetrokken.
02.01 François De Smet (DéFI): Monsieur le ministre, une étude, relayée notamment par Het
Laatste Nieuws en juillet dernier, révèle que la moitié du personnel
soignant continue de travailler malade en raison de la pénurie chronique de
personnel dans le secteur des soins.
Ce constat rejoint les alertes répétées des
fédérations hospitalières et des syndicats sur la surcharge de travail du
personnel infirmier et paramédical, qui se traduit par un présentéisme au
travail problématique: des travailleurs malades qui n'osent pas s'absenter
faute de collègues pour les remplacer.
Plusieurs plans de renforcement du personnel
infirmier ont certes été annoncés depuis 2020, dont le Fonds blouses blanches,
sans que la pénurie structurelle ne soit visiblement résorbée.
L'accord de coalition fédérale prévoit une
évaluation de l'attractivité des métiers de la santé et un plan de lutte contre
l'absentéisme dans le secteur.
En conséquence, monsieur le ministre,
disposez-vous des données chiffrées concernant le taux de présentéisme malade
révélé par cette étude, et l’évolution par rapport aux années précédentes? Quel
est l'impact de cette pénurie sur la qualité et la sécurité des soins,
notamment en matière d'erreurs médicales et de risques infectieux liés à la
présence de personnel malade au chevet des patients? Enfin, quelles mesures
concrètes entendez-vous prendre pour améliorer l'attractivité des métiers
infirmiers et réduire cette pénurie structurelle?
02.02 Natalie Eggermont (PVDA-PTB): Meneer de minister,
ACV Puls kwam begin juli met een nieuwe
studie. Daaruit blijkt hoe structureel overuren zijn in de zorgsector. Bijna
één op vijf werknemers in de zorg bouwt gemiddeld meer dan 10 overuren per
maand op, en bijna één op drie kan die meestal niet tijdig recupereren. De druk
op het personeel is daardoor groot. De helft gaat ziek werken. Meer dan vier op
tien overweegt de sector te verlaten of twijfelt. Het is het zoveelste bewijst
dat de sector op haar limiet zit, en dringend en extra middelen en collega's
nodig heeft.
In die context ben ik erg bezorgd over de
voorstellen die ik tijdens begrotingsdiscussies las in de pers. Verschillende
regeringspartners willen snijden in de zorg. Vaak door het verlagen van de
groeinorm. Zo'n maatregel de werkdruk in de zorg enkel vergroten.
Meneer de minister:
Wat vindt u van de voorstellen van uw
collega's om te besparen op de zorg?
Wat vindt u van het voorstel van
collega's om de groeinorm te verlagen? Welke invloed zal dit hebben op de
werkdruk van zorgpersoneel?
Zal u het toelaten dat er aan het sociaal
akkoord voor de zorg wordt geraakt?
Wat is de stand van zaken ivm het sociaal
akkoord? Hoe verloopt het overleg? Wat is de tijdslijn? Over welk budget gaat het?
02.03 Frank Vandenbroucke, ministre: La charge
de travail et la disponibilité du personnel sont des facteurs pleinement reconnus
de la qualité et de la sécurité des soins. A ce jour, les données disponibles
ne permettent toutefois pas d'établir au niveau national un lien causal direct
entre le présentéisme du personnel soignant et la survenue d'erreurs médicales
ou d'infections associées aux soins. La Belgique dispose néanmoins de
mécanismes de surveillance et d'amélioration continue. En collaboration avec l'ECDC,
Sciensano assure un suivi régulier des infections associées aux soins, lequel
constitue une priorité de notre plateforme interfédérale pour la qualité des
soins et du BAPCOC.
Afin d'augmenter le nombre d'infirmiers actifs,
j'ai d'abord mis en œuvre une vaste réforme de la profession infirmière: introduction
de l'assistant en soins infirmiers et de l'infirmier spécialiste, révision des
prestations techniques et des actes pouvant être confiés, et législation
relative aux aidants qualifiés et aux activités de la vie journalière. Elle se
poursuit avec les équipes de soins structurées et la délégation de prestations
techniques, toutes réformes donc qui doivent rendre plus attractif le métier
d'infirmier. Outre la réforme de la profession infirmière, la réforme du
secteur des soins de santé doit elle aussi favoriser une meilleure répartition
de notre personnel soignant.
Pour renforcer l'afflux, plus de 400 millions
d'euros ont été investis depuis 2020 dans le personnel soignant et des
trajectoires de formation et de réintégration comme le projet 600,
kiesvoordezorg et Opnieuw aan boord. Enfin, pour libérer du temps de soins, le fonds
personnel soignant, ou Fonds blouses blanches, finance du personnel
administratif et logistique afin de décharger les infirmiers des tâches ne
relevant pas de leur formation. Je rappelle également l'accord social conclu en
2020 qui représentait un investissement de 600 millions d'euros dans le secteur.
Investeren in ons zorgpersoneel is en blijft
een prioriteit voor mij. Een nieuw sociaal akkoord wordt intussen voorbereid,
met een sterke focus op attractiviteit. Daarvoor vindt structureel overleg
plaats tussen mijn kabinet en de zorgsector. Verschillende belangrijke thema's
werden intussen inhoudelijk bediscussieerd, waarmee er al een sterk inhoudelijk
fundament is gelegd voor er daadwerkelijk aan tafel wordt gegaan om het sociaal
akkoord te onderhandelen.
Om dat toekomstige sociaal akkoord te
ondersteunen, heeft de regering al middelen gereserveerd. Ik had het daarover
al heel kort bij de interpellatie van mevrouw Eggermont. De bedoeling van de
regering is om voldoende marge te kunnen vrijmaken in het budget voor
gezondheidszorg om voor het personeel in de federale zorgsectoren een mooi
sociaal akkoord te kunnen sluiten.
02.04 François De Smet (DéFI): Je remercie M. le ministre pour sa réponse.
02.05 Natalie Eggermont (PVDA-PTB): Dank voor uw antwoord. U hebt mijn vraag tijdens de
interpellatie al gedeeltelijk beantwoord. Wat is echter het exacte budget dat
wordt uitgetrokken? Dat is me immers nog altijd niet duidelijk. Er is een
algemeen budget voorzien, maar het is nog altijd niet duidelijk hoeveel daarvan
precies naar het sociaal akkoord gaat.
U hebt aangegeven binnen het budget voor de
gezondheidszorg voldoende marge voor het zorgpersoneel te willen voorzien. Dat
betekent dat er binnen dat budget nog kan worden geschoven. We zien dat een
verhoging van het remgeld bij de arts, waarover al een beslissing is genomen,
voor een deel wordt gebruikt om het zorgpersoneel te financieren. U bespaart
dus eigenlijk op de patiënten om te kunnen investeren in het personeel, omdat u
zo binnen het kader van de groeinorm blijft, die bovendien wordt verlaagd en mogelijk
nog verder zal worden verlaagd.
De vraag vanuit de sector is echter om een
apart budget voor investeringen in de zorg te voorzien, zodat u niet in de
zakken van de patiënten hoeft te zitten om in het personeel te investeren. Door
te zeggen dat u voldoende marge binnen het budget wilt behouden, ontwijkt u dus
eigenlijk de vraag of het budget zelf zal worden aangesproken.
L'incident est clos.
Het incident is gesloten.
03 Questions jointes de
- François De Smet à Frank Vandenbroucke (VPM
Affaires sociales, Santé publique, chargé de la Lutte contre la pauvreté) sur
"La gestion du numéro d'urgence 1733" (56017835C)
- Irina De Knop à Frank Vandenbroucke (VPM
Affaires sociales, Santé publique, chargé de la Lutte contre la pauvreté) sur
"Les mesures transitoires concernant le numéro 1733 lors de futurs pics de
demande" (56017893C)
03 Samengevoegde vragen van
- François De Smet aan
Frank Vandenbroucke (VEM Sociale Zaken, Volksgezondheid, belast met
Armoedebestrijding) over "Het beheer van het noodnummer 1733"
(56017835C)
- Irina De Knop aan
Frank Vandenbroucke (VEM Sociale Zaken, Volksgezondheid, belast met
Armoedebestrijding) over "De overgangsmaatregelen voor het nummer 1733 bij
toekomstige piekmomenten" (56017893C)
03.01 François De Smet (DéFI): En pleine vague de chaleur, vous aviez annoncé votre souhait de
reprendre la gestion du numéro d'urgence non vitale 1733, actuellement piloté
par le SPF Intérieur, afin de mieux l'articuler avec la politique de santé
publique. C'est une annonce qui intervenait alors que plusieurs services
d'urgence signalaient une saturation liée à la canicule, et qu'un plan chaleur
était activé au niveau fédéral. C'est un dossier qui illustre, si besoin en
était, un chevauchement de compétences entre votre département et celui de
l'Intérieur, en pleine gestion de crise sanitaire.
Rappelons que le 1733 avait été créé pour
désengorger le 112 en orientant les appels non vitaux vers les postes de garde
de médecine générale. Sa gouvernance, aujourd'hui partagée entre le SPF Intérieur
et le SPF Santé publique, a déjà fait l'objet de critiques récurrentes quant à
la clarté des responsabilités et à la qualité du service rendu aux patients,
notamment en période de forte affluence comme lors des vagues de chaleur.
Confirmez-vous votre intention de reprendre la
gestion opérationnelle du 1733? Dans l'affirmative, quel est le calendrier
selon lequel cette reprise de compétences sera organisée? Quel bilan de
fonctionnement du 1733 durant les épisodes de chaleur de ce dernier été peut-il
être fait? Une concertation formelle a-t-elle été engagée avec le ministre de
l'Intérieur sur cette réorganisation?
03.02 Irina De Knop (Anders.): Mijnheer de minister, een tijdje geleden spraken we hier
al over de problemen bij 1733 tijdens de hittegolf. Vandaag is 1733
ondergebracht in dezelfde centrale als 112. U erkende toen dat dat systeem niet
goed werkt. U gaf ook aan dat er structureel een capaciteitsprobleem is, zowel
bij 112 als bij 1733. Erger nog, tijdens het weekend van de hittegolf was er
eigenlijk ook te weinig personeel voorzien in de noodcentrale.
U zei toen dat u erover nadenkt – en er met
uw collega Quintin over zou praten – om 1733 onder te brengen bij
Volksgezondheid. Bij een volgende hittegolf, een griepepidemie of andere
voorspelbare pieken mogen patiënten natuurlijk niet opnieuw vastlopen tussen de
verschillende noodnummers, huisartsen, wachtposten en spoeddiensten. Met andere
woorden, dit is een probleem dat we prioritair moeten aanpakken.
Daarom heb ik enkele opvolgingsvragen. Welke
concrete overgangsmaatregelen zult u nemen voordat de structurele hervorming
van de dienst 1733 rond is?
Tegen wanneer zal het technisch mogelijk
zijn om oproepen naar 1733 tijdens piekmomenten rechtstreeks door te schakelen
naar huisartsenwachtposten? Op basis van welke objectieve criteria zult u
beslissen wanneer zo’n noodprocedure wordt geactiveerd?
Wie neemt finaal de operationele beslissing?
Zal dat Volksgezondheid zijn, Binnenlandse Zaken, de noodcentrale, de Risk
Management Group of eventueel de huisartsenwachtposten? Hoe garandeert u dat de
huisartsenwachtposten de extra oproepen ook effectief kunnen opvangen?
Uiteraard is het ook belangrijk om te vragen
naar de bijkomende financiering of vergoeding voor wachtposten wanneer er
tijdens piekmomenten extra personeel moet worden ingezet.
Hebt u er een idee van over welke minimale
personeelsbezetting Binnenlandse Zaken moet beschikken, zowel nu als tijdens de
overgangsperiode, om de piekmomenten bij 112 op te vangen?
03.03 Frank Vandenbroucke, ministre: Comme je l'ai déjà indiqué ici le 7 juillet, je crains
que le 1733 doive relever de la Santé publique. Mon cabinet et celui de
M. Quintin se sont revus en septembre. Une orientation, accompagnée d'une
base juridique et d'un calendrier, est attendue à l'automne, en concertation
avec les généralistes et le ministre de l'Intérieur, lequel conserve une
responsabilité essentielle pendant la transition.
Comme vous l'avez dit, pendant la canicule, un
volume d'appels fortement accru a coïncidé avec des effectifs estivaux réduits.
La priorité aux urgences a allongé le temps d'attente, surtout pour le 1733.
Les données détaillées relèvent du SPF Intérieur, mais je les ai déjà
commentées dans cette commission.
Mevrouw De Knop, we hebben inderdaad samen
met de huisartsen een adviesnota Hitteplan Huisartsengeneeskunde Korte Termijn
opgesteld. Bij een door het KMI verwachte hittegolf in de alarmfase van het
ozon- en hitteplan kan onze RMG, gecoördineerd door de FOD Volksgezondheid,
1733-oproepen tijdens weekend- en feestdagwachten rechtstreeks naar de
wachtposten doorschakelen, minstens vier dagen vooraf en tot de alarmfase
voorbij is. Dat is vandaag technisch al mogelijk. We hebben dat inderdaad
besproken. Dat is een beleidsreactie wanneer een dergelijke hittegolf op komst
is.
De termijn van vier dagen laat de
wachtposten toe om extra onthaalpersoneel in te zetten. Die inzet wordt door
het RIZIV via het bestaande wachtpostbudget vergoed. De werking van de
wachtposten verloopt dan op dezelfde wijze als bij wachtposten die geen
gebruikmaken van wat we fase 2 van 1733 noemen. Dat is dus mogelijk en dat
staat eigenlijk klaar als het nodig is.
De personeelsbezetting van de noodcentrales
blijft momenteel de bevoegdheid van Binnenlandse Zaken. Daarover moeten we dus
ook goed met Binnenlandse Zaken kunnen samenwerken.
Ik denk echter dat een veel grondigere
hervorming nodig is dan de voorlopige maatregel die we genomen hebben, maar die
voorlopige maatregel staat wel klaar en zal ons hopelijk helpen als we nog eens
met een dergelijke situatie geconfronteerd worden.
03.04 François De Smet (DéFI): Monsieur le ministre, merci pour votre réponse. Je suis heureux
d’apprendre que le travail de concertation a débuté avec le département de
l’Intérieur. J'espère que cela pourra aboutir le plus
rapidement possible.
03.05 Irina De Knop (Anders.): Mijnheer
de minister, u gaf een vrij kort antwoord waaruit ik afleid dat er nog niet
heel veel is geregeld, behalve dat er wordt voorzien dat rechtstreeks zal
kunnen worden doorgeschakeld naar wachtposten en dat ze dat vier dagen op
voorhand moeten weten.
Eerder hebt u in uw antwoorden aangegeven
dat een ontdubbeling van de 112- en 1733-diensten dringend nodig was. Ik kan
dat alleen onderschrijven, ook op basis van mijn expertise uit de
hulpverleningszone. Wij vernemen dat de 112-centrale tijdens piepmomenten
absoluut niet kan voldoen en dat in die centrale te weinig mensen voorhanden
zijn om alle inkomende oproepen op een goede manier te behandelen. Er valt ook
heel veel personeel uit dat moet worden vervangen. Daardoor verdwijnt
voortdurend de opgebouwde knowhow. Het ontdubbelen van de 112- en 1733-diensten
is dus niet zomaar een projectje dat moet gebeuren, het zou een prioriteit
moeten zijn.
Bovendien is de bevoegdheidsverdeling een
kluwen. Naar ik heb begrepen, is Binnenlandse Zaken verantwoordelijk voor het
telefoontje, maar vallen de gegeven richtlijnen wel degelijk onder de
bevoegdheid van Volksgezondheid.
Steek dus de kop niet in het zand en zorg
dat er snel een plan komt om de 1733-diensten grondig en op een deftige manier
te organiseren zodat er opnieuw vrijheid of ruimte komt bij de 112-diensten,
zodat die diensten kunnen doen wat ze moeten doen, met name noodoproepen
beantwoorden en ervoor zorgen dat mensen zo snel mogelijk de gepaste hulp
krijgen.
Jammer genoeg moeten mensen vandaag te lang
wachten wanneer zij naar die noodnummers bellen, veel langer ook dan de
standaarden voorschrijven.
Het incident is gesloten.
L'incident est clos.
04 Samengevoegde vragen van
- Irina De Knop aan
Frank Vandenbroucke (VEM Sociale Zaken, Volksgezondheid, belast met
Armoedebestrijding) over "De afstemming tussen de instroom van Vlaamse
studenten geneeskunde en de federale RIZIV-nummers" (56017838C)
- Irina De Knop aan
Frank Vandenbroucke (VEM Sociale Zaken, Volksgezondheid, belast met
Armoedebestrijding) over "De artsenquota en de onvervulde zorgnoden"
(56017869C)
- Irina De Knop aan
Frank Vandenbroucke (VEM Sociale Zaken, Volksgezondheid, belast met
Armoedebestrijding) over "De taakdelegatie, de technologie en de
toekomstige behoefte aan huisartsen" (56017899C)
- Frieda Gijbels aan
Frank Vandenbroucke (VEM Sociale Zaken, Volksgezondheid, belast met
Armoedebestrijding) over "De verhouding tussen de startquota en de
federale artsenquota" (56018787C)
- Irina De Knop aan
Frank Vandenbroucke (VEM Sociale Zaken, Volksgezondheid, belast met
Armoedebestrijding) over "Het huisartsentekort" (56019053C)
04 Questions jointes de
- Irina De Knop à Frank Vandenbroucke (VPM
Affaires sociales, Santé publique, chargé de la Lutte contre la pauvreté) sur
"L'adéquation entre l'afflux d'étudiants en médecine flamands et les
numéros INAMI fédéraux" (56017838C)
- Irina De Knop à Frank Vandenbroucke (VPM
Affaires sociales, Santé publique, chargé de la Lutte contre la pauvreté) sur
"Les quotas de médecins et les besoins de soins non satisfaits"
(56017869C)
- Irina De Knop à Frank Vandenbroucke (VPM
Affaires sociales, Santé publique, chargé de la Lutte contre la pauvreté) sur
"La délégation de tâches, les nouvelles technologies et les futurs besoins
en généralistes" (56017899C)
- Frieda Gijbels à Frank Vandenbroucke (VPM
Affaires sociales, Santé publique, chargé de la Lutte contre la pauvreté) sur
"Le rapport entre les quotas d'entrée et les quotas fédéraux de
médecins" (56018787C)
- Irina De Knop à Frank Vandenbroucke (VPM
Affaires sociales, Santé publique, chargé de la Lutte contre la pauvreté) sur
"La pénurie de généralistes" (56019053C)
De voorzitter: Mevrouw De Knop, ik
geef u het woord voor uw vier mondelinge vragen.
04.01 Irina De Knop (Anders.): Mijnheer
de minister, op 2 juli hebben we het in de plenaire vergadering al gehad over
de artsenquota. U benadrukte toen dat de regering de adviezen van de
Planningscommissie volgt en daarbij onder andere rekening houdt met de
vergrijzing, maar ook met de werkpatronen van artsen en de zorgnoden van
verschillende disciplines. Toch blijft er een kloof tussen die planning en de
realiteit op het terrein.
Patiënten vinden nog steeds heel moeilijk
een huisarts. Steeds meer praktijken hanteren patiëntenstops en bij
specialisten in ziekenhuizen zijn er lange wachttijden. Een recent KCE-rapport
wijst bovendien op een belangrijk probleem. Als de planning te zeer vertrekt
vanuit het bestaande zorggebruik, blijven onvervulde zorgnoden buiten beeld.
Mensen die geen huisarts vinden of noodzakelijke zorg uitstellen, verschijnen
immers niet automatisch in de terugbetalingsgegevens.
Tegelijkertijd besliste de Vlaamse regering
om het aantal studenten dat na het toelatingsexamen mag doorstromen naar de
opleiding geneeskunde, te verhogen tot 1.878. De verwachte uitstroom ligt
daardoor een stuk hoger dan het aantal federale RIZIV-nummers die de
planningscommissies momenteel vooropstellen. De studenten zijn dus net gestart,
maar ook de universiteiten en ziekenhuizen hebben nood aan duidelijkheid vooraleer
de studenten aan hun opleiding beginnen en niet pas wanneer ze jaren later
afstuderen.
Daar komt nog een opvallende vaststelling
bij. Uit recente cijfers van de FOD Volksgezondheid blijkt dat tussen 2020 en
2025 bijna 22 % van de nieuwe visa voor artsen werd toegekend aan personen
met een buitenlands basisdiploma. Concreet zou het gaan om ongeveer 3.000 van
de 13.000 verleende visa. Bij tandartsen zou dat aandeel nog verder oplopen.
Voor alle duidelijkheid, ik ben het met
iedereen eens dat buitenlandse artsen ook een belangrijke bijdrage kunnen
leveren aan onze gezondheidszorg. De cijfers roepen echter fundamentele vragen
op over de samenhang van ons beleid en over de gelijke toegang tot het beroep
voor enerzijds mensen die hier hun opleiding aanvatten en anderzijds mensen die
vanuit het buitenland instromen.
We leggen ook strenge voorwaarden op aan
onze eigen jongeren. Ze moeten immers eerst slagen voor dat moeilijke
toelatingsexamen. Gelet op het beperkte aantal plaatsen, worden dus veel jonge
mensen ontgoocheld. Vervolgens gaan zij misschien in het buitenland studeren.
Aan jongeren die hier arts willen worden, valt heel moeilijk uit te leggen dat
zij niet aan de opleiding mogen beginnen, zeker wanneer patiënten ondertussen
geen huisarts vinden en ziekenhuizen met grote personeelstekorten kampen.
Bovendien hoor ik van veel mensen op het terrein en aan de universiteiten dat
de Planningscommissie de werkelijke noden nog altijd onderschat.
De vraag is dus of we in ons systeem niet te
streng zijn voor onze eigen instroom, terwijl we tegelijk rekenen op artsen die
elders zijn opgeleid.
Mijnheer de minister, hoe beoordeelt u de
Vlaamse consensus dat een hogere instroom in de geneeskunde nodig is om
tekorten op te vangen? Welke concrete afstemming heeft daarover plaatsgevonden
sinds het plenaire debat dat we daarover hebben gehouden?
Hoe houdt het planningsmodel rekening met
onvervulde zorgnoden, zoals patiënten zonder huisarts, patiëntenstops en
uitgestelde zorg door lange wachttijden? Welke concrete indicatoren gebruikt de
Planningscommissie daarvoor, naast het bestaande zorggebruik?
Bent u bereid om de quota te herbekijken
indien blijkt dat het model die onvervulde zorgnoden onvoldoende meeneemt? Hoe
voorkomt u dat het huidige tekort via het model wordt doorgetrokken naar de
toekomst?
Welke verantwoordelijkheid neemt de federale
overheid om voldoende ruimte te voorzien binnen het globale aantal
RIZIV-nummers? Zult u daarbij een voldoende grote veiligheidsmarge inbouwen om
te voorkomen dat toekomstige tekorten verder oplopen?
Hoe zult u garanderen dat studenten die
binnen het verhoogde Vlaamse contingent starten na hun opleiding ook toegang
krijgen tot een RIZIV-nummer en een vervolgopleiding? Met andere woorden, hoe
voorkomen we dat Vlaanderen meer studenten opleidt dan er uiteindelijk plaatsen
beschikbaar zijn?
Welke afspraken worden er gemaakt over
subquota, zodat die bijkomende instroom ook effectief naar knelpuntdisciplines
zal leiden? Wordt daarbij rekening gehouden met de beschikbare stageplaatsen,
de opleidingscapaciteit en de signalen vanuit de ziekenhuizen over tekorten aan
artsen-specialisten in opleiding? Wij horen die signalen immers veelvuldig.
Wanneer zult u definitief duidelijkheid
geven over de quota en subquota voor 2032 en 2033? Is dat al in kannen en
kruiken? In dat geval kunt u dat misschien meedelen.
Een volgende vraag is hoe de
Planningscommissie rekening houdt met het feit dat taakdelegatie niet
automatisch leidt tot een lagere behoefte aan huisartsen, zoals u wel al eens
hebt gezegd. Vanuit het terrein wordt dat immers tegengesproken.
Wordt bij de planning ook rekening gehouden
met de tekorten aan en met de beschikbaarheid van verpleegkundigen,
praktijkassistenten en andere zorgprofessionals? Hoe zult u voorkomen dat
taakdelegatie als efficiëntiewinst wordt ingeboekt, terwijl de noodzakelijke
ondersteunende profielen op het terrein daarvoor eigenlijk ontbreken?
Hoe wordt de impact van technologie op de
werklast van huisartsen opgevolgd? Zult u ervoor zorgen dat digitale
toepassingen ook de administratieve lasten verminderen, in plaats van
bijkomende werklast voor huisartsen te creëren?
04.02 Frieda Gijbels (N-VA): Mijnheer de
minister, Vlaanderen laat dit jaar 1.881 studenten starten aan de opleiding
geneeskunde, terwijl het federale quotum 1.427 bedraagt. In de Franse
Gemeenschap worden 1.675 studenten toegelaten, tegenover een federaal quotum
van 1.089. Het is normaal dat er een bepaalde marge wordt voorzien, omdat
rekening moet worden gehouden met mogelijke uitval tijdens de opleiding.
Vlaanderen voorziet een marge van ongeveer 32 %, maar in de Franse
Gemeenschap bedraagt die marge 54 %. Dat is, op zijn zachtst gezegd, een
bijzonder grote marge en roept toch een aantal vragen op.
Kunt u garanderen dat de federale quota ook
worden gerespecteerd wanneer de studenten afstuderen? Ik denk daarbij met name
aan de Franse Gemeenschap. Houdt u rekening met een scenario waarin het aantal
kandidaten voor een RIZIV-nummer hoger ligt dan het vastgelegde federale
quotum? Hoe zult u daar in dat geval concreet mee omgaan?
04.03 Minister Frank
Vandenbroucke: De federale quota worden vastgesteld op basis van het
advies van de Federale Planningscommissie, die zich daarbij baseert op
beschikbare gegevens over de zorgbehoeften en het zorgaanbod. Daarbij houdt men
rekening met demografische ontwikkelingen en de vergrijzing, met de in- en
uitstroom van zorgverleners, hun activiteitsgraad, veranderende werkpatronen en
de behoeften per discipline. De methodologie en de rapporten zijn publiek en
raadpleegbaar, dus ik ga daar niet in detail op in.
Ik wil wel sterk benadrukken dat het
planningsmodel de bestaande situatie of het bestaande zorggebruik niet zomaar
doortrekt. Het model schat de toekomstige zorgbehoeften en het beschikbare
zorgaanbod zo nauwkeurig mogelijk in. Naast die projecties wordt ook de huidige
verhouding tussen aanbod en behoefte geanalyseerd. Onvervulde zorgnoden en
andere signalen van discrepantie tussen vraag en aanbod worden daarbij
meegewogen. De experten bepalen vervolgens op grond van de beschikbare gegevens
en hun kennis van het werkveld welke instroom nodig is. Het model wordt zeer
regelmatig geactualiseerd op basis van nieuwe gegevens, studies en
ontwikkelingen op de arbeidsmarkt, zodat toekomstige adviezen ook rekening
kunnen houden met nieuwe inzichten. Dat is een werk dat heel ernstig wordt
genomen. Ik zie niet in waar men daarin verbetering kan brengen wat de aanpak
betreft.
De federale overheid bepaalt het globale
quotum op basis van de verwachte zorgbehoeften. De verdeling tussen de
specialismen en de geografische spreiding is een bevoegdheid van de deelstaten.
Het is natuurlijk essentieel dat zij die gebruiken, met name als men tekorten
vaststelt bij huisartsen of bepaalde specialismen. Taakdelegatie,
groepspraktijken en technologie worden niet als een automatische
efficiëntiewinst beschouwd. Ook bijkomende taken inzake coördinatie, supervisie
en overleg worden meegenomen.
Zoals u aangeeft, zal het recente
KCE-rapport, dat uitgevoerd is op initiatief van de cel Aanbod en Planning,
bijkomende inzichten aanreiken voor de toekomstige werkzaamheden van de
commissie. De planning evolueert bovendien naar een meer geïntegreerde benadering,
waarin ook andere gezondheidszorgberoepen en hun onderlinge interacties worden
meegenomen.
De federale quota bepalen dus het aantal
afgestudeerden in de geneeskunde dat een opleiding kan aanvatten die leidt tot
een gecontingenteerde medische specialisatie. De gemeenschappen zijn
verantwoordelijk voor de organisatie van de toegang tot de studies en bepalen
een instroomquota, rekening houdend met de verwachte uitval tijdens de
opleiding. De toegepaste marges kunnen verschillen tussen de gemeenschappen,
afhankelijk van hun specifieke situatie en de vastgestelde slaag- en
uitvalpercentages. Het doel is dat na die uitval het aantal afgestudeerden dat
toegang krijgt tot een specialisatie overeenstemt met de federale quota. Men
kan dat niet op voorhand garanderen, want dat hangt af van het werkelijk
verloop van de studietrajecten, maar we volgen dat samen regelmatig op. U weet
dat ik al verschillende jaren pleit voor een echt overleg tussen de Vlaamse
regering, de Franstalige Gemeenschap en de federale overheid, om dat samen op
te volgen en daarover afspraken te maken.
De Planningscommissie baseert zich dus op
waargenomen gegevens, maar ook op prognoses om die quota vast te stellen. Als
men verschillen vaststelt tussen wat verwacht is en wat uiteindelijk
vastgesteld wordt, dan wordt dat ook meegenomen in de prognoses. Indien het
aantal kandidaten voor een RIZIV-nummer het toepasselijke quotum zou
overschrijden, dan wordt de situatie geanalyseerd in overleg met de
gemeenschappen. Er is vandaag geen specifiek wettelijk mechanisme voor een
dergelijke overschrijding, maar we proberen dat dus samen te verhinderen.
Ten gronde, de beschikbaarheid van
huisartsen blijft een belangrijk aandachtspunt. De spanningen die in bepaalde
regio's worden vastgesteld, zijn het gevolg van een combinatie van factoren,
waaronder de vergrijzing van de bevolking, de toenemende zorgbehoeften,
pensioneringen, de evolutie van de activiteitsgraad van artsen, de
arbeidsomstandigheden binnen het beroep en de ontoereikende aantrekkelijkheid
van bepaalde vestigingsgebieden. Het aanpakken van die uitdagingen vereist een
nauwe samenwerking tussen de federale overheid, de gemeenschappen en de andere
betrokken actoren.
Om het aanbod van huisartsen duurzaam te
versterken, hebben we verschillende maatregelen genomen, niet alleen om het
aantal huisartsen in opleiding te verhogen en de aantrekkelijkheid van die
disciplines te versterken, maar ook om de organisatie van het beroep te
verbeteren. Zeker wat betreft de aanpassing van quota en subquota wordt de
impact pas geleidelijk zichtbaar, gezien de duur van de opleiding.
De Planningscommissie-medisch aanbod houdt
rekening met allerlei parameters, zoals de evolutie van de
gezondheidsbehoeften, de verwachte uitstroom en de huidige en toekomstige
activiteitsgraad. De commissie werkt haar methoden en instrumenten voortdurend
bij om de recentste wetenschappelijke inzichten te integreren en de realiteit
op het terrein beter te weerspiegelen. De resultaten van de recente studies van
het KCE over de toekomstige evolutie van de huisartsgeneeskunde zullen dan ook
worden meegenomen in de toekomstige werkzaamheden.
Ik denk dat tijdelijke maatregelen nuttig
kunnen zijn. We hebben die ook genomen door een beroep te doen op
gepensioneerde artsen om lokale spanningen op te vangen. Dat is echter nooit
een echt duurzame structurele oplossing. We zullen de situatie voortdurend
moeten opvolgen, niet alleen van jaar tot jaar, maar voortdurend en waar nodig
bijsturen.
04.04 Irina De Knop (Anders.): Mijnheer
de minister, ik begrijp dat een artsenopleiding duur is en dat er misschien
redenen zijn om met quota te werken, hoewel ik daar persoonlijk geen
voorstander van ben. Het is echter zo klaar als een klontje dat er vandaag te
weinig artsen zijn en dat de instroom die u voorziet, te beperkt is. Daarom
kunnen zoveel buitenlandse artsen hier werk vinden. Dat komt gewoon doordat dat
werk er is.
Wat mij helemaal niet bevalt aan uw manier
van werken, is dat u, wanneer u met een tekort aan artsen wordt geconfronteerd,
het artsenberoep en zeker dat van huisarts, een beetje gaat uitkleden en andere
remedies zoekt om de toegang tot de zorg te blijven verzekeren. Sommige van die
maatregelen kunnen wel relevant zijn. Soms kan het nuttig zijn om mensen
rechtstreeks naar een apotheek of een kinesitherapeut te laten gaan.
Als u dat echter systematisch doet, miskent
u de meerwaarde van de huisarts in het globale gezondheidszorgsysteem. Wat mij
betreft, is de huisarts een centrale figuur die een belangrijke regiefunctie
vervult in de eerste lijn. We zouden die regiefunctie juist moeten versterken
in plaats van ze met elke maatregel opnieuw te verzwakken.
De flankerende maatregelen zijn wat mij
betreft pleisters op een houten been, want ze lossen het echte probleem niet
op. Dat probleem is tweeledig. Enerzijds worden huisartsen steeds meer
geconfronteerd met administratieve ballast waaraan ze veel tijd moeten
besteden. Anderzijds is er gewoon een numeriek tekort aan huisartsen, of is de
vraag van de patiënten te groot.
We moeten uiteraard ook de overconsumptie
durven te bekijken. Grosso modo lijkt het me echter duidelijk dat de
Planningscommissie te weinig instroom in het beroep voorziet. Dat zou de inzet
van het debat moeten zijn.
U hebt naar mijn mening te veel uitleg nodig
om toe te lichten dat de Planningscommissie volgens bepaalde criteria werkt.
Uiteraard werkt ze volgens bepaalde criteria; het zou er nog aan mankeren.
04.05 Frieda Gijbels (N-VA): Ik ben zelf
een grote voorstander van quota. Niet zozeer omdat de opleiding duur is, maar
wel omdat ze kwaliteitsvol moet zijn en voldoende patiëntencontact moet
garanderen.
In die zin vind ik het bijzonder spijtig dat
Vlaanderen al jarenlang, zelfs al decennialang, zijn verantwoordelijkheid
neemt, terwijl het in Wallonië nog altijd fout loopt. Er is nu wel een bindend
toelatingsexamen, maar dat blijkt een maat voor niets te zijn, want de
Planningscommissie houdt al rekening met een zekere uitval. De Franstalige
Gemeenschap doet daar nog eens een schep boven op. Wie zal echter die studenten
na zes jaar vertellen dat ze geen RIZIV-nummer zullen kunnen krijgen omdat het
quotum opgebruikt is? Niemand zal dat durven zeggen.
Tenzij u, mijnheer de minister, toch nog
werk maakt van de federale attesten waarover u het ooit hebt gehad en die nodig
zullen zijn om aan een vervolgopleiding te beginnen. Ik denk echt dat dit de
enige manier is om ervoor te zorgen dat de budgetten gelijk worden verdeeld
over de verschillende gemeenschappen. Iedereen weet immers dat meer artsen
leiden tot meer zorgconsumptie. Dat zien we ook in de cijfers. Kijk maar eens
naar de IMA-rapporten.
De huidige situatie is dus gewoon niet
eerlijk. Na decennia hebben we het blijkbaar nog altijd niet opgelost. Mijnheer
de minister, ik zou u dan ook willen vragen om werk te maken van die federale
attesten. Anders vrees ik dat we er nooit zullen uitraken.
L'incident est clos.
Het incident is gesloten.
05 Question de François De Smet à Frank
Vandenbroucke (VPM Affaires sociales, Santé publique, chargé de la Lutte contre
la pauvreté) sur "L’avis du KCE sur les tests sanguins de dépistage des
PFAS" (56017859C)
05 Vraag van François De Smet aan Frank
Vandenbroucke (VEM Sociale Zaken, Volksgezondheid, belast met
Armoedebestrijding) over "Het advies van het KCE over
PFAS-bloedtests" (56017859C)
05.01 François De Smet (DéFI): Le Centre fédéral d'expertise des soins de santé (KCE) qui
avait été chargé d’évaluer la pertinence d’un dépistage sanguin, conclut que
les tests sanguins de dépistage des PFAS n'apportent pas de plus-value clinique
pour les groupes vulnérables: en l'absence de seuils d'intervention médicale
validés et de traitement permettant d'abaisser la charge corporelle en
substances perfluorées, la mesure de la concentration sanguine ne modifie pas
la prise en charge des personnes exposées.
Cette conclusion intervient alors que des
milliers de riverains de sites contaminés, de Zwijndrecht aux zones concernées
en Wallonie, demandent un suivi sanitaire et que des campagnes de
biosurveillance ont été engagées.
Monsieur le ministre, pouvez-vous m'indiquer
si vous confirmez les conclusions du rapport du KCE et en préciser la portée
exacte? Quelles suites le gouvernement entend-il donner à ce rapport pour les
populations exposées qui demandent un suivi ( dispositif de surveillance
sanitaire, épidémiologique et de communication financé au niveau fédéral )?
Quelle est l'articulation entre la position fédérale et les programmes
régionaux de biosurveillance en cours, au sein de la Conférence
interministérielle Santé publique, afin d'éviter des messages contradictoires?
05.02 Frank Vandenbroucke, ministre: Monsieur
De Smet, le rapport 422B du KCE confirme, dans la ligne du rapport de
2025, que le dosage sanguin des PFAS ne présente actuellement pas d'utilité
clinique, y compris chez les femmes enceintes ou allaitantes et chez les
personnes exposées dans le cadre de leur activité professionnelle.
De nombreuses incertitudes subsistent quant aux
risques et aux seuils de concentration. Le KCE recommande dès lors la prudence,
la mise en œuvre de mesures visant à limiter l'exposition ainsi que des
recherches plus ciblées, transparentes et de longue durée. Je peux soutenir ses
conclusions.
Pour les femmes enceintes, le suivi habituel
reste d'application. Pour les populations exposées, la réponse se situe dans la
prévention, la recherche et une communication harmonisée plutôt que dans un
dépistage individuel.
Au niveau fédéral, je soutiens la recherche sur
la substitution des PFAS ainsi que la restriction universelle de ces substances
dans le cadre de REACH. Par ailleurs, un module d'e-learning accrédité destiné
aux professionnels de la santé est en préparation dans le cadre du NEHAP (National
Environment-Health Action Plan), avec des recommandations relatives à la
prise en charge des personnes fortement exposées. Le biomonitoring humain
relève des régions.
Afin d'éviter des messages contradictoires, la
Conférence interministérielle Santé a mis en place un groupe de travail
interadministratif sous le pilotage de la Wallonie, avec trois priorités:
harmoniser la communication, renforcer la recherche et participer activement
aux initiatives européennes.
05.03 François De Smet (DéFI): Je vous
remercie, monsieur le ministre, pour l'ensemble des informations, notamment sur
le suivi fédéral de la recherche concernant la substitution des PFAS ainsi que
sur le groupe de travail en cours avec les régions. C'est particulièrement intéressant.
Het incident is gesloten.
L'incident est clos.
06 Vraag van Frieda Gijbels aan Frank
Vandenbroucke (VEM Sociale Zaken, Volksgezondheid, belast met
Armoedebestrijding) over "De administratieve boetes voor de
verzekeringsinstellingen" (56017866C)
06 Question de Frieda Gijbels à Frank
Vandenbroucke (VPM Affaires sociales, Santé publique, chargé de la Lutte contre
la pauvreté) sur "Les amendes administratives infligées aux organismes
assureurs" (56017866C)
06.01 Frieda Gijbels (N-VA): De verzekeringsinstellingen hebben een taak in het beheer
van de ziekteverzekering. Hierbij zijn zij verplicht om een aantal
administratieve verplichtingen na te leven. Indien zij deze verplichtingen niet
naleven, kan hen een financiële sanctie worden opgelegd door de leidend
ambtenaar van de Dienst administratieve controle (DAC) van het Rijksinstituut
voor ziekte- en invaliditeitsverzekering (RIZIV). In artikel 166, § 1, van de
gecoördineerde wet van 14 juli 1994 worden verschillende administratieve boetes
vermeld die het RIZIV in dit kader kan opleggen aan de
verzekeringsinstellingen, genummerd van a) tot l).
Hierover heb ik de volgende vragen voor
u:
Graag voor elk van de inbreuken die
opgesomd worden in artikel 166, § 1, van de gecoördineerde wet van 14 juli 1994
het aantal administratieve boetes dat naar aanleiding van deze inbreuk werd
opgelegd, alsook het betrokken totaalbedrag aan boetes per inbreuk. Graag deze
cijfers voor de jaren 2021, 2022, 2023, 2024 en (indien beschikbaar) 2025
opgesplitst per verzekeringsinstelling en per gewest.
Voor de inbreuken c (het niet tijdig
stuiten van de verjaring) een aanduiding van het aantal boetes van 62,5 euro en
van 125 euro, en voor inbreuk i (het onterecht inschrijven van een bedrag op de
lijsten van effectief teruggevorderde bedragen) ook graag een aanduiding van
het aantal boetes van 50 euro, 125 euro en van 250 euro.
06.02 Minister Frank
Vandenbroucke: Artikel 166 § 1 van de gecoördineerde wet
voorziet administratieve sancties wanneer verzekeringsinstellingen hun
wettelijke verplichtingen niet naleven. Uit de cijfers voor de periode 2021 tot
en met 2025 blijkt dat de meeste vastgestelde tekortkomingen betrekking hebben
op drie categorieën, namelijk het beheer van onverschuldigde bedragen,
laattijdige regularisaties en foutieve inschrijvingen op de lijsten van
effectief teruggevorderde bedragen.
In 2021 werden 95 sancties opgelegd, voor
een totaalbedrag van 13.000 euro. In 2022 waren dat 345 sancties voor
44.550 euro. In 2023 werden 207 sancties opgelegd voor 25.675 euro.
In 2024 ging het om 410 sancties voor 51.025 euro en in 2025 waren er 257 sancties
voor 24.575 euro. Het gedetailleerde cijfermateriaal per
verzekeringsinstelling en per gewest kan ik u schriftelijk bezorgen. Men moet
die cijfers bekijken in het licht van een zeer groot aantal behandelde
dossiers.
Voor inbreuk C – het niet tijdig
stuiten van de verjaring – werd in 2021, 2022 en 2023 geen enkele sanctie
opgelegd. In 2024 werden 2 gevallen vastgesteld, voor 250 euro. In 2025
waren er 17 sancties, goed voor 1.937,50 euro.
Voor inbreuk I worden de drie
boetecategorieën van 50, 125 en 250 euro regelmatig toegepast. De cijfers
per afzonderlijk boetebedrag heb ik echter niet ter beschikking. Het ging om
304 sancties in 2021, 210 in 2022, 43 in 2023, 241 in 2024 en 57 in 2025. De
bedragen varieerden van 5.250 tot 35.175 euro per jaar.
Mijn medewerkster kan ervoor zorgen dat u
het gedetailleerde cijfermateriaal schriftelijk ontvangt.
06.03 Frieda Gijbels (N-VA): Dan zal ik
die details wel in mijn mailbox zien verschijnen.
Het incident is gesloten.
L'incident est clos.
07 Vraag van Irina De Knop aan Frank
Vandenbroucke (VEM Sociale Zaken, Volksgezondheid, belast met
Armoedebestrijding) over "De uitblijvende plannen tegen bepaalde
aandoeningen" (56017870C)
07 Question de Irina De Knop à Frank
Vandenbroucke (VPM Affaires sociales, Santé publique, chargé de la Lutte contre
la pauvreté) sur "L'absence de stratégies de lutte contre certaines
affections" (56017870C)
07.01 Irina De Knop (Anders.): In het regeerakkoord kondigt de regering aan dat naast
een kankerplan ook een plan voor cardiovasculaire aandoeningen en een plan voor
neurodegeneratieve ziekten zullen worden uitgewerkt. Dergelijke actieplannen
zijn uiteraard belangrijk voor het betrokken werkterrein, des te meer omdat
heel wat afstemming nodig is tussen de federale en de regionale regeringen, wat
dan op een gestructureerde manier gebeurt, en omdat de economische,
gezondheidsgerelateerde en maatschappelijke kosten de pan uitrijzen, als we
zouden blijven stilzitten.
Cardiovasculaire aandoeningen vormen in
België een aanzienlijk gezondheidsprobleem, zoals ook uit een aantal cijfers
blijkt. Jaarlijks zijn er meer dan 300.000 ziekenhuisopnames als gevolg van
hart- en vaatziekten. Dat vertegenwoordigt bijna 10 % van alle
ziekenhuisopnames. Jaarlijks eisen die aandoeningen ook bijna 30.000 levens,
bijna een kwart van alle sterfgevallen. Samen met kanker zijn ze de
belangrijkste doodsoorzaak. De Wereldgezondheidsorganisatie vraagt terecht
bijzondere inspanningen om het aantal cardiovasculaire aandoeningen tegen 2030
met 30 % te verminderen. Ook de Europese Commissie voorziet in een Safe
Hearts Plan om de lidstaten in beweging te brengen.
Kunt u ons meedelen wanneer de verschillende
plannen zullen volgen? Hebt u ook de ambitie om de aanbevelingen van de
Wereldgezondheidsorganisatie te volgen en de Europese doelstelling te
verwezenlijken? Welke investeringsbudgetten koppelt u aan elk van die plannen?
Zult u naast de noodzakelijke interfederale coördinatie, ook
patiëntenorganisaties betrekken bij het begeleidingscomité, zoals gevraagd door
de Belgische Cardiologische Liga en de Belgian Society of Cardiology?
07.02 Minister Frank
Vandenbroucke: Mevrouw De Knop, het is jammer dat u zo lang op een
antwoord hebt moeten wachten, want ondertussen hebben we inderdaad het
nationaal Kankerplan bekendgemaakt. Ik wil mijn ambtenaren en medewerkers,
alsook de vele mensen op het terrein en de organisaties, die daar hard aan
hebben gewerkt, enorm bedanken. Met het Kankerplan zetten we een mooie koers
uit voor de komende tien jaar. Het plan geeft structuur aan de actie. Daarbij
was er ook een grote betrokkenheid van patiëntenorganisaties, naast die van de
medische experts. Ik vind dat een voorbeeld voor de opmaak van de andere
plannen waaraan we nog werken.
Voor de neurodegeneratieve aandoeningen
werken we aan verschillende initiatieven op federaal niveau. Ik denk aan de
geheugenklinieken voor mensen met beginnende dementie, de conferenties van
onlangs over de zorg voor personen met multiple sclerose, ALS of Huntington en
het casemanagement dat een aantal patiëntenverenigingen voor neurodegeneratieve
aandoeningen organiseert voor mensen met complexe zorgnoden.
Daarnaast overleggen we met de
gemeenschappen in het kader van wat we goed geïntegreerde zorg noemen over de
uitwerking van een programma voor kwetsbare personen, zoals personen met
dementie en jongdementie, een specifieke doelgroep in de bredere groep van
kwetsbare personen. Dat overleg vraagt zeer veel tijd. Ons land is helaas zeer
complex geworden, te complex, maar ondanks die complexiteit proberen we
vooruitgang te boeken voor die doelgroepen. Veel meer kan ik daarover nog niet
zeggen. Het is alvast mijn bedoeling om met iets concreets te landen.
Ook voor cardiovasculaire gezondheid is een
interfederaal plan absoluut wenselijk. De cijfers zijn bekend; ze wijzen erop
dat we in België op dat vlak nog werk hebben. De kaders die door de
Wereldgezondheidsorganisatie en de Europese Commissie zijn gecreëerd lijken me interessant.
Dat betekent niet dat we het altijd eens zijn met elke aanbeveling van de
Europese Commissie. U zult zich misschien herinneren dat we in het verleden op
andere domeinen soms niet 100 % zijn meegegaan met aanbevelingen over
onder andere screening; hoe dan ook vinden we dat wel altijd interessante
stimulansen.
Het is wat vroeg om al mee te geven hoe we
zullen landen met het plan voor cardiovasculaire gezondheid. We hebben daarover
wel een goed contact met de Belgische Cardiologische Liga en de Belgian Society
of Cardiology.
Ten slotte, volgens ons zijn de
wetenschappelijke evidentie en de meerwaarde in onze eigen Belgische context
van de Heart Health Check op dit moment onvoldoende aangetoond. We bekijken wel
nader het mogelijke nut ervan voor bepaalde specifieke groepen. In het algemeen
bestaat daarover bij mijn experten heel wat twijfel. De vraag blijft echter
open of we een dergelijke screening voor specifieke doelgroepen kunnen
invoeren.
Ik probeer ter zake vooruitgang te boeken,
want die thema’s zijn inderdaad belangrijk.
07.03 Irina De Knop (Anders.): Mijnheer
de minister, sta mij toe om eerst en vooral mijn felicitaties uit te spreken
voor het nationale Kankerplan. Daar werd lang naar uitgekeken. Ik heb gemerkt
dat heel wat elementen in dat plan ook aan bod kwamen in een voorstel van resolutie
dat we hadden uitgewerkt. Dat is mooi werk. Ik wens u veel succes met de
implementatie ervan. Een plan is immers maar zo goed als de acties die erop
volgen. Ik wil u en alle medewerkers aan het plan feliciteren.
Ik betreur wel enigszins dat u ons geen
zicht geeft op een timing. Wanneer zult u landen met het plan voor
neurodegeneratieve ziekten? Wanneer wilt u landen met het plan rond
cardiovasculaire gezondheid? U hebt in algemene termen geantwoord.
Ik heb ook niet begrepen welke
investeringsbudgetten eventueel aan de plannen worden gekoppeld. Dat heb ik
voor geen van de drie plannen gehoord. Ik zal dan ook niet anders kunnen dan u
daarover opnieuw te ondervragen.
Het incident is gesloten.
L'incident est clos.
08 Vraag van Irina De Knop aan Frank
Vandenbroucke (VEM Sociale Zaken, Volksgezondheid, belast met
Armoedebestrijding) over "De verdere toegang tot sotatercept voor
PAH-patiënten" (56017871C)
08 Question de Irina De Knop à Frank
Vandenbroucke (VPM Affaires sociales, Santé publique, chargé de la Lutte contre
la pauvreté) sur "Le maintien de l'accès au sotatercept pour les patients
HTAP" (56017871C)
08.01 Irina De Knop (Anders.): Ik verwijs naar de tekst van mijn ingediende vraag.
We hadden het recent over de weigering
van terugbetaling van sotatercept, of Winrevair, voor patiënten met pulmonale
arteriële hypertensie. U gaf toen aan dat de Commissie Tegemoetkoming
Geneesmiddelen het innovatieve karakter en de belangrijke medische nood erkent,
maar dat er volgens de commissie nog onzekerheden bestaan over onder meer
langetermijneffecten, mortaliteit, levenskwaliteit en veiligheid in real-world
omstandigheden. Ook de prijs speelde een belangrijke rol.
U verduidelijkte dat onderhandelingen
over een overeenkomst tussen het RIZIV en de firma niet tot een akkoord hebben
geleid. Tegelijk gaf u aan dat de firma een versnelde herbeoordeling via de
zogenaamde loop-procedure kan aanvragen, of een volledig nieuw dossier kan
indienen. Patiënten die reeds via het Medical Need Program werden opgestart,
behouden volgens u toegang tot de behandeling.
Voor PAH-patiënten blijft dit een zeer
moeilijke boodschap. Het gaat om een zeldzame, ernstige en progressieve
aandoening zonder genezende behandeling. De vraag is dus vooral welk
perspectief patiënten nu nog hebben.
Welke lessen trekt u uit de mislukte
onderhandelingen over een mogelijke overeenkomst?
Is een terugbetaling voor een duidelijk
afgebakende patiëntengroep volgens u nog mogelijk?
Welke criteria zouden volgens u nodig
zijn om zo'n doelgroep medisch en budgettair verantwoord af te bakenen?
Hoe wordt gegarandeerd dat patiënten die
vandaag toegang hebben via het Medical Need Program hun behandeling zonder
onderbreking kunnen voortzetten?
Kunnen nieuwe patiënten vandaag nog
toegang krijgen via een Medical Need Program of een andere tijdelijke regeling?
Hoe volgt u de beslissingen in andere
Europese landen op, zodat België niet structureel achteroploopt bij innovatieve
behandelingen voor zeldzame aandoeningen?
Zal u patiëntenverenigingen en
PAH-experten betrekken bij een eventuele herbeoordeling van dit dossier?
08.02 Minister Frank
Vandenbroucke: Mevrouw De Knop, u zult begrijpen dat ik een beetje
formalistisch moet antwoorden. Ik zal de vragen gewoon overlopen.
U vraagt of ik lessen kan trekken uit de
mislukte onderhandelingen. Wegens de vertrouwelijkheid van de onderhandelingen
kan ik niet in detail treden over de redenen waarom er geen akkoord tot stand
is gekomen.
Vervolgens vraagt u of een terugbetaling
voor een duidelijk afgebakende patiëntengroep nog mogelijk is. Ja, dat is
mogelijk als de firma de nodige bewijzen kan voorleggen op het vlak van de
klinische effectiviteit, de veiligheid, de farmaco-economische impact en de
budgettaire impact.
U vraagt ook welke criteria volgens mij
nodig zijn om een doelgroep medisch en budgettair verantwoord af te bakenen.
Daarover zal ik me niet uitspreken. Het is aan de firma en vervolgens aan de Commissie
Tegemoetkoming Geneesmiddelen (CTG) om dergelijke criteria te definiëren,
steeds op basis van bestaande wetenschappelijke evidentie.
Dan hebt u het over de toegang tot het medical
need program. Daar wil ik iets uitvoeriger op antwoorden, want dat is
belangrijk. Als het geneesmiddel niet wordt gecommercialiseerd, moeten de
verantwoordelijken voor het programma – de farmaceutische firma –
wettelijk verplicht het geneesmiddel blijven leveren volgens de
programmavoorwaarden aan de patiënten die vóór de datum van beëindiging van het
programma werden opgenomen. Als het geneesmiddel op de markt wordt gebracht,
met of zonder vergoeding, is de verantwoordelijke van het programma niet langer
verplicht het geneesmiddel onder de voorwaarden van het programma – gratis
dus – te blijven leveren. Als de firma ervoor zou opteren om het
geneesmiddel tegen de huidige astronomische lijstprijs te commercialiseren, zou
dat in de praktijk natuurlijk neerkomen op een duidelijke keuze tegen de
betrokken patiënten. Dat is het formele antwoord dat ik u geef. Zoals altijd
ligt hier een cruciale verantwoordelijkheid bij de firma zelf.
Wat uw vijfde vraag betreft, staat in het
protocol van het medical need program dat geen nieuwe patiënten worden
opgenomen, maar het Federaal Agentschap voor Geneesmiddelen en
Gezondheidsproducten (FAGG) meldt mij dat er wel nog enkele nieuwe patiënten
worden opgestart. De firma kan echter niet worden verplicht om blijvend nieuwe
patiënten te includeren. Dat is de wetgeving.
De zesde vraag betreft beslissingen in
andere Europese landen. Vergoedingen in andere landen worden door het RIZIV
opgevolgd in de EURIPID-databank en in het kader van de vijflandencontext van
Beneluxa. Daarnaast ontvangt de CTG van het farmaceutische bedrijf een lijst
met vergoedingen in EU-landen.
U vraagt of ik de patiëntenverenigingen en
experten zal betrekken. Ja, de patiëntenverenigingen zijn sinds april 2025
vertegenwoordigd in de CTG. We hebben ook al samengezeten met de specifieke
patiëntenvereniging nadat duidelijk werd dat er helaas geen akkoord kon worden
gevonden. We hebben dat dus besproken met de patiëntenvereniging. Bij een
nieuwe procedure zal mijn kabinet ter beschikking staan van de
patiëntenvereniging om haar op de hoogte te houden van het verloop van de
procedure. Dat hebben we haar al uitgelegd.
Het is allemaal jammer en moeilijk. Het is belangrijk
om zeer openhartig te zijn tegenover de patiëntenvereniging in de mate dat het
kan, met respect voor de vertrouwelijkheid van dergelijke onderhandelingen.
08.03 Irina De Knop (Anders.): Los van
dit specifieke medicijn of recept hoor ik dat de Commissie Tegemoetkoming
Geneesmiddelen het voor bepaalde criteria zo moeilijk maakt dat er altijd wel
een reden lijkt te zijn om aan bepaalde effecten te twijfelen of nog meer
gegevens te willen verzamelen. Dergelijke zaken nemen natuurlijk ook tijd in
beslag. Naar ik verneem, is de beoordeling soms nogal eenzijdig, waarbij vaak
niet naar het rendement op lange termijn wordt gekeken.
Ik heb begrepen dat de CTG een horizon van
ongeveer drie jaar hanteert om de efficiëntie en de meerwaarde van een
geneesmiddel te beoordelen. In bepaalde gevallen moet men echter over een
langere termijn een oordeel kunnen vormen. Het is dus nuttig en nodig dat de
commissie voldoende breed kijkt en zowel in de breedte als in de diepte
evalueert.
Uiteraard moet er ook een mogelijkheid zijn
om te onderhandelen, zodat de prijs in overeenstemming is met wat het
zorgbudget kan dragen. U speelt daarin natuurlijk een cruciale rol, mijnheer de
minister.
Ik maak me een beetje ongerust. Dit is
slechts één voorbeeld. Er zijn echter veel voorbeelden waarbij het erg lang
duurt voordat een geneesmiddel wordt erkend en terugbetaald. Vaak gaat het om
innovatieve geneesmiddelen die belangrijk zijn voor de patiënt, maar ook voor
de innovatie in onze gezondheidszorg. Als we ervoor willen blijven zorgen dat
onze patiënten snel toegang krijgen tot innovatieve geneesmiddelen, dragen we
daarin een belangrijke verantwoordelijkheid.
Het incident is gesloten.
L'incident est clos.
De voorzitter: Vraag nr. 56017873C
van mevrouw Lanjri wordt uitgesteld.
09 Questions jointes de
- Benoît Piedboeuf à Frank Vandenbroucke (VPM
Affaires sociales, Santé publique, chargé de la Lutte contre la pauvreté) sur
"L'interdiction des additifs dans les e-liquides (base juridique et
impact)" (56017888C)
- Benoît Piedboeuf à Frank Vandenbroucke (VPM
Affaires sociales, Santé publique, chargé de la Lutte contre la pauvreté) sur
"L'interdiction des additifs dans les e-liquides (cohérence, calendrier et
contrôle)" (56017889C)
09 Samengevoegde vragen van
- Benoît Piedboeuf aan
Frank Vandenbroucke (VEM Sociale Zaken, Volksgezondheid, belast met
Armoedebestrijding) over "Het verbod op additieven in e-vloeistoffen
(rechtsgrond en gevolgen)" (56017888C)
- Benoît Piedboeuf aan
Frank Vandenbroucke (VEM Sociale Zaken, Volksgezondheid, belast met
Armoedebestrijding) over "Het verbod op additieven in e-vloeistoffen
(coherentie, tijdpad en controle)" (56017889C)
09.01 Benoît Piedboeuf (MR): Monsieur le ministre, le SPF Santé publique a envoyé le
18 juin dernier une communication au secteur visant à
"clarifier" l’application de l’article 4, §4, 5° de
l’arrêté royal du 28 octobre 2016 relatif aux cigarettes
électroniques.
Si cette mesure est présentée comme une
simple clarification réglementaire, elle apparaît en pratique comme une
évolution substantielle du cadre applicable.
En effet, les substances visées sont, dans
de nombreux cas, intrinsèquement liées à l’expérience d’inhalation des produits
de vapotage. Leur interdiction généralisée devrait dès lors avoir pour effet
d’exclure du marché la plupart des produits de vapotage actuellement légalement
disponibles sur le marché belge.
Sur quelle base scientifique et juridique
repose l’assimilation systématique des activateurs TRPM8 à des additifs
"facilitant l’inhalation" au sens de l’arrêté royal de 2016?
Cette interprétation a-t-elle fait l’objet
d’une expertise indépendante ou d’une consultation préalable des parties
prenantes?
Le SPF Santé publique a-t-il procédé à une
évaluation de l’impact de cette mesure sur l’offre de produits de vapotage en
Belgique?
Une analyse a-t-elle été menée concernant
les conséquences pour les centaines de milliers de consommateurs adultes
utilisant ces produits comme alternative au tabac?
La nouvelle interprétation annoncée par le
SPF, le 18 juin, concernant l’application de l’article 4, §4, 5
de l’arrêté royal du 28 octobre 2016 relatif aux cigarettes électroniques
semble vouloir anticiper de manière significative cette échéance, réduisant le
délai d’adaptation pour les acteurs économiques à moins de six mois. Une telle
situation pourrait entraîner des conséquences importantes, tant pour les
entreprises (en grande majorité des PME belges) que pour les centaines de
milliers de consommateurs adultes qui utilisent ces produits comme alternative
au tabac. Par ailleurs, l’expérience d’autres États membres, notamment les
Pays-Bas, suggère que des restrictions étendues favorisent le développement de
circuits parallèles non contrôlés, où des jeunes deviennent des
"dealers" de cigarettes électroniques, sans nécessairement atteindre
les objectifs de santé publique visés.
Monsieur le ministre, comment le
gouvernement justifie-t-il la proportionnalité de cette mesure au regard des
objectifs de santé publique poursuivis?
Comment cette initiative s’articule-t-elle
avec la décision récente relative à l’interdiction des arômes prévue pour
septembre 2028?
Pour quelles raisons la date du 1er janvier
2027 a-t-elle été retenue comme échéance d’entrée en vigueur contraignante?
Le gouvernement considère-t-il que ce délai
est suffisant pour permettre aux opérateurs économiques de s’adapter dans des
conditions viables?
Des mesures d’accompagnement ou de
transition sont-elles envisagées?
Quelles mesures sont-elles envisagées pour
prévenir le développement de marchés parallèles ou non conformes? Des contacts
avec l’administration des douanes et accises ont-ils été menés par votre
administration?
Une évaluation de l’impact budgétaire
potentiel (notamment en matière d’accises et de TVA) a-t-elle été réalisée?
09.02 Frank Vandenbroucke, ministre: Je tiens
tout d'abord à préciser que, suite à la décision du Conseil des ministres du 17 juillet,
le SPF Santé publique a informé le secteur, le 12 août de cette année, que
l'entrée en vigueur de l'article 4, paragraphe 4, 5ème de
l'arrêté royal du 28 octobre 2016 sera reportée au 1er septembre
2028, afin de garantir une mise en œuvre cohérente de la réglementation.
Je rappelle qu'il ne s'agit pas d'une nouvelle
interdiction, mais de l'application d'une disposition déjà prévue dans l'arrêté
royal précité, qui concerne la transposition de la directive européenne
relative aux produits du tabac.
La liste des substances concernées s'inscrit
dans la continuité de celle qui avait déjà été communiquée en 2021 pour les
produits à base de tabac. Cette liste n'est donc pas nouvelle. Elle a été
élaborée à la suite des recommandations formulées en 2020, dans le cadre de la Joint
Action on Tobacco Control, et après consultation d'experts scientifiques de
l'Organisation mondiale de la Santé.
Par ailleurs, le neuvième rapport du groupe
d'études de l'OMS sur la réglementation des produits du tabac 2023 confirme que
les activateurs du récepteur TRPMS facilitent l'inhalation.
Conformément à l'article 5.3 de la convention-cadre
de l'OMS pour la lutte anti-tabac, aucune concertation n'a été menée avec
l'industrie du tabac. Les politiques de santé publique doivent en effet être
protégées des intérêts commerciaux de cette industrie. Mes services ont dès
lors agi de manière pleinement légitime. Ils ont en outre informé à plusieurs
reprises le secteur qu'une telle liste pour les cigarettes électroniques était
en cours de préparation.
Enfin, comme vous le savez, des moyens
budgétaires supplémentaires ont été alloués aux services d'inspection afin de
renforcer les contrôles relatifs aux produits du tabac illégaux, en étroite
collaboration avec l'administration générale des douanes et accises.
Il y a eu une séance d'information en février
2023 sur les modifications apportées à l'arrêté royal régissant les cigarettes
électroniques, un Frequently Asked Questions sur le site web, et les
informations relatives à la liste des ingrédients dans les dossiers de
notification. Voilà ma réponse.
09.03 Benoît Piedboeuf (MR): Merci, monsieur le
ministre, pour toutes ces informations.
La fin de votre réponse concerne le commerce
illégal. C’est vraiment un travail à poursuivre. Cela a déjà été efficace pour
le démantèlement de toute une série de réseaux, mais il y en a encore. On sait
que la consommation vient en partie de là et en partie du transfrontalier. Je
vous remercie pour vos réponses.
Het incident is gesloten.
L'incident est clos.
10 Vraag van Frieda Gijbels aan Frank
Vandenbroucke (VEM Sociale Zaken, Volksgezondheid, belast met
Armoedebestrijding) over "De plaats van innovatie binnen de hervorming van
het ziekenhuislandschap" (56017900C)
10 Question de Frieda Gijbels à Frank
Vandenbroucke (VPM Affaires sociales, Santé publique, chargé de la Lutte contre
la pauvreté) sur "La place de l'innovation au sein de la réforme du
paysage hospitalier" (56017900C)
10.01 Frieda Gijbels (N-VA): Mijn vraag is vrij uitgebreid en betreft de hervorming van
het ziekenhuislandschap, die op tafel ligt en uiteraard nog een heel traject
moet doorlopen. De vraag is vooral welke rol innovatie zal spelen in de
toekomst van onze ziekenhuizen. Ik merk dat daarover ook ongerustheid bestaat
bij de ziekenhuizen, onder meer omdat nog niet alles duidelijk is over een
hervormde ziekenhuisfinanciering. Men stelt zich vragen over wat nog mogelijk
zal zijn en hoeveel ruimte daarvoor zal blijven.
Hoe ziet u de rol van innovatie binnen de
ziekenhuizen? Zal die voorbehouden blijven voor universitaire ziekenhuizen of
zal die ook een plaats krijgen in algemene ziekenhuizen, ziekenhuizen voor
dagzorg, voorzieningen voor intermediaire zorg en revalidatiecentra, zoals toch
wenselijk is? Hoe zal innovatie worden ondersteund? Als we onze zorg verder
willen ontwikkelen, is het immers van groot belang dat er ruimte blijft voor
innovatie.
10.02 Minister Frank
Vandenbroucke: Het idee van een innovatiefonds is inderdaad ter sprake
gekomen in het kader van de hervorming van de nomenclatuur en de
ziekenhuisfinanciering, maar dus niet zozeer naar aanleiding van de hervorming
van het ziekenhuislandschap. Het gaat meer over de financieringsdiscussie. Daarom
was het innovatiefonds ook niet opgenomen in de oriëntaties die we samen met de
interministeriële conferentie Volksgezondheid hebben vastgelegd en
gepubliceerd, aangezien die betrekking hadden op het ziekenhuislandschap. Over
het fonds is wel van gedachten gewisseld in het kader van de financiering.
Daarover ligt nog niets vast, al is het voor
mij wel een belangrijk debat. Eerst moeten we ons afvragen wat we precies
begrijpen onder innovatie. Dat begrip moet worden afgebakend. De
gedachtewisseling daarover vindt plaats binnen de ad-hocoverlegstructuur rond
de hervorming van de ziekenhuisorganisatie en -financiering, waarin artsen,
ziekenhuizen en VI’s rond de tafel zitten. Het spreekt voor zich dat de
federale financiering daarbij rekening moet houden met de bevoegdheidsverdeling
met de deelstaten qua investeringen in innovatie op het vlak van uitrusting en
infrastructuur. Ik vind wel dat we innovatiebudgetten niet uitsluitend voor
universitaire ziekenhuizen mogen voorbehouden, dat lijkt me een misverstand.
Wat cybersecurity betreft, wil ik – zonder
zelfgenoegzaam te willen klinken – toch benadrukken dat we de voorbije jaren
systematisch aanzienlijke middelen hebben uitgetrokken ter ondersteuning van de
informatisering, in het bijzonder voor cybersecurity. Er is al heel wat
gebeurd. Ik wil niet beweren dat we er al zijn, maar het is niet zo dat we
niets doen. Volgens mij moeten we dat onderscheiden van het debat over
innovatie. Innovatie gaat over vernieuwing in de medische wetenschap en in de
behandeling van patiënten. Volgens mij gaat het daarbij niet louter om nieuwe
ICT-ontwikkelingen of dergelijke.
10.03 Frieda Gijbels (N-VA): Inderdaad,
zoals u zelf aangeeft, denk ik het debat eerder zal worden gevoerd in het kader
van de hervorming van de ziekenhuisfinanciering. Er moet daarbij voldoende
ruimte gegarandeerd blijven om te innoveren. Innovatie is noodzakelijk als we
met onze zorg vooruit willen blijven gaan. Volgens mij leveren we zorg van
goede kwaliteit en die kwaliteit moeten we zeker blijven ondersteunen. Ik kijk
uit naar de verdere debatten die we daarover zullen voeren wanneer we het
zullen hebben over de ziekenhuisfinanciering en de hervorming van de
nomenclatuur.
L'incident est clos.
Het incident is gesloten.
11 Questions jointes de
- François De Smet à Frank Vandenbroucke (VPM
Affaires sociales, Santé publique, chargé de la Lutte contre la pauvreté) sur
"Les recommandations du KCE en matière de dépistage des cancers du
sein" (56017906C)
- Irina De Knop à Frank Vandenbroucke (VPM
Affaires sociales, Santé publique, chargé de la Lutte contre la pauvreté) sur
"Les études internationales sur le dépistage des gènes de prédisposition
aux cancers à haut risque" (56017909C)
11 Samengevoegde vragen van
- François De Smet aan
Frank Vandenbroucke (VEM Sociale Zaken, Volksgezondheid, belast met
Armoedebestrijding) over "De aanbevelingen van het KCE inzake
borstkankerscreening" (56017906C)
- Irina De Knop aan
Frank Vandenbroucke (VEM Sociale Zaken, Volksgezondheid, belast met
Armoedebestrijding) over "De internationale studies over de genetische
screening op hoogrisicokankergenen" (56017909C)
11.01 François De Smet (DéFI): Je renvoie à la question que j'ai introduite par écrit.
Selon La Libre Belgique du 9 juillet, le
Centre fédéral d'expertise des soins de santé (KCE) a publié tout dernièrement
un rapport dans lequel il ne recommande pas l'élargissement du dépistage de
masse du cancer du sein aux femmes de 45 à 49 ans et de 70 à 74 ans,
au regard du rapport coût-efficacité et de la balance bénéfices-risques.
Parallèlement, Le Vif relève que
118 000 Belges à haut risque n'ont pas accès à un test de dépistage
remboursé, alors même que l'efficience de ce dépistage ciblé est jugée
favorable, et rappelle que l'OCDE pointe la faiblesse des dépenses belges de
prévention. La prévention ne représente qu'environ 2 % des dépenses de
santé belges, qui sont parmi les plus faibles d'Europe occidentale, selon
l'OCDE. Et cette compétence relève des entités fédérées
La tension entre le refus d'élargir un
dépistage de masse, jugé peu efficient, et l'absence de remboursement d'un
dépistage ciblé, jugé efficient pour les personnes à haut risque, interroge la
cohérence d'ensemble de la politique fédérale de prévention.
En conséquence, monsieur le ministre,
confirmez-vous les conclusions du rapport du KCE, et comptez-vous les suivre
intégralement? Quelles suites ont-elles été données à l'identification des
118 000 personnes à haut risque privées d'un test remboursé, et pour
quelles pathologies ce dépistage ciblé est-il envisagé? Quel est le budget
INAMI actuellement consacré aux dépistages organisés, et quel serait le coût
d'un remboursement du dépistage ciblé des personnes à haut risque, comparé au
coût des traitements évités, selon les données du KCE et de l'OCDE? Comment
comptez-vous porter la part de la prévention dans les dépenses de santé au
niveau des standards européens, en concertation avec les entités fédérées via
la Conférence interministérielle?
11.02 Irina De Knop (Anders.): Mijnheer de minister, ik zal mijn vraag integraal mondeling
stellen omdat ze de nodige aandacht verdient.
Heel wat studies wijzen er steeds
nadrukkelijker op dat genetische screening op hoogrisicokankergenen een
belangrijke rol kan spelen in preventie en vroegtijdige opsporing. Door mensen
met een verhoogd genetisch risico tijdig te identificeren, kunnen ze beter
opgevolgd worden en kunnen preventieve maatregelen sneller worden genomen. Op
die manier kunnen levens worden gered, maar kan ook worden vermeden dat kanker
pas in een vergevorderd stadium wordt vastgesteld.
Vandaag blijft het Belgisch
terugbetalingsbeleid echter vooral vertrekken vanuit een reactieve logica. In
de praktijk wordt vaak pas genetisch getest nadat iemand kanker heeft gekregen,
waarna eventueel ook familieleden onderzocht worden. Dat is belangrijk, maar
dat is een aanpak die vertrekt vanuit de ziekte, niet vanuit het voorkomen van
de ziekte. Er zijn heel wat buitenlandse voorbeelden die aantonen dat
bevolkingsbrede of gerichte genetische screenings op hoogrisicogroepen
goedkoper en efficiënter kunnen worden georganiseerd. Ook de bezorgdheid over
de psychologische impact lijkt volgens verschillende studies toch genuanceerder
te zijn. Een negatieve test kan net zo goed geruststelling bieden, terwijl een
positieve test toelaat om tijdig keuzes te maken.
Mijnheer de minister, ik heb daarover enkele
vragen. Er zijn internationale studies die aantonen dat het genetisch testen
van de bevolking duizenden levens kan redden en ook uiterst kostenefficiënt kan
zijn. Waarom wordt dat wetenschappelijk bewijs niet gevolgd in het Belgisch
terugbetalingsbeleid? Waarom kiest België ervoor om pas na een diagnose
genetische testen terug te betalen? Welke concrete bezwaren ziet u nog op het
vlak van kosteneffectiviteit en organisatie, ondanks de talrijke internationale
voorbeelden?
U blijft ook verwijzen naar mogelijke
psychologische nadelen als argument tegen terugbetaling. Kunt u dat toelichten?
Welke bijkomende gegevens zijn er volgens u nog nodig vooraleer zou kunnen
worden overgegaan tot terugbetaling? Wat hebt u nog meer nodig dan de bestaande
gevalideerde internationale studies? Welke concrete organisatorische knelpunten
ziet u? Waarom kunnen proefprojecten, zoals dat van de VUB, niet dienen om die
knelpunten net beter in kaart te brengen?
11.03 Minister Frank
Vandenbroucke: Mijn antwoord is deels in het Frans, omdat ik dacht dat
ook Franstalige leden vragen hadden gesteld. Mijn
excuses daarvoor.
Le récent rapport du KCE porte sur le dépistage
du cancer du sein organisé par les entités fédérées, et destiné aux femmes ne
présentant pas de risque accru de développer cette maladie. Le KCE ne
recommande pas d'étendre ce dépistage aux femmes âgées de 45 à 49 ans ni à
celles âgées de 70 à 74 ans, au regard de l'équilibre entre les inconvénients
et les bénéfices cliniques, mais également en raison du rapport
coût-efficacité.
Ces recommandations ne concernent toutefois pas
les femmes présentant des antécédents personnels ou familiaux de cancer du
sein, des prédispositions génétiques ou des symptômes. Pour les femmes âgées de
50 à 69 ans, la mammographie de dépistage bisannuelle avec double lecture est
intégralement remboursée.
Les dépenses annuelles de l'INAMI liées aux
mammographies de dépistage et à leur lecture dans le cadre de dépistages de
masse sont estimées à environ 21 millions d'euros. Par ailleurs, pour les
femmes présentant un risque accru identifié, il existe une nomenclature
distincte pour un suivi plus intensif.
De twee vragen verwijzen daarnaast naar
genetische bevolkingsscreening op erfelijke kankerpredispositie. Dat aspect is
niet onderzocht in het KCE-rapport.
Het aangehaalde cijfer van 118.000 betreft
een schatting van het aantal dragers in de Belgische bevolking. Het pleidooi in
het aangehaalde artikel gaat dus over een bevolkingsbreed screeningsaanbod om
die personen te identificeren. Aangezien georganiseerde screeningsprogramma’s
tot de bevoegdheid van de deelstaten behoren, komt het in de eerste plaats aan
hen toe om te beoordelen of nieuwe programma’s of proefprojecten wenselijk
zijn.
De keuzes inzake organisatie, evaluatie en
financiering liggen dus in eerste instantie bij de overheden die
verantwoordelijk zijn voor het preventiebeleid, uiteraard in afstemming met het
federale niveau. In die context onderhouden we als federale overheid regelmatig
overleg met de deelstaten om de uitwisseling van kennis te bevorderen,
wetenschappelijke ontwikkelingen op te volgen en een goede coördinatie van het
gezondheidsbeleid te ondersteunen. Screening in samenwerking met de deelstaten
vormt ook een belangrijk onderdeel van het onlangs gepubliceerde Belgisch
Kankerplan 2026-2036, waarover we het daarnet al hadden.
Daarin hebben we iets opgenomen wat op het
eerste gezicht misschien wat raar of afstandelijk overkomt, mevrouw De Knop.
Toch is het belangrijk en raakt het aan de kern van uw vraag. We vinden het
belangrijk om bij te dragen aan een verdere wetenschappelijke onderbouwing en
de optimalisatie van de bestaande screeningsprogramma’s, maar ook om onderzoek
te doen naar de meerwaarde en de haalbaarheid van risicogebaseerde screening.
Dat staat letterlijk in het Kankerplan. In
de eerste fase ligt de focus op longkankerscreening bij hoogrisicogroepen, met
aandacht voor gezondheidswinst, kosteneffectiviteit, budgettaire impact,
benodigde capaciteit, rookstopbegeleiding en organisatorische haalbaarheid. De
lessen uit die oefening zouden nadien kunnen worden gebruikt voor de verdere
ontwikkeling van meer gepersonaliseerde preventie en vroegtijdige opsporing.
Zeer kort samengevat: de bevoegdheid en de uiteindelijke
beslissing over een dergelijk initiatief liggen bij de deelstaten. We moeten
dus in de eerste plaats aan hen vragen wat ze daarvan vinden. Er is uiteraard
een sterke interactie met ons. We willen dan ook echt bijdragen aan de
wetenschappelijke reflectie daarover. Dat is geen eenvoudige oefening, omdat we
de kosten en baten van screening tegen elkaar moeten afwegen. Een zorgvuldige oefening is dus noodzakelijk.
11.04 François De Smet (DéFI): Merci, monsieur
le ministre, pour vos réponses, en ce compris la partie en français qui était
tout à fait justifiée.
11.05 Irina De Knop (Anders.): Mijnheer de minister, het is een beetje het verhaal van
de kip of het ei. Als u wilt weten of het qua kosten en baten interessant is,
moet die screening gebeuren. We moeten dat dan niet verder uitstellen. U zegt
dat we de kosten en baten zorgvuldig tegen elkaar moeten afwegen om te
beoordelen of een dergelijke screening nuttig is. Daarover ben ik het met u
eens. We moeten die oefening natuurlijk wel aanvatten om daar zicht op te
krijgen. In uw antwoord heb ik echter geen geruststelling gehoord dat die
kosten-batenanalyse er zal komen. Ik vrees ook dat we nog een tijdje zullen
kunnen wachten als u het aan de deelstaten overlaat. Dat staat hoegenaamd niet
op uw prioriteitenlijst, aangezien er in Vlaanderen verder is bespaard op
preventie. Ik hoor mensen nogal perfide stellen dat de deelstaten daar geen
belang bij hebben, omdat de voordelen van dat preventiebeleid eerder federaal
zijn. Sommige mensen redeneren dus op die manier. Ik val bijna van mijn stoel
als ik dat hoor. Ik dacht altijd dat het ging om het leven van mensen en om de
best mogelijke zorg voor onze patiënten.
Uiteindelijk is iedereen het er volgens mij
over eens dat we onze begroting onder controle moeten houden. Als Vlaanderen
kan helpen om mensen gezonder te houden en tegelijk de begroting onder controle
te houden, dan zouden we dat moeten toejuichen. Met andere woorden, ik reken
toch een beetje op u om die kosten-batenanalyse op te starten en de deelstaten
de juiste weg te wijzen. Uw antwoord heeft mij op dat punt niet gerustgesteld.
Ik ben wel blij te vernemen dat u zegt dat
in het Kankerplan letterlijk staat dat ook naar dat soort onderzoek of
screenings verder moet worden gekeken. Wat mij wel verontrust, is dat u zegt
dat we verder blijven werken aan de wetenschappelijke onderbouwing, terwijl ik
van niet de minsten verneem dat die onderbouwing er al is. Het is dus heel duidelijk
wat er moet gebeuren: we moeten echt werk maken van die kosten-batenanalyse. Ik
ben ervan overtuigd dat die positief zal uitvallen. Vervolgens moeten we werken
aan een terugbetalingssysteem, minstens voor hoogrisicopatiënten. Op die manier
kunnen we verder leren.
L'incident est clos.
Het incident is gesloten.
12 Questions jointes de
- François De Smet à Frank Vandenbroucke (VPM
Affaires sociales, Santé publique, chargé de la Lutte contre la pauvreté) sur
"La surprescription d'inhibiteurs de pompe à protons chez les
nourrissons" (56017907C)
- Jan Bertels à Frank Vandenbroucke (VPM
Affaires sociales, Santé publique, chargé de la Lutte contre la pauvreté) sur
"Les médicaments contre le reflux chez les bébés" (56018356C)
12 Samengevoegde vragen van
- François De Smet aan
Frank Vandenbroucke (VEM Sociale Zaken, Volksgezondheid, belast met
Armoedebestrijding) over "Het overmatig voorschrijven van
protonpompinhibitoren voor zuigelingen" (56017907C)
- Jan Bertels aan Frank
Vandenbroucke (VEM Sociale Zaken, Volksgezondheid, belast met
Armoedebestrijding) over "Refluxmedicatie bij baby's" (56018356C)
12.01 François De Smet (DéFI): Monsieur le ministre, le groupe de presse Sudinfo du
9 juillet relaie une étude sur le recours trop fréquent aux inhibiteurs de
la pompe à protons (IPP) chez les nourrissons pour des reflux le plus souvent
physiologiques: les traitements durent en moyenne 68,6 jours et 18 %
des bébés traités reçoivent des IPP pendant au moins 16 semaines, sans
réévaluation médicale documentée. Ces durées excèdent largement les
recommandations pédiatriques, qui réservent les IPP aux reflux pathologiques
avérés et pour des durées courtes.
La surprescription pédiatrique interroge à
la fois la sécurité des patients les plus vulnérables (effets à long terme
documentés dans la littérature), la qualité de l'accompagnement des jeunes
parents et la dépense publique de l'assurance soins de santé.
En conséquence, monsieur le ministre,
confirmez-vous les chiffres cités (durée moyenne de 68,6 jours, 18 %
des nourrissons traités au moins 16 semaines sans réévaluation)? Disposez-vous,
via l'INAMI et l'AFMPS, de données nationales sur la prescription d'IPP chez
les moins de deux ans? Confirmez-vous le coût annuel pour l'assurance soins de
santé des IPP prescrits en pédiatrie, et les données de pharmacovigilance
disponibles sur les effets à long terme chez le nourrisson? Envisagez-vous des
mesures ciblées, recommandations de bonne pratique actualisées, feedbacks
individualisés aux prescripteurs, conditions de remboursement, campagne
d'information des jeunes parents en lien avec l'ONE et Kind en Gezin?
12.02 Jan Bertels (Vooruit): Mijnheer de minister, uit onderzoek van een ziekenfonds
blijkt dat 1 op de 13 Belgische baby’s, iets meer dan 7 %, refluxmedicatie
– protonpompinhibitoren (PPI's) – krijgt. Dat is opmerkelijk omdat de
doeltreffendheid bij zuigelingen nauwelijks wetenschappelijk is onderbouwd.
Daarnaast leggen de cijfers een scherpe
scheefgroei bloot: in Wallonië krijgt 13 % van de baby’s een PPI,
tegenover zo'n 4 % in Vlaanderen en Brussel. Kinderartsen schrijven
75 % van de kuren voor, waarbij de top 5 % van de kinderartsen ruim
zes keer meer voorschrijft dan de mediaan.
Is het RIZIV op de hoogte van die grote
regionale én individuele verschillen in het voorschrijfgedrag van kinderartsen?
Aangezien doelmatige zorg voor ons allen belangrijk is, welke concrete
initiatieven neemt het RIZIV om artsen te sensibiliseren over afwijkend
voorschrijfgedrag en de beperkte effectiviteit bij zuigelingen?
12.03 Frank Vandenbroucke, ministre: Monsieur De Smet, sur l'année 2025, nous constatons
des prises moyennes de 37,4 DDD (Defined Daily Dose ou dose quotidienne
standard) par enfant âgé de moins de deux ans par thérapie. Nous identifions
une thérapie tant que le nombre de jours entre deux prescriptions n'excède pas
le nombre de DDD plus sept. À noter que 170 de ces thérapies excèdent une durée
de 16 semaines, ce qui représente 2,3 % des thérapies, et que 166 patients
ont connu une durée de traitement excédant 16 semaines, ce qui représente 4,2 %
des patients.
La somme des IPP pour les moins de deux ans sur
l'année 2025 s'élève à 88 801 euros.
Les recommandations existent déjà et sont
régulièrement actualisées sur la base des données scientifiques. Les
différences observées dans les pratiques de prescription soulignent
l'importance de poursuivre la sensibilisation des professionnels de santé et la
diffusion des recommandations en ligne avec les objectifs du plan pluriannuel
des soins appropriés de l'INAMI. L'INAMI et les autorités de santé continuent à
suivre ces thématiques dans le cadre de leur mission visant à promouvoir les
soins de qualité appropriée.
L'information et l'accompagnement des jeunes
parents relèvent principalement des communautés, tandis que l'autorité fédérale
soutient la diffusion d'informations cohérentes et fondées sur les données
scientifiques.
Meneer Bertels, met het RIZIV beschikken we
niet over de nodige gegevens om de studie van de Onafhankelijke Ziekenfondsen
uit te voeren. Alleen het geboortejaar van de baby's is immers beschikbaar,
terwijl de exacte geboortedatum vereist is om, overeenkomstig met de
methodologie van de studie, het gebruik van protonpompinhibitoren (PPI's)
gedurende het eerste levensjaar van de baby te kunnen onderzoeken.
Wat uw tweede vraag betreft, wijst u erop
dat pediaters de belangrijkste voorschrijvers zijn van PPI's bij zuigelingen.
Gerichte sensibilisering van artsen-specialisten op basis van een afwijkend
voorschrijfprofiel is, zoals u weet, complex. Om afwijkende
voorschrijfprofielen betrouwbaar te kunnen identificeren, moeten de betrokken
patiëntenpopulaties voldoende vergelijkbaar zijn. Aangezien pediaters in
uiteenlopende contexten werken, beschikken we momenteel niet over voldoende
gegevens om de voorschrijfpraktijken van individuele zorgverleners op een
betrouwbare een-op-eenbasis te vergelijken.
Mogelijk nuttige bijkomende info vindt u
terug bij het BCFI (Belgisch Centrum voor Farmacotherapeutische Informatie).
Via het BCFI werd in 2024 al gesensibiliseerd inzake de risico's van PPI's bij
jonge kinderen.
12.04 François De Smet (DéFI): Merci, Monsieur le ministre, pour vos précisions chiffrées.
12.05 Jan Bertels (Vooruit): Ik dank u voor het antwoord, mijnheer de minister. Op het
vlak van doelmatige zorg hebben we inderdaad nog wat werk voor de boeg. Er was
in 2024 inderdaad een sensibiliseringsactie van het BCFI over de risico's voor baby’s
en zuigelingen van PPI’s, maar als de cijfers een excessief voorschrijfgedrag
blijven aantonen, moet de overheid toch op zoek gaan naar een manier om het
gedrag van de voorschrijvers aan te passen, want het is gewoon niet gezond,
niet voor die baby's en zuigelingen en ook niet voor ons
gezondheidszorgsysteem.
L'incident est clos.
Het incident is gesloten.
13 Question de François De Smet à Frank
Vandenbroucke (VPM Affaires sociales, Santé publique, chargé de la Lutte contre
la pauvreté) sur "Les craintes de suspension de traitement dans les
centres de fertilité" (56017908C)
13 Vraag van François De Smet aan Frank
Vandenbroucke (VEM Sociale Zaken, Volksgezondheid, belast met
Armoedebestrijding) over "De vrees voor een opschorting van de
behandelingen in vruchtbaarheidscentra" (56017908C)
13.01 François De Smet (DéFI): Monsieur le ministre, les centres de fertilité craignent de
devoir suspendre des traitements en raison d'une réforme en préparation. Le
secteur pointe l'insécurité entourant le financement et la nomenclature des
actes de procréation médicalement assistée (PMA) et alerte sur les conséquences
directes pour les patientes et patients en train de suivre un tel parcours.
La Belgique est reconnue pour l'accessibilité
de sa PMA: six cycles remboursés jusqu'à l'âge de 43 ans. Dès lors, une rupture
de traitement, dans des parcours où chaque cycle compte, entraînerait des
conséquences humaines considérables.
Monsieur le ministre, confirmez-vous le contenu
et le calendrier de la réforme visée par les centres de fertilité?
Pourriez-vous préciser les forfaits et numéros de nomenclature qui seraient
modifiés? Quelle est l'étude d'impact réalisée au sujet de l'équilibre
financier des centres agréés et du nombre de cycles concernés annuellement?
Quelles sont les garanties selon lesquelles aucun traitement en cours ne devra
être suspendu? Une concertation est-elle menée avec le Collège de médecins de
la reproduction, les réseaux hospitaliers et les mutualités? Vous engagez-vous
à prévoir un régime transitoire préservant intégralement les droits des
patientes et patients?
13.02 Frank Vandenbroucke, ministre: Monsieur De Smet,
du côté de l'INAMI, aucune réforme du financement et de la nomenclature de la
PMA n'est en préparation en vue de contraindre les centres de fertilité à
suspendre leurs traitements. Le cadre actuel reste d'application. La prise en
charge dans les centres agréés, incluant le remboursement de six cycles jusqu'à
l'âge de 43 ans, n'est pas remise en cause.
Ensuite, dès lors qu'une modification des
forfaits ou des numéros de nomenclature n'est pas envisagée, une étude d'impact
sur l'équilibre financier des centres ou sur le nombre de cycles concernés n'a
pas lieu d'être. Pour cette raison, aucun traitement en cours ne doit être
interrompu.
Par ailleurs, des travaux législatifs sont en
cours, notamment en ce qui concerne le don de gamètes. Ils relèvent toutefois
d'un autre cadre et ne portent pas sur le financement ou la nomenclature de la
PMA. Ces travaux font l'objet d'une concertation avec les représentants du
secteur et les centres de fertilité.
Je reste attentif à préserver l'accessibilité
de la PMA en Belgique.
13.03 François De Smet (DéFI): Monsieur le
ministre, je vous remercie pour votre réponse relativement rassurante, en tout
cas pour les centres concernés. Merci d'avoir rappelé le caractère prioritaire
de leur accessibilité, car ils permettent à beaucoup de femmes et de familles
de trouver leur bonheur.
Het incident is gesloten.
L'incident est clos.
14 Vraag van Irina De Knop aan Frank
Vandenbroucke (VEM Sociale Zaken, Volksgezondheid, belast met
Armoedebestrijding) over "De noodzaak van correcte communicatie over
antidepressiva en hittegolven" (56017914C)
14 Question de Irina De Knop à Frank
Vandenbroucke (VPM Affaires sociales, Santé publique, chargé de la Lutte contre
la pauvreté) sur "La nécessité d'une communication correcte relative aux
antidépresseurs et à la canicule" (56017914C)
14.01 Irina De Knop (Anders.): Ik verwijs naar de schriftelijke voorbereiding van mijn
vraag.
Tijdens hittegolven wordt terecht
gewaarschuwd voor kwetsbare groepen zoals ouderen, chronisch zieken en mensen
in woonzorgcentra. Maar ook patiënten die bepaalde geneesmiddelen nemen, kunnen
extra gevoelig zijn voor hitte.
Volgens recente berichtgeving op VRT NWS
circuleren op TikTok video's waarin mensen zeggen dat ze meer last hebben van
hitte door antidepressiva. Die bewering blijkt genuanceerd maar niet onjuist.
Sommige vaak voorgeschreven antidepressiva kunnen de zweetproductie verhogen.
Dat kan hinderlijk zijn en vraagt extra aandacht voor voldoende vocht en
mineralen. Andere, oudere antidepressiva, zoals tricyclische antidepressiva,
kunnen de zweetproductie net afremmen, waardoor het lichaam minder goed
afkoelt.
Ook andere geneesmiddelen, zoals
antipsychotica, anti-epileptica, niermedicatie en hartmedicatie, kunnen de
temperatuurregeling beïnvloeden. De boodschap moet dus duidelijk zijn: bepaalde
medicatie vraagt extra waakzaamheid bij hitte, maar patiënten mogen nooit op
eigen initiatief stoppen of hun behandeling aanpassen zonder medisch advies.
Daarom volgende vragen:
Worden patiënten die antidepressiva of
andere hittegevoelige medicatie nemen vandaag systematisch geïnformeerd over de
risico's tijdens hittegolven?
Bestaat er een officiële lijst of
richtlijn voor zorgverleners over geneesmiddelen die extra aandacht vragen bij
extreme hitte?
Hoe worden huisartsen, apothekers,
psychiaters en andere zorgverleners betrokken bij die communicatie?
Wordt in het Ozon- en hitteplan voldoende
rekening gehouden met mensen die psychofarmaca of andere medicatie nemen die de
temperatuurregeling beïnvloedt?
Zal u, samen met het FAGG en Sciensano,
bij toekomstige hittewaarschuwingen gerichte communicatie voorzien over
medicatiegebruik bij hitte?
Hoe zal u vermijden dat algemene
waarschuwingen ertoe leiden dat patiënten antidepressiva of andere medicatie
foutief stopzetten?
Welke rol ziet u voor apothekers om
patiënten met risicomedicatie proactief te informeren bij aangekondigde
hittegolven?
Hoe volgt u gezondheidsinformatie en
mogelijke desinformatie over medicatie en hitte op sociale media op?
Bent u bereid bij toekomstige
hittecommunicatie expliciet op te nemen: stop nooit op eigen initiatief met
medicatie, maar vraag advies aan arts of apotheker?
14.02 Minister Frank
Vandenbroucke: Ten eerste, patiënten ontvangen vandaag al informatie via
verschillende kanalen, onder meer via zorgverleners die door onze communicatie
worden geïnformeerd, via de bijsluiters van geneesmiddelen en via de
volksgezondheidscommunicatie tijdens periodes van intense hitte.
Om burgers beter te informeren, stelt FarmaInfo,
een initiatief van het FAGG, ook specifieke informatie ter beschikking over
hitte en geneesmiddelengebruik. Het thema 'Hittegolf en geneesmiddelen: wees
voorzichtig' is beschikbaar op de website van FarmaInfo en bevat onder meer
advies voor tijdens een hittegolf. De informatie benoemt de risicogroepen en
licht de te nemen maatregelen toe. Burgers vinden er bijvoorbeeld informatie
over het correct bewaren van geneesmiddelen bij een dergelijke hitte en over
bepaalde behandelingen die de negatieve gevolgen van een hittegolf kunnen
versterken.
Ten tweede, er bestaan inderdaad specifieke
aanbevelingen over geneesmiddelen die de temperatuurregeling, de vochtbalans of
de cardiovasculaire stabiliteit kunnen beïnvloeden.
Ten derde, zorgverleners zijn essentiële
schakels in de communicatie. De plannen en aanbevelingen voorzien onder meer in
hun betrokkenheid bij de opvolging van kwetsbare patiënten, het verstrekken van
informatie op maat en de beoordeling van behandelingen die door intense hitte
kunnen worden beïnvloed. Het Belgisch Centrum voor Farmacotherapeutische
Informatie of BCFI verspreidt onder zorgverleners ook aanbevelingen over het
gebruik van geneesmiddelen tijdens hittegolven. Die aanbevelingen werden in 2024
voor het laatst geactualiseerd.
Ten vierde, het ozon- en hitteplan besteedt
bijzondere aandacht aan kwetsbare personen, onder wie personen met chronische
aandoeningen of psychiatrische stoornissen. De aanbevelingen voorzien ook in
een herbeoordeling van behandelingen die de temperatuurregeling, de vochtbalans
of de cardiovasculaire stabiliteit kunnen verstoren. Uit een evaluatie die de
RMG naar aanleiding van de hittegolf maakte, bleek evenwel dat de communicatie
niet altijd voldoende gericht was.
Om die reden zal in het nieuwe Heat Health
Preparedness and Response Plan, waaraan we werken, nog meer aandacht moeten
uitgaan naar de ontwikkeling van communicatie voor specifieke groepen. Mensen
die medicatie nemen die de temperatuurregeling beïnvloedt, behoren inderdaad
tot die specifieke groepen. Mevrouw De Knop, we moeten op dat vlak dus beter
doen. Daarmee ben ik het helemaal eens.
Ten vijfde, we evalueren voortdurend de
preventieboodschappen die tijdens periodes van intense hitte worden verspreid.
Informatie over geneesmiddelen maakt al deel uit van de huidige communicatie en
zal ook bij toekomstige waarschuwingen bijzondere aandacht blijven krijgen.
Ten zesde, in de communicatie wordt
benadrukt dat patiënten een medicamenteuze behandeling nooit mogen onderbreken
of wijzigen zonder advies van een arts of apotheker. Het doel is te informeren
over de te nemen voorzorgsmaatregelen, niet om de stopzetting van behandelingen
aan te moedigen. Die nuance is essentieel in elke communicatie over
geneesmiddelen en hitte.
Ten zevende, apothekers spelen een
eerstelijnsrol in het advies aan patiënten. Ze kunnen de preventiemaatregelen
in herinnering brengen, nagaan of geneesmiddelen correct worden bewaard en
patiënten doorverwijzen naar hun arts wanneer aanpassingen of een bijzondere
opvolging nodig lijken. Die aanpak gaat uit van de complementariteit tussen de
arts, de apotheker en andere zorgverleners.
Ten achtste, we volgen de bezorgdheden van
het publiek op en passen onze communicatie aan wanneer onvolledige of
misleidende informatie circuleert. Het doel is informatie te verspreiden die
gebaseerd is op de beschikbare wetenschappelijke gegevens en wordt uitgedragen door
erkende bronnen, zoals de bevoegde gezondheidsautoriteiten.
Tot slot, u verwijst naar de boodschap om
nooit te stoppen op eigen initiatief, maar advies te vragen. Dat sluit volledig
aan bij de algemene beginselen van een goed geneesmiddelengebruik en bij de
aanbevelingen die we doen. Het is belangrijk te benadrukken dat patiënten bij
twijfel over hun behandeling tijdens periodes van intense hitte altijd advies
moeten vragen aan een arts of apotheker, voordat ze hun behandeling wijzigen.
14.03 Irina De Knop (Anders.): Mijnheer
de minister, ik dank u voor uw aandacht en voor het feit dat het element mee
zal worden opgenomen in het toekomstige hitteplan. Dat is bijzonder relevant,
nuttig en nodig voor de patiënten in kwestie.
Het incident is gesloten.
L'incident est clos.
15 Vraag van Irina De Knop aan Frank
Vandenbroucke (VEM Sociale Zaken, Volksgezondheid, belast met
Armoedebestrijding) over "De oncologische revalidatie na een
kankerbehandeling" (56017915C)
15 Question de Irina De Knop à Frank
Vandenbroucke (VPM Affaires sociales, Santé publique, chargé de la Lutte contre
la pauvreté) sur "La revalidation oncologique après un traitement contre
le cancer" (56017915C)
15.01 Irina De Knop (Anders.): Mijnheer de minister, we vernamen dat men in het AZ
Sint-Maarten in Mechelen sinds kort roeitoestellen inzet bij de oncologische
revalidatie van kankerpatiënten. Men werkt daarvoor samen met de Vlaamse
Roeiliga die de toestellen ter beschikking stelt en ook kinesisten opleidt om
de juiste technieken aan te leren. Ook in Antwerpen loopt een gelijkaardig
project al langer.
Dat project toont hoe belangrijk beweging en
revalidatie zijn na een kankerbehandeling. Veel patiënten kampen na chemo,
bestraling of chirurgie immers met zware vermoeidheid, verlies aan spierkracht
en conditieverlies. Gerichte revalidatie kan hen helpen om sneller opnieuw
kracht en autonomie en daarmee ook zelfvertrouwen op te bouwen.
Het voorbeeld van het roeien leek ons
interessant, omdat het heel laagdrempelig en ook gewrichtsvriendelijk is en er
heel veel spiergroepen tegelijk worden gebruikt. Het is voor ons zeker een
aanleiding geweest om breder te kijken naar de plaats van oncologische
revalidatie in onze zorg.
Mijnheer de minister, hoe beoordeelt u de
toegankelijkheid van oncologische revalidatie voor kankerpatiënten vandaag?
Beschikt u over cijfers over het aantal patiënten dat na een kankerbehandeling
gebruikmaakt van oncologische revalidatie? Welke verschillen zijn er tussen de
ziekenhuizen of regio's? Wordt dat volgens u vandaag voldoende systematisch
aangeboden of besproken met patiënten? Wat kunt u ter zake nog doen?
Aansluitend daarbij, hoe wordt de
terugbetaling van kinesitherapie en multidisciplinaire revalidatie na kanker
vandaag georganiseerd? Ziet u daar de nood aan een sterker structureel kader,
zodat zulke programma's niet afhankelijk zijn van lokale initiatieven en
uiteindelijk van mensen die eraan denken om op die manier te werk te gaan? Bent
u bereid om goede praktijken, zoals de samenwerking tussen ziekenhuizen,
kinesisten en sportfederaties, verder te ondersteunen of te verspreiden? Ik heb
niet kunnen nagaan of dat in het Kankerplan is opgenomen, maar ik dacht van
niet. Als dat wel het geval zou zijn, dan zou ik dat nu graag horen.
15.02 Minister Frank
Vandenbroucke: Mevrouw De Knop, initiatieven zoals die van AZ
Sint-Maarten en de Antwerpse ziekenhuizen tonen aan hoe belangrijk beweging en
revalidatie zijn na een kankerbehandeling, zoals u terecht zegt. Op dit moment
bestaat er geen specifieke regelgeving voor de terugbetaling van oncologische
revalidatie als afzonderlijk multidisciplinair programma. Daardoor beschikt het
RIZIV niet over specifieke cijfers met betrekking tot het aantal patiënten dat
na een kankerbehandeling oncologische revalidatie volgt. We weten dus ook niet
welke verschillen er ter zake bestaan tussen ziekenhuizen of regio's.
Het punt dat u hier aanstipt, beantwoordt
heel goed aan de geest van het Kankerplan. Natuurlijk vindt men dat programma
daarin niet terug, maar in het Kankerplan benadrukken we twee zaken die in dat
verband belangrijk zijn.
Ten eerste, een kankerbehandeling is in
eerste instantie natuurlijk een medische behandeling, maar ook wanneer mensen
aan het genezen zijn of genezen zijn en de medische behandeling is stopgezet,
blijft er vaak nog een opdracht. Er blijven zorgnoden en andere zaken die
moeten gebeuren. Het Kankerplan benadrukt dat we de patiënt moeten blijven
bekijken wanneer de behandeling is stopgezet en wanneer de patiënt genezen
wordt verklaard. Ook dan blijven er zaken te doen. Dat is de geest van het
Kankerplan.
Ten tweede wordt in het Kankerplan zeer
sterk benadrukt dat we patiënten goed willen informeren over alle beschikbare
opties. Het gaat daarbij niet alleen om de diagnose en de medische behandeling,
maar ook om de mogelijkheden op het vlak van nazorg, opvolging enzovoort. Ik
vind dat het dus goed beantwoordt aan de geest van het Kankerplan.
De vragen die u stelt, verwijzen natuurlijk
ook naar zaken die onder de bevoegdheid van de deelstaten vallen. Het gaat dan
om de totstandbrenging van relaties en samenwerking tussen de zorgsector en
sportfederaties en om laagdrempelige initiatieven voor beweging in de buurt.
Dat zijn bevoegdheden van de deelstaten. Persoonlijk vind ik echter dat dat
beantwoordt aan de geest van het Kankerplan en dat we al die aspecten moeten
bekijken.
15.03 Irina De Knop (Anders.): Dank u wel
voor uw antwoorden. Mijn laatste vraag verwees inderdaad naar een bevoegdheid
waarvoor ook de deelstaten verantwoordelijk zijn. In die zin begrijp ik uw
opmerking, maar ik heb vooral onthouden dat er momenteel geen specifiek traject
is voor revalidatie na een kankerbehandeling. Dat was volgens mij een
belangrijk onderdeel van mijn aanbeveling en mijn vraag. Ik wil u dan ook
verzoeken om verder na te kijken hoe u dat structureel kunt verankeren, gezien
de grote voordelen en de aanzienlijke gezondheidswinst voor patiënten.
U hebt ook altijd veel aandacht voor het
mentale welzijn van mensen. Ik denk net dat revalidatie, naast het herstel na
kanker, een heel belangrijk element kan zijn voor het mentale welzijn van die
patiënten en voor hun ondersteuning.
L'incident est clos.
Het incident is gesloten.
16 Questions jointes de
- François De Smet à Frank Vandenbroucke (VPM
Affaires sociales, Santé publique, chargé de la Lutte contre la pauvreté) sur
"L'accès aux soins buccodentaires pour les publics fragilisés"
(56017999C)
- Frieda Gijbels à Frank Vandenbroucke (VPM
Affaires sociales, Santé publique, chargé de la Lutte contre la pauvreté) sur
"L'accessibilité des soins dentaires" (56018464C)
16 Samengevoegde vragen van
- François De Smet aan
Frank Vandenbroucke (VEM Sociale Zaken, Volksgezondheid, belast met
Armoedebestrijding) over "De toegang tot mondzorg voor kwetsbare
groepen" (56017999C)
- Frieda Gijbels aan
Frank Vandenbroucke (VEM Sociale Zaken, Volksgezondheid, belast met
Armoedebestrijding) over "De toegankelijkheid van tandheelkundige
zorg" (56018464C)
16.01 François De Smet (DéFI): Monsieur le ministre, un article de la Gazet van Antwerpen
de juillet dernier relayait le cri d'alarme d'une douzaine de dentistes
anversois qui assurent depuis plusieurs années – et largement
bénévolement – les soins bucco-dentaires de personnes sans abri et
précarisées. Leurs constats dépassent évidemment Anvers.
Pour les publics fragiles, l'accès à la
dentisterie de première ligne repose sur des initiatives volontaires, faute de
cadre de financement structurel, alors que l'état bucco-dentaire est un
déterminant majeur de santé générale et d'insertion sociale.
Le taux de conventionnement des dentistes ne
cesse de reculer, entraînant des suppléments d'honoraires croissants. L'accord
dento-mutualiste 2026-2027 est en cours de négociation au sein de l'INAMI. Le
remboursement préférentiel et le tiers payant obligatoire n'atteignent
manifestement pas les publics les plus éloignés du soin, comme le montrent les
enquêtes de Sciensano sur le renoncement aux soins dentaires, particulièrement
aigu à Bruxelles et dans les grandes villes – car le cas anversois peut s'appliquer
aux autres grandes villes du pays.
Monsieur le ministre, avez-vous eu connaissance
de cette situation décrite à Anvers? Est-ce qu'il existe un cadastre des
initiatives de soins dentaires pour publics défavorisés? Est-ce que cette
situation est connue dans d'autres grandes villes du pays? Est-ce que le
soutien structurel (financement INAMI spécifique, statut pour la dentisterie
sociale, extension du tiers payant) est envisagé pour ces dispositifs de
première ligne? Et enfin, quelles sont les mesures prises pour enrayer la
baisse du conventionnement et limiter les suppléments afin de garantir
l'accessibilité effective des soins bucco-dentaires, notamment dans les grandes
villes de notre pays? Merci.
16.02 Frieda Gijbels (N-VA): Mijnheer de
minister, patiënten worden steeds vaker geconfronteerd met wachtlijsten en
zelfs met patiëntenstops bij tandartsen. Dat is een gekend probleem. We
vernamen onlangs ook dat patiënten zich vaker tot hun huisarts wenden voor
bijvoorbeeld pijnstilling of antibiotica. Dat is goed bedoeld, maar het is geen
goede zaak, omdat de oorzaak daarmee niet wordt aangepakt en het probleem
alleen tijdelijk wordt verlicht.
Om een goed beeld te krijgen van het aanbod
aan tandartsen, moeten we een goed beeld hebben van hun geografische spreiding
en het aantal beschikbare tandartsuren op ons grondgebied. Mijn eerste vraag is
dan ook of u weet in welke streken het tekort aan tandartsen het grootst is. Is
er een verschil tussen de steden en het platteland? Hebt u een zicht op het
aantal tandartsuren per vestiging? Hoe staat dat in de verhouding tot het
aantal tandartsen?
Hebt u een zicht op de evolutie van grotere
samenwerkingsverbanden in de centrumsteden? Kan dat een rol spelen in het
gepercipieerde tekort, vooral in de meer landelijke gebieden? Hebt u een zicht
op het aantal beschikbare mondhygiënistenuren en op de geografische spreiding
daarvan?
Vindt er ook overleg met de deelstaten plaats?
Zo ja, welke concrete pistes worden daarbij besproken?
Wat is de stand van zaken met betrekking tot
de verdere ontwikkeling van een kadaster van gezondheidszorgberoepen? Wanneer
verwacht u dat dit een voldoende accuraat beeld zal geven van de effectieve
activiteit en de geografische spreiding van tandartsen, maar ook van andere
zorgberoepen?
16.03 Frank Vandenbroucke, ministre: L'accès à des soins bucco-dentaires de qualité et
financièrement accessibles est essentiel, en particulier pour les publics
vulnérables.
Plusieurs mesures concrètes ont été prises ces
dernières années, dont l'élargissement du remboursement de certaines
prestations par la suppression totale ou progressive des limites d'âge;
l'interdiction, depuis le 1er juillet 2026, de facturer des
suppléments aux bénéficiaires de l'intervention majorée pour les prestations
dentaires ambulatoires remboursables; ainsi que la suppression, depuis juin, de
la règle de continuité pour le détartrage.
Le nouvel accord dento-mutualiste s'accompagne
également d'une hausse du taux de conventionnement, passé de près de 57 %
en 2024 à 60,48 % en 2026.
Op het terrein bestaan daarnaast
verschillende initiatieven die mobiele of gerichte tandzorg organiseren voor
kwetsbare groepen. Sommige van die initiatieven werken daarbij samen met of
worden ondersteund door deelstaten en lokale actoren. Voor prestaties die aan
de nomenclatuurvoorwaarden voldoen, kan de ziekteverzekering tussenkomen.
Wat de gegevens betreft, blijkt uit de
recentste PlanCAD-rapportering over tandartsen op de arbeidsmarkt voor de
periode 2017-2021 dat er aanzienlijke regionale verschillen bestaan op het vlak
van activiteittoegankelijkheid. De recentere gegevens uit het Health
Professionals Report 2024 bevestigen dat.
De hoogste dichtheid werd vastgesteld in
Brussel, met 8,25 vte's per 10.000 verzekerden, tegenover 3,92 in Namen. Binnen
Vlaanderen varieerde de dichtheid van 4,41 vte's in West-Vlaanderen tot 5,14 in
Limburg. Mevrouw Gijbels, op basis van de beschikbare gegevens is een voldoende
onderbouwde vergelijking tussen steden en plattelandsgebieden niet mogelijk.
De vte's geven een indicatie van het
arbeidsvolume op basis van RIZIV-prestaties, maar kunnen niet worden
gelijkgesteld met beschikbare consultatie-uren. Er zijn ook onvoldoende
gegevens om de capaciteit per praktijk of vestiging, de evolutie van
groepspraktijken in centrumsteden of het effect daarvan op de toegankelijkheid
voor nieuwe patiënten nauwkeurig te bepalen.
Voor mondhygiënisten is inmiddels het
PlanCAD-rapport Mondhygiënisten op de arbeidsmarkt 2023 gepubliceerd. De
dichtheid van de actieve mondhygiënisten in de gezondheidszorg bedroeg 0,29 per
10.000 inwoners: 0,36 in het Vlaams Gewest, 0,17 in het Waals Gewest en 0,20 in
het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. De beschikbare uren per praktijk of
vestiging zijn niet bekend.
De verdere ontwikkeling van het
praktijkregister kan, met informatie via ProGezondheid en andere officiële
bronnen, meer inzicht bieden in de effectieve activiteit, de praktijklocaties
en de geografische spreiding. Dat vereist samenwerking tussen de verschillende
beleidsniveaus.
Hoewel de geografische spreiding als een
aandachtspunt wordt erkend, zijn daarover nog geen concrete pistes besproken in
onze IKW. Ik kan dus nog niet zeggen wanneer het praktijkregister een volledig
en voldoende accuraat beeld daarvan zal geven.
16.04 François De Smet (DéFI): Merci pour vos réponses, monsieur le ministre. J'entends les
mesures qui ont été déployées depuis quelques mois et je ferai le suivi pour
pouvoir vérifier si elles augmentent effectivement l'accessibilité des soins
bucco-dentaires aux plus fragilisés économiquement.
16.05 Frieda Gijbels (N-VA): Mijnheer de minister, er zijn verschillende aspecten aan de
toegankelijkheid van mondzorg en tandheelkundige zorg. In de eerste plaats is
er de financiële toegankelijkheid, waarvoor er vooral moet worden gewerkt aan
een betere nomenclatuur, gebaseerd op de werkelijke kosten. Daarnaast moet er
meer worden ingezet op preventie. Er zijn momenteel nog niet zoveel
mondhygiënisten. De opleiding bestaat ook nog niet zo lang. Hun aantal zal dus
nog toenemen, wat hopelijk ook het aantal grote en duurdere behandelingen zal
beperken. Daar moet op ingezet worden, ook bij de hervorming van de
nomenclatuur. Er moet in samenwerking met de deelstaten meer worden gefocust op
preventie, aangezien de meeste tandproblemen te voorkomen zijn, als daar
voldoende op wordt ingezet.
Ik vind het enigszins verontrustend dat er
nog zo weinig bekend is over de spreiding van tandartsen en zorgverstrekkers in
het algemeen. Ik heb u daar ook een schriftelijke vraag over gesteld. Blijkbaar
is van slechts 11 % van de zorgverstrekkers een werkadres bekend in
ProGezondheid. Die informatie is nochtans vrij gemakkelijk te achterhalen en
dan kan er met de deelstaten aan de slag worden gegaan om tot een betere
spreiding te komen.
Ik krijg verontrustende signalen dat het
voor jongere tandartsen niet meer zo evident zou zijn om in Leuven aan de slag
te gaan, omdat het aanbod er in zekere mate verzadigd is. Het zou jammer zijn
als we de landelijke regio's verwaarlozen en de zorgverlening steeds meer
concentreren in grote praktijken in de centrumsteden. Ook kleinere
eenmanspraktijken hebben volgens mij nog steeds een plaats in ons
zorglandschap. We mogen die niet verwaarlozen of onvoldoende aanmoedigen. Er
kan zeker nog ingezet worden op een aantal werven; het belangrijkste lijkt mij
echter om eerst en vooral een goed zicht te krijgen op de spreiding, die
vandaag erg ongelijk lijkt te zijn.
Het incident is gesloten.
L'incident est clos.
17 Vraag van Irina De Knop aan Frank
Vandenbroucke (VEM Sociale Zaken, Volksgezondheid, belast met
Armoedebestrijding) over "De centralisatie van de behandeling van hoofd-
en halskanker" (56018109C)
17 Question de Irina De Knop à Frank
Vandenbroucke (VPM Affaires sociales, Santé publique, chargé de la Lutte contre
la pauvreté) sur "La centralisation de la prise en charge des cancers de
la tête et du cou" (56018109C)
17.01 Irina De Knop (Anders.): Mijnheer de minister, toevallig komt deze vraag, die ik
ook al een hele tijd geleden indiende, in de Week tegen Kanker aan bod.
U hebt beslist om de behandeling van hoofd-
en halskanker te concentreren in een beperkt aantal referentiecentra. Alleen
ziekenhuizen die voldoende patiënten behandelen en aan duidelijke volumenormen
voldoen, zullen die complexe zorg nog terugbetaald krijgen.
Op zich kunnen we instemmen met uw
argumentatie voor centralisatie. Het gaat immers om erg complexe kankers,
waarbij onder andere de diagnose, chirurgie en radiotherapie zowel qua
behandeling als qua revalidatie nauw op elkaar moeten aansluiten. Uit cijfers
van het Kankerregister blijkt bovendien dat de overlevingskansen toenemen
wanneer patiënten behandeld worden in centra met voldoende ervaring. So far,
so good. Het zijn dus goede maatregelen.
Dat neemt niet weg dat u voor uw hervorming
erg zorgvuldig te werk moet gaan. Voor patiënten is immers niet alleen de
kwaliteit van de behandeling superbelangrijk; zij moeten ook kunnen rekenen op
een vlotte doorverwijzing dankzij een goede geografische bereikbaarheid en
samenwerking tussen ziekenhuizen met het oog op continuïteit in de nazorg. Ook
moet duidelijk zijn welke centra erkend worden en hoe ziekenhuizen die niet
langer het volledige behandeltraject aanbieden, betrokken kunnen blijven bij
diagnose, opvolging en revalidatie.
Wanneer treedt de nieuwe conventie in
werking? Of is ze ondertussen misschien al in werking getreden? Hoeveel
overgangstijd krijgen ziekenhuizen die nu nog patiënten behandelen?
Hoeveel referentiecentra verwacht u finaal
te erkennen? Hoe zult u zorgen voor een evenwichtige geografische spreiding?
Welke kwaliteitscriteria legt u naast de
volumenorm van 30 patiënten op? Welke andere criteria vindt u belangrijk?
Hoe wordt gegarandeerd dat patiënten snel en automatisch worden doorverwezen
naar het meest geschikte referentiecentrum?
Welke rol behouden niet-erkende ziekenhuizen
bij diagnose, voorbereidende onderzoeken, nazorg en revalidatie?
Een belangrijk aspect om mee te nemen, is
dat langere verplaatsingen soms een drempel kunnen vormen voor kwetsbare
patiënten of voor patiënten die herhaaldelijk radiotherapie nodig hebben. Ook
voor hen moet dat haalbaar zijn.
17.02 Minister Frank
Vandenbroucke: De nieuwe conventie treedt in werking op
1 januari 2027. Er zijn overgangsmaatregelen bepaald. U vindt die
terug in artikel 25 van de conventie. Aangezien de referentiecentra onder
supraregionale zorg vallen, zullen we minder dan 25 centra hebben. Ik kan u
daarover meer zeggen wanneer we de kandidaturen ontvangen en bekeken hebben,
maar hoe dan ook, omdat het supraregionale zorg is, weet u dat er minder dan 25
zijn.
De tekst van de overeenkomst bepaalt in
artikel 5 duidelijke criteria voor de kwaliteit op basis van zorgverstrekkers
met ervaring, en noodzakelijke omkadering. Voor de gespecialiseerde centra voor
radiotherapie voor kwaadaardige hoofd- en halstumoren zijn die criteria
opgenomen in artikel 10. Het multidisciplinaire consult wordt alleen vergoed
als het uitgevoerd wordt door het referentiecentrum. De verwijzende arts kan
aan het overleg deelnemen en wordt daarvoor ook vergoed.
De niet-erkende ziekenhuizen behouden hun
huidige rol, maar in overleg met de referentiecentra.
In verband met het voorkomen van lange
verplaatsingen is er al in een tussenkomst voorzien in de verplaatsingskosten
van het domicilie naar het behandelziekenhuis voor patiënten die een
oncologische, ambulante behandeling volgen. U vindt dat terug op de website van
het RIZIV. U kunt die informatie ook krijgen bij de mutualiteiten.
Het zorgprogramma oncologie bevat al de
psychologische ondersteuning voor patiënten en hun naasten.
Het niet-dringende ziekenhuisvervoer is,
zoals u weet, een deelstatelijke bevoegdheid.
U kunt in de artikelen 18 tot en met 21 van
de overeenkomst lezen hoe de impact van de centralisatie wordt opgevolgd en
geëvalueerd.
Het eerste jaarrapport zal 21 maanden na
afloop van het betrokken jaar en na communicatie aan de Nationale Commissie Artsen-Ziekenfondsen,
de Nationale Overeenkomstencommissie ziekenhuizen-ziekenfondsen en het
Verzekeringscomité bekendgemaakt worden. Als u dat wenst, kunnen we zo'n
rapport delen met het Parlement.
17.03 Irina De Knop (Anders.): Ik heb
geen verdere vragen meer wat dit onderwerp betreft, mijnheer de minister.
Het incident is gesloten.
L'incident est clos.
18 Samengevoegde vragen van
- Irina De Knop aan
Frank Vandenbroucke (VEM Sociale Zaken, Volksgezondheid, belast met
Armoedebestrijding) over "De gedeeltelijke indexering van de honoraria van
zorgverleners" (56018110C)
- François De Smet aan
Frank Vandenbroucke (VEM Sociale Zaken, Volksgezondheid, belast met
Armoedebestrijding) over "De centenindex voor de zorgverstrekkers"
(56018145C)
18 Questions jointes de
- Irina De Knop à Frank Vandenbroucke (VPM
Affaires sociales, Santé publique, chargé de la Lutte contre la pauvreté) sur
"L'indexation partielle des honoraires des professionnels des soins de
santé" (56018110C)
- François De Smet à Frank Vandenbroucke (VPM
Affaires sociales, Santé publique, chargé de la Lutte contre la pauvreté) sur
"L'indexation en centimes des prestataires de soins" (56018145C)
18.01 Irina De Knop (Anders.): Mijnheer de minister, we lazen onlangs dat u voorstelt om
de honoraria van zelfstandige zorgverleners – waaronder artsen,
kinesitherapeuten en thuisverpleegkundigen – slechts gedeeltelijk te indexeren.
U verwijst daarbij naar de zogenaamde centenindex en verwacht dat ook
zorgverleners bijdragen aan de begrotingsinspanning.
Zoals u weet, dient de indexering van
honoraria niet alleen om het inkomen van zorgverleners te vrijwaren, maar ook
om de stijgende personeels-, energie- en materiaalkosten op te vangen. Een
beperking van die indexering kan dus belangrijke gevolgen hebben voor de
leefbaarheid van de praktijken, de conventioneringsgraad en uiteindelijk ook de
factuur voor de patiënt.
We begrepen dat uw kabinet daarnaast zou
hebben aangegeven dat de opbrengst van die ingreep opnieuw in de
gezondheidszorg moet worden geïnvesteerd. Dan rijst uiteraard de fundamentele
vraag of we op die manier bijdragen aan de sanering van de overheidsfinanciën.
Als u die maatregel zou nemen, moet hij dan niet daadwerkelijk leiden tot een
vermindering van het begrotingstekort? Wanneer de volledige opbrengst opnieuw
wordt uitgegeven aan bijkomende of gratis maatregelen gaat het immers niet om
een besparing, maar om een verschuiving binnen hetzelfde budget.
Klopt het dat u een gedeeltelijke indexering
van de honoraria van zelfstandige zorgverleners voorstelt? Welke zorgberoepen
vallen daaronder? Hoe zou u die aftopping berekenen en welke budgettaire
opbrengst verwacht u daarvan? Welk deel van die opbrengst zal daadwerkelijk
worden gebruikt om het gezondheidsbudget of het algemene begrotingstekort te
verlagen? Op welke manier zou u de opbrengst opnieuw willen uitgeven in de
gezondheidszorg en aan welke concrete maatregelen? Waarom vraagt u een
budgettaire inspanning van zorgverleners als de opbrengst vervolgens opnieuw
moet worden besteed? We weten immers al langer dat zorgverleners onder druk
staan en worden geconfronteerd met bijvoorbeeld de plafonnering van honoraria.
De maatregel zou het goede vertrouwen tussen de zorgverleners en de minister
zeker niet ten goede komen.
18.02 François De Smet (DéFI): De Tijd du 14 juillet rapporte que vous souhaitez
décider vous-même de l'affectation du "gain" de l'indexation en
centimes (centenindex) appliquée aux prestataires indépendants du secteur des
soins ; De Standaard du même jour précise que les médecins ont jusqu'ici
échappé à ce mécanisme et que vous souhaitez qu'ils y contribuent également.
Ce débat s'ouvre alors que le Conseil des
ministres a décidé le vendredi 10 juillet de rechercher un assainissement
supplémentaire de 10 milliards d'euros d'ici 2029, soit davantage que
l'exigence européenne.
Toute modification unilatérale de
l'affectation de la marge d'indexation touche à l'équilibre du modèle de
concertation et pourrait accroître le risque de déconventionnement, déjà brandi
récemment par les syndicats médicaux, avec des conséquences directes sur les
suppléments d'honoraires à charge des patients.
En conséquence, monsieur le ministre,
confirmez-vous votre intention de réaffecter la marge issue de la centenindex
des prestataires indépendants et d'étendre le mécanisme aux médecins? Dans
l’affirmative, sur quelle base légale et procédure de concertation (médico-mut,
Comité de l'assurance)? Quel est le rendement budgétaire attendu de ces mesures
à l'horizon 2029? Qu'en est-il de l'évaluation du risque de déconventionnement
accru et de l'impact sur l'accessibilité des soins, singulièrement à Bruxelles
où le conventionnement est déjà fragile? Quelle est l'articulation de ces
mesures avec l'objectif transversal de 10 milliards d'économies décidé le
10 juillet et avec la norme de croissance des soins de santé?
18.03 Minister Frank
Vandenbroucke: Mevrouw De Knop, mijnheer De Smet, ik zal kort antwoorden
omwille van politiek-deontologische redenen.
U weet dat we met de regering ook een nieuwe
procedure op punt hebben gesteld voor de voorbereiding van het budget voor de
gezondheidszorg. We schrijven dan een opdrachtenbrief, une lettre de mission,
aan de actoren in het Verzekeringscomité, met een aantal aandachtspunten en
oriëntaties. Vervolgens is het aan het Verzekeringscomité om een ontwerp van
begroting te maken. Dat gaat dan naar de Algemene Raad, waarin ook de regering
is vertegenwoordigd, die mee beslist over de begroting.
In de toepassing van die procedure hebben we
in de zomer, vóór het reces, beslist om geen opdrachtenbrief te versturen. Dat
had ermee te maken dat we het niet volledig eens waren over de manier waarop we
dat moesten doen, in de vrij onzekere context van de begrotingsopmaak die er
ook nog niet was. De regering heeft dus geen opdrachtenbrief naar het
Verzekeringscomité verstuurd. Daardoor vallen we terug op de traditionele
procedure voor de begrotingsopmaak, waarbij het Verzekeringscomité, op aangeven
van de mutualiteiten, een ontwerpbegroting bespreekt. Dat is zeer recent ook
gebeurd.
Er ligt nu een ontwerpbegroting voor de
ziekteverzekering voor, die naar de Algemene Raad gaat. De regering moet een
standpunt innemen in die Algemene Raad. Dat is nog niet gebeurd.
De vraag of we, naar analogie met wat voor
werknemers en mensen met een uitkering is gebeurd, een ingreep doen in het
indexeringsmechanisme – bij de zorgverleners is dat de indexmassa – via een
soort forfaitaire benadering, een centenindex, is al enige tijd onderwerp van
discussie. Daarover is nog geen uitspraak gedaan. Ik zal daar nu evenmin een
uitspraak over doen. Het komt de regering toe om daarover na te denken in het
kader van de voorbereiding van de Algemene Raad.
Of de regering gemakkelijk een positie kan
innemen als de globale begrotingswerkzaamheden nog niet gebeurd zijn, weet ik
evenmin. Ik wil niet vooruitlopen op de beraadslaging over die kwestie binnen
de regering. De regering zal hoe dan ook een standpunt moeten innemen, nadat
het Verzekeringscomité een ontwerpbegroting naar de Algemene Raad heeft
gestuurd. Welk standpunt dat is, is echter nog niet beslist. Meer kan ik
daarover vandaag niet zeggen.
18.04 Irina De Knop (Anders.): Mijnheer
de minister, ik dank u voor uw antwoord. Het is een beetje zoals het ook klinkt
bij de premier en bij andere ministers. Het is onzekerheid troef. Er is
helemaal geen zicht op enig perspectief of oplossing. Het feit dat u er, nadat
u er zoveel moeite voor hebt gedaan, niet in geslaagd bent om tot een opdrachtenbrief
te komen richting het Verzekeringscomité zegt heel veel over de sfeer die er
heerst binnen de regering en over de collegialiteit om samen tot oplossingen te
komen.
Het is uitkijken naar de begroting. Ik hoop
van harte dat u erin zult slagen om de tekorten niet verder te laten oplopen.
Dat is heel belangrijk, niet alleen voor onze begroting, maar ook voor ons
land. Sta mij toe te zeggen dat het ongezien is dat men zelfs binnen het
Verzekeringscomité geen duidelijk beeld heeft van hoe de regering de zaken
ziet.
18.05 François De Smet (DéFI): Merci monsieur le ministre. On ne peut que prendre acte de
votre réponse sibylline, embarrassée, mais que je peux comprendre, parce que
c'est aussi la seule honnête que vous pouvez nous donner aujourd'hui. Toujours
est-il qu'elle va continuer à mettre un certain nombre d'acteurs dans une
grande incertitude. On attend donc, comme beaucoup, que le gouvernement puisse
atterrir globalement sur un plan budgétaire.
Het incident is gesloten.
L'incident est clos.
19 Vraag van Frieda Gijbels aan Frank
Vandenbroucke (VEM Sociale Zaken, Volksgezondheid, belast met
Armoedebestrijding) over "De internationale dreigingen voor de
volksgezondheid" (56018125C)
19 Question de Frieda Gijbels à Frank
Vandenbroucke (VPM Affaires sociales, Santé publique, chargé de la Lutte contre
la pauvreté) sur "Les menaces internationales pesant sur la santé
publique" (56018125C)
19.01 Frieda Gijbels (N-VA): Mijnheer de minister, deze vraag is geïnspireerd op de
risicoscan die het Nederlandse RIVM heeft uitgevoerd en die de internationale
dreigingen voor de volksgezondheid in kaart brengt. Daarin valt op dat, naast
de gekende risico’s, zoals antimicrobiële resistentie, klimaatverandering en
infectieziekten, voor het eerst ook desinformatie tot de belangrijkste
dreigingen wordt gerekend.
Mijnheer de minister, werd in België al een
vergelijkbare analyse of risicoscan uitgevoerd, naar de belangrijkste
dreigingen voor de volksgezondheid? Zo ja, van wanneer dateert die analyse en
wat waren de voornaamste conclusies?
Deelt u de analyse dat desinformatie vandaag
een belangrijke bedreiging vormt voor de volksgezondheid? Zo ja, op basis van
welke vaststellingen?
Op welke manier wordt de impact van
desinformatie op de volksgezondheid vandaag opgevolgd? Hoe wordt met dergelijke
vaststellingen omgegaan?
Acht u het wenselijk om, naar Nederlands
voorbeeld, periodiek een risicoscan uit te voeren naar de belangrijkste
dreigingen voor de volksgezondheid in België?
19.02 Minister Frank
Vandenbroucke: Mevrouw Gijbels, de meest vergelijkbare oefening met de
Nederlandse risicoscan is de Belgian National Risk Assessment van het Nationaal
Crisiscentrum. Die werd op 28 oktober 2024 gepubliceerd voor de periode
2023-2026.
De Belgian National Risk Assessment
beoordeelt 118 risico’s, waaronder pandemieën, biologische dreigingen,
klimaatgerelateerde risico’s, cyberdreigingen en informatieoperaties. Daarnaast
voeren de gezondheidsautoriteiten, via onder meer de Risk Assessment Group, de
Risk Management Group en het Europese Early Warning and Response System,
doorlopend risicobeoordelingen uit. U kent dat goed.
Ik deel de analyse dat desinformatie vandaag
een belangrijk risico vormt voor de volksgezondheid. De COVID-19-crisis heeft
aangetoond hoe moeilijk het is om bepaalde doelgroepen te bereiken, het
draagvlak voor maatregelen te behouden en foutieve informatie in te dijken. U
zult zich dat zeker herinneren. Dat onderwerp is ook aan bod gekomen in de
bijzondere covidcommissie. Daarover werden ook aanbevelingen geformuleerd.
De opvolging van die kwestie gebeurt via de
coördinatie tussen woordvoerders en crisiscommunicatoren, de monitoring van
sociale media, de analyse van publieke percepties en het verstrekken van
toegankelijke informatie. De WHO-principes inzake risicocommunicatie,
gemeenschapsbetrokkenheid en infodemiebeheer vormen daarbij de leidraad met als
doel te evolueren naar een meer proactieve aanpak.
Ik wil en moet ook regelmatig blijven
evalueren of de bestaande instrumenten voldoende zicht bieden op nieuwe en
opkomende dreigingen. De Nederlandse risicoscan kan daarbij inspireren. We
moeten wel bekijken op welke manier we dat precies willen aanpakken in
samenhang met de bestaande Belgische en Europese systemen.
Het probleem is altijd dat wij overlappingen
willen vermijden en moeten voortwerken op basis van de beschikbare expertise.
Een dergelijke globale benadering is echter wel interessant en moet worden
gedaan.
19.03 Frieda Gijbels (N-VA): Mijnheer de
minister, ik ben het daarmee eens. Het zou heel interessant zijn, niet om het
werk opnieuw te doen, aangezien het Crisiscentrum een deel ervan al verricht,
maar wel om daaruit de elementen te halen die voor de volksgezondheid van belang
zijn en waarop verder kan worden ingezet. Ook bij het sluiten van een
regeerakkoord kunnen die aspecten bijvoorbeeld worden meegenomen, zodat we een
helder zicht krijgen op de risico's waartegen we ons zeker moeten wapenen op
het vlak van volksgezondheid.
Aangaande desinformatie weet u dat ik een
grote voorstander ben van gebundelde online-informatie op een duidelijke
laagdrempelige vindplaats waar iedereen terechtkan voor correcte informatie. Op
dat gebied is er nog ruimte voor verbetering. Immers, hoe meer en hoe beter
heldere informatie beschikbaar is, hoe minder ruimte er volgens mij is voor
desinformatie.
Ik ben een grote fan van
wetenschapscommunicatie. Ik meen echt dat we op die manier veel mensen kunnen
bereiken, niet alleen om hun de juiste informatie te bezorgen, maar ook om hen
weerbaarder en zelfredzamer te maken op het vlak van hun eigen gezondheid.
Ik wil dan ook oproepen om daarop
stelselmatig te blijven inzetten. Wanneer er risico's opduiken of bepaalde
zaken moeten worden weerlegd, moeten we ervoor zorgen dat de informatie altijd
op dezelfde plaats terug te vinden is of dat er ten minste één centrale plaats
is waar alle informatie gebundeld is en vanwaaruit eventueel kan worden
doorgeklikt. Dat is volgens mij essentieel. Dat kan ook een sleutelrol spelen
bij het verstrekken van correcte informatie aan de bevolking.
Het incident is gesloten.
L'incident est clos.
20 Vraag van Frieda Gijbels aan Frank
Vandenbroucke (VEM Sociale Zaken, Volksgezondheid, belast met
Armoedebestrijding) over "De financiering van NAT-testen bij
bloeddonaties" (56018135C)
20 Question de Frieda Gijbels à Frank
Vandenbroucke (VPM Affaires sociales, Santé publique, chargé de la Lutte contre
la pauvreté) sur "Le financement des tests NAT lors des dons de sang"
(56018135C)
20.01 Frieda Gijbels (N-VA): Mijnheer de minister, mijn vraag sluit aan bij een
schriftelijke vraag die ik eerder stelde over de bijkomende middelen die aan
bloedinstellingen zouden worden toegekend om de individuele NAT-testen te
financieren, dus de testen waarbij onder andere op hiv wordt getest om
bloeddonaties van MSM-donoren mogelijk te maken.
Uit het antwoord blijkt echter niet
duidelijk hoe die testen sinds 2024 worden gefinancierd. Op welke manier worden
de individuele NAT-testen gefinancierd? Heeft het FAGG of de FOD sinds 2023
bijkomende budgettaire middelen gevraagd voor de financiering van die testen?
Zo ja, wanneer en met welk resultaat? Op basis van welke evaluatie werd beslist
om de uitzonderlijke bijkomende financiering uit 2023 niet voort te zetten?
Werd onderzocht hoe andere Europese landen de NAT-testen organiseren en
financieren? Zo ja, wat waren de voornaamste conclusies?
20.02 Minister Frank
Vandenbroucke: De testen op bloeddonaties worden gefinancierd met een
subsidie die wordt uitbetaald aan de bloedinstellingen door het FAGG, op basis
van artikel 7bis van de wet van 5 juli 1994 betreffende bloed en
bloedderivaten van menselijke oorsprong.
De recurrente subsidie voor NAT-testen wordt
jaarlijks slechts effectief toegekend op basis van aangetoonde, dus bewezen,
bedragen. De voorbije jaren volstond het globale budget ruimschoots, waardoor
het FAGG de ongebruikte bedragen, waarvoor geen kosten werden terugbetaald, aan
de schatkist heeft teruggestort. Ik besluit daaruit dat een verhoging niet
nodig is.
Ik geef u de volgende cijfergegevens. De
begroting voor 2023 bedroeg 9.901.249 euro, waarvan 1.548.434 euro
aan de Staat werd terugbetaald. De begroting voor 2024 bedroeg
9.387.265 euro, waarvan 923.686 euro aan de Staat werd terugbetaald.
De begroting voor 2025 bedroeg 8.987.267 euro. Daarvan zal
94.442 euro aan de Staat worden terugbetaald. Dat zijn de cijfergegevens.
20.03 Frieda Gijbels (N-VA): Dank u wel.
Als de basisfinanciering volstaat, is het inderdaad niet nodig om daar nog iets
aan toe te voegen. Het vreemde is wel dat er ook een rapport is van het
Rekenhof dat erop wijst dat het FAGG onvoldoende procedures zou hebben om na te
gaan of de middelen correct worden besteed. Misschien moet ik daar nog een
vraag over stellen, want dat lijkt tegenstrijdig met wat ik nu hoor.
20.04 Minister Frank
Vandenbroucke: Daar moet u later op terugkomen, want ik kan daar niet
meteen op antwoorden.
Het incident is gesloten.
L'incident est clos.
21 Vraag van Irina De Knop aan Frank
Vandenbroucke (VEM Sociale Zaken, Volksgezondheid, belast met
Armoedebestrijding) over "De weerkerende problematiek van uitstel van
betaling van RIZIV-voordelen" (56018146C)
21 Question de Irina De Knop à Frank
Vandenbroucke (VPM Affaires sociales, Santé publique, chargé de la Lutte contre
la pauvreté) sur "La problématique récurrente du report de paiement des
avantages accordés par l'INAMI" (56018146C)
21.01 Irina De Knop (Anders.): Mijnheer de minister, ik lees op de website van het RIZIV
dat er in 2026 vertraging is in de verwerking van premies. Mijn vraag is een
tijdje geleden ingediend, maar de informatie staat nog altijd op de website. Ik
vermoed dus dat het probleem nog steeds speelt.
U hebt in de kaderwet al beslissingen
genomen om conventionering aantrekkelijker te maken. Toch moeten we vaststellen
dat artsen en andere zorgverleners jaar na jaar langer moeten wachten op
verschillende RIZIV-premies, wat erg onaangenaam is Het gevolg is dat premies
veel te laat worden uitbetaald. Dat hangt ook samen met de besparingen die in
Vlaanderen werden opgelegd aan onder meer huisartsen. Het is tekenend dat de
overheid achterblijft bij de ondersteuning van haar zorgverleners. Het gaat
blijkbaar niet om een probleem van één jaar, maar om steeds terugkerende
vertragingen bij de uitbetaling van de praktijkpremie en andere mogelijke
premies en terugbetalingen.
Wat is de verklaring voor de vertraging bij
de uitbetaling van die premies? Waarom slaagt men er maar niet in om die problemen
op te lossen? Vindt u het normaal dat premies zo laat worden uitbetaald, zeker
nu u nog meer zorgverleners wilt aanzetten tot conventionering?
U bent zelf erg streng voor zorgverleners
die in de fout gaan. Daarover hebt u al talrijke uitspraken gedaan. Hoe gaat u
dan om met het falen van uw eigen administraties om premies tijdig uit te
betalen? Dank u wel.
21.02 Minister Frank
Vandenbroucke: Mevrouw De Knop, we moeten een onderscheid maken tussen
het moment van de premieaanvraag en het moment van de uitbetaling. Het RIZIV
betaalt de premies doorgaans tijdig uit, vaak zelfs ruim vóór de reglementaire
deadline.
Voor de praktijkpremie en de
telematicapremie moet de uitbetaling bijvoorbeeld uiterlijk op 31 december
gebeuren. In 2025 werd 39,7 % al in september uitbetaald, 22,9 % in
oktober en 25 % in november. Na 31 december – dus na de reglementaire
deadline – werd nog 1,8 % uitbetaald, hoofdzakelijk wegens lopende
betwistingen. Dit jaar begon de aanvraagperiode pas eind augustus omdat het
RIZIV vooraf de premiebedragen berekent op basis van gegevens uit verschillende
authentieke bronnen en de nodige kwaliteitscontroles uitvoert. De eerste
betalingen waren gepland vanaf september.
Voor het sociaal statuut geldt 15 januari
als deadline. In 2025 werd 86,6 % al in oktober uitbetaald. Slechts
0,5 % werd na 15 januari uitbetaald, voornamelijk wegens betwistingen. Dit
jaar zal het RIZIV opnieuw de meeste premies ruim vóór de deadline uitbetalen.
Voor de conventiepremie geldt alleen voor
klinische therapeuten een deadline, namelijk 31 juli. In maart werd 88,3 %
uitbetaald. De overige premies volgden inderdaad pas medio augustus. Bijna
12 % van de betalingen liep dus vertraging op door problemen met de
gegevensaanlevering.
Doorgaans respecteert het RIZIV dus de
betalingstermijnen en betaalt het sneller dan de uiterste deadline. Uiteraard
blijven we inzetten op een verdere procesoptimalisatie.
21.03 Irina De Knop (Anders.): Mijnheer
de minister, ik stel voor dat u toch wat grondiger onderzoek voert naar de
materie, want de data die u daarnet hebt gegeven, stemmen niet overeen met de
data die ik terugvind op de website van het RIZIV. Ofwel is de informatie van
het RIZIV fout, ofwel is de uwe fout. Hier staat voor het sociaal statuut
duidelijk dat uitbetaling gepland is in oktober 2026, terwijl ik u heb
horen zeggen dat de wettelijke timing december is. Bij de telematicapremie
staat dat de aanvraagperiode zal lopen van eind augustus tot en met eind
november, terwijl ik meen dat u eind december hebt gezegd.
Het RIZIV communiceert zelf dat door de
laattijdige ontvangst van activiteitengegevens van 2025 de uitbetaling van
verschillende premies vertraging oploopt. U hebt dat wel enigszins erkend, maar
tegelijkertijd minimaliseert u het probleem, eraan toevoegend voor welke
percentages er wel binnen de wettelijke termijn betaald wordt. Ik zal dat
nakijken, maar naar ik heb begrepen, houdt het probleem aan en dat al sinds een
aantal jaar.
Het incident is gesloten.
L'incident est clos.
22 Vraag van Frieda Gijbels aan Frank
Vandenbroucke (VEM Sociale Zaken, Volksgezondheid, belast met
Armoedebestrijding) over "De evaluatie van de geautomatiseerde
terugbetaling van vervoerskosten" (56018147C)
22 Question de Frieda Gijbels à Frank
Vandenbroucke (VPM Affaires sociales, Santé publique, chargé de la Lutte contre
la pauvreté) sur "L'évaluation de l'automatisation du remboursement des
frais de transport" (56018147C)
22.01 Frieda Gijbels (N-VA): Mijnheer de minister, mijn vraag gaat over de
geautomatiseerde terugbetaling van vervoerskosten voor patiënten die regelmatig
naar het ziekenhuis moeten, bijvoorbeeld voor een oncologische behandeling of
dialyse. Die geautomatiseerde terugbetaling zou tegen september 2026
worden geëvalueerd. Door die geautomatiseerde terugbetaling vielen sommige
patiënten uit de boot en maakten ze geen aanspraak op een terugbetaling van hun
vervoerskosten.
Is die evaluatie ondertussen afgerond en wat
zijn de voornaamste bevindingen? Welke knelpunten werden vastgesteld bij die
geautomatiseerde terugbetaling van vervoerskosten? Werden daarbij ook patiënten
geïdentificeerd die vanwege de huidige koppeling aan specifieke
nomenclatuurcodes niet automatisch in aanmerking kwamen voor een
tegemoetkoming, ondanks een vergelijkbare medische nood en zorgfrequentie?
Welke verdere stappen zult u op basis van die evaluatie ondernemen?
22.02 Minister Frank
Vandenbroucke: Zoals ik al heb aangegeven in mijn antwoord op uw
vraag 1007, verwachtte het RIZIV deze gegevens van de VI's in oktober,
samen met eventuele gegevens van ziekenhuizen en patiëntenverenigingen, om te
onderzoeken welke problemen de automatisering mogelijk heeft veroorzaakt, onder
meer met betrekking tot niet in aanmerking genomen verstrekkingen,
betalingstermijnen of gemaakte keuzes, zoals de hoofdverblijfplaats en de
kortste afstand.
Daarna zal het RIZIV de gegevens analyseren
om de medische relevantie, de technische haalbaarheid en de budgettaire impact
van mogelijke verbeteringen te beoordelen. Deze analyse kan ook als basis
dienen voor een bredere reflectie met de betrokken actoren, onder wie
patiënten, over de doeltreffendheid en de billijkheid van deze tegemoetkoming,
die momenteel beperkt is tot bepaalde aandoeningen. Hoewel dit proces tijd
vraagt, zullen de diensten van het RIZIV verbeteringen die sneller mogelijk
zijn zonder uitstel aanpakken.
22.03 Frieda Gijbels (N-VA): Mijnheer de
minister, dat is goed nieuws. Vandaag worden patiënten ongelijk behandeld,
omdat het van het vereiste soort therapie afhangt of hun vervoerskosten al dan
niet terugbetaald worden. Veel patiënten zullen blij zijn als die ongelijkheid
weggewerkt wordt.
Het incident is gesloten.
L'incident est clos.
23 Vraag van Katleen Bury aan Frank
Vandenbroucke (VEM Sociale Zaken, Volksgezondheid, belast met
Armoedebestrijding) over "De ebola-epidemie in de Democratische Republiek
Congo" (56018155C)
23 Question de Katleen Bury à Frank
Vandenbroucke (VPM Affaires sociales, Santé publique, chargé de la Lutte contre
la pauvreté) sur "L'épidémie d'Ebola en République démocratique du
Congo" (56018155C)
23.01 Katleen Bury (VB): Mijnheer de minister, ik heb een opvolgvraag over de toestand
in Congo met betrekking tot de ebola-epidemie.
Er werd bericht dat zorgverleners niet
tijdig werden betaald en dat er ook problemen waren met de
personeelsregistratie, waarbij er met dubbele lijsten, een officiële en een
parallelle lijst, zou zijn gewerkt. De minister van Volksgezondheid in Congo
heeft intussen op de problemen met de betalingsdossiers gereageerd door de
bonussen te verhogen en biometrische kaarten uit te reiken aan al wie in het
getroffen gebied werkzaam was, waardoor betalingen via tussenpersonen niet meer
mogelijk zouden zijn.
Het is belangrijk om de vinger aan de pols
te houden, mijnheer de minister, des te meer omdat een en ander moeilijk
verloopt. Mijn vraag over de betalingsachterstanden dateert al van 17 juli.
Zijn de problemen ondertussen opgelost? Heeft dat ook een invloed gehad op de
Belgische hulpverlening ter plaatse? Zijn er momenteel nog
betalingsachterstanden?
Heeft België daarover contact met de
Congolese autoriteiten gehad? U kunt in uw antwoord wel zeggen dat de
betalingen een Congolese aangelegenheid zijn en dat we daar weinig mee te maken
hebben, maar we verlenen rechtstreeks en onrechtstreeks financiële, materiële
en technische steun. We willen dan ook de garantie dat die middelen werkelijk
bij de hulpverleners terechtkomen. De berichten over tussenpersonen stellen ons
niet echt gerust.
Zijn er maatregelen genomen om de
betalingsachterstanden in de toekomst te voorkomen? Worden hieruit structurele
lessen getrokken voor toekomstige epidemieën?
Begin juli liepen er klinische tests met
twee verschillende virusremmers. Wat is de stand van zaken?
23.02 Minister Frank
Vandenbroucke: Ik zal inderdaad op sommige van uw vragen zeer kort
antwoorden. Ik hoop dat u dat niet frustrerend vindt. U had het onder andere
over betalingsachterstanden, maar de Belgische medewerkers in humanitaire
organisaties of verbonden aan het Instituut voor Tropische Geneeskunde (ITG)
worden niet via het aangehaalde mechanisme vergoed. Met andere woorden, er is
geen impact.
Uw tweede, derde en vierde vraag hebben
daarmee te maken. Ik zal u daarvoor toch moeten verwijzen naar mijn collega die
verantwoordelijk is voor het buitenlandse beleid. Onze eigen actie vanuit
Volksgezondheid wordt dus niet beïnvloed door de door u aangehaalde feiten.
Wat uw vijfde vraag betreft, verlenen we momenteel
alleen technische steun via het ITG en geen rechtstreekse financiële steun. De
rechtstreekse technische ondersteuning biedt, zo denken we toch, garanties op
resultaten op het vlak van opleiding en ondersteuning bij de expertise die
nodig is voor een goed verloop van de operaties.
Voorts verwijs ik u voor uw zesde vraag over
wat daar allemaal misloopt, opnieuw naar mijn collega van Buitenlandse Zaken.
Ten zevende, op 2 juli van dit jaar
ging de klinische studie Partners, waaraan het ITG deelneemt, van start in de
DRC, waarin twee geneesmiddelen tegen het Bundibugyo-ebolavirus worden
onderzocht: MBP-134, een behandeling op basis van monoklonale antilichamen, en
remdesivir, een antiviraal middel. De WHO meldt dat op 10 september al
meer dan 300 mensen in die studie waren opgenomen, verspreid over vijf
behandelingscentra in Ituri.
De studie zou aanvankelijk zes maanden lopen
en betrekking hebben op ongeveer 700 tot 1.000 personen. Voor zover ik weet,
werden er nog geen resultaten gepubliceerd, bijvoorbeeld over de werkzaamheid.
Het is in ieder geval onzeker of de resultaten van de trials nog zullen leiden
tot geneesmiddelen die tijdens de huidige epidemie kunnen worden goedgekeurd en
gebruikt.
23.03 Katleen Bury (VB): Mijnheer de
minister, het verontrust mij dat u voor mijn vraag met betrekking tot de
ondersteuning die België biedt, gewoon naar de minister van Buitenlandse Zaken
verwijst en antwoordt dat u er geen flauw idee van hebt. Ze zou u nochtans
nieuwsgierig moeten maken naar het verloop van de ondersteuning. De gedachte om
daaromtrent wat informatie in te winnen, is blijkbaar niet bij u opgekomen.
Ik vind het nogal gemakkelijk wanneer
ministers de verantwoordelijkheid afschuiven op de zogenaamd verantwoordelijke
minister. U hebt absoluut ook de verantwoordelijkheid om van dergelijke zaken
op de hoogte te zijn. Het gaat immers om onze middelen, middelen die komen van
Volksgezondheid.
Ten slotte noteer ik dat u geen weet hebt
van de resultaten van de studie met betrekking tot de virusremmers.
Het incident is gesloten.
L'incident est clos.
24 Samengevoegde vragen van
- Irina De Knop aan
Frank Vandenbroucke (VEM Sociale Zaken, Volksgezondheid, belast met
Armoedebestrijding) over "De terugbetalingsvoorwaarden voor ADHD-medicatie
bij volwassenen" (56018179C)
- François De Smet aan
Frank Vandenbroucke (VEM Sociale Zaken, Volksgezondheid, belast met
Armoedebestrijding) over "ADHD-zorg" (56018231C)
24 Questions jointes de
- Irina De Knop à Frank Vandenbroucke (VPM Affaires
sociales, Santé publique, chargé de la Lutte contre la pauvreté) sur "Les
conditions de remboursement du traitement du TDAH chez l'adulte"
(56018179C)
- François De Smet à Frank Vandenbroucke (VPM
Affaires sociales, Santé publique, chargé de la Lutte contre la pauvreté) sur
"La prise en charge de personnes atteintes de TDAH" (56018231C)
24.01 Irina De Knop (Anders.): ADHD wordt vandaag internationaal erkend als een
neuroontwikkelingsstoornis die voor een aanzienlijk deel van de patiënten
levenslang aanwezig blijft. Hoewel medicamenteuze behandeling voor veel
volwassenen een belangrijk onderdeel van de therapie blijft, zijn de
terugbetalingsvoorwaarden voor bepaalde ADHD-medicatie nog steeds gekoppeld aan
de leeftijd van 18 jaar of aan een diagnose die vóór die leeftijd werd gesteld.
Daardoor verliezen sommige patiënten hun
terugbetaling zodra zij meerderjarig worden of komen volwassenen die pas op
latere leeftijd worden gediagnosticeerd, ondanks een objectief vastgestelde
behandelingsbehoefte, niet in aanmerking voor een terugbetaling. Dat roept
vragen op over de aansluiting van de huidige regeling bij de wetenschappelijke
inzichten en de klinische praktijk.
Daarom heb ik volgende vragen:
Op basis van welke wetenschappelijke en
beleidsmatige overwegingen worden de huidige leeftijds- en
terugbetalingsvoorwaarden voor ADHD-medicatie gehanteerd?
Acht u deze voorwaarden nog in
overeenstemming met de huidige wetenschappelijke inzichten waaruit blijkt dat
ADHD voor veel patiënten een levenslange neuroontwikkelingsstoornis is?
Hoeveel personen verliezen jaarlijks de
terugbetaling van ADHD-medicatie uitsluitend omdat zij de leeftijd van 18 jaar
bereiken?
Hoeveel volwassenen met een eerste
ADHD-diagnose komen vandaag niet in aanmerking voor een terugbetaling omdat de
diagnose pas na de leeftijd van 18 jaar werd gesteld?
Heeft het RIZIV of een andere
overheidsinstantie de budgettaire impact onderzocht van een uitbreiding van de
terugbetaling naar volwassenen met een objectief vastgestelde en
behandelingsbehoeftige ADHD? Zo ja, wat waren de resultaten?
Werd de mogelijkheid om de huidige
terugbetalingsvoorwaarden te herzien de voorbije legislaturen onderzocht? Zo
ja, welke conclusies werden daaruit getrokken?
Bent u bereid de huidige
terugbetalingsvoorwaarden te laten evalueren in het licht van de actuele
wetenschappelijke inzichten en, indien nodig, aan te passen zodat volwassenen
met een objectief vastgestelde en behandelingsbehoeftige ADHD eveneens toegang
kunnen krijgen tot terugbetaalde medicatie?
24.02 François De Smet (DéFI): Monsieur le ministre, la situation des patients TDAH se heurte
à plusieurs défis structurels. Outre le fait que le diagnostic officiel ne peut
pas être posé par un médecin généraliste et exige l'intervention d'une équipe
de deuxième ou troisième ligne (psychiatre, pédopsychiatre, neuropédiatre ou
neurologue), les centres de référence et les équipes multidisciplinaires font
face à un engorgement massif. Pour les enfants comme pour les adultes, les
délais d'attente pour un bilan complet oscillent souvent entre neuf mois et
plus d'un an. Ceci a pour conséquence que de nombreuses familles se tournent
vers des neuropsychologues en cabinet privé, ce qui représente un coût
financier important. En effet, ces bilans ne sont que très peu remboursés par
l'INAMI, tandis que l'iniquité du remboursement des médicaments entre enfants
et adultes est dénoncée par les associations.
Le Conseil Supérieur de la Santé (CSS) prône
une approche thérapeutique multimodale dans ses avis, basée sur la
psychoéducation d'abord, ce qui implique que la priorité doit être donnée à
l'information et à la guidance du patient et de son entourage, ensuite sur les
thérapies non médicamenteuses et aménagements scolaires ou professionnels. Le
CSS ne recommande la médication qu'en dernier recours: les psychostimulants ne
doivent intervenir qu'en cas d'efficacité insuffisante des mesures non
pharmacologiques.
En conséquence, monsieur le ministre, quel est
l’état actuel de la mise en œuvre des recommandations du CSS en la matière? Des
progrès sont-ils à attendre en matière de remboursement INAMI pour les TDAH?
Comment entendez-vous lutter contre le recours au secteur privé pour les
aspects bilantaires, afin que les centres de référence puissent être davantage
compétitifs pour faire face à l’engorgement massif de patients?
24.03 Frank Vandenbroucke, ministre: Concernant
la première question de M. De Smet, les recommandations du CSS sont
largement intégrées dans les informations diffusées via le site www.trajet-tdah.be,
soutenu par les autorités fédérales. Ce site met à la disposition des patients,
de leurs proches et des professionnels une information scientifiquement validée
sur les diagnostics, les options de prise en charge, les traitements
médicamenteux et non médicamenteux, ainsi que sur les ressources disponibles.
Concernant la deuxième question, les conditions
actuelles de remboursement du méthylphénidate dans le traitement du TDAH chez
les enfants font effectivement l'objet de plusieurs retours du terrain,
notamment en ce qui concerne l'accès aux médecins spécialistes requis pour
l'instauration du traitement et le renouvellement des attestations de
remboursement.
Afin d'examiner ces préoccupations de manière
approfondie, le Bureau a récemment décidé de mettre en place une concertation
réunissant les parties prenantes concernées, à savoir les médecins
spécialistes, les médecins généralistes, les organismes assureurs, les
associations de patients, l'INAMI ainsi que des représentants de mon cabinet. Une
réunion est en cours. Je ne dispose pas encore des conclusions de cette
concertation, mais les discussions sont bien engagées. Les résultats de ces
travaux serviront de fondement à une éventuelle adaptation des conditions de
remboursement dans le cadre d'une future procédure de révision.
Concernant la troisième question, je suis
conscient des délais d'attente pour l'évaluation diagnostique. Il convient
toutefois de rappeler que l'organisation et le financement des centres
ambulatoires relèvent principalement de la compétence des entités fédérées. Par
ailleurs, le renforcement de l'offre de soins psychologiques remboursés
contribue à améliorer l'accès à un accompagnement précoce, même lorsqu'un
diagnostic spécialisé nécessite un délai d'attente.
Ik heb al aan de Commissie Tegemoetkoming
Geneesmiddelen gevraagd om te onderzoeken of de terugbetalingsvoorwaarden voor
methylfenidaat konden worden uitgebreid door het leeftijdscriterium van 6 tot
17 jaar te schrappen naar aanleiding van het advies van de Hoge
Gezondheidsraad. De CTG heeft toen gezegd dat de beschikbare wetenschappelijke
evidentie onvoldoende aantoonde dat de baten/risicoverhouding voor volwassenen
gunstig was. Daarbij werd onder meer gewezen op het voorkomen van frequente
nevenwerkingen, zoals gastro-intestinale klachten, slapeloosheid, nervositeit
en cardiovasculaire effecten. Er was ook onzekerheid over de werkzaamheid op
lange termijn en er werd ook gewezen op een risico op misbruik. Ik heb toen
beslist de terugbetaling niet uit te breiden naar de volwassenen.
Wat de vraag naar de budgettaire impact
betreft, verwijs ik naar de evaluatie die in 2021 werd uitgevoerd. Daaruit
bleek dat een uitbreiding van de terugbetaling naar volwassenen op basis van de
toen beschikbare gegevens en aannames zou leiden tot een geraamde bijkomende
uitgave van ongeveer 4,1 miljoen euro per jaar. De CTG benadrukte dat er
aanzienlijke onzekerheid bestond over het effectieve aantal patiënten dat in
aanmerking zou komen voor terugbetaling. Om u een idee te geven, in 2021 waren
er ruim 2.200 unieke rechthebbenden die dat jaar de leeftijd van 17 jaar
bereikten en minstens één vergoede verpakking methylfenidaat kregen afgeleverd.
Dat aantal unieke rechthebbenden was in 2025 al verder gestegen tot ruim 2.900.
Wat de vraag naar een eventuele nieuwe
evaluatie betreft, wil ik erop wijzen dat de betrokken farmaceutische
ondernemingen steeds de mogelijkheid hebben om een nieuwe aanvraag tot
uitbreiding van de terugbetaling tot volwassenen in te dienen bij de CTG. Zoals
reeds gezegd, het bureau van de CTG heeft ook een overleg gepland over dit
onderwerp om na te gaan of een eventuele revisie aangewezen zou zijn.
24.04 Irina De Knop (Anders.): Mijnheer
de minister, ik dank u voor uw antwoord.
24.05 François De Smet (DéFI): Merci monsieur le ministre. Je suis ravi qu'une réunion de
concertation soit en cours et j'espère que cela pourra finalement aboutir à un
meilleur remboursement de ces traitements. Merci.
Het incident is gesloten.
L'incident est clos.
25 Samengevoegde vragen van
- Frieda Gijbels aan
Frank Vandenbroucke (VEM Sociale Zaken, Volksgezondheid, belast met
Armoedebestrijding) over "De modernisering van de Orde der artsen"
(56018224C)
- Patrick Prévot aan
Frank Vandenbroucke (VEM Sociale Zaken, Volksgezondheid, belast met
Armoedebestrijding) over "De klachten aan het adres van de Orde der
artsen" (56018657C)
25 Questions jointes de
- Frieda Gijbels à Frank Vandenbroucke (VPM
Affaires sociales, Santé publique, chargé de la Lutte contre la pauvreté) sur
"La modernisation de l'Ordre des médecins" (56018224C)
- Patrick Prévot à Frank Vandenbroucke (VPM
Affaires sociales, Santé publique, chargé de la Lutte contre la pauvreté) sur
"Les plaintes adressées à l'Ordre des médecins" (56018657C)
Le président: M. Prévot n'est pas
présent.
25.01 Frieda Gijbels (N-VA): Het tuchtrecht van de Orde der artsen biedt een patiënt die
een klacht indient vandaag slechts een beperkte informatiepositie. Een klager
kan een gemotiveerde klacht indienen, maar wordt niet noodzakelijk geïnformeerd
over de beslissing die naar aanleiding van zijn klacht wordt genomen.
Die problematiek wordt al geruime tijd
aangekaart, ook door de nationale raad van de Orde der artsen. Die heeft op
10 maart van dit jaar een hervormingsvoorstel goedgekeurd waarin onder
meer wordt gepleit voor een versterking van de positie van de klager. Ook in
het federale regeerakkoord staat dat de Orde der artsen wordt gemoderniseerd.
Ik heb daarover een aantal vragen. Welk
gevolg zult u geven aan het hervormingsvoorstel dat de nationale raad van de
Orde der artsen op 10 maart heeft goedgekeurd? Bent u van oordeel dat een
klager minstens een gemotiveerde kennisgeving moet krijgen van het gevolg dat
aan zijn klacht wordt gegeven en van de uiteindelijke beslissing? Welke
aanpassingen aan het huidige wettelijke kader zijn daarvoor nodig? Welke
concrete initiatieven plant u ter uitvoering van het regeerakkoord om de Orde
der artsen te moderniseren? We hebben ook afgesproken om te bekijken of
tandartsen daarin kunnen worden opgenomen. Welke timing wordt daarvoor
vooropgesteld?
25.02 Minister Frank
Vandenbroucke: Ik heb ook een antwoord voor de heer Prévot, maar hij is
afwezig.
Ik ben me bewust van het belang van deze
kwestie. In het regeerakkoord staat dat we de Orde der artsen moeten
moderniseren. De positie van de klager is daarbij een belangrijk aandachtspunt.
Aujourd'hui, l'arrêté royal du 6 février 1970
prévoit que la décision disciplinaire est notifiée au médecin concerné et, pour
les sanctions les plus lourdes, communiquée au procureur général et au
ministre. Le plaignant lui-même n'en est pas informé; rien n'est prévu pour ses
proches.
Dans le cadre de la réforme, il me paraît
opportun d'examiner dans quelle mesure la communication des décisions
disciplinaires peut être élargie aux personnes intéressées – en premier
lieu le plaignant –, dans le respect de la vie privée, de la protection
des données et du secret professionnel.
Mevrouw Gijbels, we zijn daarover in gesprek
met de Orde der artsen. Het hervormingsvoorstel van de nationale raad van 10 maart
vormt daarbij een belangrijke input.
Ik wil nog niet vooruitlopen op de inhoud
van de hervorming, maar ik verwacht dat het overleg binnen afzienbare tijd tot
een voorstel kan leiden. Dat voorstel kan vervolgens het voorwerp vormen van
ruimere consultatie en bespreking in de regering en daarna in het Parlement. Ik
wil niets overhaasten, maar maart ligt inmiddels al een tijdje achter ons. We
moeten dat in deze legislatuur inderdaad absoluut vormgeven.
25.03 Frieda Gijbels (N-VA): Ik hoor dat
er gesprekken plaatsvinden, wat al heel goed is, en dat het hervormingsvoorstel
daarvoor de basis zal vormen. Ik wil er toch aan herinneren dat we ook hebben
afgesproken te bekijken of tandartsen daarin kunnen worden opgenomen. Ik zou
daar werk van maken, want ik ben niet de enige die daarom vraagt. Ook de Federale
Ombudsdienst Rechten van de Patiënt vraagt daar al vele jaren naar, net als de
Koninklijke Academie voor Geneeskunde van België.
Volgens mij is er zeker ruimte voor een Orde
van tandartsen. Denk bijvoorbeeld aan de praktijken die vandaag met
durfkapitaal worden opgericht. Ook daaromtrent en inzake tarieven zijn adviezen
nodig. Ik ben ervan overtuigd dat er binnen de tandartswereld ruimte is voor
een deontologische orde.
Het incident is gesloten.
L'incident est clos.
26 Question de François De Smet à Frank
Vandenbroucke (VPM Affaires sociales, Santé publique, chargé de la Lutte contre
la pauvreté) sur "L'étude de Sciensano quant à la mortalité due au
surpoids" (56018335C)
26 Vraag van François De Smet aan Frank
Vandenbroucke (VEM Sociale Zaken, Volksgezondheid, belast met
Armoedebestrijding) over "Het onderzoek van Sciensano over de sterfte ten
gevolge van overgewicht" (56018335C)
26.01 François De Smet (DéFI): Je renvoie à la préparation écrite de ma question, monsieur le
président.
Un dossier publié par l'hebdomadaire Humo
relaie des chiffres de l'institut Sciensano selon lesquels, en 2022, la
mortalité liée à un indice de masse corporelle élevé a représenté pour la
première fois 8,2 % de l'ensemble des décès enregistrés en Belgique, soit
9 509 morts. Ce dossier, consacré à la nutrition et à la prévention,
souligne l'ampleur croissante de ce phénomène, et interroge l'adéquation des
politiques de prévention actuellement menées.
La lutte contre le surpoids et l'obésité
figure parmi les priorités affichées de la politique fédérale de santé
publique, notamment au travers du Plan Fédéral Nutrition Santé (PFNS) et des
campagnes de prévention financées par l'INAMI.
En conséquence, monsieur le ministre peut-il
me faire savoir:
1° s’il confirme les chiffres de Sciensano
relatifs à la mortalité liée au surpoids en 2022?
2° les moyens budgétaires précis aujourd'hui
consacrés à la prévention du surpoids et de l'obésité au niveau fédéral (PFNS,
remboursements INAMI de consultations diététiques ou de suivi de l'obésité)?
3° dans l’affirmative, si ces moyens ont
évolué à la hausse ou à la baisse ces dernières années, au regard de l'ampleur
du phénomène révélé par Sciensano?
4° si une actualisation de la stratégie
fédérale de prévention est envisagée à la lumière de ces chiffres, en
concertation avec les entités fédérées compétentes en matière de promotion de
la santé?
26.02 Frank Vandenbroucke, ministre: Les
chiffres mentionnés correspondent à la première estimation réalisée par Sciensano
de la mortalité attribuable à un indice de masse corporelle élevé dans le cadre
de son étude nationale sur le fardeau de la maladie (Belgian National Burden
of Disease Study (BeBOD)).
Pour l'année 2022, Sciensano estime qu'un IMC
élevé était associé à 8,2 % de l'ensemble des décès enregistrés en Belgique.
C'est donc conséquent. Il s'agit évidemment d'une estimation statistique et non
d'un nombre de décès directement identifiables dans les statistiques de
mortalité. Elle repose sur plusieurs sources de données, notamment la
distribution de l'IMC dans la population, les données scientifiques disponibles
sur le lien entre un IMC élevé et différentes maladies, ainsi que les données
concernant la mortalité dans notre pays.
Pour faire face à ce constat, nous mettons
différentes choses en place. Un trajet de prise en charge de l'obésité chez
l'adulte est en réflexion au niveau fédéral. Une approche intégrée pour la
prévention et la prise en charge de l'obésité infantile est prévue. Les travaux
interfédéraux vont reprendre en janvier. Des discussions interfédérales au sein
du GTI Prévention sont en cours pour la création du plan cardiovasculaire. Les
entités fédérées ont, chacune, divers plans de promotion de la santé. Je vous
invite à prendre contact avec elles pour plus de détails.
26.03 François De Smet (DéFI): Je remercie
simplement le ministre pour les précisions qu'il vient d'apporter.
Het incident is gesloten.
L'incident est clos.
27 Vraag van Frieda Gijbels aan Frank
Vandenbroucke (VEM Sociale Zaken, Volksgezondheid, belast met
Armoedebestrijding) over "Het statuut van de "fellows""
(56018338C)
27 Question de Frieda Gijbels à Frank
Vandenbroucke (VPM Affaires sociales, Santé publique, chargé de la Lutte contre
la pauvreté) sur "Le statut des "fellows"" (56018338C)
27.01 Frieda Gijbels (N-VA): Mijnheer de minister, artsen die na hun
specialisatieopleiding nog verder willen specialiseren in een subspecialisatie
– de zogenaamde fellows – vallen vandaag buiten elk statuut of duidelijk kader.
Het is zelfs niet duidelijk om hoeveel artsen het gaat en hoe ze over het land
zijn verdeeld.
Uit de antwoorden op mijn eerdere vragen
hierover bleek dat er een enquête loopt – of liep – om meer zicht te krijgen op
de situatie en vervolgens te bekijken of een specifiek statuut wenselijk en
mogelijk is. Die enquête zou verschillende aspecten bevragen, zoals de
arbeidsvoorwaarden, de werkovereenkomst, het statuut, de vergoedingen en de
plaats waar de bijkomende opleiding wordt gevolgd.
Wat is de stand van zaken van die enquête?
Hoeveel enquêtes werden ingevuld en ingestuurd? Wat zijn de resultaten voor de
verschillende bevraagde aspecten? Welke conclusies werden getrokken en welke
gevolgen zullen daaraan worden verbonden? Zal er inderdaad een specifiek
statuut komen?
27.02 Minister Frank
Vandenbroucke: De enquête over fellowships werd in augustus 2025
verstuurd naar de Belgische ziekenhuizen en naar de artsen-specialisten die in
2022, 2023 of 2024 hun erkenning op titelniveau 2 verkregen en op dat moment in
België gedomicilieerd waren. De FOD Volksgezondheid ontving antwoorden van 34
ziekenhuizen – waaronder alle 7 universitaire ziekenhuizen – en van 669
artsen-specialisten.
Uit de enquête blijkt onder andere dat
62 % van de bevraagde artsen-specialisten een fellowship volgde of volgt.
Fellowships komen relatief vaak voor binnen de algemene heelkunde, de
orthopedische heelkunde en de oftalmologie. Ongeveer een derde vindt plaats in
een Belgisch universitair ziekenhuis, een derde in een Belgisch algemeen
ziekenhuis en een derde in het buitenland.
De meest voorkomende bijkomende bekwaamheden
situeren zich binnen de pediatrie, de oncologie en de interventionele
technieken. Daarnaast bestaan er aanzienlijke verschillen op het vlak van de
contractuele voorwaarden, de vergoeding en de arbeidstijd.
Op basis van deze bevindingen werken de
partijen binnen de Nationale Paritaire Commissie artsen-ziekenhuizen aan een
engagementsverklaring om fellowships aan te bieden met respect voor de daarin
opgenomen principes, zonder een uniform fellowstatuut voor te stellen. De
werkzaamheden daarover lopen nog.
Daarnaast zullen tijdens een volgende
plenaire vergadering van de Hoge Raad van artsen-specialisten de terugkerende
bekwaamheden binnen fellowships inzake pediatrie, oncologie en interventionele
technieken verder worden besproken.
27.03 Frieda Gijbels (N-VA): Kunnen we
die enquête of de resultaten ervan ergens raadplegen? Ik weet niet of die
openbaar zijn.
27.04 Minister Frank
Vandenbroucke: Ik zal het vragen. Ik denk dat we die kunnen opvragen.
27.05 Frieda Gijbels (N-VA): Het is
natuurlijk interessant om daar zicht op te krijgen. Ik denk dat deze groep
effectief nood heeft aan een kader en op zijn minst aan een
engagementsverklaring. Voor mij blijft de vraag of het niet beter is om daar
een duidelijk statuut aan te koppelen, zodat er geen misbruik kan worden
gemaakt van die mensen. Ze hebben uiteindelijk al jarenlang gestudeerd. Ik kan
alleen maar hopen dat ze vandaag op de juiste wijze worden ingezet in de
ziekenhuizen, want het zou erg jammer zijn als ze op de een of andere manier
niet correct zouden worden behandeld. Ik denk dat we daar vandaag eigenlijk te
weinig zicht op hebben.
Het incident is gesloten.
L'incident est clos.
28 Vraag van Jan Bertels aan Frank
Vandenbroucke (VEM Sociale Zaken, Volksgezondheid, belast met
Armoedebestrijding) over "Het mucoviscidosegeneesmiddel Alyftrek"
(56018346C)
28 Question de Jan Bertels à Frank
Vandenbroucke (VPM Affaires sociales, Santé publique, chargé de la Lutte contre
la pauvreté) sur "Le médicament contre la mucoviscidose Alyftrek"
(56018346C)
28.01 Jan Bertels (Vooruit): Het nieuwe mucoviscidosegeneesmiddel Alyftrek wordt sinds
1 oktober terugbetaald voor patiënten vanaf 6 jaar. Dat is een belangrijke stap
in de behandeling van mucoviscidose. Het is ook herhaaldelijk gevraagd door de
mucoviscidosevereniging. Het is ook bijzonder positief dat patiënten met
zeldzame genmutaties de kans krijgen om via een proefperiode van 12 weken
toegang te krijgen tot deze innoverende behandeling.
Ik heb drie vragen voor u, mijnheer de
minister.
Wat is de raming van het aantal patiënten in
België dat op basis van de huidige indicatiestelling in aanmerking komt voor de
terugbetaling van Alyftrek? Hebt u er zicht op of kunt u inschatten hoeveel van
deze patiënten behoren tot de specifieke groep met zeldzame genmutaties, die
het medicijn dus in eerste instantie via de proefperiode van 12 weken
zullen kunnen testen? Welke instantie beoordeelt precies of de proefperiode van
12 weken voor deze bijzondere groep met een zeldzame genmutatie als
succesvol kan worden beschouwd?
28.02 Minister Frank
Vandenbroucke: Mijnheer Bertels, dit is inderdaad een heel
behartenswaardig issue. Er wordt geschat dat met de huidige
terugbetalingsmodaliteiten ongeveer 1.000 patiënten van de in totaal 1.400 mucoviscidosepatiënten
die met een modulatortherapie behandeld worden, een behandeling met Alyftrek
zullen krijgen. Van die groep van 1.000 zullen ongeveer 100 patiënten tot
de groep met zeldzame genmutaties behoren, die nu ook toegang krijgen tot de
behandeling met deze allernieuwste CFTR-modulator.
Voor deze patiënten wordt een proefperiode van
12 weken geïnitieerd om de werkzaamheid vast te stellen. De beoordeling
van het al dan niet succesvol zijn van de proefperiode van 12 weken voor een
patiënt met een zeldzame genmutatie, wordt gedaan door een panel dat bestaat
uit drie artsen-specialisten met ervaring in de behandeling van mucoviscidose.
Na de initiatieperiode worden de effectiviteitsgegevens geanalyseerd. Elk
dossier tot verlenging dient in een plenaire sessie, virtueel of in de
feitelijke aanwezigheid te worden besproken, waarna een advies wordt
geformuleerd per casus in de vorm van een verslag, waarin ook de resultaten van
afzonderlijke evaluatieparameters vermeld worden.
Er zijn intensieve onderhandelingen gevoerd
over het middel. Ik ben dan ook blij te kunnen bevestigen dat er een
overeenkomst is bereikt die ervoor zorgt dat een substantiële groep patiënten
die tot nog toe geen toegang had tot de CFTR-modulator, daar nu wel op kan
rekenen. Dat zal een heel belangrijke positieve impact hebben op de
levenskwaliteit van de betrokken patiënten en op het leven van hun omgeving.
28.03 Jan Bertels (Vooruit): Mijnheer de
minister, we kunnen die laatste vaststelling alleen maar bevestigen en ons bij
uw blijdschap aansluiten.
De voorbije jaren is er veel gebeurd op het
vlak van de behandeling van mucoviscidosepatiënten. Het is een goede zaak dat
er nu ook voor een bijkomende groep van duizend patiënten, onder wie honderd
met zeldzame genmutaties, een bijkomende behandeling of een bijkomend
geneesmiddel beschikbaar is dat hen kan helpen hun levenskwaliteit te
verbeteren. Gelet op hun aandoening, is het goed dat we hen zo goed mogelijk
kunnen helpen.
Ik hoop ook dat door het panel van drie
artsen-specialisten, zoals u hebt meegegeven, goede evaluaties kunnen worden
uitgevoerd en dat de behandeling hopelijk kan worden verlengd voor degenen die
bij een proefperiode zijn betrokken. Daarvoor moeten we de periode van twaalf
weken echter nog even afwachten.
We zullen die evaluaties uiteraard van nabij
opvolgen. De patiënten zullen dat natuurlijk zelf ook doen.
Het incident is gesloten.
L'incident est clos.
29 Vraag van Frieda Gijbels aan Frank
Vandenbroucke (VEM Sociale Zaken, Volksgezondheid, belast met
Armoedebestrijding) over "De ontdekking van een nieuwe massaspermadonor in
Nederland en de impact op België" (56018351C)
29 Question de Frieda Gijbels à Frank
Vandenbroucke (VPM Affaires sociales, Santé publique, chargé de la Lutte contre
la pauvreté) sur "La découverte d'un nouveau méga-donneur de sperme aux
Pays-Bas et son incidence sur la Belgique" (56018351C)
29.01 Frieda Gijbels (N-VA): Mijnheer de minister, nog niet zo lang geleden werd in
Nederland een nieuwe massaspermadonor ontdekt, genaamd Simon. Hij bood online
sperma aan particulieren aan voor thuisinseminatie, maar doneerde blijkbaar ook
aan fertiliteitsklinieken. Hij zou ook hebben gedoneerd aan een Deense
spermabank en aan wensouders buiten Nederland. Op dat moment was er voorlopig
sprake van zes gezinnen in België. Zoals we weten is het risico bij
massadonatie dat er koppels ontstaan tussen halfbroers en halfzussen, wat we
absoluut moeten vermijden.
Mijnheer de minister, wordt in België
systematisch gemonitord of er donoren zijn die online sperma aanbieden voor
thuisinseminatie?
Hebben we zicht op de verspreiding van
donorsperma en op de genetische verwantschappen tussen donorkinderen die via
thuisinseminatie zijn verwekt?
Heeft die man, Simon, gedoneerd aan
Belgische ziekenhuizen? Heeft hij gedoneerd aan buitenlandse spermabanken,
waarna zijn materiaal in Belgische ziekenhuizen werd gebruikt?
Indien hij heeft gedoneerd aan Belgische
fertiliteitscentra of indien Belgische fertiliteitscentra hebben gebruikgemaakt
van zijn sperma, zullen de ouders en donorkinderen daarover dan worden
geïnformeerd, of is dat eventueel al gebeurd?
Hoeveel kinderen werden met het materiaal
van die donor verwekt? Hoeveel daarvan zijn er in België verwekt, hoeveel via
thuisinseminatie en hoeveel via een fertiliteitskliniek?
Overweegt u om informele donoren in het
register op te nemen, zodat er een zo correct mogelijk overzicht ontstaat van
het aantal donorkinderen per donor?
29.02 Minister Frank
Vandenbroucke: Mevrouw Gijbels, dit is geen eenvoudige vraag. Ik begrijp
ze zeer goed en het is een terechte vraag, maar het is geen eenvoudige vraag.
Ik hoop dat ik dat duidelijk kan maken.
Naar aanleiding van de berichtgeving over
die Nederlandse donor heeft het FAGG onmiddellijk formele informatie opgevraagd
bij de Nederlandse autoriteiten. Het onderzoek wees uit dat er in één Belgisch
centrum niet-anonieme donatie heeft plaatsgevonden bij twee vrouwen. Op basis
van de informatie die het FAGG heeft kunnen verzamelen, zijn er geen
aanwijzingen voor illegale praktijken binnen het reguliere circuit of voor een
overschrijding van het quotum binnen die keten.
Het FAGG monitort niet systematisch personen
die buiten de erkende fertiliteitscentra online sperma aanbieden voor
thuisinseminatie. Voor activiteiten die volledig buiten het gereglementeerde
medische circuit plaatsvinden, beschikt het FAGG bijgevolg niet over een
volledig overzicht van het aantal donaties, de kinderen of de onderlinge
genetische verwantschappen.
In het kader van een concreet onderzoek kan
het FAGG persoonsgegevens verwerken die noodzakelijk zijn om na te gaan of er
sprake is van een inbreuk op de Belgische regelgeving. De moeilijkheid is dat
dit iets anders is dan het systematisch inventariseren van personen die buiten
erkende fertiliteitscentra sperma aanbieden of doneren. Binnen het huidige
wettelijke kader bestaat er geen rechtsgrond om een afzonderlijk register van
dergelijke informele donoren aan te leggen of om louter op basis van dergelijke
activiteiten iemand op te nemen in het donorregister.
Dat is dus een fenomeen dat wij niet in het
vizier nemen, bij gebrek aan een basis van een of andere bestaande rechtsgrond.
Wanneer een dossier zich aandient, begint het FAGG een onderzoek, waarbij het
informatie verzamelt en zo meer, maar daarbuiten, op basis van de rechtsgrond
die we hebben om te kunnen controleren, controleren we dat niet of volgen we
dat niet op.
29.03 Frieda Gijbels (N-VA): Mijnheer de
minister, ik snap zeker de moeilijkheid; dergelijke fenomenen zal men nooit
helemaal kunnen uitsluiten.
Een mogelijk begin is een
sensibiliseringsactie ten aanzien van wensouders, om hen te informeren over de
mogelijke implicaties als zij een beroep doen op een informele spermadonor, ook
wat de veiligheid van dat sperma betreft, want dat wordt uiteindelijk niet
gecontroleerd. Ik denk dus dat er misschien wel een manier is om mensen dat
eerder af te raden. Aanmoedigen doen we niet, maar we kunnen er wel voldoende
informatie over verstrekken, zodat mensen daarover nadenken en misschien toch
naar een fertiliteitscentrum gaan als ze een kinderwens hebben en niet op een
natuurlijke manier zwanger kunnen worden.
Verder denk ik dat het misschien ook een
optie is om online proactief te gaan screenen. Ik weet niet op welke manier het
sperma wordt aangeboden, maar misschien kan er online toch worden nagegaan in
hoeverre dat aanbod bestaat. Ik denk namelijk dat het wel eens meer verspreid
en meer gebruikt zou kunnen zijn dan wij vandaag beseffen.
L'incident est clos.
Het incident is gesloten.
30 Questions jointes de
- Benoît Piedboeuf à Frank Vandenbroucke (VPM
Affaires sociales, Santé publique, chargé de la Lutte contre la pauvreté) sur
"La participation des prestataires aux rôles de garde" (56018400C)
- Jean-François Gatelier à Frank Vandenbroucke
(VPM Affaires sociales, Santé publique, chargé de la Lutte contre la pauvreté)
sur "La collaboration entre prestataires et hôpitaux pour l'organisation
des gardes" (56018646C)
30 Samengevoegde vragen van
- Benoît Piedboeuf aan
Frank Vandenbroucke (VEM Sociale Zaken, Volksgezondheid, belast met
Armoedebestrijding) over "De deelname van zorgverleners aan
wachtdiensten" (56018400C)
- Jean-François
Gatelier aan Frank Vandenbroucke (VEM Sociale Zaken, Volksgezondheid, belast
met Armoedebestrijding) over "De samenwerking tussen zorgverleners en
ziekenhuizen bij het organiseren van de wachtdiensten" (56018646C)
30.01 Benoît Piedboeuf (MR): Monsieur le ministre, cher monsieur Vandenbroucke, on connait
la difficulté de tenir des gardes satisfaisantes toutes matières confondues
dans nos hôpitaux. Cela ajoute à la difficulté de recrutement compte tenu des
contraintes des rôles de gardes. Cependant on s’aperçoit sur le terrain qu’une
série de prestataires en lien avec les hôpitaux exercent dans des cabinets
privés (sauf quand ils ont besoin de l’infrastructure hospitalière, par exemple
pour opérer) sans participer aux rôles de garde.
Ce sujet a déjà été sur la table plusieurs
fois: n’est-il pas envisageable, comme en médecine générale, de requérir que
des médecins, pour être agréés, doivent marquer leur solidarité sociétale par
la participation aux rôles de garde? Je vous remercie pour votre réponse.
30.02 Jean-François Gatelier (Les Engagés):
Monsieur le ministre, l'accord de gouvernement prévoit que les pratiques extra
muros peuvent avoir une place dans le paysage des soins, en complément des
hôpitaux. La collaboration avec les hôpitaux, notamment pour les services de
garde, est nécessaire.
Par exemple, afin que mes collègues me
comprennent bien – c'est un sujet que j'ai déjà évoqué en
commission –, personnellement je suis médecin généraliste et j'ai un
agrément. Pour pouvoir garder cet agrément que nous confère l'INAMI, je dois répondre
à certains critères, dont notamment la formation continue, mais je dois
également participer comme tous les médecins généralistes à la continuité des
soins la nuit et le week-end. Cela veut dire faire partie d'un rôle de garde.
Or, ces dernières années, j'ai pu constater que
certaines consœurs et certains confrères spécialistes, qui travaillaient
auparavant dans l'hôpital, ont quitté cet hôpital et se sont installés dans le
privé. Je ne suis certainement pas contre! Le problème, c'est que, en allant
dans le cabinet privé, ils ont quitté aussi le rôle de garde qu'ils
effectuaient quand ils avaient une pratique hospitalière. Les directeurs
d'hôpitaux se retrouvent donc face à la pénurie de médecins et de médecins
spécialistes. Ils se trouvent en plus dans cette situation très compliquée où
ils ont du mal à engager des médecins spécialistes – je ne vais pas citer
les spécialités mais on les connaît –, parce que ceux-ci doivent
participer entre eux aux rôles de garde pour répondre aux demandes des
urgences, au suivi des patients hospitalisés dans le service, car il y a un
rôle qui est fait à l'intérieur de l'hôpital. C'est sûr que cette contrainte
est lourde dans leur pratique. Mais comme il y a une pénurie médicale, certains
en ont un petit peu marre, veulent peut-être trouver aussi une vie privée, vont
dans leur cabinet privé et ne participent plus à ce rôle de garde. Ceci déforce
non seulement le service des collègues qui sont restés dans la pratique
hospitalière, mais est en plus très compliqué pour le directeur de l'hôpital
qui doit engager un spécialiste en lui disant: "Tu sais, tu vas venir dans
un service où vous n'êtes que deux ou trois, ce qui veut dire qu'il faudra par
exemple assurer la garde un week-end par mois".
Monsieur le ministre, vous avez bien compris ma
demande. Je suis certainement favorable à ce qu'on puisse un peu revoir cette
situation, pour que tous les médecins spécialistes participent au rôle de garde
de l'hôpital. Bien entendu, je crois qu'il faudra tenir compte, si cela se
fait, d'un certain moratoire pour ceux qui sont dans une pratique privée depuis
10 ou 15 ans. Il faudra aussi respecter le fait qu'on a laissé aller le
système, et aussi, comme en médecine générale, tenir compte de l'âge du
praticien.
Avez-vous déjà entamé une réflexion sur ce
sujet? Si oui, pourriez-vous nous éclairer sur le travail déjà mené?
Pouvez-vous nous informer au sujet de la concertation menée avec les acteurs de
terrain à ce sujet? Que comptez-vous proposer comme mesures concrètes dans ce
cadre? Si non, quand comptez-vous commencer ce travail?
30.03 Frank Vandenbroucke, ministre: Chers
collègues, à l'heure actuelle, l'agrément des médecins spécialistes repose sur
des critères relatifs à la formation, aux compétences et à la qualité de
l'exercice professionnel. La participation à un rôle de garde ne constitue pas
une condition générale d'agrément. L'article 21 de la loi qualité impose à
certains groupes de professionnels de santé, dont les médecins, de participer à
la permanence médicale lorsqu'elle est organisée pour leur profession.
Par ailleurs, je souhaite également attirer
l'attention sur les dispositions de la loi sur les hôpitaux relatives au
règlement général de l'hôpital et à la convention individuelle du médecin
hospitalier. La loi sur les hôpitaux impose en outre que ces deux documents
règlent les modalités de la permanence médicale hospitalière. Il relève donc de
la responsabilité de l'hôpital de veiller à ce que tout médecin lié à l'hôpital
par une convention participe également à la permanence. Cette obligation doit
être rendue contraignante par le biais du règlement général et de la convention
individuelle.
À ce jour, aucune initiative visant à
conditionner l'agrément des médecins spécialistes à une participation
obligatoire au rôle de garde n'est en cours de préparation. Je comprends
toutefois très bien la préoccupation visant à assurer une répartition équitable
des responsabilités liées à la continuité des soins entre les professionnels de
santé. C'est ce que notre collègue Gatelier a expliqué et je le comprends très
bien.
Cette question s'inscrit dans une réflexion
plus large sur l'organisation de la permanence des soins et l'évolution des
pratiques professionnelles que je compte mener en concertation avec les acteurs
de terrain.
30.04 Benoît Piedboeuf (MR): Monsieur le
ministre, je pense en effet que cela fait partie de l'organisation des soins et
du service à la population. On peut évidemment respecter l'indépendance des
médecins spécialistes, je la respecte aussi. Ma fille est médecin généraliste
et elle participe au rôle de garde, comme le Dr. Gatelier. Cependant, pour
assurer un bon suivi de la santé de la population et des médecins spécialistes
qui, eux, font les gardes, il est nécessaire d'organiser les choses.
Il est toutefois exact que les hôpitaux, dans
le cadre de leurs conventions, peuvent imposer des gardes. Mais il n'empêche que
toute une série de professionnels qui ne sont pas nécessairement dans l'hôpital
pourraient participer à un besoin d'intérêt public. Je vous invite donc,
monsieur le ministre, à considérer que c'est une priorité en matière de santé
publique et vous remercie pour votre réponse.
30.05 Jean-François Gatelier (Les Engagés):
Merci, monsieur le ministre, pour votre réponse. Je rejoins mon collègue, c'est
vraiment une priorité. Sinon, nous allons voir une aggravation du nombre de
médecins spécialistes qui vont continuer à quitter l'hôpital, ce que nous ne
connaissions pas il y a 20 ou 30 ans. Tous les médecins spécialistes
travaillaient dans un hôpital. Maintenant, j'ai l'impression que la moitié
travaille dans le privé.
C'est sans doute exagéré, mais on risque d'y
arriver. Je ne voudrais pas qu'on confonde liberté thérapeutique avec liberté
tout court. Il y a bien entendu un rendu à faire à la société. Quand vous
faites une pratique de soins, vous devez participer à la continuité des soins.
Si nous ne mettons pas le holà à certaines pratiques dans certaines
spécialités, nous allons déforcer l'engagement dans nos hôpitaux. Il y a une
difficulté à assurer un travail d'équipe. Nous risquons de voir encore certains
confrères ou consœurs s'installer dans le privé pour le confort de ne pas
participer à un rôle de garde.
J’ai envie de dire qu'à partir du moment où on
a un numéro INAMI qui permet le remboursement des soins avec de l'argent
public, il y a forcément une série de contraintes. Il faut réfléchir à proposer
rapidement un texte sur cette question.
Het incident is gesloten.
L'incident est clos.
De voorzitter: Vraag
nr. 56018410C van mevrouw De Knop wordt uitgesteld. Vraag nr. 56018466C
van de heer De Smet wordt uitgesteld. De samengevoegde vragen nrs. 56018511C
en 56018513C van de heer Lacroix, nr. 56018586C van de heer Gatelier
en nr. 56019043C van mevrouw Taton worden uitgesteld.
31 Questions jointes de
- Christophe Lacroix à Frank Vandenbroucke (VPM
Affaires sociales, Santé publique, chargé de la Lutte contre la pauvreté) sur
"La protection des mineurs intersexes" (56018534C)
- Sarah Schlitz à Frank Vandenbroucke (VPM
Affaires sociales, Santé publique, chargé de la Lutte contre la pauvreté) sur
"L'absence de réel cadre législatif protecteur des personnes intersexes
dans le plan LGBT+" (56019229C)
31 Samengevoegde vragen van
- Christophe Lacroix
aan Frank Vandenbroucke (VEM Sociale Zaken, Volksgezondheid, belast met
Armoedebestrijding) over "De bescherming van intersekse
minderjarigen" (56018534C)
- Sarah Schlitz aan
Frank Vandenbroucke (VEM Sociale Zaken, Volksgezondheid, belast met
Armoedebestrijding) over "Het ontbreken van effectieve regelgeving ter
bescherming van interseksen in het lhbt+-plan" (56019229C)
31.01 Christophe Lacroix (PS): Monsieur le ministre, mon groupe a déjà eu l'occasion de vous
interroger à ce sujet. Des enfants intersexes font encore l'objet
d'interventions médicales irréversibles visant à modifier leurs
caractéristiques sexuelles alors que ces interventions ne sont pas nécessaires
pour préserver leur santé et pourraient être reportées jusqu'à ce que l'enfant
soit en mesure de consentir lui-même à de telles interventions.
La loi relative aux droits du patient est
parfois présentée comme une protection suffisante. Elle ne règle pourtant pas
la question centrale: lorsqu'un enfant ne peut pas consentir, comment garantir
que son intégrité physique et son intérêt supérieur priment la volonté des
adultes de "normaliser" son corps?
Sous la précédente législature, mon groupe a
permis l'adoption d'une importante proposition de résolution à ce sujet, mais
aucune avancée concrète n'a pu, à vrai dire, être enregistrée par la suite. La
protection des personnes intersexes figure aujourd'hui dans les engagements de
votre gouvernement et dans le Plan d'action interfédéral LGBTQI+ 2026-2030.
Dès lors, monsieur le ministre,
reconnaissez-vous que la loi relative aux droits du patient ne constitue pas, à
elle seule, une protection suffisante contre les interventions médicales
irréversibles et non nécessaires pratiquées sur des enfants intersexes?
Êtes-vous favorable à une interdiction de ces
interventions lorsqu'elles peuvent être reportées jusqu'à ce que l'enfant soit
en mesure de donner un consentement libre et éclairé? Dans le cas contraire,
quelle autre protection concrète proposez-vous?
Où en sont aujourd'hui les travaux en vue de
l'élaboration d'une loi dans ce cadre? Le cas échéant, pouvez-vous déjà nous
indiquer les grandes lignes d'accord au sein de votre gouvernement ainsi que
les points de dissension? Un calendrier pourrait-il être avancé? Des
concertations avec la société civile ont-elles été menées? Si oui, qui a été
consulté? Enfin, le Parlement sera-t-il associé à ce travail et pourra-t-il
également organiser des auditions à cet effet?
31.02 Sarah Schlitz (Ecolo-Groen): Monsieur le
ministre, cet été, j'ai découvert le Plan d'action interfédéral LGBTQI+
2026-2030, dans lequel la contribution fédérale ne comprend que 28 mesures,
alors que plus de cent dispositions avaient été développées sous la précédente
législature.
Je constate également que l'ambition pour
protéger les personnes intersexes y a sensiblement diminué en comparaison avec
le plan précédent, qui demandait l'élaboration d'un "cadre législatif
protégeant l’intégrité physique des mineurs intersexes en garantissant, sauf
nécessité médicale grave, l’interdiction de toute décision de modification des
caractéristiques sexuelles d’un mineur sans le consentement éclairé de
celui-ci". Désormais, votre plan mentionne uniquement l'élaboration d'un
"protocole médical fondé sur les droits humains".
Pour rappel, encore aujourd'hui en Belgique,
des enfants intersexes naissent parfaitement sains mais subissent des
interventions dites de "normalisation". Une telle situation est
inacceptable. Nous ne pouvons pas continuer à laisser pratiquer sur des enfants
des opérations purement esthétiques, dont l'objectif est avant tout de répondre
à une peur des parents ou de l'entourage face au regard porté par la société
binaire dans laquelle nous vivons. Ces enfants doivent pouvoir décider eux-mêmes.
Les opérations devraient donc être reportées jusqu'au moment où la personne
concernée est en mesure de consentir, sauf lorsqu'une nécessité médicale
justifie une intervention plus précoce.
Monsieur le ministre, notre pays a déjà été
rappelé à l’ordre à de nombreuses reprises sur la scène internationale en
raison de ces pratiques intolérables. Depuis des années, les associations
concernées se mobilisent et témoignent de situations dramatiques vécues sur
notre territoire. Il est aujourd'hui temps d'avancer. Lors de la précédente
législature, une proposition de loi avait été déposée mais n'a pas pu aboutir
en raison de plusieurs blocages. Il me semble désormais indispensable de
relancer ce dossier. Pouvez-vous dès lors préciser le calendrier que vous
envisagez pour faire progresser ce dossier? Quel cadre entendez-vous mettre en
place afin de garantir une protection effective des enfants intersexes?
31.03 Frank Vandenbroucke, ministre: Les
interventions dites de "normalisation sexuelle" pratiquées sans
nécessité médicale ou sans le consentement du patient ne sont pas autorisées en
Belgique. La loi belge relative aux droits du patient fixe des garanties pour
chaque patient, indépendamment de son profil ou de ses caractéristiques
sexuelles. Toute intervention médicale requiert le consentement libre et
éclairé de la personne concernée ou, en cas d'incapacité, de son représentant. C'est
notamment le cas des mineurs et des majeurs incapables. Moyennant une
information préalable adéquate, le mineur est associé à l'exercice de ses
droits en tant que patient et peut les exercer de manière autonome lorsqu'il
est jugé apte à apprécier raisonnablement ses intérêts.
Lorsque les conditions légales ne sont pas
respectées – par exemple en cas de défaut de consentement ou d'information
insuffisante – la responsabilité du prestataire de soins peut être
engagée. La justice belge a d'ailleurs déjà condamné une intervention de "normalisation
sexuelle" médicalement non nécessaire pratiquée sur une personne mineure
intersexe. Je renvoie à cet égard à l'arrêt de la Cour d'appel de Bruxelles du
7 février 2023.
Dans le cadre des mesures du Plan d'action
interfédéral LGBTQI+, adopté le 17 juillet, nous nous engageons à élaborer un
protocole médical fondé sur les droits humains qui établit des directives pour
les soins médicaux prodigués aux personnes représentant des variations des
caractéristiques sexuelles.
Le protocole doit garantir qu'aucune
intervention sur les caractéristiques sexuelles ne soit effectuée sans le
consentement préalable, libre, éclairé et explicite de la personne concernée.
Le protocole tient compte des souhaits psychologiques, sociaux et futurs de la
personne et comprend un accompagnement pluridisciplinaire, y compris des
informations, un soutien et un suivi. L'identification et la mise en visibilité
de l'expertise existante constituent une première étape essentielle permettant,
le cas échéant, d'envisager un renforcement ciblé de l'accompagnement afin
d'améliorer concrètement la situation des personnes concernées. Voilà ma
réponse.
31.04 Christophe Lacroix (PS): Monsieur le
ministre, je vous remercie pour votre réponse. Vous clarifiez bien la légalité,
ce n'est pas autorisé sans le consentement libre et éclairé, mais néanmoins
vous travaillez sur un protocole d'accord pour renforcer le caractère libre,
éclairé et explicite de la décision de la personne qui est concernée. Ça me
semble véritablement indispensable parce qu'on joue avec l'avenir humain d'une
personne.
Les mineurs parfois, même très souvent, ne sont
pas toujours aptes à décider sous la pression de leurs parents ou de leur
entourage. Et donc je crois qu'il faut effectivement garantir leurs droits, le
respect de l'attente du moment où ils sont aptes à pouvoir prendre une décision
en toute connaissance de cause.
C'est assez délicat et c'est assez difficile,
c'est assez complexe, je vous le concède. C'est la raison pour laquelle – et
vous n'avez pas répondu sur ce sujet – je me permets de vous inviter
vraiment à concerter un maximum avec la société civile parce que, pour avoir
été délégué général des droits des personnes LGBTQI à l'Assemblée parlementaire
du Conseil de l'Europe dans le cadre du mandat parlementaire que j'y ai rempli
avec la délégation belge, j'ai pu rencontrer des personnes intersexes.
Rassurez-vous, ce n'étaient pas des Belges évidemment, mais des personnes
intersexes qui ont été opérées alors qu'elles étaient des enfants et qui,
aujourd'hui, sont véritablement des personnes traumatisées psychologiquement,
physiquement et à vie et c'est terrible! Elles sont dans une prison
aujourd'hui. Leur corps est devenu une prison. Ce n'est pas logique, ce n'est
pas normal, ce n'est pas humain.
31.05 Sarah Schlitz (Ecolo-Groen): Merci pour
la réponse. Vous nous dites qu’aujourd'hui, en Belgique, il y a un cadre légal
qui fait qu'on ne pratique pas des opérations sans consentement et non
nécessaires sur des mineurs. Je vous invite quand même à ne pas remettre en question
le vécu et le retour de terrain que nous rapportent chaque jour les
associations.
Depuis combien de temps ce dossier traîne-t-il?
Je suis arrivée ici il y a huit ans et c’est un des premiers dossiers sur
lesquels j'ai travaillé. C'était d'ailleurs à l'initiative de la ministre
Muylle, qui avait à l’époque organisé ici un colloque avec des personnes
concernées – des personnes belges –, qui ont subi des opérations ici.
Il y a également eu une résolution, à
l’occasion de laquelle nous avons organisé des auditions. Une médecin est
venue, que tout le monde connaît ici. Elle a expliqué avec un PowerPoint que,
parmi les critères pour effectuer des opérations sur des bébés intersexes, il y
avait l'esthétique, pour des raisons d'intégration, de normalisation. Le
critère médical ne prévaut donc pas sur ce type de choix.
Nous avons aujourd'hui un problème en Belgique.
Chaque année que nous attendons pour légiférer et encadrer, de nouveaux enfants
subissent des opérations non nécessaires.
Certes, il faut travailler à l'accompagnement
des familles, à la formation et à l'information des professionnels, mais il
faut aussi mettre un terme à ces opérations inutiles qui causent des
traumatismes sur le long terme à des personnes qui n'auraient pas dû les subir.
Je pense qu'il est temps d’agir. Si vous voulez
mettre en place un protocole, si vous pensez que cela va être efficace:
allez-y; mais cessez d'attendre et avancez sur ce dossier. Je vous remercie.
L'incident est clos.
Het incident is gesloten.
32 Question de Christophe Lacroix à Frank
Vandenbroucke (VPM Affaires sociales, Santé publique, chargé de la Lutte contre
la pauvreté) sur "La réglementation de la GPA" (56018535C)
32 Vraag van Christophe Lacroix aan Frank
Vandenbroucke (VEM Sociale Zaken, Volksgezondheid, belast met
Armoedebestrijding) over "De regelgeving inzake draagmoederschap"
(56018535C)
32.01 Christophe Lacroix (PS): Monsieur le ministre, l'accord de gouvernement prévoit
l'instauration d'un cadre légal relatif à une gestation pour autrui (GPA)
altruiste, dite de "haute technologie". Le gouvernement travaille
donc sur un sujet qui touche directement à la santé, à l'intégrité corporelle,
aux droits de l'enfant et à la filiation.
Or, tandis que le cabinet travaille
manifestement sur ce dossier, la place réservée à la société civile et aux
personnes directement concernées reste opaque. Sur un sujet aussi sensible, il
serait problématique que le futur cadre légal soit essentiellement élaboré
entre cabinets et experts, sans véritable concertation avec les associations et
les représentants de la société civile.
Dès lors, monsieur le ministre, où en sont
précisément les travaux relatifs au futur cadre légal de la GPA? Un texte
est-il déjà en préparation? Quel calendrier le gouvernement s'est-il fixé pour
aboutir?
Depuis le début de ces travaux, quelles
associations et quelles personnes directement concernées ont été officiellement
consultées? Pouvez-vous en communiquer la liste, ainsi que les principaux
enseignements de ces consultations?
Le gouvernement prévoit-il une véritable
concertation de la société civile avant de parachever son projet, notamment
avec les femmes ayant été mères porteuses, les personnes nées d'une GPA, celles
qui y ont eu recours, les associations de défense des droits de l'enfant, les
associations de défense des droits des femmes et de promotion de l'égalité
ainsi que les professionnels de santé?
Enfin, une fois encore, le Parlement sera-t-il
associé à ce travail et pourra-t-il également organiser des auditions dans ce
cadre?
32.02 Frank Vandenbroucke, ministre: Monsieur
Lacroix, en exécution de l'accord de gouvernement, la ministre de la Justice et
moi-même sommes en train d'élaborer un cadre juridique en vue d'une gestation
pour autrui altruiste et de haute technologie. La coordination générale du
processus législatif relève de la compétence de la ministre de la Justice. Dans
le cadre de mes compétences (Santé publique et Affaires sociales), nous
contribuons au volet relatif à la procréation médicalement assistée et à la
protection sociale des personnes concernées.
La gestation pour autrui n'est pas un sujet
neuf dans le débat sociétal et parlementaire. Ce thème a en effet été traité à
plusieurs reprises ces dernières années à la Chambre et au Sénat. Différents
avis ont été rendus, notamment sous les angles juridique, éthique et sociétal.
Ceux-ci sont pris en compte dans l'élaboration du nouveau cadre légal. À cette
fin, en concertation avec la Justice, les centres de fertilité ayant une
expérience de la gestation pour autrui ont également été consultés.
En ce qui concerne l'état d'avancement général
du processus législatif, la consultation globale de la société civile et la
suite du calendrier, je renvoie à ma collègue, la ministre de la Justice.
32.03 Christophe Lacroix (PS): Monsieur le
ministre, je vous remercie pour vos réponses, même si je reste évidemment un
peu sur ma faim. Je comprends bien que la compétence soit partagée; vous avez
bien délimité les secteurs de compétences.
En tant que bourgmestre, j'ai été confronté à
des parents qui devaient pouvoir faire reconnaître leurs enfants nés via une
GPA. Un parent était automatiquement désigné comme papa ou comme maman
– il s'agissait surtout de papas – et le deuxième parent devait
procéder à une adoption intrafamiliale.
Mais le bourgmestre avait également une
responsabilité pour reconnaître la filiation, et tout cela dépendait du bon
vouloir d'une circulaire du procureur. Il est quand même anormal – mais
cela relève de la Justice – qu'en fonction des degrés de tolérance ou
d'acceptation de l'évolution d'une société, un bourgmestre doive agir sur la
base d'une circulaire émanant d'un procureur du Roi.
Je pense que, sur l'aspect de la procréation
assistée et celui de la protection sociale, qui relèvent davantage de votre
compétence, vous pouvez être, aux côtés de la ministre de la Justice, la
personne qui va assurer une concertation. Permettez-moi de m'exprimer ainsi: de
manière plus traditionnelle, je ferais davantage confiance à Vooruit qu'au
cd&v sur ce dossier. C'est la raison pour laquelle je vous demande d'être
particulièrement attentif à ce que les concertations soient bien menées par
votre collègue ministre de la Justice.
Het incident is gesloten.
L'incident est clos.
De voorzitter: Vraag nr. 56018556C
van de heer Van Rooy wordt op zijn vraag uitgesteld.
33 Samengevoegde vragen van
- Natalie Eggermont aan
Frank Vandenbroucke (VEM Sociale Zaken, Volksgezondheid, belast met
Armoedebestrijding) over "De begrotingsdiscussies en de mogelijke
besparingen in de zorg" (56018567C)
- Caroline Désir aan
Frank Vandenbroucke (VEM Sociale Zaken, Volksgezondheid, belast met
Armoedebestrijding) over "De besparingen op de gezondheidszorgbegroting en
de gevolgen voor de patiënten" (56018591C)
- Irina De Knop aan
Frank Vandenbroucke (VEM Sociale Zaken, Volksgezondheid, belast met
Armoedebestrijding) over "De begrotingsonderhandelingen en de
ziekenhuiszorg" (56019358C)
- Dominiek Sneppe aan
Frank Vandenbroucke (VEM Sociale Zaken, Volksgezondheid, belast met
Armoedebestrijding) over "De besparingen in de gezondheidszorg"
(56019852C)
33 Questions jointes de
- Natalie Eggermont à Frank Vandenbroucke (VPM
Affaires sociales, Santé publique, chargé de la Lutte contre la pauvreté) sur
"Les discussions budgétaires et les éventuelles économies dans les soins
de santé" (56018567C)
- Caroline Désir à Frank Vandenbroucke (VPM
Affaires sociales, Santé publique, chargé de la Lutte contre la pauvreté) sur
"Les économies dans le budget des soins de santé et l'impact sur les
patients" (56018591C)
- Irina De Knop à Frank Vandenbroucke (VPM
Affaires sociales, Santé publique, chargé de la Lutte contre la pauvreté) sur
"Les négociations budgétaires et les soins hospitaliers" (56019358C)
- Dominiek Sneppe à Frank Vandenbroucke (VPM
Affaires sociales, Santé publique, chargé de la Lutte contre la pauvreté) sur
"Les économies dans les soins de santé" (56019852C)
33.01 Caroline Désir (PS): Monsieur le
ministre, j'avais déjà eu l'occasion de vous interroger sur les pistes
d'économies envisagées par votre gouvernement dans les soins de santé au moment
où on avait parlé de l'instauration d'une franchise médicale jusqu'à 500 euros,
de l'augmentation des tickets modérateurs, du durcissement de l'accès au statut
BIM, de la réduction de la norme de croissance; bref, d'autant de mesures qui
ne feraient qu'une chose, à savoir augmenter la facture à charge des patients
et le renoncement aux soins. Une note de l'INAMI évoquait ainsi, selon les
scénarios, des économies pouvant aller jusqu'à environ six milliards d'euros,
ce qui avait mené à ce qu'on vous interroge en séance plénière.
Entre temps, le comité d'assurance de l'INAMI a
approuvé début octobre une proposition de budget pour les soins de santé 2027,
et l'adoption de ce budget s'inscrit, on le sait, dans le cadre des
négociations budgétaires en cours, où votre gouvernement prévoit de réaliser
plus de 10 milliards d'euros d'économies.
Il est donc aujourd'hui essentiel de savoir
quels arbitrages sont sur la table et quels arbitrages concernent plus
spécialement le budget des soins de santé 2027.
Monsieur le ministre, des mesures susceptibles
d'augmenter directement le coût des soins pour les patients sont-elles toujours
sur la table? Si oui, quelles sont-elles? Une franchise ou une augmentation
généralisée du reste à charge constituent-elles toujours pour vous une ligne
rouge, comme vous nous l'aviez indiqué en séance plénière? Comment
entendez-vous garantir que le budget des soins de santé 2027 préserve
l'accessibilité financière des soins et ne fasse pas peser l'essentiel de
l'effort sur les patients?
33.02 Dominiek Sneppe (VB): Mijnheer de minister, er moet worden bespaard, er moeten
efficiëntiewinsten worden gerealiseerd en ook de gezondheidszorg zal
waarschijnlijk een bijdrage moeten leveren. De vraag die wij ons dan stellen,
is waarop die bijdrage van de gezondheidszorg zal zijn gebaseerd.
Er zouden tegen juli auditrapporten voor
alle sectoren van de gezondheidszorg zijn. Die rapporten moesten aantonen waar
er overschrijdingen zijn, waar er geld overblijft, waarom dat zo is en vooral
welke maatregelen daadwerkelijk iets hebben opgebracht. We zijn halverwege
oktober. Waar zijn die rapporten? Zijn ze er al? Zo ja, waar kunnen we ze
vinden?
We weten dat er grote verschillen tussen de
sectoren zijn. De ene sector overschrijdt het budget, terwijl de andere er
tientallen miljoenen euro's onder blijft. Een onderschrijding betekent echter
niet automatisch een efficiëntiewinst. Misschien wordt bepaalde zorg niet
geleverd, misschien is een maatregel niet uitgevoerd of misschien is het budget
gewoon verkeerd geraamd. Daarom zijn die audits nodig.
Ook de controles van de jaarrekeningen van
het RIZIV door het Rekenhof blijven uit. In juli antwoordde u op mijn vraag dat
de controle van de jaarrekening voor 2022 van het RIZIV bijna afgerond was.
Daarna moesten ook de jaarrekeningen van 2023 en 2024 nog volgen. Ook daarop
wachten we nog steeds. Het wordt stilaan tijd dat dit in orde komt.
We hebben dus nog altijd geen recente,
gecontroleerde jaarrekeningen. We hebben de beloofde auditrapporten nog steeds
niet gezien. Ondertussen moet de regering wel beslissen waar in de
gezondheidszorg geld moet worden gevonden om de federale begroting op orde te
krijgen.
Mijnheer de minister, mijn vraag is dan ook
heel concreet. Waar zijn de beloofde auditrapporten? Wanneer krijgen we inzage
in die rapporten? Of kunt u ons vertellen waar we ze kunnen vinden, als ze er
al zijn? Worden die rapporten op tafel gelegd voordat u nieuwe besparingen in
de gezondheidszorg vastlegt? Of blijft u verder blind
varen?
33.03 Frank Vandenbroucke, ministre: Je pense avoir déjà répondu de manière générale à ces
questions lorsque Mme Eggermont m'a interpellé. Il s'agissait d'ailleurs
d'une question assez similaire, de sorte que je vais reprendre les mêmes
éléments.
D'abord, mon parti, comme d'autres partis de la
majorité, est au gouvernement pour investir dans les soins de santé et pour
mettre en œuvre les réformes absolument nécessaires visant à renforcer la
qualité et l'accessibilité des soins tout en maîtrisant les budgets qui y sont
consacrés. Comme je l'ai souvent dit, investir dans les soins de santé ne
signifie pas ouvrir les robinets et laisser couler l'eau. Il faut orienter les
moyens, définir des priorités et mettre en place les mesures d'efficacité et de
réorientation nécessaires.
En ce qui concerne le budget 2027, j'ai déjà
expliqué à Mme Eggermont que la nouvelle procédure introduite par ce
gouvernement prévoit l'envoi d'une lettre de mission au Comité de l'assurance
de l'INAMI contenant des orientations générales relatives au budget. Cette
procédure existe effectivement. Toutefois, en juillet, le gouvernement a décidé
de ne pas adresser de lettre de mission au Comité de l'assurance. La raison est
simple: il n'existait pas encore d'accord suffisant sur la manière de formuler
cette lettre alors que le budget global n'était pas encore finalisé.
Nous sommes donc revenus à la procédure
traditionnelle. Dans ce cadre, il n'y a pas de lettre de mission du
gouvernement et le Comité de l'assurance élabore, sur la base des propositions
des mutualités, une proposition de budget pour l'année 2027. Cette proposition
a été transmise au Conseil général, qui se réunira la semaine prochaine. Il
appartient désormais au gouvernement, dans le cadre de cette procédure
classique, de se prononcer sur la proposition adoptée par le Comité de
l'assurance. Cette discussion aura lieu au sein du Conseil général.
Comme le gouvernement n'a pas encore pris
position sur cette proposition, je ne vais pas m'exprimer ici à titre
individuel ni indiquer aujourd'hui quelle devrait être, selon moi, la décision
du gouvernement lors de la réunion de la semaine prochaine.
En tout cas, madame Désir, je pense que même si
nous pouvons accepter de temps en temps des ajustements au niveau des tickets
modérateurs – à cause de l'inflation, par exemple –, même si j'ai
moi-même demandé un avis à la commission Schokkaert sur les possibilités de
modulation et d'ajustement des tickets modérateurs, et même si j'ai dit
moi-même que je partageais l'avis qu'elle m'a rendu, l'idée selon laquelle il
faudrait augmenter de façon significative le ticket modérateur pour freiner les
patients dans leur recours aux médecins est une idée que je ne partage pas du
tout.
Je ne peux donc que le répéter. Je l'ai
d'ailleurs dit aussi lors d'une conférence que j'ai donnée à l'Université de
Gand il y a quelques jours. Donc oui, des ajustements sont possibles. Oui, il
faut introduire des réformes. Oui, il faut travailler sur l'efficacité des
soins de santé. Mais l'objectif est évidemment l'accessibilité, la qualité, et
non l'inverse.
Je ne vais toutefois pas être plus précis, vu
le fait que nous sommes exactement dans une procédure où le gouvernement doit
réfléchir à la réponse à apporter à la proposition adoptée par le Comité de
l'assurance de l'INAMI concernant le budget 2027.
33.04 Caroline Désir (PS): Je vous remercie
monsieur le ministre.
Tout d'abord, je vous prie de nous excuser pour
la manière dont ce débat s'est déroulé aujourd'hui. Nous avons été informés
assez tardivement de la modification de l'ordre du jour. Cela vous a
effectivement contraint à répéter deux fois les mêmes éléments, ce qui n'est
évidemment pas optimal. Je vous remercie néanmoins de l'avoir fait.
Je comprends par ailleurs votre prudence, qui
ne me surprend pas. Vous êtes en pleine négociation au sein du gouvernement et
je me doutais bien que vous n'alliez pas vous avancer seul sur cette question.
Cela étant, je suis heureuse de vous entendre
réaffirmer que l'accessibilité et la qualité des soins demeurent des priorités
à vos yeux. J'entends également vos réticences à l'égard d'une augmentation
significative du ticket modérateur.
J'espère donc que vous resterez fermement
attaché à ces principes. Nous vous soutenons pleinement dans ce sens et nous
suivrons avec attention l'évolution des discussions budgétaires au sein du
gouvernement.
33.05 Dominiek Sneppe (VB): Mijnheer de minister, u hebt het gepresteerd om geen enkele
van mijn vragen te beantwoorden. Dat sterkt me alleen maar in mijn gelijk. Er
zijn geen audits. Ook de controle van de meest recente jaarrekening door het
Rekenhof is nog niet afgerond. Niettemin legt u de zorgsector besparingen op,
zonder enig idee te hebben waar of hoe die besparingen zullen worden
gerealiseerd of wat ze zullen opleveren.
U vaart dus blind, zoals ik al in mijn vraag
stelde. Zult u blind blijven varen? Dat is het geval want het feit dat u niet
over die audits en jaarrekeningen spreekt, wijst erop dat er geen enkele
controle is. Ik weet niet waarop u uw beleid zult baseren. Als de audits er
niet zijn en de mogelijke besparingen al min of meer vastliggen, blijft u blind
varen. Dat zal uiteraard ten koste gaan van de zorg en van onze patiënten.
Ik wil er nogmaals op aandringen dat u werk
maakt van die audits. U had beloofd dat ze er in juli 2026 zouden zijn. We zijn
nu halverwege oktober 2026, dus drie maanden later. Ze zijn er nog altijd niet.
Ook de controles blijven uit. U zei dat ze op schema zaten. De controle van
2022 moest in juli 2026 afgerond zijn of was toen bijna afgerond. Dan mag toch
worden verondersteld dat de controles van 2023 of 2024 ondertussen al aan de
gang zijn.
U zwijgt echter in alle talen. Ik
veronderstel dat dat bevestigt wat wij vrezen, namelijk dat u gewoon hier en
daar bespaart waar u zelf meent te moeten besparen zonder enig idee te hebben
van de impact op onze zorgsector en onze patiënten. Dat is heel gevaarlijk.
Ik hoop dat u nog tot betere inzichten komt.
Het incident is gesloten.
L'incident est clos.
34 Samengevoegde vragen van
- Natalie Eggermont aan
Frank Vandenbroucke (VEM Sociale Zaken, Volksgezondheid, belast met
Armoedebestrijding) over "De ziekenhuishervorming" (56018568C)
- Jean-François
Gatelier aan Frank Vandenbroucke (VEM Sociale Zaken, Volksgezondheid, belast
met Armoedebestrijding) over "De hervorming van het
ziekenhuislandschap" (56018589C)
- Luc Frank aan Frank
Vandenbroucke (VEM Sociale Zaken, Volksgezondheid, belast met
Armoedebestrijding) over "De hervorming van het ziekenhuislandschap en de
Duitstalige Gemeenschap" (56018654C)
- Nathalie Muylle aan
Frank Vandenbroucke (VEM Sociale Zaken, Volksgezondheid, belast met
Armoedebestrijding) over "De stand van zaken met betrekking tot de
ziekenhuishervorming" (56018738C)
34 Questions jointes de
- Natalie Eggermont à Frank Vandenbroucke (VPM
Affaires sociales, Santé publique, chargé de la Lutte contre la pauvreté) sur
"La réforme des hôpitaux" (56018568C)
- Jean-François Gatelier à Frank Vandenbroucke
(VPM Affaires sociales, Santé publique, chargé de la Lutte contre la pauvreté)
sur "La réforme du paysage hospitalier" (56018589C)
- Luc Frank à Frank Vandenbroucke (VPM Affaires
sociales, Santé publique, chargé de la Lutte contre la pauvreté) sur "La
réforme du paysage hospitalier et la Communauté germanophone" (56018654C)
- Nathalie Muylle à Frank Vandenbroucke (VPM
Affaires sociales, Santé publique, chargé de la Lutte contre la pauvreté) sur
"Le point sur la réforme des hôpitaux" (56018738C)
34.01 Jean-François Gatelier (Les Engagés): Merci,
monsieur le président. Avant de commencer, concernant l'ordre du jour des
questions d'aujourd'hui, il y avait plusieurs intervenants concernant le Plan Cancer.
La question était la numéro 25 la semaine passée, et elle est remontée à la
place 90 et je voulais savoir pourquoi.
Le président: On regardera cela après
votre question.
34.02 Jean-François Gatelier (Les Engagés): Oui,
d'accord, mais enfin, comme c'était la dernière question, je souhaitais trouver
une réponse à cette injustice, monsieur le président.
Monsieur le ministre, la Conférence
interministérielle Santé publique du 24 juin dernier est parvenue à un accord
de principe sur la réforme du paysage hospitalier belge pour la période 2026-2036.
Cet accord repose sur un principe auquel je suis particulièrement attaché:
maintenir les soins de proximité là où c'est possible et concentrer les
activités là où c'est nécessaire, tout en tenant compte des réalités
spécifiques des territoires ruraux. Plusieurs assouplissements importants ont
ainsi été introduits par rapport aux propositions initiales des experts.
Pour être reconnu comme hôpital général
régional, un site devrait, en première phase, disposer d'au moins 150 lits
aigus justifiés et de 200 lits aigus agréés. Une dérogation est cependant
prévue lorsqu'un site se situe au moins à 25 km par la route d'un autre
hôpital général régional, ou à au moins 50 km du site hospitalier le plus
proche appartenant à la même communauté. Cette disposition est évidemment
essentielle pour les territoires ruraux, et notamment pour la botte du Hainaut,
d'où je viens, pour l'hôpital de Chimay, mais aussi le Luxembourg et les
cantons de l'Est.
L'accord de juin prévoyait cependant encore une
phase de concertation avec les différents gouvernements et annonçait l'adoption
des lignes politiques définitives en septembre 2026. Nous sommes désormais en
octobre.
Monsieur le ministre, pouvez-vous, dès lors,
nous préciser où en sont les travaux, les principes arrêtés le 24 juin,
notamment les critères de distance de 25 et 50 km et les possibilités de
dérogation pour les territoires ruraux? Sont-ils définitivement acquis ou
font-ils encore l'objet de discussions? Des modifications substantielles
ont-elles été apportées au projet depuis l'accord du 24 juin? Je vous
remercie pour vos réponses.
34.03 Luc Frank (Les Engagés): Geehrter minister,
l'évolution de notre paysage hospitalier est nécessaire. En effet, nous sommes
confrontés à des complexités croissantes des soins, des pénuries de personnel,
des augmentations des coûts. La réforme sur la table doit préserver la qualité
– vous l'avez déjà dit – l'accessibilité et la soutenabilité
financière de notre système de soins de santé.
Depuis le début de la réflexion sur la réforme
du paysage hospitalier, Les Engagés insistent sur l'importance de garantir
l'accessibilité des soins sur l'ensemble du territoire et de tenir compte des
réalités démographiques et territoriales diverses, des zones rurales, et
notamment aussi de la communauté germanophone, qui a des soins de santé dans sa
langue, auf Deutsch.
En juin dernier, la Conférence
interministérielle Santé a présenté sa proposition de principes concernant la
réforme du paysage hospitalier pour les dix prochaines années. Dans cette
proposition de principes, des dérogations aux critères pour un hôpital général
régional étaient prévues, notamment pour les sites qui se trouvent à une
distance d'au moins 25 km par voie routière, ou pour les sites qui se
trouvent à une distance d'au moins 50 km par voie routière du site le plus
proche appartenant à la même communauté.
Und in diesem Sinne, habe ich Ihnen ja auch
schon mal gesagt, wollte ich Ihnen öffentlich danken für Ihren Einsatz, dass
Sie dafür gesorgt haben, dass es hier auch eine Ausnahmeregelung gibt.
Un grand merci pour cette exception, notamment
pour les germanophones.
Voici mes questions. Monsieur le ministre,
pourriez-vous nous éclairer quant aux discussions qui ont eu lieu au sein de
votre gouvernement et en concertation avec les autres ministres de la Santé?
Des précisions ont-elles été apportées concernant la Communauté germanophone?
Je vous remercie.
34.04 Frank Vandenbroucke, ministre: Merci pour
ces questions. Je crois que vous avez tous les deux bien résumé le défi
essentiel de cette réforme, et donc la mission de cette réforme. Cette réforme
s'impose pour renforcer le paysage hospitalier, pour renforcer les hôpitaux,
pour adapter l'organisation des hôpitaux aux difficultés pour trouver la
main-d'œuvre nécessaire, mais en réconciliant l'accessibilité et la proximité
avec la nécessaire concentration de l'expertise. Je crois que cette formule que
M. Gatelier a d'ailleurs répétée est absolument parfaite, et c'est
l'essence de la réforme.
Je voudrais quand même aujourd'hui me focaliser
sur l'avancement de la procédure, parce que je crois que ce qui est important.
Comme vous l'avez dit, la Conférence interministérielle Santé publique a trouvé
un accord le 24 juin sur une série de principes qui devront orienter la
réforme. Comme nous l’avons d'ailleurs indiqué ici, dans ses choix, la CIM
Santé a quand même développé une approche un peu plus flexible que celle du
rapport des experts.
Ainsi, notamment pour tenir compte de la
nécessaire proximité et des spécificités linguistiques, nous avons opéré des
choix qui rendent possible une certaine flexibilité, au-delà de ce qui était
initialement prévu dans le rapport des experts.
Mais, comme convenu, ces principes sont ensuite
examinés au sein des différents gouvernements, afin que chaque ministre puisse
déterminer sa position en vue de l'adoption des orientations politiques
définitives. L'idée est donc d'avoir une période de feedback dans les
gouvernements respectifs des ministres de la Santé.
Ces travaux sont toujours en cours car, alors
que nous avions prévu de nous revoir en septembre au sein de la CIM Santé, les
travaux budgétaires nous ont conduits à reporter ce point de la CIM Santé du
mois d'octobre. Nous nous trouvons donc toujours dans cette phase de procédure
où chaque gouvernement examine le dossier.
Par conséquent, en ce qui concerne les exemples
que vous avez donnés, les critères de distance ou les dérogations possibles
pour les zones rurales, je ne peux pas anticiper aujourd'hui une décision
définitive. Il convient d'attendre les conclusions de la prochaine Conférence
interministérielle pour apporter davantage de clarté quant aux orientations
définitives et précises de la réforme. Toutefois, l'esprit que vous avez
esquissé est exactement le mien. Nous en sommes toujours à la procédure et pas
encore à l'étape définitive, vu le report de ce point de l'agenda de septembre
à octobre.
34.05 Jean-François Gatelier (Les Engagés):
Monsieur le ministre, je vous remercie de votre réponse.
Nous sommes bien conscients que les différents
ministres régionaux de la Santé doivent se concerter avec vous à propos de
cette décision définitive. Nous avions poussé un "Ouf!" de
soulagement au mois de juin concernant ces hôpitaux ruraux qui sont très
éloignés et pour l'avenir desquels les habitants et les soignants avaient
exprimé leurs inquiétudes. Celui qui me concerne le plus est l'hôpital de
Chimay. Néanmoins, une fois encore, ceux de la province de Luxembourg et des
cantons de l'Est se trouvent dans une situation identique.
Je sais que vous discutez ensemble en vue
d'accorder des dérogations. Pour ma part, j'ai un message à faire passer,
monsieur le ministre: il importe que ces dérogations soient identiques. Il ne
faudrait pas qu'elles soient délivrées à la carte en fonction des situations ou
des capacités intrinsèques de pouvoir les remplir. C'est un autre problème. À
mes yeux, il convient de les délimiter. Ensuite, il reviendra aux acteurs des
réseaux hospitaliers de répondre ou non en fonction de leurs moyens. Nous
connaissons en effet les pénuries de médecins spécialistes et savons qu'il
n'est pas évident d'assurer le suivi.
Comme mon collègue, j'avais introduit cette
question pendant les vacances. Je vais vous donner un petit exemple local pour
vous démontrer la nécessité de dérogations bien choisies. Les hôpitaux ruraux
français ont déjà accompli cet exercice bien avant nous et ont été confrontés à
ces problèmes de dérogation. À Chimay, début septembre, une maman ayant atteint
la 38ème semaine de grossesse et dont c'était le quatrième futur
accouchement a eu une hémorragie placentaire. Le SAMU est arrivé et a mis deux
heures à la conduire à Charleroi. Une fois parvenue là-bas, elle a subi un
césarienne en urgence. La petite fille de 38 semaines qui allait naître
est décédée à cause de ce retard de soins, faute de maternité et de gynécologue
à Chimay susceptible de pratiquer une césarienne. Cet exemple dramatique nous
montre qu'il faut absolument rester très attentif, comme vous l'avez toujours
dit, aux soins de proximité nécessaires dans de telles situations d'urgence et,
bien entendu, concentrer dans les grandes villes et les grands hôpitaux toute
l'expertise et tous les soins spécialisés requis.
Je suis tout à fait d'accord avec cette
réforme, mais je crains que l'on puisse déroger trop facilement de sorte que
l'on pourrait déboucher, et vous pouvez compter sur moi pour le rappeler, sur
des situations aussi dramatiques que celle de cette maman qui a été prise en
charge au bout de deux heures par des soins spécialisés indispensables. Ce
n'est pas acceptable dans un pays comme le nôtre. Vous n'y pouvez rien, moi non
plus; mais nous encourons un risque selon les dérogations qui seront accordées.
Sachez que j'ai déjà alerté notre ministre de la Santé Yves Coppieters de cette
situation et de ces dérogations auxquelles chaque gouvernement est en train de
réfléchir. Merci, monsieur le ministre.
34.06 Luc Frank (Les Engagés): Monsieur le
ministre, je vous remercie pour votre réponse. Je me réjouis de constater que
nous partageons la même vision et le même état d’esprit sur cette question.
Au-delà des enjeux de ruralité et de proximité, qui sont essentiels, il existe
chez nous un élément complémentaire que vous connaissez très bien: celui de la
langue. Cet aspect est particulièrement important dans le domaine de la santé,
où chacun doit pouvoir être soigné dans sa langue maternelle. Je vous remercie
en tout cas pour votre soutien. Je suis convaincu que nous parviendrons
ensemble à trouver une solution.
L'incident est clos.
Het incident is gesloten.
De voorzitter: Collega's, als u de
schriftelijke behandeling van uw vragen wenst, dan dient u dat te melden aan de
commissiesecretaris, conform de afgesproken procedure.
De openbare commissievergadering wordt gesloten
om 18.11 uur.
La réunion publique de commission est levée à
18 h 11.
Schriftelijk
behandelde mondelinge vragen
Questions orales traitées par écrit
Het antwoord werd door de vice-eersteminister
en minister van Sociale Zaken en Volksgezondheid, belast met Armoedebestrijding
bezorgd.
La réponse a été fournie par le vice-premier
ministre et ministre des Affaires sociales et de la Santé publique, chargé de
la Lutte contre la pauvreté.
35 Vraag van Jan Bertels aan Frank
Vandenbroucke (VEM Sociale Zaken, Volksgezondheid, belast met
Armoedebestrijding) over "Het Ambutox-ontwenningsprogramma"
(56018681C)
35 Question de Jan Bertels à Frank
Vandenbroucke (VPM Affaires sociales, Santé publique, chargé de la Lutte contre
la pauvreté) sur "Le programme de sevrage Ambutox" (56018681C)
De werking van de ervaringsdragers
Verslaving in de ziekenhuizen van de Kempen (cfr. transmuraal zorgpad
verslaving in ziekenhuis Geel bv) kent positieve resultaten op het terrein,
daarover is iedereen het eens in onze regio. De samenwerking tussen verschillende
actoren in de verslavingszorg, zowel vrijwilligers, gezondheids- als
welzijnsactoren;
Specifiek is er ook een
ziekenhuiswerking en een werking voor huisartsen, Ambutox. Een voortzetting van
dit project, gelet op zijn resultaten, is onontbeerlijk maar behoeft -
natuurlijk - financiering.
De minister heeft tijdens een eerder
plaatsbezoek zelf de waarde en het nut van de werking/het project kunnen
ervaren.
Mijn vraag:
- heeft de minister al zicht op een
duurzame financiering van deze specifieke zorgverlening? Tegen wanneer
desgevallend?
- indien een duurzame financiering nog
verdere uitwerking behoeft, is er zicht op een tijdelijke projectfinanciering
zodat de goede werking van bv Ambutox niet moet onderbroken worden?
Met dank voor uw antwoorden.
Antwoord - Réponse:
Mevrouw/meneer de
Volksvertegenwoordiger,
Ik heb kennisgenomen van het definitieve
eindrapport van het Ambutox-project. De gunstige resultaten bevestigen de
behoefte aan initiatieven die verschillende terreinactoren betrekken bij de
ondersteuning van patiënten met een verslavingsproblematiek. Dat heb ik tijdens
mijn werkbezoek ook zelf kunnen vaststellen: ambulante detoxificatie onder
begeleiding van de eigen huisarts, ondersteund door een huisarts-expert, een
ervaringsdeskundige en een multidisciplinair netwerk, versterkt de eerste lijn
en helpt opnames en heropnames vermijden.
Het RIZIV financierde het project
gedurende zestien maanden. Tijdens het begeleidingscomité werden verschillende
mogelijkheden besproken om de voortzetting ervan structureel te verankeren.
Financiering via de FOD Volksgezondheid wordt momenteel onderzocht en we
streven naar een structurele vorm van financiering voor dit initiatief. De
projectfinanciering zal tijdelijk verlengd worden in afwachting hiervan.
