De openbare commissievergadering wordt geopend om
09.38 uur en voorgezeten door de heer Ortwin Depoortere.
La réunion publique de commission est ouverte à
09 h 38 et présidée par M. Ortwin Depoortere.
01 Actualiteitsdebat over het uitblijven van
de regeringsverklaring en toegevoegde interpellaties en vragen van
- Barbara Pas aan Bart
De Wever (eerste minister) over "De begrotingsonderhandelingen en het
uitblijven van de regeringsverklaring" (56000318I)
- Kjell Vander Elst aan
Bart De Wever (eerste minister) over "Het uitblijven van de
regeringsverklaring: de begrotingsonderhandelingen en de staat van het
land" (56000325I)
- Matti Vandemaele aan
Bart De Wever (eerste minister) over "Het herhaaldelijk uitblijven van de
regeringsverklaring" (56000329I)
- Raoul Hedebouw aan
Bart De Wever (eerste minister) over "Het uitblijven van de
regeringsverklaring en de begrotingsonderhandelingen" (56000331I)
- Sarah Schlitz aan
Bart De Wever (eerste minister) over "De onderhandelingen voor een
federale meerjarenbegroting" (56000333I)
- Raoul Hedebouw aan
Bart De Wever (eerste minister) over "De vakbondsbetoging van 9 oktober
tegen de budgettaire keuzes van de arizonaregering" (56019649C)
- Robin Tonniau aan
Bart De Wever (eerste minister) over "De nieuwe indexmaatregelen"
(56019659C)
- Matti Vandemaele aan
Bart De Wever (eerste minister) over "De begroting" (56019660C)
- Werner Somers aan
Bart De Wever (eerste minister) over "Het Brusselse
begrotingsakkoord" (56019774C)
- Arthur Orlians aan
Bart De Wever (eerste minister) over "De toestand van de Belgische
overheidsfinanciën" (56019884C)
- François De Smet aan
Bart De Wever (eerste minister) over "De opmaak van de begroting
2027" (56019894C)
- Vincent Van
Quickenborne aan Bart De Wever (eerste minister) over "De vakbondsbetoging
op vrijdag 9 oktober" (56019897C)
- Wouter Vermeersch aan
Bart De Wever (eerste minister) over "De kredietwaardigheidsbeoordeling
door Moody’s" (56019909C)
- Jeroen Bergers aan
Bart De Wever (eerste minister) over "Betogingen die uit de hand
lopen" (56019922C)
- Werner Somers aan
Bart De Wever (eerste minister) over "Het Waalse begrotingsakkoord"
(56019964C)
- Arthur Orlians aan
Bart De Wever (eerste minister) over "De conjunctuurbarometer van de
Nationale Bank van 24 september 2026" (56019123C)
- Alexia Bertrand aan
Bart De Wever (eerste minister) over "De stand van zaken van de
begrotingsonderhandelingen en de schuldenrem" (56020117C)
- Jeroen Van
Lysebettens aan Bart De Wever (eerste minister) over "De klimaatmars en de
begrotingsgesprekken" (56019685C)
- Paul Magnette aan
Bart De Wever (eerste minister) over "Het uitblijven van de State of the
Union" (56020269C)
- Raoul Hedebouw aan
Bart De Wever (eerste minister) over "De 60.000 mensen die op 11 oktober
aan de klimaatmars deelnamen" (56020283C)
- Raoul Hedebouw aan
Bart De Wever (eerste minister) over "De blokkade van de Straat van Hormuz
en de energieprijzen" (56019126C)
01 Débat d'actualité sur l'absence de
déclaration gouvernementale et questions et interpellations jointes de
- Barbara Pas à Bart De Wever (premier
ministre) sur "Les négociations budgétaires et l'absence de déclaration
gouvernementale" (56000318I)
- Kjell Vander Elst à Bart De Wever (premier
ministre) sur "L'absence de déclaration gouvernementale: les négociations
budgétaires et l'état du pays" (56000325I)
- Matti Vandemaele à Bart De Wever (premier
ministre) sur "Le report répété de la déclaration de politique
générale" (56000329I)
- Raoul Hedebouw à Bart De Wever (premier
ministre) sur "L'absence de déclaration gouvernementale et les
négociations budgétaires" (56000331I)
- Sarah Schlitz à Bart De Wever (premier
ministre) sur "Les négociations pour un budget fédéral pluriannuel"
(56000333I)
- Raoul Hedebouw à Bart De Wever (premier
ministre) sur "La manifestation syndicale du 9 octobre en réaction aux
choix budgétaires de l'Arizona" (56019649C)
- Robin Tonniau à Bart De Wever (premier
ministre) sur "Les nouvelles mesures en matière d'indexation"
(56019659C)
- Matti Vandemaele à Bart De Wever (premier
ministre) sur "Le budget" (56019660C)
- Werner Somers à Bart De Wever (premier
ministre) sur "L'accord budgétaire bruxellois" (56019774C)
- Arthur Orlians à Bart De Wever (premier
ministre) sur "L'état des finances publiques de la Belgique"
(56019884C)
- François De Smet à Bart De Wever (premier
ministre) sur "La confection du budget 2027" (56019894C)
- Vincent Van Quickenborne à Bart De Wever
(premier ministre) sur "La manifestation du vendredi 9 octobre organisée
par les syndicats" (56019897C)
- Wouter Vermeersch à Bart De Wever (premier
ministre) sur "L'évaluation de solvabilité publiée par Moody’s"
(56019909C)
- Jeroen Bergers à Bart De Wever (premier
ministre) sur "Les manifestations qui dégénèrent" (56019922C)
- Werner Somers à Bart De Wever (premier
ministre) sur "L'accord budgétaire wallon" (56019964C)
- Arthur Orlians à Bart De Wever (premier
ministre) sur "Le baromètre de conjoncture du 24 septembre 2026 de la
Banque nationale" (56019123C)
- Alexia Bertrand à Bart De Wever (premier
ministre) sur "L'état d'avancement des négociations budgétaires et le
frein à l'endettement" (56020117C)
- Jeroen Van Lysebettens à Bart De Wever
(premier ministre) sur "La marche pour le climat et les négociations
budgétaires" (56019685C)
- Paul Magnette à Bart De Wever (premier
ministre) sur "L'absence de déclaration sur l'état de l'Union"
(56020269C)
- Raoul Hedebouw à Bart De Wever (premier
ministre) sur "La présence de 60 000 participants à la marche pour le
climat, le 11 octobre" (56020283C)
- Raoul Hedebouw à Bart De Wever (premier
ministre) sur "Le blocage du détroit d'Ormuz et les prix de
l'énergie" (56019126C)
De voorzitter: Collega's, mijnheer de eerste minister,
er staan niet minder dan vijf interpellaties op de agenda van het
actualiteitsdebat, alsook een aantal mondelinge vragen. Ik zal dus heel streng
toezien op de spreektijd. U weet dat elke interpellant tien minuten spreektijd
heeft. Voor elke mondelinge vraag is de spreektijd twee minuten. De premier
blijft tot 11.30 uur. We hebben dus wel wat werk te verzetten.
01.01 Barbara
Pas (VB): Mijnheer de eerste minister, ik heet u welkom in het
Parlement. Ik ben blij dat u de weg nog wist. Het is immers alweer een tijdje
geleden dat we u hier nog hebben gezien. Vorige week werd u, de
regeringsleider, hier nochtans verwacht voor de traditionele State of the Union.
Het is het tweede jaar op rij dat u daar niet in slaagt.
Een State of the Union heeft volgens mij vier functies voor
een regeringsleider. Het is, ten eerste, een terugblik op de resultaten van het
regeringswerk. Het is, ten tweede, een vooruitblik op wat hij nog wil
realiseren. Het is, ten derde, een moment om het Parlement en de bevolking
ervan te overtuigen om zijn beleid te steunen. Het is, ten vierde, een
gelegenheid om zijn visie op de natie uiteen te zetten.
Ik begrijp viermaal heel goed waarom u niet wilde of durfde
te komen. Uw oppercheerleader Axel Ronse verklaarde op televisie dat hij het
helemaal geen gezichtsverlies vond dat u opnieuw de deadline voor de State of
the Union niet haalde. Over de btw kraamde hij evenwel ook al uit dat dat
helemaal geen knelpunt was bij de coalitiepartners.
Het deed me denken aan het sprookje van de keizer zonder
kleren van Hans Christian Andersen, waarin iedereen ziet dat de keizer naakt
rondloopt, maar de hofhouding blijft applaudisseren. Op de heer Ronse na was
echter werkelijk iedereen met een minimum aan gezond verstand en enige voeling
met de werkelijkheid het erover eens dat dat wel een enorme afgang is voor u en
uw regering, wetende dat uw regering zichzelf als budgettaire reddingsploeg
profileerde. U mislukt daar volledig in. U hebt nog geen enkele
begrotingsdeadline gehaald en dat is bijzonder pijnlijk.
In tegenstelling tot bijvoorbeeld Matthias Diependaele had u
daarbij niet de elementaire beleefdheid om tekst en uitleg te komen geven bij
het uitblijven van een akkoord.
Als volksvertegenwoordigers zijn we daardoor genoodzaakt om
de begrotingsgesprekken net als iedereen via de pers te volgen. Ik zal me
vandaag dan ook voor mijn bevraging baseren op uitspraken in de pers en
uiteraard ook op de studies.
Volgens het Rekenhof is er meer dan 20 miljard euro
nodig om te saneren. Er zijn 20 miljard euro aan structurele maatregelen
en ingrepen nodig om het rotten te stoppen. U zoekt naar 10 miljard euro
aan maatregelen en wat op tafel ligt, is uiteraard allemaal niet structureel.
Toen u ook deze keer de lat niet leek te halen, legde u die
een pak lager. Plots ging het nog om 3 of 4 miljard euro, via een
niet-indexering van de uitgaven. Dat wordt dan eufemistisch een schuldenrem
genoemd, terwijl voor een niet-indexering van pensioenen, uitkeringen en
belastingschijven de term koopkrachtrem volgens mij correcter zou zijn. In de
pers werd dat een wanhoopspoging genoemd. Boerenbedrog zou een betere benaming
zijn, want blijkbaar geldt dat hoe groter de mislukking is, hoe indrukwekkender
de eufemismen blijkbaar worden.
De staatsschuld stijgt ook bij een niet-indexering van de
uitgaven, maar ik doe mijn uiterste best om toch iets positiefs te zien. Bij
zo'n schuldenrem wordt ten minste naar de uitgavenzijde gekeken en niet naar
nieuwe belastingen, zoals we dat van uw regering tot nu toe gewoon zijn.
Vervolgens kwam er een nieuwe U-bocht. U ging opnieuw, of
eigenlijk nog steeds, op zoek naar 10 miljard euro. Ondertussen werden
vooral zondebokken gezocht in plaats van oplossingen. Ook de pers ging daar
gretig in mee.
Neem nu de btw-verhoging, die eufemistisch een btw-hervorming
wordt genoemd. Iedereen beseft echter dat het in de praktijk om een
btw-verhoging gaat. U wist al sinds de eerste regeringsonderhandelingen dat
onder andere de MR dat niet zag zitten. Bij uw mislukte onderhandelingen vorig
jaar waren de knelpunten exact dezelfde. Dacht u werkelijk dat het deze keer
wel zou lukken door exact hetzelfde te doen en hen wat schrik aan te jagen met
de Nationale Bank? Was dat de doordachte strategie?
Ondertussen werd de aandacht nog wat afgeleid door in
diezelfde pers enkele Vlaams Belangvoorstellen te lanceren, zoals bootcamps
voor jongeren en een rijkswacht 2.0. Helaas voert u amper voorstellen van
het Vlaams Belang uit.
Mijn vraag is wat u wél wilt uitvoeren. Als we zien welke
belastingverhogingen allemaal op tafel hebben gelegen en nog steeds liggen,
mogen we ons eigenlijk gelukkig prijzen dat er nog geen begrotingsakkoord uit
de bus is gekomen. Ik begrijp dat de btw-ingrepen nog niet van tafel zijn.
Klopt het dat u in een land waarmee we tot de landen behoren waar de meeste
belastingen worden betaald, u naar de inkomstenzijde blijft kijken?
U noemde de Vlaming zelf de meest gepluimde kip ter wereld,
maar u blijft zoeken naar de allerlaatste pluimpjes. U wilt die kip kennelijk
ook nog uitbenen. U zei letterlijk in een interview met VTM, weliswaar vóór de
verkiezingen: "We stellen eigenlijk geen enkele belastingverhoging voor,
omdat wij al de zwaarst belaste mensen van de hele OESO-zone zijn, van de hele
ontwikkelde wereld. Daarna komt nog de btw."
Overweegt u werkelijk om de koopkracht nog verder te
ondermijnen door de btw op bepaalde producten te verhogen van 6 naar 12 %
of van 12 naar 21 %? Hebt u nog niet voldoende stinkende kamelen
gecreëerd, mijnheer de premier?
Een gepensioneerde lijkt stilaan synoniem te staan voor
begrotingsprobleem. Nu zou u zelfs naar hun vakantiegeld kijken. Dat kan toch
niet kloppen, mijnheer premier? Neemt u effectief die mensen, die hun hele
leven hebben gewerkt en afdragen, opnieuw in het vizier? Wilt u afpakken
waarvoor onze mensen hun hele leven hebben gewerkt en betaald? We hebben steeds
moeten horen dat de migranten de pensioenen zouden betalen. Nu blijkt dat de
gepensioneerden de migratie mogen betalen.
Waarom bespaart u op de Vlamingen, terwijl dat helemaal niet
nodig is? Het zijn niet de Vlamingen die te weinig betalen, maar de overheid
die te veel spendeert. Er gaan miljarden naar Wallonië, miljarden naar de
Europese Unie en miljarden naar migratie. Aan die heilige huisjes wordt echter
niet geraakt. Daarover heb ik nog niets gelezen. Onder het mom van de sterkste
schouders zoekt u het, net als uw voorgangers, bij de Vlamingen die werken,
sparen en ondernemen.
Mijnheer de premier, dat gebroddel en gemarchandeer levert
structureel niets op. Zelfs als uw processie van Echternach vanavond of later
wel slaagt en u, net als vorig jaar, met wat bricolage een akkoord in elkaar
kunt knutselen, staat u de volgende keer voor exact dezelfde oefening. Dat is
een straatje zonder einde, een ring van Möbius, als u dat principe kent. Wie
daarover blijft lopen, komt steeds weer op hetzelfde traject uit, zonder ooit
een gewone binnen- of buitenkant te bereiken. Het is elke keer bricolage, net
als bij uw voorgangers, zonder dat u beleid vormgeeft.
Eergisteren las ik in de pers: “Eerste minister De Wever
speelt alles of niets.” Klopt dat? Wat betekent dat? Is dat zoals
confederalisme of niets? Dan weten we wat het resultaat zal zijn, namelijk
niets. Dan is het een zoveelste loze belofte van u.
U wilt graag de geschiedenisboeken halen. Dat hebt u vorig
jaar al gedaan, met een regering die met volheid van bevoegdheid naar een
noodbegroting moest grijpen. Dat was een unicum. Dat zijn historische
voorlopige twaalfden. Nu moet u zich haasten, anders dreigen er opnieuw
voorlopige twaalfden.
Ondertussen hebt u met uw regering, tegen al uw beloftes in,
het rotten niet gestopt. De maatregelen van vorige keer, uw taksen en
centenindexen op kap van de Vlamingen, voldoen allemaal niet. De feiten tonen
aan dat de begroting verder ontspoort en dat de Belgische schuldgraad stijgt.
U zei dat dit land nog één saneringsronde aankan vooraleer er
institutioneel moet worden ingegrepen. Mijnheer de premier, u bewijst nu volop
dat zelfs die ene saneringsronde niet meer lukt. In Vlaanderen zitten we bijna
aan 80 % werkzaamheid. Waarom moeten de Vlamingen volgens u dan nog meer
bijdragen om de Waalse en Brusselse putten te blijven vullen?
U houdt een systeem in stand waarin de Vlaming nog steeds de
melkkoe van het Belgische systeem is. Van u moeten we minstens wachten tot een
volgende legislatuur voor een staatshervorming, maar de Vlamingen moeten
blijkbaar, als het van u afhangt, geen dag langer wachten op hogere
belastingen.
Is het nog steeds uw ambitie om echt te saneren? Dat is de
bestaansreden van uw regering; daarvoor hebt u alle communautaire beloftes
overboord gekieperd. Gelooft u daar nog in? U hebt natuurlijk wel ervaring met
zaken lang in de koelkast steken. Het verbaasde me dat er naast alle
communautaire zaken nog plaats was. De begrotingstiramisu zit er echter al
sinds deze zomer in en kan er niet goed meer uitkomen; die is al serieus aan
het rotten.
Misschien nog de belangrijkste vraag, mijnheer de premier:
gelooft u werkelijk dat we budgettair orde op zaken kunnen stellen zonder
fiscale autonomie of splitsing van de sociale zekerheid?
01.02 Kjell
Vander Elst (Anders.): Goeiemorgen, mijnheer de premier. Welkom terug in
het Parlement. Ik heb u vorige week gemist. Niet op romantisch vlak, maar
economisch, want ons land staat er zeer slecht voor.
Ik denk dat niet alleen het Parlement u gemist heeft, maar
ook de bevolking. Die bevolking leeft in onzekerheid en is bang voor wat haar
te wachten staat, gelet op de doemscenario's en de doembeelden die worden
geschetst. Het is dan ook goed dat u wat tijd krijgt om tekst en uitleg te
geven aan het Parlement en dus aan de bevolking.
Premier, aangezien u geen State of the Union of
regeerverklaring geeft, zal ik een staat van het land schetsen. Een State of
the Union is letterlijk vertaald de staat van het land. We zitten met de
slechtste begroting van de eurozone. We hebben momenteel het grootste
begrotingstekort van die eurozone, met 3,9 %. Na twee jaar Arizona
stevenen we nu af op 5,2 %. Uw schuldgraad blijft stijgen. De schulden van
vandaag zijn de belastingen en taksen van morgen. Mijn generatie en die erna
zullen die moeten afbetalen. De economische groei staat vrijwel volledig stil.
Ons land heeft een van de slechtste groeicijfers. Bijna niemand doet het
slechter, het is slechts 0,5 %.
Economische groei zwengel je aan met economische maatregelen.
Net die maatregelen liggen al maanden stil. U neemt ze niet. Hoe komt dat
allemaal? Ik hoor hier alweer wat geroezemoes.
U hebt nog drie verdedigingslijnen. De eerste is dat het de
schuld van het verleden is, de schuld van alle regeringen van de afgelopen 20
jaar. Het is de schuld van de VLD, waarschijnlijk ook mijn schuld, want ik zorg
er ook weer voor dat u naar het Parlement moet komen en daardoor wellicht tijd
verliest. Het is dus de schuld van het verleden.
De vorige regering is geëindigd met een tekort van 2,7 %. Ik
ga niet zeggen dat dat goed is, maar het was 2,7 %. U zit vandaag, na bijna
twee jaar in het zadel, op 3,9 %. Dat is een stijging, premier, en die is te
wijten aan uw beleid. De schuldgraad is tussen 2025 en 2026, op één jaar tijd,
met 3 % gestegen. Dat is het gevolg van uw beleid.
Collega Ronse zegt vaak dat de belastingdruk zal dalen, maar
volgens het IMF stijgt die. Dat is na bijna twee jaar Arizona, na twee jaar
premier De Wever.
Uw tweede verdedigingslijn is dat het de schuld is van de
rentelasten. Die rentelasten zijn hoog. Dat is dramatisch. Het is een
molensteen om uw nek. Zelfs als we naar het primair saldo kijken, premier, gaat
u er echter op achteruit. Het ligt niet alleen aan de rentelasten of de
stijging ervan. Ook als we de spread, die in België veel hoger is dan in de
rest van Europa, even buiten beschouwing laten, dan verslechtert uw primair
saldo na twee jaar De Wever.
Uw derde verdedigingslijn is dat men beter wat te laat komt
met een goed akkoord, dan te vroeg met een slecht akkoord. Ik ben eens gaan
kijken naar de twee begrotingen die u de afgelopen twee jaar hebt ingediend:
twee begrotingsdocumenten, een in 2025 en een in 2026, dat al grandioos te laat
was. U had grote doelstellingen en inspanningen voor ogen. Dit zou de regering
worden die de grootste besparingen en inspanningen van de laatste decennia zou
realiseren. We gingen het rotten stoppen.
Wel, premier, ik ben eens gaan kijken naar uw
realisatiegraad. Als we alle prognoses van het Rekenhof en het IMF combineren,
zou u nog geen 20 % realiseren van wat u in 2025 en 2026 op papier hebt gezet
en aan de bevolking hebt beloofd. Nog geen 20 %!
Dat komt doordat u treuzelt en talmt. Vorig jaar hebt u al
maanden met voorlopige twaalfden moeten besturen. Dat is hallucinant. Het is
hallucinant dat een regering met volheid van bevoegdheid maandenlang met
voorlopige twaalfden moet besturen en dus geen degelijk beleid kan voeren, geen
maatregelen kan nemen om de economie aan te zwengelen en geen
besparingsmaatregelen kan nemen. Dat is gewoon pappen en nathouden. Dat hebt u
als regering met volheid van bevoegdheid maanden aan een stuk gedaan.
Nu verliezen we natuurlijk opnieuw tijd.
Op een moment waarop we de slechtste begroting van de
eurozone hebben en de schulden zich opstapelen, verliezen we opnieuw tijd.
Premier, toch ben ik voor een stuk hoopvol. U hebt gisteren
lang vergaderd en ik hoop eerlijk gezegd dat het overleg goed verlopen is. Ik
hoop dat u hier morgen staat met een State of the Union. Het is immers
noodzakelijk dat dit land een begroting heeft. Of dat de uwe moet zijn, is een
andere zaak, maar zonder begroting zijn we nog veel slechter af. Ik hoop dus
eerlijk gezegd dat u binnen uw regering vooruitgang boekt, een begroting
indient en hier morgen staat met een regeerverklaring.
We hebben nood aan een begroting, aan duidelijkheid en aan
zekerheid voor onze bedrijven, zelfstandigen en ondernemers en voor onze
bevolking, die vandaag in angst en onzekerheid leeft. Alles wordt duurder en
wordt moeilijker. Het is dus nodig dat deze regering duidelijkheid geeft en de
bevolking perspectief biedt.
Premier, dat perspectief kan op verschillende manieren worden
geboden. U hebt gezegd dat u het rotten wilt doen stoppen. U hebt gezegd dat we
plat belast zijn en dat de Vlaming niet meer moet betalen. Ik ga er dan ook van
uit dat u zult besparen en zult toezien op de uitgaven van dit land, niet op de
inkomsten. Als ik echter naar alle verklaringen van de coalitiepartners kijk,
vrees ik dat er heel wat voorstellen voor extra inkomsten op tafel liggen.
Welke voorstellen liggen er op tafel? Waarmee gaat u aan de
slag? Komen er extra inkomsten? Komen er extra belastingen voor onze
zelfstandigen en ondernemers? Liggen die voorstellen op tafel en zullen ze deel
uitmaken van uw begroting? In dat geval kijk ik al een stuk minder uit naar die
begroting.
Waar staat u op dit moment? Is het uw bedoeling om hier
morgen te staan met een regeerverklaring? Kunt u aan dit Parlement en aan de
bevolking zeggen dat u morgen duidelijkheid zult bieden over de richting die
dit land zal uitgaan? Welke meningsverschillen liggen er momenteel nog op
tafel? Welke rode lijnen zijn er? Komt er een btw-verhoging? Het gaat immers
niet om een btw-hervorming, maar gewoon om een platte btw-verhoging en dus een
belastingverhoging. Zal die er komen?
Hoe zult u de realisatiegraad van uw laatste twee begrotingen
opkrikken? U kunt wel weer opnieuw met een begroting komen, met grote woorden
en grote doelstellingen, maar als uit uw daden blijkt dat u die doelstellingen
niet haalt, dan maakt u de mensen en de bevolking opnieuw blaasjes wijs.
Premier, ik heb een reeks vragen, maar de belangrijkste is:
mogen we u hier morgen met een akkoord verwachten? Hoeveel – ik zal het in uw
woorden zeggen – lelijke, stinkende kamelen en belastingverhogingen zullen er
in dat akkoord zitten? Ik kijk uit naar uw antwoord.
01.03 Matti
Vandemaele (Ecolo-Groen): Dank u wel, mijnheer de voorzitter. Ik had
vandaag eigenlijk de echte premier verwacht, maar blijkbaar heeft de heer
Bouchez andere verplichtingen en kan hij hier niet aanwezig zijn. Ik denk dat
de heer Bouchez vooral zijn overwinning aan het vieren is, want dankzij zijn
verzet zitten de N-VA en MR comfortabel in een zetel.
Ik ben toch blij dat u hier bent, mijnheer de premier. Vorige
week hebben we hier twee dagen op u zitten wachten. U wilde zich toen niet
verlagen tot een komst naar het Parlement. Ik ben dus blij dat het vandaag toch
gelukt is.
U hebt uiteraard iets minder te vieren dan de heer Bouchez,
want voor het tweede jaar op rij mist u uw deadline: er is geen State of the
Union en de begroting werd niet tijdig opgemaakt. U zei altijd dat u het rotten
zou stoppen en orde op zaken zou stellen. Wat is echter het resultaat na twee
jaar De Wever? We staan er financieel slechter voor dan toen u begon.
Straks zal dat zonder twijfel de schuld van Vivaldi zijn.
Uiteraard hebben Vivaldi en al uw voorgangers het verprutst en bent u de eerste
die de boel aan het opkuisen is. Misschien en wellicht zult u in uw historische
overzicht ook het geslagen gat van 8 miljard euro van uw partijgenoot Van
Overtveldt vergeten. Wellicht zult u het ook niet hebben over de andere gaten
die jullie aan de inkomstenzijde slaan. Ik denk dan bijvoorbeeld aan het
misbruik van managementvennootschappen, de uitbreiding van de flexi-jobs en het
misbruik van auteursrechten.
De strategie is duidelijk: iedere keer opnieuw worden er
gaten geslagen aan de inkomstenzijde. U doet daar gretig aan mee. Meestal
gebeurt dat ten voordele van grote bedrijven, grootverdieners en superrijken.
Vervolgens legt u de rekening volledig bij de middenklasse, de gepensioneerden,
de zieken en de mensen die een tegenslag hebben gehad.
Professor De Grauwe spreekt over een recurrent verlies van
21 miljard euro aan de inkomstenzijde. Als ik u de afgelopen weken
beluister, hebt u het echter nooit over die inkomstenzijde. U kijkt alleen naar
de uitgavenzijde. Helaas heeft zelfs de Nationale Bank deze week die visie naar
het sprookjesland verwezen.
Collega's, er mag geen twijfel over bestaan: er moet
gesaneerd worden. Daarover bestaat geen discussie. De rentesneeuwbal kan een
bijzonder groot probleem worden en vormt een reële bedreiging. Er moet dus
gesaneerd worden.
De vraag is natuurlijk hoe er moet worden gesaneerd. Voor u
is er maar één weg, namelijk de middenklasse, de zieken, de gepensioneerden, de
mensen die in hun leven een tegenslag hebben gehad. Zij moeten opnieuw de
rekening volledig betalen.
Tina is uw beste vriendin, maar dat is uiteraard complete
nonsens. Er zijn wel degelijk alternatieven. Beleid voeren is keuzes maken.
We kennen uw keuzes. U zult niet raken aan de ondoelmatige
bedrijfssubsidies. U zult niet ingrijpen bij de fossiele subsidies. U zult de
lekken die u zelf creëert en vergroot, niet dichten. Mijnheer de premier, dat
zijn keuzes. Het verwondert me niet dat u en uw partij de partij van de rijken
zijn, maar dat Les Engagés, cd&v en Vooruit daar telkens opnieuw zo ver in
meegaan, daar kan ik met mijn verstand niet bij.
Naast tina hebt u nog een vriendin. Uw andere vriendin heet
Annick. Afgelopen zondag heeft Annick in De Zondag georakeld. Ze zei dat
ze helemaal niet wakker ligt van het klimaat. Wie ligt daar nu van wakker, wie
houdt zich daar nu mee bezig? Op die manier maakt ze heel duidelijk hoe de N-VA
kijkt naar dé uitdaging van ons tijdsgewricht, het klimaat.
Dat interview en het standpunt van uw partij zijn een slag in
het gezicht van de vrienden en familie van de 3.000 hittedoden van deze zomer.
Het is een ontkenning van het productiviteitsverlies van 6 miljard euro
ten gevolge van de hitte deze zomer. Van wat in de Hoge Veluwe is gebeurd,
lijkt u al helemaal niet wakker te liggen.
Sorry, ik kan niet anders dan blijven herhalen, als het uw
ambitie is om ooit een groot staatsman te worden, zult u de uitdagingen van uw
tijdsgewricht toch moeten erkennen, aanpakken en meenemen in uw oefeningen. Op
alle vragen die we over het klimaat stellen, komt u echter nooit verder dan wat
geëmmer over kernenergie. Op die manier probeert u natuurlijk uw totale gebrek
aan visie en ambitie op het vlak van het klimaat en de klimaatuitdaging te
maskeren.
De conclusie is dat de zekerheid en de bescherming die een
premier de bevolking zou moeten bieden, niet in uw State of the Union zullen
worden weerspiegeld.
De rekening zal opnieuw helemaal terechtkomen bij de
middenklasse, de zieken, de gepensioneerden en de mensen met een tegenslag in
hun leven. De lekken aan de inkomstenzijde zult u uiteraard niet dichten en het
klimaat zult u gewoon vakkundig negeren.
Mijnheer de premier, ik koester toch nog altijd de ijdele
hoop dat cd&v, Vooruit en Les Engagés weerstand zullen bieden tegen uw
kille, hardvochtige zienswijze en die van uw vriendinnen tina en Annick.
De bevolking wacht op hoop, op perspectief en op een
doorstart, maar dat zit er duidelijk niet in.
Mijnheer de premier, ik wil u een aantal vragen stellen, waar
u straks vakkundig omheen kunt fietsen.
Ten eerste, wanneer mogen we een begroting verwachten? Ik
lees in de krant dat u morgen, donderdag, de State of the Union zou brengen,
vrijdag de bespreking en zaterdag de stemming. Of wordt het toch later? Kunt u
daarover duidelijkheid geven? Als parlementsleden proberen we ons werk te doen
en ons te organiseren.
Ten tweede, zal er, in tegenstelling tot de vorige
begrotingsrondes, wel een evenwicht in deze oefening zitten? Met evenwicht
bedoel ik uiteraard dat de inspanningen worden verdeeld. Zal die verdeling
eerlijk en billijk zijn, of kijkt u opnieuw naar dezelfde groepen?
Ten derde, en ik kan niet anders dan die vraag stellen, zal
er sprake zijn van enig voortschrijdend inzicht met betrekking tot de
klimaatuitdaging?
Kortom, zult u zekerheid bieden in deze onzekere tijden?
01.04 Raoul
Hedebouw (PVDA-PTB): Mijnheer de premier, bedankt voor uw aanwezigheid.
We hebben u vorige week gemist, maar dat wordt deze week allemaal
rechtgetrokken. Dat is prettig voor ons en voor u.
De onderhandelingen zijn volop aan de gang. We lezen er elke
dag over in de kranten. Ik heb daarom enkele specifieke vragen over de
denksporen die momenteel het sterkst op tafel liggen voor het compromis
waarover jullie onderhandelen.
Mijn eerste vraag gaat over het voorstel om de
vakantiepremies van de gepensioneerden aan te vallen. Mijnheer de eerste
minister, dat vind ik echt onaanvaardbaar. Wat is dat nu voor een maatregel? De
gepensioneerden in ons land hebben het al zo moeilijk. Het gemiddelde pensioen
in ons land bedraagt 1.550 euro en aangezien dat een gemiddelde is,
betekent het dat veel gepensioneerden daaronder zitten. En u wilt dan ook nog
eens hun vakantiepremie aanpakken. Dat kunt u toch niet waarmaken? In een
rusthuis bedraagt de gemiddelde kostprijs tegenwoordig tussen 2.300 en
2.400 euro per maand. U viseert opnieuw de gepensioneerden. Dat is gewoon
te gemakkelijk.
De heer Jambon, uw minister van Pensioenen, had na alle
eerdere ingrepen – de malus op pensioenen kan iemand die niet tot 67 jaar
kan werken enkele honderden euro kosten en het vervroegd pensioen wordt in de
praktijk bijna afgeschaft – nochtans beloofd dat hij niet nog eens
gepensioneerden zou aanvallen.
Nu onderhandelt u over een maatregel om de indexering van de
vakantiepremie van gepensioneerden aan te pakken. Dat is toch gewoon asociaal.
Mijnheer de premier, ik heb heel veel berichten ontvangen en
wil er enkele voorlezen, want dat is de vox populi. Daaruit komt de waarheid.
Wat zeggen onze mensen, premier?
Nadia zegt: “Raoul, zeg het tegen de premier. Dit is de
schaamte voorbij. Voor ons is die premie de enige uitlaatklep: één maand een
beetje meer krijgen om met de kinderen een paar dagen weg te gaan. Gaan ze ons
dat nu ook nog eens afpakken om nutteloze subsidies te geven aan hun rijke
vrienden? Jullie zijn de hel voor ons.” Dat is wat binnenkomt.
Ria stuurt mij het volgende bericht: “Raoul, zeg het tegen de
premier. Mijn moeder spaarde haar vakantiegeld om om de drie jaar een nieuw
paar schoenen en zware doktersrekeningen te betalen. Zij zal niet de enige zijn
die het zo moet doen.” Die premie is voor de mensen dus geen luxe, mijnheer de
premier.
Mieke schrijft mij: “Raoul, het vakantiegeld geeft je een
beetje ruimte om op adem te komen. Het geeft je ook de kans om je belastingen
te betalen als gepensioneerde. Als ze daar ook nog aan gaan knabbelen, zullen
de OCMW’s binnenkort nog meer mensen mogen ontvangen. Wanneer gaat het
leegzuigen van de gewone mens stoppen?”
Ik krijg tientallen van dergelijke berichten binnen met de
vraag hoe het kan dat men weer het geld gaat halen bij de gepensioneerden.
Iedereen zegt mij dat men het geld bij de superrijken moet halen, maar niet
weer bij de gepensioneerden.
Mijnheer de eerste minister, mijn eerste vraag luidt of het
voorstel om de vakantiepremies van de gepensioneerden aan te vallen nog altijd
ter bespreking voorligt.
Mijn tweede punt betreft de consensus dat er 3 tot
4 miljard euro bij de zorg en de sociale zekerheid moet worden gehaald.
Dat is gewoon crazy.
Sta me toe om dat te verduidelijken, eerst op technisch en
sociaal vlak. Het Federaal Planbureau spreekt zich zeer duidelijk uit over de
groeinorm, gelet op de vergrijzing van de bevolking. Als de groeinorm voor de
zorguitgaven niet op 2,6 % vastgelegd wordt, dan betekent dat een
vermindering van de zorg per patiënt, per persoon, in ons land. Door de
vergrijzing stijgt het totaal van de kosten immers. Alles wat onder die
2,6 % blijft, wordt betaald door de patiënten.
Vervolgens komt u met het idee om het remgeld te verhogen.
Rechtse partijen, zoals Anders, vinden het geen probleem om het lage tarief
voor een consultatie van 1 of 4 euro af te schaffen. Het is een gegeven
dat de patiënten in België al het grootste deel van de zorg uit eigen zak
betalen. We betalen in België 21,5 % van de zorg uit eigen zak. In
Luxemburg is dat 9,8 %, in Duitsland 11,1 % en in Frankrijk
9,3 %. In België betalen we dus al dubbel zoveel uit eigen zak als de
mensen in die andere landen.
Deuxièmement, la fameuse fausse bonne idée:
"on va lutter contre la surconsommation, cela va nous rapporter de
l'argent". Si ce n'est que les études scientifiques disent juste le
contraire. Plus vous augmentez le seuil pour accéder aux soins en première
ligne, plus vous allez payer pour des soins en deuxième et troisième lignes.
Actuellement, il y a déjà 26 % des patients qui postposent leurs soins en
Belgique, et 41 % en Wallonie. Parce que cela coûte trop cher!
C'est donc une fausse bonne idée. Et ce n'est
pas le PTB qui le dit, mais un rapport de la Commission pour les objectifs en
matière de soins de santé (COSS), qui a étudié
de près l'augmentation sélective du ticket modérateur, et dont la conclusion
est très claire, chers collègues: à plus long terme, cela risque d'entraîner
une dégradation de l'état de santé et, paradoxalement, une hausse des coûts
pour le système des soins, notamment en raison du nombre accru de complications
et d'hospitalisations. Tout ce qui n'est pas pris en charge en première ligne
se retrouvera en deuxième et troisième lignes.
Nous le constatons sur le terrain car, avec
Médecine pour le peuple, nous pratiquons une médecine au forfait, c'est-à-dire
à 0 euro pour le patient. Et c'est de la qualité!
Inzake overconsumptie wil ik opmerken dat men niet voor zijn
plezier naar de dokter gaat. Men gaat voor zijn plezier op café, maar niet naar
de dokter. Dat is dus budgettair en sociaal helemaal naast de kwestie.
Ten derde, er is blijkbaar een consensus om de
managementvennootschappen aan te pakken. Ik heb al een paar keer gezegd en zeg
het nu ook tegen de kameraden van Vooruit dat er daaromtrent grote druk werd
uitgeoefend. Vooruit heeft een grote campagne gelanceerd voor een
vermogensbelasting. De managementvennootschappen aanpakken zal dat echter niet
oplossen. De 1 % rijksten zitten niet in managementvennootschappen. Ter
verduidelijking, die twee fiscale achterpoortjes, de VVPR bis en
liquidatiereserve, zijn niet de systemen die de superrijken gebruiken. De
superrijken gebruiken de DBI, die gebruiken daar hun eigen ondernemingen voor.
Eens te meer zit u met een situatie waarbij de superrijken
niet getroffen zullen worden. Het is altijd hetzelfde met al die
achterpoortjes, zoals de meerwaardebelasting en de effectentaks. Wie betaalt er
weerom niet? De 1 % rijksten, terwijl dat net degenen zijn die het laatste
jaar hun vermogen met 22 miljard euro hebben zien toenemen.
Ik voel de consensus al komen. We zullen de
managementvennootschappen aanpakken, maar alweer niet de fiscale achterpoortjes
voor de superrijken. Ik hoop echt dat de consensus niet daarover gaat.
Ik lees in de pers ook dat er wordt voorgesteld om
300 miljoen meer accijnzen te heffen op energie. We zitten midden in een
energiecrisis en de mensen moeten steeds meer betalen voor energie, maar
blijkbaar bediscussieert u hoe u daar 300 miljoen kunt ophalen via
accijnzen. De mensen worden weer gepluimd.
C'est fou de revenir avec cette proposition! Vous
voulez aussi aller chercher 1 milliard d'euros sur l'indexation, ce
mécanisme qui permet juste de compenser les hausses du coût de la vie sur le pouvoir
d'achat.
Alweer, voor de derde of vierde keer, zou er een centenindex
komen.
Une nouvelle fois, monsieur le premier
ministre, les travailleurs qui gagnent 4 000 euros brut, ce ne sont
pas les super riches, 4 000 euros brut, ce sont les gens qui
travaillent dur. Une fois encore, on va traficoter l'index pour ceux qui
gagnent 4 000 euros brut! Allez, ce n'est quand même pas sérieux! Ce
n'est pas sérieux socialement, monsieur le premier ministre, mais ce n'est pas non
plus sérieux économiquement parce que ce qui est très clair, c'est que cela
nous mène dans une spirale vers le bas au niveau économique, vu que la
consommation interne, qui est un des moteurs importants de notre économie, va
une nouvelle fois être attaquée.
Je finirai par le fameux effet boule de neige
de la dette. Ah, l'effet boule de neige de la dette! Là, maintenant, votre pouvoir
est de dire: "Voilà, il n'y a
pas le choix! ". Mais d'où
vient-elle cette dette, monsieur le premier ministre? Il y a évidemment toutes
les considérations géostratégiques, la guerre en Iran que votre ministre de la
Défense a appuyée à fond en clamant que "c'est la bonne guerre". On
la paie donc sec.
Mais, dans le passé, qui est à l'origine des
dettes? Vous le savez. Vous étiez fier, avec votre tax shift, sous
Charles Michel, pour dire: "On
n'a pas du tout financé le bazar.". Dans la petite colonne "Financement", il n'y avait rien. Des
journalistes vous avaient posé la question: "Monsieur le premier ministre, votre colonne des rentrées ne va pas. Vous
faites des diminutions de recettes, mais vous n'avez rien par rapport à tout
cela." Mais non, cela va installer
une logique infernale d'économies sur la sécurité sociale. C'est cela, votre
but stratégique. Donc, vous faites les trous, et après, vous pouvez justifier
les coupes dans la sécurité sociale. Donc, c'est vous qui faites les trous. Ce
ne sont pas les citoyens. C'est à vous de prendre vos responsabilités! Vous
parlez d'effet boule de neige de la dette mais, comme le disait une certaine
presse, c'est plutôt l'effet boule de neige de la klette que vous avez
ici, parce que c'est vous-même qui la créez.
Enfin, monsieur le premier ministre, pouvez-vous
me confirmer toutes ces informations alarmantes? Allez-vous une fois de plus
aller chercher l'argent chez les travailleurs, chez les jeunes, chez les
pensionnés ou allez-vous me dire qu'il y a quand même encore un peu de marge?
J'entends que Vooruit bloquerait un petit peu. Cette nuit, on nous a dit qu'il
y avait presque un accord et pourtant, en même temps, Vooruit n'est pas
d'accord.
Ik zou de kameraden van Vooruit willen vragen om zich niet te
laten doen, met wat ik nu lees in de pers. Ga niet mee in een dergelijk akkoord
waarbij de gepensioneerden zullen betalen en de index en de sociale zekerheid
alweer worden aangevallen. Met dergelijke zaken mogen we niet doorgaan.
Mijnheer de premier, ik dank u voor uw antwoorden.
01.05 Sarah Schlitz (Ecolo-Groen): Monsieur le
premier ministre, cette confection de budget est clairement interminable. Je
peux vous dire que c'est assez pénible! Cela fait maintenant des semaines que
cela dure: des étalages dans la presse, des vetos, des trophées, des
changements de trajectoire. On est le 21 octobre 2026 et on ne sait
toujours pas quels sont véritablement vos objectifs chiffrés ni à quelle
échéance vous souhaitez les atteindre.
Honnêtement, je pense que vous pouvez être
d'accord avec moi, il y a un gros problème de méthode. Ce qui est incroyable,
c'est qu'on se retrouve exactement dans la même situation que l'année dernière!
Pourtant, en septembre, on y a cru, on pensait que vous faisiez un petit coup
de poker, que vous faisiez semblant de ne pas y arriver pour quand même, le
13 octobre, nous faire un grand "Haha, voici mon budget, les
députés"! Mais en fait, rien ne s'est passé et maintenant, chaque jour qui
passe, on attend de savoir si on va ou pas modifier tout notre agenda pour
venir évoquer votre budget. Et chaque jour, on doit bien constater que ce n'est
pas le cas. Vous avez de nouveau échoué hier soir, et vous allez reprendre le
travail ce soir.
Petit conseil: je pense que négocier la nuit
n'est pas forcément ce qu'il y a de meilleur ni pour votre santé ni pour
prendre les meilleures décisions. Donc ce que je vous conseillerais, c'est de
mettre en place de vraies réunions de travail qui commencent à un horaire
normal, à 9 heures du matin, jusqu'à 17 heures, avec un planning de
travail, des notes qui ont été un peu concertées en amont pour s'assurer qu'il
n'y ait pas de blocage d'emblée dès le début de la discussion. Là, je pense que
vous pourriez peut-être commencer à voir le bout du tunnel de vos négociations
budgétaires.
Monsieur le premier ministre, vous avez clôturé
vos négociations à minuit et demie cette nuit. Pouvez-vous nous dire à ce stade
où en est votre objectif? Êtes-vous toujours sur les 10 milliards d'euros
en trois ans? On peut lire dans la presse que votre dernière note prétend
faire des économies sur ceux qui ont déjà largement contribué. Pouvez-vous
confirmer cela?
J'ai pu lire que vous proposez, non plus
d'augmenter la TVA de 21 à 22 %, ce qui était déjà une mauvaise idée, je
le précise, mais d'en revenir à votre fameux chameau puant de l'année dernière
– vous faites du recyclage, ce que je salue, mais dans ce cas-ci pas tant
que ça. J'entends en effet parler d'une hausse de la TVA sur le bois de
chauffage et sur les nuits de camping. Pouvez-vous nous dire quel est le projet
de société que vous visez lorsque vous voulez taxer davantage ceux qui vont camper?
Qu'ont-ils fait de mal? Je ne comprends pas! A priori, ce sont tout
de même les ménages les plus modestes, et le camping peut justement soutenir
l'économie du tourisme, notamment en Wallonie – c'est peut-être cela qui
vous dérange. Expliquez-moi un peu quel est le projet de société derrière ces
deux augmentations de TVA.
Vous souhaitez également augmenter la TVA sur
les fleurs. Mais que vous ont fait les fleuristes, monsieur le premier
ministre? Avez-vous un problème avec eux? Expliquez-moi l'objectif de cette
augmentation!
Par ailleurs, vous envisagez des coupes
spectaculaires dans les soins de santé. C'est tout de suite beaucoup moins
drôle. Je souhaite me tourner vers Les Engagés, qui avaient fait d'une telle
coupe un "no pasaran" ferme durant la campagne électorale.
C'était même leur principal point programmatique. Ils promettaient ainsi une
augmentation, à hauteur des moyens, de la norme de croissance. J'espère donc
que c'est la ligne rouge absolue pour Les Engagés. Dans le cas contraire, nous
n'allons plus rien comprendre à ce que fait ce parti dans ce gouvernement,
sinon pour y avaler des couleuvres depuis le début.
On parle d'une baisse de la norme de croissance
et d'une restriction imposée au statut BIM. Cette réforme doit être entreprise,
mais j'espère qu'elle le sera dans le bon sens. La hausse du ticket modérateur
vise à faire payer davantage le patient lorsqu'il va consulter un médecin.
Avez-vous également intégré dans votre budget l'augmentation du nombre de gens
qui renoncent à se soigner, faute de moyens? C'est un élément tangible qui
apparaît dans plusieurs rapports. Avez-vous réfléchi à cet aspect?
Vous envisagez d'aller chercher l'argent chez
les plus fragiles et les malades. Il est aussi question des retraités, dont
vous pensez à geler le pécule de vacances. C'est également une idée que j'ai vu
passer. Après avoir plafonné l'indexation des retraites de plus de
2 000 euros bruts – montant qui ne me semble pas particulièrement
indécent pour une pension –, imposé un malus pension pour nos futurs
retraités, après la Région wallonne qui a décidé d'augmenter le loyer des
maisons de repos et qui ne va rien investir pour les adapter au dérèglement
climatique, on se dit: "Allons-y!", parce que ce public semble se
défendre moins bien et qu'il bénéficie, en tout cas, d'une moindre écoute de
votre part. Vous décidez donc d'aller chercher l'argent chez nos retraités
présents et à venir. Je ne comprends pas non plus cette stratégie.
En revanche, nous avons entendu parler d'une
contrepartie qui consisterait à chercher 750 millions d'euros chez les
épaules les plus larges. Ce montant me semble complètement sous-estimé par
rapport à ce qui est à votre portée, monsieur le premier ministre. Nous
connaissons les montants qu'il est possible de dégager dans la lutte contre la
fraude fiscale, qui cause pour l'État
une perte estimée à 30 milliards d'euros. Un chemin est également
possible, et nous en avons déjà parlé, en vue d'une taxe sur le patrimoine.
Nous proposons de trouver de la sorte 3 milliards d'euros dès 2027.
Par ailleurs, nous ne trouvons rien non plus
sur la globalisation des revenus, qui constituerait pourtant une véritable
mesure de justice fiscale. Taxer de la même manière un euro gagné par la
spéculation immobilière, par des jeux en bourse ou par le travail me paraîtrait
être la moindre des choses pour des partis qui affirment à quel point le
travail doit être davantage respecté. Il faut bien que l'argent provienne
d'autres sources, mais vous persistez manifestement à faire un blocage sur ce
point.
Rien n'est indiqué non plus concernant les
montants faramineux que l'État verse aux entreprises, et ce, en plein scandale
GSK. Alors que l'on recherche des montants aussi élevés, n'est-il pas temps
d'enfin évaluer les 25 à 50 milliards d'euros octroyés chaque année à nos
entreprises, sans aucune vérification de leur impact ni de l'objectif
poursuivi? En termes de bonne gouvernance, la moindre des choses serait de
s'assurer que cet argent public est utilisé de la bonne manière et de pouvoir
réévaluer ces montants qui restent énormes.
On n'entend pas non plus une seule mesure
relative à l'adaptation climatique. Nous avons bien compris que la question
climatique ne vous intéresse pas beaucoup. Par contre, vous vous intéressez aux
finances – vous nous le répétez assez – et je m'étonne que quelqu'un
qui se présente comme un gestionnaire, après un été qui a coûté 6 milliards
d'euros à la Belgique, n'envisage pas une seule seconde d'agir pour éviter que ce
coût ne soit pas aussi élevé l'année prochaine. Il y a là un angle mort énorme
dans votre budget. En refusant de tenir compte de cette donne, vous allez
simplement aggraver le déficit.
Monsieur le premier ministre, le kern n’a pas
abouti et vous reprenez vos travaux cette nuit. Quelles propositions figuraient
dans la version de la note discutée hier soir? Quelles ont été les conclusions
de vos discussions? Sur quelle base allez-vous redémarrer les discussions ce
soir? Comptez-vous encore faire peser davantage l’effort budgétaire sur la
majorité des citoyens ou chercherez-vous enfin d'autres sources de financement?
Inclurez-vous la question climatique dans votre budget? À défaut, prendrez-vous
en compte dans vos prévisions l’impact financier de l’inaction climatique? Enfin,
intégrerez-vous également dans votre modèle l'impact de l'appauvrissement de la
population sur les recettes de l'État, notamment en termes d'effets retours?
01.06 Werner
Somers (VB): Mijnheer de eerste minister, begin oktober bereikte de
Brusselse regering een begrotingsakkoord voor 2027. Het begrotingstekort zal
weliswaar worden teruggebracht tot 719 miljoen euro, maar een
begrotingsevenwicht zou pas in 2029 worden bereikt.
Hoewel een vermindering van het begrotingsdeficit in het
vooruitzicht wordt gesteld, blijft Brussel dus nog jaren kampen met een
aanzienlijk tekort. De geconsolideerde Brusselse schuld bedraagt ongeveer
15,65 miljard euro. Dat is ruim het dubbele van de jaarlijkse ontvangsten
van het gewest.
Mijnheer de premier, volstaat volgens u de inspanning die
Brussel met dat begrotingsakkoord levert als bijdrage van Brussel aan de
vermindering van het totale Belgische begrotingstekort, in het bijzonder
wanneer die inspanning wordt vergeleken met wat in Vlaanderen gebeurt?
Ten tweede, is met dat Brusselse begrotingsakkoord het gevaar
afgewend dat de federale overheid Brussel in de loop van deze legislatuur extra
financiële middelen zal moeten toekennen als Brussel er niet in slaagt om zijn
begrotingstekort en zijn schulden binnen de perken te houden?
Ten slotte, volstaat het Brusselse begrotingsakkoord volgens
u om het gevaar af te wenden dat de kredietwaardigheid van België als geheel
zal worden aangetast doordat de financiële markten ervan uitgaan dat de
financiële problemen van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest uiteindelijk op de
federale overheid zullen worden afgewenteld?
01.07 Arthur
Orlians (Anders.): Beste premier, ik heb eerlijk gezegd lang getwijfeld
over de manier waarop ik vandaag mijn vraag zou stellen. Ik zou kunnen wijzen
op het geflipflop van de afgelopen week en maanden.
Eerst zou er voor de zomer een begroting zijn. Vervolgens zou
er in september een meerjarenplan zijn, samen met de State of the Union. Daarna
werd ervoor gekozen om alleen een begroting voor 2027 op te stellen. Vervolgens
was er sprake van een schuldenrem, waarna het toch weer een meerjarenplan werd.
Eerst zou het met een btw-hervorming zijn. Mevrouw Van Peel kwam dan op
televisie verklaren dat het onmogelijk was zonder een btw-hervorming. Een dag
later kon het plots wel zonder btw-hervorming. Het was dus een beetje
geflipflop, maar daar wil ik vandaag niet op focussen.
Ik wil evenmin, zoals de kameraden van de PVDA, een opsomming
geven van alles waarvan wij hopen dat het niet in het akkoord staat, zoals
extra belastingverhogingen of maatregelen die de economische groei zouden
afremmen. Dat zal ik allemaal niet doen.
Ik zal opnieuw oppositie voeren als u opnieuw geen akkoord
bereikt. Ik zal ook oppositie voeren als u een akkoord sluit dat vol slechte
maatregelen of belastingverhogingen staat.
Vandaag hoop ik echter oprecht dat u een goed akkoord zult
maken. Het is een moeilijke opdracht. Ik wens u succes voor vanavond en de
komende dagen, want het is belangrijk.
Uw opdracht gaat ook verder dan het wegwerken van een
begrotingstekort. Dat is uiteraard heel belangrijk, maar veel mensen hebben
vandaag het gevoel dat morgen slechter zal zijn dan vandaag, dat het leven van
hun kinderen slechter zal zijn dan hun eigen leven. Het is de taak van de
premier om dat gevoel te counteren.
Het is echter een gevoel dat u soms versterkt. U zegt dat
iedereen pijn zal hebben. Het zal vandaag pijn doen, het zal morgen pijn doen,
het zal overmorgen nog eens pijn doen. U hebt echter goed nieuws, want het zal
voor iedereen pijn doen. Dat is natuurlijk niet genoeg.
We hopen dat er echte hervormingen komen en niet gewoon
belastingverhogingen, en dat u een goed akkoord sluit. Ik wens
u oprecht veel succes.
01.08 François De Smet (DéFI): Monsieur le
premier ministre, c'est gentil de passer nous voir entre deux nuits de
négociations. L'ambiance est quelque peu particulière, parce que les signaux
que nous recevons, comme humbles mortels, nous indiquent qu'il reste beaucoup
d'obstacles à la conclusion d'un accord mais, en même temps, tout le monde a
l'air de vouloir aboutir. On vous prête même l'ambition d'essayer d'aboutir
cette nuit voire demain matin. Il semble donc que la pression des vacances sur
certains membres du gouvernement et du Parlement soit encore plus forte que
celle des douzièmes provisoires.
Alors on peut en rire, mais nous sommes tous
– que ce soit au Parlement ou au gouvernement – au service du
citoyen. Donc, sans rire, s'il faut trois ou quatre jours de plus et s'il faut
venir ici dans trois ou quatre jours, ou même ce week-end, pour discuter, je
crois que ce n'est pas un problème. Peu importe. Moi, je préfère avoir un
accord qui n'est pas trop mal d'ici trois ou quatre jours plutôt que de se
retrouver demain matin avec un troupeau de chameaux qui puent.
Sur le fond, on connaît l'équation: vous avez
laissé tomber la hausse de la TVA, ce qui est une bonne chose, vous devez donc
trouver de l'argent ailleurs. Et je continue à dire qu'entre ceux qui veulent
plus d'impôts et ceux qui veulent encore couper dans les services publics, il
existe une troisième voie, visant à avoir un État plus efficace, à aller
récupérer une partie des 5 milliards d'euros du gap TVA que nous ne
percevons pas, à investir massivement dans la prévention des soins de santé,
pour récupérer énormément. Ensuite, avoir une assiette fiscale peut-être pas
changée mais plus juste, qui intégrerait par exemple des actions nominatives
dans la taxe sur les comptes-titres. Bref, il y a des tas de choses à faire
qu'il est possible d'entreprendre sans frapper davantage les citoyens.
J'ai donc une seule question: parmi vos mesures
envisagées, existe-t-il des mesures de plus grande efficacité de l'État, qui ne
sont ni des coupes dans les services publics ni des impôts nouveaux? Ou est-ce
que, encore une fois, c'est le citoyen qui payera la facture des
10 milliards d'euros? Je vous remercie.
01.09 Paul Magnette (PS): Merci, monsieur le
premier ministre, pour votre présence. Je ne vais pas revenir sur la méthode,
chacun a la sienne, et j'ai assez siégé au gouvernement fédéral pour savoir que
c'est compliqué. Et parce qu'en plus je pense qu'il ne s'agit pas d'un problème
de méthode mais d'un problème de fond.
Toutes les mesures que vous proposez sont des
mesures qui touchent les salaires et les pensions, qui apportent de nouvelles
taxes et qui, maintenant, vont également toucher les soins de santé. Autant de
mesures qui affaiblissent le pouvoir d'achat et aggravent la situation de crise
économique.
Quant à nous, nous n'avons pas arrêté de
formuler des propositions de solutions alternatives. Nous le faisons parce que
c'est notre travail d'opposition, parce que nous sommes constructifs, mais
aussi parce que nous sommes préoccupés par la situation de la Belgique. Et nous
espérons que, même si nous sommes dans l'opposition, vous prendrez des mesures
qui soient bonnes pour les citoyens, qui répondent à leurs attentes en matière
de pouvoir d'achat et qui soient bonnes pour l'économie et pour la situation budgétaire
de notre pays.
Et donc vraiment, la question fondamentale que
je me pose, c'est: pourquoi vous ne les regardez même pas? C'est cela qui est
dingue. Nous ne sommes pas les seuls à avoir fait des propositions. Il y a
plein de gens qui en ont fait: les syndicats, d'autres partis d'opposition, des
économistes, des acteurs de la société civile. Vous les balayez de la table
sans même les examiner. Je ne vais pas toutes les rappeler ici, elles ont été
évoquées. Mais faire contribuer plus les larges épaules – nous en avons
discuté pendant des heures ici – pourrait rapporter, même de manière
modeste, 4 ou 5 milliards d'euros.
Taxer les surprofits, on l'a fait sous le
gouvernement précédent, et cela avait rapporté 2 milliards d'euros.
Laisser les salaires légèrement augmenter, cela permettra aussi de rapporter
des recettes à l'État.
En outre, il est également possible de jouer
sur les dépenses. Nous avons vu toute une série de publications, récemment, qui
montrent combien il y a d'abus dans les dépenses, et en particulier dans les
dépenses fiscales de ce pays. Les aides aux entreprises – on le voit bien
aujourd'hui avec GSK – coûtent une fortune mais ne permettent pas de créer
de l'emploi ni même de maintenir des emplois! Les sociétés de management
– nos camarades de Vooruit l'ont montré – coûtent 4 milliards
d'euros à l'État, autrement dit une
fortune pour des acteurs qui n'investissent pas et qui ne créent pas d'emplois.
Donc, monsieur le premier ministre, vraiment,
des pistes, il y en a. Et moi, ce que je ne comprends pas, c'est pourquoi vous
ne regardez que les mesures qui touchent le pouvoir d'achat, les travailleurs,
les pensionnés, et pourquoi vous ne faites même pas l'effort d'examiner les
propositions que nous faisons depuis l'opposition et qui doivent permettre de
trouver des solutions constructives.
01.10 Bart De Wever, premier ministre: Chers
collègues, je vous remercie pour vos nombreuses questions et me réjouis de
l'intérêt marqué que suscitent les travaux budgétaires. J'ai également compris
que je vous avais particulièrement manqué lors de la séance plénière de la
semaine dernière. J'en suis très touché. Cependant, j'avais des obligations
européennes qui primaient les travaux parlementaires. Il en a toujours été
ainsi pour tout premier ministre lorsque le Conseil européen coïncide avec
l'heure des questions d'actualité.
Ik kan u alleszins garanderen, voor degenen die daaraan
twijfelen, dat ik echt geen angst heb om voor het Parlement te verschijnen.
Integendeel, de uren die ik hier doorbreng, zijn doorgaans de gezelligste van
mijn hele werkdag. Als ik ze vergelijk met de andere uren, zit ik hier heel
graag. Ik kom hier ook elke keer verrijkt buiten, na het aanhoren van al uw
inzichten, zeker van de collega's die ze heel humoristisch kunnen brengen, met
heel veel puntige oneliners. Er is ook vandaag weer heel wat afgelachen. Dat is
aangenaam, vergis u niet. Ik heb er helemaal geen schroom voor om naar hier te
komen.
U ondervraagt mij natuurlijk op een moment waarop ik als
eerste minister weinig kan zeggen. Dat is vervelend voor een politicus, want ik
zou niets liever willen dan het debat met u aangaan. Op de dingen die ik hier
allemaal heb gehoord, kan ik als eerste minister niet reageren. Ik kan alleen
ongeveer de stand van zaken binnen de regering geven. Er is echter geen stand
van zaken te geven. Dat weet u allemaal.
Sommige dingen die ik hier hoor, prikkelen mij enorm. Als ik
de collega van Ecolo de bois de chauffage, het brandhout hoor verdedigen
en hoor zeggen hoe erg het zou zijn als daar iets aan zou gebeuren, dan vraag
ik mij af of dat dezelfde mensen zijn die voor het klimaat gaan betogen.
Brandhout verbranden is, denk ik, ongeveer het allerergste wat men kan doen op
het vlak van CO2-uitstoot. Wat fijnstof betreft, is het gewoon
catastrofaal. Een derde van het fijnstof in Vlaanderen komt van brandhout, meer
dan van het hele wegverkeer. Als er dan wordt voorgesteld om dat fiscaal te
ontmoedigen, is dat het einde van de wereld. Ik kan dat soms allemaal niet meer
met elkaar rijmen.
Ook de inzichten van mijnheer Hedebouw prikkelen mij enorm om
daarover een debat aan te gaan. Waarom we de recepten van de PS niet toepassen?
Daarover zou ik een congres met u willen organiseren, om uit te leggen waarom
ik denk dat dat zeer catastrofaal zou zijn. Daarvoor zit ik hier echter niet.
Ik zit hier als eerste minister en ik heb u weinig te melden.
Dat is natuurlijk betreurenswaardig. Dat klopt. We hebben de timing alweer niet
gehaald. De opdracht is natuurlijk wel zwaar. We hebben ook besloten om een
meerjarenbegroting te maken. Enfin, ik heb dat besloten. Niet alleen een
begroting voor 2027. Dat maakt het natuurlijk bijzonder zwaar om die taak op
die manier aan te pakken. De vorige regering heeft dat nooit gedaan. Ik denk
dat we dat nu wel moeten doen.
Het is natuurlijk niet evident om, met 2029 voor ogen, in de
huidige sociaal-economische toestand en met de evolutie van de rente, het
plaatje te doen kloppen.
We staan een beetje voor de wall of darkness. De
liefhebbers van de ring van Möbius zullen dat beeld ongetwijfeld herkennen. The
wall of darkness. Je kunt een lang debat voeren over hoe die wall of
darkness is gebouwd. Moet je daarvoor naar het verleden kijken? Ja,
natuurlijk moet je daarvoor naar het verleden kijken.
Degenen die hier ernstig proberen te argumenteren dat Arizona
erin geslaagd is om die wall of darkness in minder dan twee jaar te
bouwen, zijn weinig ernstig. Die is natuurlijk in de 25 jaar voor ons grondig
opgebouwd. Men kan altijd een referentiepunt kiezen dat zijn gelijk bewijst.
Sommigen hebben dat gedaan. Mijnheer Vandemaele heeft dat gedaan. Ik zie dat de
Nationale Bank hem daarin ondersteunt. Maar, the big numbers never lie.
Men moet naar de uitgaven en de inkomsten in het begin van
deze eeuw kijken.
Vervolgens zegt men dat de Zweedse regering, toen de N-VA in
de regering zat, een gat heeft geslagen in de inkomsten. De heer Van Overtveldt
zou dat gedaan hebben, maar dat klopt natuurlijk niet. In 2000 bedroegen de
inkomsten 49,5 % en vandaag zitten we opnieuw op 49,5 %. Als de heer
Van Overtveldt iets heeft gedaan, dan is het de volgens mij onethische
overschrijding van de grens van 50 % ongedaan maken waardoor we nu opnieuw
op 49,5 % zitten.
Over een periode van 25 jaar zijn de inkomsten van dit land,
uitgedrukt in procent van het bbp – in reële termen dus – gelijk gebleven. De
uitgaven daarentegen zijn in 25 jaar, uitgedrukt in geld van vandaag, met meer
dan 60 miljard euro gestegen. Het gaat om primaire uitgaven, dus exclusief
rente-uitgaven.
Dat is de wall of darkness die is opgebouwd door de
regeringen die ons zijn voorafgegaan, met uitzondering van de Zweedse regering,
zoals mijnheer Vandemaele terecht zei. We staan voor die wall of darkness
en we lopen er nu tegenaan, want de rente zal stijgen. Dat was voorspeld. Wat
ons is nagelaten, samen met de kosten in de sociale zekerheid en de
pensioenkosten die de vivaldiregering nog heeft opgedreven, zijn wurgkoorden.
De zaak zo voorstellen dat het niet de schuld van vorige
regeringen is en dat ik na anderhalf jaar eens mijn verantwoordelijkheid moet
nemen, is belachelijk. Ik aanvaard dat excuus en die verantwoordelijkheid niet.
Die wall of darkness staat er en we moeten hem afbouwen. Dat zal
inderdaad niet eenvoudig zijn.
Er is immers weinig goed nieuws te melden. Een spreker
gebruikte daarnet meer dan de helft van zijn spreektijd om te zeggen wat hij
niet zou zeggen en om vervolgens niets te zeggen. Behalve dat er wat
perspectief moet zijn en daar ben ik het mee eens. Momenteel is het echter niet
eenvoudig om in Europa een positief perspectief te zoeken en dat op een
onderbouwde manier te beargumenteren. We botsen nu echt tegen de muur en we
moeten hem dus afbreken. We bevinden ons economisch in een situatie die perfect
vergelijkbaar is met die van Nederland. Nederland staat er echter uitstekend
voor omdat het land het deze eeuw anders heeft aangepakt en geen wall of
darkness heeft opgebouwd. Nederland heeft een schuldgraad van iets meer dan
40 %, terwijl wij boven de 100 % zitten. Dat is een aanzienlijk
verschil.
Vervolgens ga ik in op de vraag van de heer Somers. Ik kan
echter geen antwoord geven, want ik heb nog geen notificaties gezien. Ze zijn
er gewoon niet. In dit land zijn er dus nog overheden die begrotingen opstellen
zonder notificaties en zonder tabellen. In het verleden gebeurde dat ook,
waarna het Rekenhof aangaf dat het over die begrotingen geen oordeel kon
vellen. In 2024 werd de begroting van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest gewoon
afgekeurd door het Rekenhof.
Als u mij nu vraagt of die begroting volstaat, dan zou ik het
echt niet weten. Ik kan niet zeggen in welke positie Brussel zich bevindt op
het vlak van kredietwaardigheid. Ik beschik over geen enkel document dat mij
toestaat daarover iets zinnigs te zeggen. Al 25 jaar is de begroting daar in
handen van dezelfde partij. Dat moet volgens mij een record zijn in Europa. U
mag het me dan ook niet kwalijk nemen dat ik van die partij echt geen woorden
wil horen. Ik heb mijn vermoedens over die begroting, maar het is niet aan mij,
als premier van dit land, om die uit te spreken. Het is mij niet toegestaan een
politiek statement te maken over entiteit 2. Ik heb mijn vermoedens. We zullen
zien of het Rekenhof deze keer wel een oordeel wil vellen over die begroting, tenminste
als men ooit eens notificaties die naam waardig kan produceren. Dat is
wanbeheer. Begrotingen opstellen zonder tabellen en zonder notificaties is de wall
of darkness verder verhogen. Wie er nog stenen bovenop legt, moet zelf geen
stenen gooien. Dat mag ik wel zeggen.
Voor het overige heb ik uiteraard weinig te melden en dat
wist u allen al. Sommigen alludeerden er al op dat ik een nietszeggend antwoord
zou geven. Dat is inderdaad betreurenswaardig, maar ik kan daar niet veel aan
doen.
Je commencerai donc ma réponse en tempérant
quelque peu vos attentes. Malheureusement, je ne pourrai pas encore vous en
dire beaucoup aujourd'hui sur l'état des discussions budgétaires, puisqu'elles
sont toujours en cours.
Ik kan dus helemaal niet zeggen wat daar wel en niet in zal
zitten. Dat wist u eigenlijk op voorhand.
Comme vous le savez, le gouvernement mène
depuis plusieurs semaines, voire plusieurs mois, des discussions intensives
relativement au budget.
Het onderhandelingskader werd in juli in het kernkabinet
vastgelegd. Het gaat om een meerjarenbegroting die loopt tot en met 2029. Dat
is een gigantische assiette. Dat moet ruim voldoende opleveren om het
Europese traject te kunnen respecteren. We moeten dat doen voor de financiële
markten, die naar ons kijken. We zitten met de ergste spread sinds de
eurocrisis, volgend op de financiële crisis van 2011. Als we kijken naar de
spread van Frankrijk, is dat echt angstwekkend. Men mag het woord
schuldencrisis nooit laten vallen, want men mag dat niet oproepen, maar ik denk
niet dat ik u een groot geheim vertel als ik zeg dat veel Europese leiders zich
grote zorgen maken over wat er zou kunnen gebeuren als de situatie volledig uit
de hand loopt.
Er komen ook belangrijke verkiezingen aan in grote
buurlanden. Ik weet niet wat het resultaat zal zijn en het is ook niet aan mij
om daar iets over te zeggen tegen de Fransen, maar als de uitslag niet
onmiddellijk inspireert tot stabiliteit en een goede afloop van de Franse
begroting, dan kunnen we in een spiraal van een schuldencrisis terechtkomen
zoals we die nog nooit hebben gezien. In dat licht zou het verstandig zijn om
een meerjarenbegroting op te stellen die voldoende geloofwaardig is om buiten het
directe vizier van de financiële markten te blijven. Hoe minder we op Frankrijk
lijken, hoe beter.
In die zin kan ik uw bezorgdheid aanhoren en begrijpen, over
de burger, over een indexering van het vakantiegeld. Hoho, dat is het einde van
de wereld, maar ik zeg u dat het einde van de wereld zal beginnen als die
schuldencrisis begint. Laten we dan eens met elkaar spreken over de gevolgen
voor al die mensen die nu niet in staat zijn om een inspanning van dit of dat
te leveren. De inspanning moet daar gebeuren, bij die groep. Laten we vooral de
hete aardappel, overeenkomstig de ideologie die we aanhangen, naar elkaar
doorschuiven. U hebt geen idee in wat voor patatten we zullen terechtkomen als
we die situatie niet kunnen vermijden.
Volgens mij zitten we met de regering in blessuretijd. Dat is
ongetwijfeld zo. Het zou onverstandig zijn om met voorlopige twaalfden te
werken. In Spanje werken ze al drie jaar met voorlopige twaalfden en is er geen
budget. Dat is het grote voorbeeld van de linkerzijde in Europa. Ik denk dat
dat niet zo verstandig is en dat zal ons niet helpen om buiten het vizier van
de financiële markten te blijven.
In het licht daarvan, dat wil ik u wel zeggen, heb ik een
soort van noodprincipe uitgewerkt om zelfs in dat geval een sanering in de
voorlopige twaalfden te leggen die geruststellend zou kunnen zijn. Ik ben daar
erg bezorgd over.
We zitten al in blessuretijd. Ik kan dus nogmaals zeggen dat
ik hoop dat de meerderheidsfracties over hun schaduw heen willen stappen en een
akkoord willen sluiten. Ik kan alleen mijn best doen.
Als dat niet lukt en we met voorlopige twaalfden zouden
moeten werken, dan denk ik dat het verstandig zou zijn om daar inderdaad een Schuldenbremse
in op te nemen. Anders nemen we volgens mij toch wel zware
verantwoordelijkheden op ons en lopen we grote risico's.
Over de rentesneeuwbal is al veel gezegd. Degenen die dat in
de jaren 1980 hebben meegemaakt, weten wat dat is. Zij kunnen u erover
vertellen. Degenen die erbij waren, breekt het angstzweet nog altijd uit als ze
eraan terugdenken, tot vandaag. We staan daar niet meer zo ver van af.
De economische groei is niet fameus. Op het moment waarop de
groei en de inflatie lager zijn dan de rentestijging, kom je in een spiraal
terecht waarin je niet wilt terechtkomen. De prognoses van de Nationale Bank
zijn wat ze zijn. Het scenario schuift het punt waarop we die kruising zouden
kunnen maken naar voren. Er zijn nog negatievere scenario's denkbaar.
In het huidige scenario, met de prognoses die de Nationale
Bank nu hanteert, zouden de rentelasten in 2035 kunnen oplopen tot 50 miljard
euro per jaar. Per jaar! Dat is een scenario dat je niet onder ogen wilt zien
en dat je moet vermijden. Dat is al het geval met de huidige prognoses, die nog
slechter zouden kunnen worden. In een worstcasescenario moet je er nog
tientallen miljarden bij tellen. Dan ga je gewoon in default.
We zullen dan eens zien wat we moeten vertellen aan de
gepensioneerden en aan alle andere groepen die nu niet de minste inspanning
kunnen verdragen. Ook aan de bedrijven. Aan iedereen, letterlijk iedereen in
dit land. We zullen eens zien welke inspanningen je dan zou moeten vragen. Dat
moeten we dus vermijden.
Ik denk dat we nu moeten doorpakken, zo hard als we kunnen.
Dat is niet evident in een land als België. We hebben ingewikkelde coalities.
Dat is nu helemaal het geval. Clear-cut beleid is geen Belgische
specialiteit. Dat is het nooit geweest en zal het ook nooit worden. De
maatregelen moeten in hun geheel toch voldoende doortastend en reëel zijn om de
overheidsfinanciën op orde te zetten. We moeten minstens het signaal geven dat
we in staat zijn het traject dat ons is opgelegd te respecteren. Hopelijk zal
dat het vertrouwen van de financiële markten kunnen herstellen dat we dat
traject verder kunnen volgen.
Aan degenen die vragen of we hier volgend jaar dan niet
opnieuw zullen zitten, zeg ik dat dit vrij waarschijnlijk wel het geval zal
zijn. Als onze bijdrage aan de Europese Unie stijgt, zitten we volgend jaar
opnieuw met een serieus probleem. Als de rente met enkele basispunten blijft
stijgen, gaat het in het meerjarenperspectief onmiddellijk over miljarden die
verloren gaan. Ik sluit dus zelfs niet uit dat we ook met een voldoende akkoord
vandaag, eind volgend jaar hier opnieuw gezellig samen zullen zitten om ons
daarover te vermeien.
Ook al zijn die maatregelen allesbehalve aangenaam en treffen
ze groepen die misschien ideologisch dicht bij u staan en sterk
vertegenwoordigd zijn in uw kiezerskorps, toch moet u die maatregelen nemen. U
moet dus het hoongelach, de humoristische tussenkomsten en de speldenprikken
van de oppositie voor lief nemen of ze klasseren voor wat ze waard zijn.
Ik zal er niet meer over zeggen, want dat zal verbleken bij
wat we zullen moeten doen als het ons wordt opgelegd. Dat is wat ik daar tot op
heden over te melden heb, mijnheer de voorzitter. Ik hoop u spoedig ander
nieuws te kunnen brengen. Ik ben er niet zeker van dat ik dat zal kunnen, maar
dan kunnen we dit morgen of tijdens de plenaire vergadering nog eens overdoen.
Nogmaals, dat zijn de gezelligste werkuren van de dag. Ik kijk er dus al
geweldig naar uit, ongeacht in welke hypothese we terechtkomen.
01.11 Barbara
Pas (VB): Mijnheer de eerste minister, mensen leven tegenwoordig jaren
langer dan vroeger. Met de maatregelen die op tafel liggen, lijkt u dat de
gepensioneerden zelfs kwalijk te nemen.
Bij parlementsleden wordt die extra levensduur echter
ruimschoots gecompenseerd door de tijd die we verliezen met uiteenzettingen
zoals die van u. U hebt inderdaad niets gezegd. Naar gewoonte hebt u al mijn
vragen genegeerd.
De enige stelling van mij die u hebt bevestigd, is dat we
allicht de volgende keer in hetzelfde schuitje zullen zitten. Daarvoor verwijst
u naar de kosten van de Europese Unie. Dan had u misschien beter eens
geantwoord op mijn vraag, die ik al meermaals heb gesteld. Waarom bedingen wij,
als nettobetaler aan de Europese Unie – want volgend jaar zullen we
3,5 miljard euro bijkomend aan de Europese Unie afdragen – geen
korting, zoals andere nettobijdragers dat doen? Nederland heeft dat succesvol
gedaan, net als andere landen. U legt die mogelijkheid niet eens op tafel.
Voor het overige, hangt u de onheilsprofeet uit. Alles en
iedereen gaat ten onder, maar vervolgens werpt u zich op als de grote redder
des vaderlands. Het feit is echter dat u, in tegenstelling tot wat u bij het
aantreden van deze regering hebt beloofd, het rotten niet aan het stoppen bent.
Vlees of vis dat aan het rotten is, of het nu gaat om een begrotingslasagne of
een begrotingstiramisu, verandert in iets afstotelijks. De kleur wordt grauw,
de structuur valt uiteen, alles wordt papperig en de geur verandert in een
mengeling van zwavel, ammoniak en ranzigheid. Er verschijnen vliegjes en maden
en het wordt een broedplaats van bacteriën, schimmels en insecten. Rotten is
echt de beste omschrijving van wat er in dit land gebeurt.
Het geld is niet op. U hebt de geschiedenis geschetst. De
cijfers kennen we al. U weet echter even goed als ik, maar u bent daar bewust
niet op ingegaan, dat België financieel onhoudbaar is. U moet werk maken van de
fiscale autonomie, die u trouwens aan de kiezer hebt beloofd, en van een
splitsing van de sociale zekerheid, in plaats van in de marge te blijven
morrelen op kap van de Vlamingen, en in het bijzonder, zeker als we zien wat op
tafel ligt, op kap van de gepensioneerden. Zij hebben hun hele leven bijgedragen
en betaald. Dat vind ik wraakroepend.
U houdt een systeem in stand waarbij het Waalse en het
Brusselse wanbeleid bijgepast moeten worden door de Vlamingen. Het kost u, naar
goede Belgische traditie, nachten om niet verder dan bricolage te komen,
gemarchandeer waar, zoals het ernaar uitziet, iedere coalitiepartner een
trofeetje mag hebben, maar ook een prijs moet betalen. Veel stinkende kamelen,
maar ook daaromtrent gaf u geen antwoord op mijn vraag naar de visie, naar het
beleid.
Als u na een processie van Echternach toch nog tot een
akkoord zou komen, zullen we snel weten voor wie u het snelste en het diepste
buigt, of dat nu dat voor de socialisten of voor Bouchez is. U en uw partij
positioneren zich in campagnes graag als de kracht van verandering, mijnheer de
premier. Na uw deelname aan de Zweedse regering, waarnaar u hebt verwezen,
lukte het nog een beetje om die perceptie hoog te houden, maar nu, om het met
de woorden van professor Sinardet te zeggen, is dat verhaal helemaal uitverteld,
tenzij u vanavond, tegen alle verwachtingen in, op het kernkabinet het roer
omgooit en besparingen op tafel legt die de Vlamingen niet treffen.
Besparingen op migratie, besparingen op de Europese Unie,
besparingen op transfers naar het zuiden van het land, besparingen op
internationale klimaatfinanciering, op ontwikkelingssamenwerking, noem maar op.
Als u dat niet doet, dan mist u leiderschap en dan grijpt u, net zoals uw
voorgangers, steeds naar nieuwe, hogere belastingen, in tegenstelling tot uw
verkiezingspraatjes. Dan blijft u, onder het mom van de sterkste schouders, de
belastingregering die u nu al bent. Dan komen er nog extra taksen en
btw-verhogingen boven op alle centenindexen en alle andere taksen die u
ondertussen al hebt uitgevonden of verhoogd.
De Vlaming verdient beter, mijnheer de eerste minister. U had
hier vorige week met een beleidsverklaring moeten staan en u had hier vorige
week om het vertrouwen van het Parlement moeten vragen. U hebt dat niet gedaan,
dus doen wij het voor u. Ik zal dan ook een motie van wantrouwen indienen.
01.12 Kjell
Vander Elst (Anders.): Mijnheer de premier, ik dank u voor uw antwoord,
al was dat weinigzeggend. Mijn bingokaart was na 30 seconden vol: het is de
schuld van het verleden, van vijfentwintig jaar, van iedereen. Iedereen is
verantwoordelijk, iedereen is schuldig, behalve uzelf.
Premier, ik zit nu twee jaar in het Parlement. De regering is
gestart met grote principes en grote beloftes: het rotten doen stoppen en de
belastingdruk doen dalen. Sinds die grote beloftes bent u al twee jaar bezig
met analyses van het verleden. Sta me toe om dat nogal klein te vinden. Ik vind
dat niet normaal. Als premier van het land hebt u met veel bombarie
aangekondigd dat u het rotten zou stoppen. Na twee jaar, met slechtere cijfers,
een slechtere begroting en een grotere schuld, zegt u dat het allemaal de
schuld is van het verleden en dat u niet verantwoordelijk bent. Ik vind dat
niet oké en ik denk dat de burgers dat evenmin oké vinden.
U hebt het over de economische groei. Die staat stil en dat
zou te wijten zijn aan de geopolitieke situatie. Dat klopt voor een deel. Als
de economische groei echter gigantisch hoog zou zijn, zou dat wellicht te
danken zijn aan de arizonaregering. Geen economische groei staat gelijk met de
schuld van alles en iedereen, behalve van u. Veel economische groei is dan weer
voor het conto van Arizona.
Mijnheer de premier, weet u wat de economische groei helemaal
niet vooruithelpt? Uw stilstand. De stilstand die u creëert met uw methode, uw
werkwijze en uw voorlopige twaalfden in volle bevoegdheid. Dat zorgt ervoor dat
de economische groei stilstaat. De economische groei staat hier bovendien meer
stil dan in andere landen in Europa, ook al maakt u daaromtrent eveneens
voortdurend analyses van het verleden. Doe iets, handel, maak een akkoord.
Nogmaals, mijn fractie hoopt dat u zo snel mogelijk met een
akkoord komt. We hebben dat nodig. De burgers, de zelfstandigen en ondernemers,
de financiële markten hebben dat nodig.
Ik begrijp dat u in deze fase niet kunt komen zeggen wat er
wel en niet in zit. Ik hoop oprecht dat u morgen voor het Parlement kunt staan
en de bevolking kunt inlichten over welke maatregelen u wel en welke u niet
zult nemen. Het is echter niet gepast om hier een beetje meewarig te doen over
de ideeën en voorstellen die de oppositie doet en aan u voorlegt. Mogen wij u
nog een oplossing, maatregel of voorstel aanbieden waarmee u misschien
– misschien, het hoeft niet, we verplichten u tot niets – aan de slag
kunt gaan?
Ik zie immers heel veel voorstellen komen van al die
meerderheidspartijen en vicepremiers die rond uw tafel zitten, zoals de
vennootschapsbelastingen en managementvennootschappen aanpakken, een
btw-verhoging doorvoeren. Blijkbaar zijn de producten waarop het tarief van
21 % van toepassing is, allemaal luxeproducten. Tandpasta is kennelijk een
luxeproduct.
Bedrijfswagens, flexi-jobs, studentenjobs en alle
achterpoortjes wil de regering sluiten. Dat zijn allemaal maatregelen die
gericht zijn op mensen die vandaag al werken en al belastingen betalen, met
name de middenklasse.
Het Parlement is dan gewoon tijdverlies voor u. Dat pik ik
niet.
Ik hoop dat u slaagt en met een akkoord komt. Ik hoop dat u
de middenklasse ontziet. We hebben al heel wat besparingsvoorstellen gedaan en
groeimaatregelen voorgesteld. Kijk daarnaar en maak de juiste keuzes. Ontzie de
mensen die vandaag wel al werken en die vandaag wel al hun nikkel afdraaien.
Ontzie zelfstandigen en ondernemers, die dit land grotendeels draaiende houden.
Ontzie de middenklasse, die vandaag al continu wordt getroffen, ook door de
Vlaamse regering.
Ga aan de slag en zorg voor een akkoord dat rust brengt,
perspectief biedt en hoop uitspreekt voor de bevolking, want dat is wat we
vandaag nodig hebben.
01.13 Matti
Vandemaele (Ecolo-Groen): Mijnheer de premier, zelfs in een nietszeggend
antwoord slaagt u erin bij momenten te prikkelen. Eerst en vooral uw relatie
met het Parlement. Al uw voorgangers konden een Europese top combineren met een
uurtje in de Kamer. Zo moeilijk is dat niet. De voltallige oppositie heeft zich
bereid verklaard om u desnoods om acht uur ’s morgens te horen, maar zelfs
daarin had u geen zin. Als dit het hoogtepunt van uw dag of uw week is, dan
geldt dat voor mij in ieder geval niet. De gesprekken met u leveren in ieder
geval weinig op, want u zegt niets en draait in cirkeltjes. U bent historicus
en zet uw kennis van de geschiedenis in. Dat is bijna vertederend.
Ik moet nu vaststellen dat u de Nationale Bank onnozel vindt.
Paul De Grauwe is volgens u een onnozelaar. Eigenlijk zijn het allemaal
onnozelaars. Alleen Johan Van Overtveldt, die zag het duidelijk! Alleen hij had
het goed gezien! Alle anderen zijn onnozelaars. De N-VA ruimt de rotzooi op en
al de rest zou beter gewoon zwijgen.
Als historicus weet u ook dat u de geschiedenis nu wel heel
utilitair inzet. Waarom doet u dat? Omdat het natuurlijk gaat over de problemen
aan de inkomstenzijde. U zult mij niet horen pleiten voor meer belastingen of
nieuwe taksen, maar wel voor een faire verdeling van de bestaande belastingen.
Aan de bovenkant zijn er vluchtroutes gecreëerd. Dat zijn lekken en die moeten
we dichten. Ik had gehoopt dat u daar iets over zou zeggen. Uiteraard niet.
En dan TINA, there is no alternative, mijnheer de
premier. U zegt dus dat er geen alternatieven zijn. Volgens mij heeft de
oppositie heel veel alternatieven op tafel gelegd, vaak ook voorstellen
waarover we het onderling niet eens zijn. Ik denk dat we de zaken anders zien
dan u, maar er zijn wel degelijk alternatieven voor wat er vandaag in uw
tabellen staat.
Wat mij het meest verontrust, is dat u het niet over de
lippen krijgt te zeggen: “Ja, het is mijn ambitie als premier van dit land om
de inspanningen billijk over iedereen te verdelen.” U krijgt dat niet over de
lippen. U zult de inspanningen dus opnieuw leggen bij de gepensioneerden, de
werklozen, de mensen die in het leven tegenslag hebben gehad en de
middenklasse. Ik vind dat bijzonder problematisch.
Ook problematisch vind ik het feit dat u met geen woord over
het klimaat rept. U zou kunnen zeggen dat de gezondheidsaspecten van het
klimaat u niet interesseren en dat u die onbelangrijk vindt. U zou ook kunnen
zeggen dat biodiversiteit u niet interesseert en dat we u daarmee niet kunnen
overtuigen. Er zijn echter ook economische argumenten. Als we nu niet
ingrijpen, zullen de kosten in de toekomst alleen maar groter worden voor onze
kinderen en onze kleinkinderen.
Zelfs als iedereen die het klimaat belangrijk vindt volgens u
een idioot is, net zoals de heer De Grauwe en de Nationale Bank idioten zijn,
dan nog blijft het in het belang van het land en van ons, onze kinderen en onze
kleinkinderen om minstens op het vlak van klimaatadaptatie stappen vooruit te
zetten. Maar zelfs dat krijgt u niet over de lippen.
Mijn conclusie? Ook ik hoop dat er een akkoord komt. Laat
daarover geen discussie bestaan: er moet een akkoord komen. Dat akkoord moet
wel voldoende sociaal zijn. Als ik hoor wat u nu zegt en vooral wat u niet
zegt, dan hou ik mijn hart vast. Ik dien in elk geval namens mijn fractie een
motie van aanbeveling in, die u misschien kan overtuigen om toch eens uit een
ander vaatje te tappen.
01.14 Raoul
Hedebouw (PVDA-PTB): Mijnheer de premier, ik dank u voor uw antwoord.
Het eerste probleem met uw discours is de afwezigheid van
hoop. Dat is het belangrijkste ideologisch argument dat u herhaalt. Geen hoop, pas
d'espoir. Is er een alternatief mogelijk om geld te halen bij de
superrijken? Neen, dat is niet mogelijk. Alleen maar besparen op de pensioenen.
Is er een alternatief om onze economie te herlanceren? Neen, dat is niet
mogelijk. Alleen maar besparen op onze economie. Zijn er alternatieven om onze
jeugd hoop te geven? Neen, er is geen hoop. Dat is gewoon uw ideologisch
programma, pas d'espoir. U probeert het hele debat hier monddood te
maken door te zeggen dat er geen hoop is en kijk naar wat er op ons afkomt.
L'absence d'espoir n'est pas un programme, monsieur
le premier ministre. Ce n'est pas un programme, c'est dire que le politique ne
sert à rien. Il n'y a pas d'espoir, il n'y a pas d'alternative possible. Mais
alors, à quoi sert le politique? C'est ça la question que tout le monde va se
poser.
Vous essayez d'enfermer le débat dans une
idéologie de l'absence d'espoir. Je ne comprends pas. Avant, les Martens-Gol disaient:
"La fin du tunnel va arriver". Alors, ils ont menti pendant 30 ans,
40 ans, puis Jean-Luc Dehaene est arrivé.
Vous ne dites même pas qu'il y aura une fin du
tunnel. C'est le tunnel pour 40 ans.
Dat is toch geen programma? Dat is toch een probleem? U moet
toch een visie met hoop kunnen uitdragen voor de komende maanden? Dat is
volgens mij het grootste punt waarover we van mening verschillen. U zegt dat er
weinig discussies ten gronde zijn geweest wat betreft de recettes. De problemen
zitten aan de inkomstenzijde. Het is niet alleen de PVDA die dat zegt. Ook de
Nationale Bank, het Rekenhof en het Planbureau zeggen allemaal dat de problemen
de laatste 10 jaar bij de inkomsten zitten. U komt met de laatste 20 jaar,
maar waarom? Laten we het hebben over de evolutie van de laatste 10 jaar. Daar zit het probleem, bij de inkomsten.
Monsieur le premier ministre, vous aurez
compris que je ne suis pas très content de votre réponse. Vous critiquez le
PTB, car nous dénonçons le fait que vous voulez attaquer la prime de vacances
des pensionnés. Soi-disant, les pensionnés seraient notre base électorale, mais
ce n'est pas vrai. Les pensionnés sont la base du monde du travail, ce sont des
gens qui ont lourdement travaillé dans leur carrière. Comment pouvez-vous
justifier d'attaquer cette prime de vacances?
La pension moyenne en Belgique n'est déjà que
de 1 500 euros par mois. Combien coûte une maison de repos? En
moyenne, 2 400 euros par mois, ce qui est impayable pour beaucoup de
pensionnés. Et vous voulez attaquer leur prime de vacances? Vous dites que le
PTB fait de l'idéologie, mais c'est du bon sens: il faut arrêter de prendre les
pensionnés pour des variables d'ajustement budgétaire. Ces gens ont tous
travaillé durement pour la richesse de notre pays.
Les gens nous disent que cette prime est ce qui
leur donne un peu d'oxygène, leur permet de se payer un petit voyage de deux ou
trois jours avec leurs enfants, ou même de payer leurs impôts. Ils doivent
mettre de côté toute l'année, car les impôts vont leur tomber dessus, et vous
dites que c'est de l'idéologie! C'est incroyable.
Il y a bien un débat de fond à avoir sur
l'endroit où vous allez chercher l'argent, monsieur le premier ministre. Votre
idéologie donne le message qu'il n'y a pas d'espoir. La jeunesse est en train
de se mobiliser en Europe, et en Belgique. Elle veut de l'espoir. Ce sont les
jeunes qui vont produire la richesse de notre pays, qui seront les
scientifiques de demain, les maçons de demain, les travailleurs de demain, les
enseignants de demain, le personnel de soin de demain… Ils veulent de l'espoir
et vous leur répondez qu'il n'y en a pas, qu'il n'y a pas d'alternative. C'est
noir, darkness, darkness, darkness…
Avec ce programme idéologique, il ne faut pas
vous étonner que la jeunesse ne suive pas les programmes de tels gouvernements.
Il faut pouvoir dire qu'en investissant dans l'économie, dans la science, dans
l'enseignement, dans la sécurité sociale, les pensions, le secteur des soins…
Nous avons les meilleurs scientifiques au monde en Belgique et en Europe, nous
pouvons produire de la richesse pour tout le monde, voilà de l'espoir! Mais
non, à chaque question, vous répondez: no hope, no hope, no hope.
Monsieur le premier ministre, c'est ici un
débat idéologique, il est normal que vous n'ayez pas donné des détails
techniques. Vous êtes en pleine négociation. Mais le débat idéologique continue
à être là.
In die zin is het goed dat wij daarover kunnen debatteren in
het Parlement, want dat is de hoofdkeuze waarvoor we staan in Europa vandaag:
ofwel hoop en alternatieven, ofwel verdere besparingen en economische recessie.
Dat is het probleem van Europa.
01.15 Sarah
Schlitz (Ecolo-Groen): Monsieur le premier ministre, je vous remercie
pour votre réponse. Je dois toutefois vous dire que tout cela est
extrêmement confus. Honnêtement, on ne voit pas où vous allez, et c'est
franchement inquiétant. Nous sommes le 21 octobre. Vous auriez déjà dû
déposer votre budget depuis plus d'une semaine et, aujourd'hui, vous ne semblez
toujours pas savoir qui devra contribuer aux efforts budgétaires. En revanche,
nous avons bien compris qui vous refusez de mettre à contribution: les
multinationales, les fraudeurs fiscaux et ceux qui réalisent des profits
importants en investissant en bourse. À l'inverse, vous semblez à nouveau
vouloir faire payer ceux qui ont déjà largement contribué lors de vos
précédents budgets. C'est extrêmement préoccupant.
J'ai tout de même obtenu une réponse à l'une de
mes questions, ce qui n'est pas le cas de tous mes collègues. Et je dois dire
que j'ai été stupéfaite. Taxer le bois de chauffage, est-ce vraiment cela,
votre politique climatique? Sérieusement? À supposer même que cette mesure ait
un effet sur le climat, celui-ci serait très limité et uniquement si elle
provoquait un changement de comportement. J'imagine d'ailleurs que c'est ce que
vous sous-entendez dans votre réponse. Mais, monsieur le premier ministre, si
vous maintenez cette augmentation de la TVA, vous maintiendrez dans votre
budget un niveau de consommation identique tout en prévoyant des recettes
supplémentaires grâce à une hausse de la TVA à consommation constante. Dès
lors, le climat n'y gagnera rien. Par ailleurs, vous pénaliserez des citoyens
qui sont captifs de choix du passé, plutôt que de les accompagner dans la
transition. C'est à cela que vous devriez être occupé.
Rappelons aussi l'immobilisme total de votre
ministre de l'Énergie. Son principal bilan consiste aujourd'hui à avoir fait
capoter un appel d'offres pour un parc éolien offshore qui aurait pu renforcer
notre autonomie énergétique et contribuer à faire baisser les prix. Au lieu de
cela, vous avez choisi de l'interrompre. Résultat: une facture supplémentaire
estimée à 400 millions d'euros d'ici 2030. Si cet appel d'offres
avait simplement suivi son cours et si le travail de Tinne Van der Straeten
avait pu se poursuivre comme prévu initialement, ce projet aurait pu couvrir
jusqu'à 25 % de notre consommation d'électricité à l'horizon 2030.
Aujourd'hui, il n'en reste rien. Enfin, j'ai également échangé avec votre
ministre de l'Action sociale, qui procède actuellement à des coupes importantes
dans le Fonds Gaz et Électricité. Pourtant, ce fonds permet d'aider les ménages
confrontés à l'explosion de leurs factures énergétiques, une situation qui
risque malheureusement de se reproduire dans les prochains mois.
Honnêtement, monsieur le premier ministre, le
cynisme est total. Vous refusez d'aller chercher les surprofits des
multinationales qui ont pourtant réalisé 7,5 milliards d'euros de
surprofits en Europe pour le premier semestre 2026.
Enfin, je pense qu'aujourd'hui vous devez
vraiment reprendre le travail à zéro et vous fixer de véritables objectifs
sociétaux et expliquer aux citoyens: "Voilà vers quoi on voudrait aller, voilà ma vision de la société". Aujourd'hui on n'en a pas la moindre idée
et je peux vous dire que c'est extrêmement inquiétant pour nous mais aussi pour
ceux qui ont vraiment des attentes. On le voit dans la rue, 60 000 personnes
ont marché pacifiquement pour le climat, il y a deux semaines, vous appelant
à les protéger l'été prochain, à mettre en place des mesures efficaces pour
faire en sorte que leur pouvoir d'achat puisse être renforcé, qu'ils puissent
faire face à des factures d'énergie qui explosent, au coût de la vie qui
explose. Au lieu de cela, on a l'impression que vous n'écoutez rien et qu'en
fait, on ne sait pas trop sur qui le coup va tomber et c'est extrêmement
inquiétant.
01.16 Maaike
De Vreese (N-VA): Premier, collega’s, ik ben vandaag de cheerleader van
dienst. Blijkbaar kijkt men binnen de partij altijd naar een West-Vlaming om
dat te doen.
Premier, u staat inderdaad voor een wall of darkness, die
steen voor steen opgebouwd is door de partijen die hier vandaag heel veel
kritiek uiten. Dat zijn ook de partijen die niet in een cirkeltje draaien, maar
die ons hebben meegetrokken in een negatieve spiraal. Er zijn vandaag nog
andere partijen aan het woord gekomen, zoals de PVDA-PTB. Mochten we hun
recepten vandaag toepassen, dan is dat niet alleen een negatieve spiraal, maar
dan worden we meegezogen in een zwart gat.
Onze ambitie, premier, moet zijn om aan de andere kant van de
muur inderdaad een lichtpunt te zien, met een begroting op orde en een toekomst
voor onze jeugd. Dat is precies waar u voor staat.
Dit gezegd zijnde – ik zal er niet verder over uitweiden –
hebben we een eenvoudige motie voorzien als antwoord op alle moties die vandaag
worden ingediend.
01.17 Werner
Somers (VB): We weten allemaal dat de federale Staat eigenlijk failliet
is en met een structureel tekort kampt. De federale Staat is in feite een soort
geldverdelingsmachine geworden. Het geld dat de federale overheid int, wordt
meteen doorgesluisd naar de sociale zekerheid, maar ook naar de deelstaten.
Daardoor houdt de federale overheid veel te weinig geld over voor haar
kerntaken. Zelfs als we justitie, politie, defensie en de NMBS zouden
afschaffen, zou er nog altijd een tekort zijn.
De hele financiële en institutionele architectuur van dit
land loopt volledig mank. Het is bekend dat er geen sanering van de totale
Belgische overheidsfinanciën mogelijk is zonder dat ook de deelstaten – wat de
premier entiteit II noemt – een bijdrage leveren aan die sanering.
Wat stellen we echter vast? In Vlaanderen wordt er voor 3
miljard euro gesaneerd. Er worden maatregelen genomen die de mensen pijn doen.
Belastingverhogingen worden teruggeschroefd en er wordt ingegrepen in de
kinderbijslag, tegenwoordig het groeipakket genoemd. Er worden facturen
doorgeschoven naar de gemeenten doordat de middelen uit het Gemeentefonds
minder snel aangroeien. Bovendien wordt er een bloedbad aangericht in de
Vlaamse erfgoedsector.
Wat zien we daarentegen in Brussel en Wallonië? Daar heeft
men blijkbaar geld en tijd genoeg om orde op zaken te stellen. Er wordt een begrotingsevenwicht
in het vooruitzicht gesteld voor 2029. Zoals u terecht opmerkt, mijnheer de
premier, hangt het in Brussel met spuug en paktouw aan elkaar. Er zijn niet
eens begrotingstabellen en er wordt allerlei lekkers uitgedeeld. De belastingen
worden er zelfs nog verlaagd. De personenbelasting wordt met 1 % verlaagd en de
verkeersbelasting gaat omlaag. Er komen extra premies voor mensen die een eigen
woning bezitten, enzovoort. In Wallonië zien we hetzelfde. Er wordt niet
ingegrepen in het groeipakket. De erfbelasting en de verkeersbelasting worden
verlaagd en er wordt een jobbonus ingevoerd.
Alleen Vlaanderen levert in dit land dus een inspanning om
bij te dragen aan de sanering van de overheidsfinanciën. In Franstalig België
is die inspanning echter nihil. Dat zal nooit veranderen. Daarom is alleen
totale fiscale autonomie een oplossing, en op langere termijn de Vlaamse
onafhankelijkheid.
01.18 Arthur
Orlians (Anders.): Mijnheer de premier, u verwees in uw antwoord naar
mijn vraag. U zei dat het niet gemakkelijk is om een perspectief te bieden en
dat we de mensen geen luchtledig perspectief mogen bieden. Uiteraard niet, maar
dat is ook helemaal niet wat ik of andere sprekers gezegd hebben. Het is de
bedoeling dat we grote hervormingen doorvoeren en voor de mensen aantonen dat,
als we de juiste hervormingen doorvoeren, morgen beter kan zijn dan vandaag.
Dat doet u echter niet. U blijft een historicus. U blijft
analyseren hoe slecht het hier gaat, wat de vorige regeringen gedaan hebben en
hoe we op een muur afstevenen. Van een premier verwachten we echter dat hij
grote hervormingen in de markt zet, dat hij probeert het tekort weg te werken,
maar ook grote hervormingen probeert door te voeren en de economie weer aangezwengeld
krijgt.
U bent niet alleen de premier van dit land, u bent ook een
premier met een ongelooflijk mandaat van de kiezer. U leidt een regering die
uit vijf partijen bestaat en u bent onmiskenbaar de populairste politicus van
het land. U hebt een ongelooflijk mandaat van de kiezer, maar u kiest er bewust
voor om dat mandaat elke dag opnieuw, telkens als u naar het Parlement komt of
in de pers verschijnt, te gebruiken om te benadrukken hoe slecht het gaat, hoe
slecht de vorige regeringen het gedaan hebben en hoe we op een muur afstevenen.
U hebt nochtans een ongelooflijk mandaat van de kiezer om te
zeggen dat het wel beter kan en dat we ingrijpend zullen hervormen, maar dat
doet u niet en daar kiest u elke dag opnieuw voor.
Dat gebrek aan perspectief en dat gebrek aan
verantwoordelijkheidsgevoel voor de afgelopen twee jaar zijn problematisch. Het
begrotingstekort loopt op en er wordt verwezen naar de rentelasten. Zoals
collega Vander Elst zegt, maakt het primair saldo echter abstractie van de
rentelasten en ook dat verslechtert jaar na jaar.
U neemt daarvoor geen verantwoordelijkheid. U kiest er elke
dag opnieuw voor om uw ongelooflijke mandaat van de kiezer alleen maar te
gebruiken om te benadrukken hoe slecht het hier allemaal gaat.
01.19 François De Smet (DéFI): Je retiens la
métaphore du wall of darkness. Vous êtes toujours très doué pour créer
des images joyeuses et enthousiasmantes qui mobilisent les énergies.
Personne ne dit que c'est facile. Cela ne l'est
jamais, et gouverner en période de crise sanitaire, par exemple, ne doit pas
être simple non plus. Pourtant, vous ne les aviez pas épargnés à l'époque. En
général, vous êtes intellectuellement honnête. Or je trouve très contestable
cette idée bizarre que tout le monde aurait participé à l’édification de ce mur
des ténèbres, sauf vous, sauf la coalition suédoise. Cela me paraît tellement
factuellement hors sol que je laisserai les experts arbitrer.
Mais il y a mieux: on pourrait aussi dire que
l'Arizona elle-même a un peu participé au wall of darkness. En mettant
huit mois à vous constituer, en mettant dans votre projet
huit milliards d'euros d’effets retours dont tout le monde s’accorde à
dire qu’ils sont complètement fantaisistes, en essayant de rattraper cela avec
ces chameaux qui puent, en acceptant de vous laisser parasiter par des
présidents de parti qui ralentissent votre action, même cette coalition a
ajouté quelques pierres à ce mur.
Je me permets juste une suggestion au cas où
vous aboutiriez: ne pourriez-vous pas en profiter pour essayer d’amener un peu
de supplément d’âme dans ce gouvernement, utiliser ce budget pour amener
quelques ambitions sur le réchauffement climatique, sur l’intelligence
artificielle et sur l’avenir de nos jeunes, qui n’a jamais semblé aussi bouché?
Mais vous avez tout de même dit un mot sur le
climat. Nous sommes rassurés, l'Arizona a enfin une politique climatique au
travers de la taxation du bois de chauffage. Nous voilà sauvés!
01.20 Paul Magnette (PS): Monsieur le premier
ministre, je ne m'attendais pas à ce que vous me disiez ce que vous allez
faire; je ne vous ai, du reste, pas posé la question. Je vous ai simplement
demandé pourquoi vous n'examiniez pas les pistes que nous vous proposons pour essayer
de vous aider. Même à cette question, vous ne répondez pas! Avec vous, c'est
systématiquement le même discours: c'est toujours la faute des autres. C'est la
faute de notre plus grande longévité, du contexte international et du
gouvernement précédent. Or tous les gouvernements sont confrontés au contexte
international. Le gouvernement précédent, avec les socialistes, a dû réagir au
covid – la plus grave crise sanitaire des 100 dernières années,
depuis la grippe espagnole – et à l'invasion de l'Ukraine par la Russie, avec
une explosion des prix de l'énergie. Cela ne nous a pas empêchés d'augmenter
les pensions minimales et le salaire minimum de 400 euros, de favoriser la
création de 300 000 emplois, d'extraire 450 000 personnes
de la pauvreté et, dans le même temps, de ramener le déficit sous la barre des
3 %. Vous voyez donc que c'est possible.
Pour le reste, c'est toujours la faute du
passé. Or vous y étiez aussi, monsieur De Wever! Vous ne pouvez pas faire
comme si vous veniez d'arriver et comme si la N-VA n'était responsable de rien.
Vous étiez, et nous pouvons dire que nous nous en souvenons, dans le premier
gouvernement MR-N-VA et vous avez grandement contribué à creuser le déficit. Du
reste, à l'époque vous le disiez. Comme j'aime bien cette petite citation, je
vais vous la rappeler en néerlandais: "Het klopt dat de taxshift niet
voldoende gefinancieerd is. Men heeft doelbewust
gekozen om niet alles mee te rekenen. Dat dringt op termijn een infernale
besparingslogica op en dus komt men terecht bij de overheidsuitgaven waar ze
nog zitten: de sociale zekerheid." Vous voyez, avec le cynisme qui vous caractérise, vous le reconnaissez
encore aujourd'hui: vous avez délibérément creusé le trou afin de vous donner
un prétexte pour vous attaquer ensuite à la sécurité sociale, mais nous n'en
sommes pas dupes.
À un moment donné, il faut quand même que vous
écoutiez les gens qui vous disent qu'ils n'en peuvent plus, qu'une crise
majeure du pouvoir d'achat mine la Belgique et que, si vous poursuivez cette
politique, cela va finir comme en France, au Portugal ou en Italie. Donc, il
faut arrêter tout cela! Si vous voulez véritablement vous attaquer aux abus
dans ce pays, il y en a. Je peux vous dire de quel côté vous pouvez vous y
attaquer: l'abus des sociétés pétrolières et de leurs surprofits, que vous
refusez de faire contribuer; l'abus des multinationales, qui rapatrient leurs
bénéfices dans des pays où ils paient moins d'impôts et qui, ensuite, ne paient
plus rien ici à cause des revenus définitivement taxés; l'abus des aides aux
entreprises, où le travail de nuit est en train de doubler; l'abus des sociétés
de management. Une démonstration a récemment été apportée selon laquelle des
gens créent une telle structure non pas pour investir et créer des emplois,
mais uniquement pour payer deux fois moins d'impôts. Cela nous coûte
4 milliards d'euros! Par conséquent, voilà des pistes sérieuses pour
sanctionner les abus qui minent notre budget. Assumez votre responsabilité et
appliquez enfin la politique que les Belges attendent de vous!
Moties
Motions
De voorzitter:
Tot besluit van deze bespreking werden volgende moties
ingediend.
En conclusion de cette discussion, les motions
suivantes ont été déposées.
Een motie van wantrouwen werd ingediend door mevrouw Barbara
Pas en luidt als volgt:
"De Kamer,
gehoord de interpellaties van mevrouw Barbara Pas, de heer
Kjell Vander Elst, de heer Matti Vandemaele, de heer Raoul Hedebouw en mevrouw
Sarah Schlitz
en het antwoord van de eerste minister,
- gelet op de bijzonder zorgwekkende toestand van de
federale overheidsfinanciën en de hoogdringendheid van de
begrotingswerkzaamheden;
- gelet op het uitblijven van een begrotingsakkoord en
het daaruit voortvloeiende uitstel van een federale beleidsverklaring;
- overwegende de actuele toestand van de federale
overheidsfinanciën, de stand van zaken met betrekking tot de
begrotingsonderhandelingen, de redenen voor het uitblijven van een
begrotingsakkoord en het verdere tijdschema voor de indiening van de begroting
voor 2027,
roept de Kamer op
- vast te stellen dat de eerste minister zijn
verantwoordelijkheid over het op orde zetten van de overheidsfinanciën en
budgettaire situatie van het land niet nakomt;
- te verklaren dat de Kamer het vertrouwen in de
federale regering heeft verloren.“
Une motion de méfiance a été déposée par Mme Barbara
Pas et est libellée comme suit:
"La Chambre,
ayant entendu les interpellations de Mme Barbara
Pas, M. Kjell Vander Elst, M. Matti Vandemaele, M. Raoul
Hedebouw et Mme Sarah Schlitz
et la réponse du premier ministre,
- vu l'état particulièrement préoccupant
des finances publiques fédérales et l'urgence des travaux budgétaires;
- vu l'absence d'accord budgétaire et le
report qui en découle de la déclaration gouvernementale fédérale;
- considérant l'état actuel des finances
publiques fédérales, l'état d'avancement des négociations budgétaires, les
motifs expliquant l'absence d'accord budgétaire et le calendrier ultérieur de
dépôt du budget 2027.
appelle la Chambre:
- à constater que le premier ministre
manque à ses responsabilités d'assainir les finances publiques et la situation
budgétaire du pays;
- à déclarer que la Chambre retire sa
confiance au gouvernement fédéral."
Een eerste motie van aanbeveling werd ingediend door de heer
Kjell Vander Elst en luidt als volgt:
"De Kamer,
gehoord de interpellaties van mevrouw Barbara Pas, de heer
Kjell Vander Elst, de heer Matti Vandemaele, de heer Raoul Hedebouw en mevrouw
Sarah Schlitz
en het antwoord van de eerste minister,
- gelet op het niet halen van de deadline voor een
regeringsverklaring in de Kamer van Volksvertegenwoordigers in 2025;
- gelet op het niet halen van de deadline voor een
regeringsverklaring in de Kamer van Volksvertegenwoordigers 2026;
- gelet op het feit dat België vandaag kampt met het
grootste begrotingstekort van de eurozone;
- gelet op het feit dat de economische groei slechts op
0,5% staat;
- gelet op een stijgende schuldgraad;
vraagt de regering
- om een volwaardige begroting voor te leggen die mensen
die werken, zelfstandigen en ondernemers niet treft;
- om een volwaardige begroting voor te leggen en neer te
leggen in het Parlement vóór het einde van de maand zodat de stilstand die
voorlopige twaalfden creëert, wordt vermeden."
Une première motion de recommandation a été
déposée par M. Kjell Vander Elst et est libellée comme suit:
"La Chambre,
ayant entendu les interpellations de Mme Barbara
Pas, M. Kjell Vander Elst, M. Matti Vandemaele, M. Raoul
Hedebouw et Mme Sarah Schlitz
et la réponse du premier ministre,
- eu égard au non-respect de l'échéance
pour la déclaration du gouvernement à la Chambre des représentants en 2025;
- eu égard au non-respect de l'échéance
pour la déclaration du gouvernement à la Chambre des représentants en 2026;
- considérant que la Belgique fait
actuellement face au déficit budgétaire le plus élevé de la zone euro;
- considérant que la croissance économique
n'atteint que 0,5 %;
- compte tenu du taux d'endettement
croissant;
demande au gouvernement:
- de présenter un budget digne de ce nom,
qui ne frappe pas les personnes actives, les indépendants ni les entrepreneurs;
- de présenter un budget digne de ce nom
et de le déposer au Parlement avant la fin du mois, de manière à éviter la
paralysie créée par le recours aux douzièmes provisoires."
Een tweede motie van aanbeveling werd ingediend door de heer
Matti Vandemaele en mevrouw Sarah Schlitz en luidt als volgt:
"De Kamer,
gehoord de interpellaties van mevrouw Barbara Pas, de heer
Kjell Vander Elst, de heer Matti Vandemaele, de heer Raoul Hedebouw en mevrouw
Sarah Schlitz
en het antwoord van de eerste minister,
- gelet op het uitblijven - voor het tweede jaar op rij
- van een regeringsverklaring bij de opening van het parlementaire jaar;
- gelet op het uitblijven van een akkoord binnen de
regering over een meerjarenbegroting 2027-2029 of zelfs een akkoord over de
begroting 2027;
- overwegende dat de Belgische burgers nu al de gevolgen
voelen van de besparingsmaatregelen van de federale en deelstaatregeringen;
- overwegende dat de Belgische burgers terecht om
duidelijkheid vragen over eventuele bijkomende maatregelen die de federale
regering zal nemen, en die hen zullen treffen;
vraagt de regering
- onverwijld werk te maken van een evenwichtig en
rechtvaardig begrotingsakkoord;
- daarbij rekening te houden met het feit dat de
afgelopen jaren vooral de inkomstenzijde van de overheidsfinanciën sterk is
gedaald;
- bijgevolg een faire bijdrage te voorzien van de
sterkste schouders;
- de klimaatuitdaging te benoemen en maatregelen te
voorzien om daar passend op te reageren;
- voorts de middenklasse en zeker de laagste inkomens en
vervangingsinkomens te vrijwaren."
Une deuxième motion de recommandation a été
déposée par M. Matti Vandemaele et Mme Sarah Schlitz et est libellée
comme suit:
"La Chambre,
ayant entendu les interpellations de Mme Barbara
Pas, M. Kjell Vander Elst, M. Matti Vandemaele, M. Raoul
Hedebouw et Mme Sarah Schlitz
et la réponse du premier ministre,
- vu l’absence, pour la deuxième année
consécutive, de déclaration gouvernementale au moment de la rentrée
parlementaire;
- vu l’absence d’accord, au sein du
gouvernement, sur un budget pluriannuel 2027-2029, voire sur le budget 2027;
- considérant que les citoyens belges
ressentent d’ores et déjà les conséquences des mesures d’austérité prises par
le gouvernement fédéral et par les gouvernements des entités fédérées;
- considérant que les citoyens belges
réclament, à juste titre, la clarté sur d’éventuelles mesures supplémentaires
que le gouvernement fédéral prendra et qui les toucheront;
demande au gouvernement:
- de s’atteler sans délai à l’élaboration
d’un accord budgétaire équilibré et équitable;
- en tenant compte du fait que, ces
dernières années, ce sont surtout les recettes des finances publiques qui ont fortement diminué;
- en prévoyant en conséquence une
contribution équitable de la part des épaules les plus larges;
- en reconnaissant le défi climatique et en prévoyant des mesures visant à y apporter une réponse
appropriée;
- en protégeant en outre la classe moyenne
ainsi qu’a fortiori, les revenus les plus faibles et les revenus de
remplacement."
Een eenvoudige motie werd ingediend door mevrouw Maaike
Devreese.
Une motion pure et simple a été déposée par
Mme Maaike Devreese.
Over de moties zal later worden gestemd. De
bespreking is gesloten.
Le vote sur les motions aura lieu
ultérieurement. La discussion est close.
Ik dank de eerste minister, voor zijn aanwezigheid en
antwoorden, en uiteraard ook alle leden van deze commissie, voor hun inbreng.
De openbare commissievergadering wordt gesloten
om 11.23 uur.
La réunion publique de commission est levée à
11 h 23.
